Nieuws
 
  • 17 oktober 2017 - Moezel - Wervershoof - Spanbroek - Huizen om - Hoevindie?

    Moezel

    Met genoegen zie ik het komende weekend tegemoet: met drie familieleden naar het Moezelgebied. Vorig jaar is ons dat zo goed bevallen dat we tot een herhaling besloten hebben. Het leuke ervan zit, denk ik, behalve in de wonderschone herfst die de natuur daar elk jaar te voorschijn tovert, in het verschil in karakter en belangstelling tussen ons vieren. We lijken de Van Rossems wel!

    Wervershoof

    Afgelopen zondag was ik bij het afscheid van een klasgenoot die bijna veertig jaar pastor was in Wervershoof. Ik ben in die gemeente geboren en voelde me geroepen om daar mee te maken hoe tegenwoordig zo'n afscheid verloopt. Wervershoof is vanouds een zeer katholiek dorp waar de hele gemeenschap nog met zulke gebeurtenissen meeleeft. Een stampvolle kerk, een optocht met bogen, fanfare en een open chevrolet, een hartelijke receptie met leuke speeches en een dankbare sfeer rondom een zeer gewaardeerde 'voorganger'. Bovendien een heerlijke, zonnige oktoberzomerzondag. Vanaf 1951 waren we klasgenoten in de seminarieopleiding: hij kon beter voetballen dan ik, ik beter toneelspelen. Geen concurrenten maar vrienden voor het leven.

    Spanbroek

    Vorige week heb ik in Spanbroek een prima lezing meegemaakt over Luther. Voor een zeer geïnteresseerde groep bracht pastor Jan Verbruggen zijn levendig verhaal over de grote hervormer die vijfhonder jaar geleden zijn oproep deed de kerk radicaal vanuit een ander theologisch uitgangspunt te vernieuwen. Zelf mag ik binnenkort een voordracht houden over het driespan Adrianus VI - Erasmus - Luther en ik heb toestemming om voor Luther gebruik te maken van wat ik in Spanbroek gehoord heb. Mijn invalshoek zal nogal persoonlijk zijn: hoe kwam ik ertoe me voor deze historische grootheden bijzonder te interesseren?

    Huizen om

    Binnenkort gaat er bij ons aan de overkant een heel stel huizen tegen de grond. Die hebben hun tijd gehad en zullen worden vervangen door meer moderne en meer geriefelijker woningen met twee woonlagen. Als kind dacht ik dat een huis altijd bleef staan tenzij er brand uitbrak. Maar nu weet ik: Alles heeft zijn tijd. Wijzelf ook!

    Hoevinudie?

    Was het bij DWDD of bij Pauw? Iemand, een zgn. vogelkenner, liet drie keer hetzelfde vogelgeluid horen: fuut.. fuut... De eerste keer was zijn kommentaar: Dat is een fuut. De tweede keer: Dat is een papagaai die een fuut nadoet. De derde keer: Dat is een spreeuw, maar ik vergiste me en deed per ongeluk nog een keer de fuut!

     



  • 2 oktober 2017 - Drama 1946

    Deze keer geen ‘nieuws’ maar een ontroerend verhaal dat geheel autobiografisch is.

    Het drama van kleine Jan uit Wognum

    Vorige week kreeg ik onverwachts bezoek van mijn oudste neef. Hij belde vooraf uit Wognum en kondigde aan dat hij wat bijzonders had gevonden dat bij mij wel op zijn plaats zou zijn. Ik dacht: een bijbeltje of zo. Maar het was een brief in kinderhandschrift uit 1946, door mijzelf geschreven in heel bijzondere omstandigheden.
    De datum stond er netjes boven: Donderdag (Let op de hoofdletter !) 14 Jan 1946. Ik moet toen dus bijna acht jaar geweest zijn, het was kort na het bevrijdingsjaar 1945 waarin ik mijn eerste heilige communie had gedaan en ik stond dus voor de overgang (toen nog in april!) naar de tweede klas. Vier dagen ervoor was mijn moeder 36 jaar geworden. De brief was bestemd voor mijn neefje Jan in Wognum. Die zou op 18 Februari al acht jaar worden, ik pas op 12 april. Kennelijk waren we behalve neven ook vrienden: zijn ouders brachten hem vaak mee naar Onderdijk waar -naast ons- Opa en Oma met hun toen nog ongetrouwde kinderen woonden. We hadden op school in de eerste klas kennelijk al aardig schrijven geleerd, al vermeldt het briefje dat de juffrouw al vijf weken ziek was.
    Het bijzondere van deze verjaardagsbrief is dat ik hem schreef aan mijn dierbare leeftijdgenoot Jan die kort na zijn achtste verjaardag, nl. op 25 februari 1946, plotseling door een toen nog ongeneselijke ziekte (drie weken difterie) al aan zijn einde kwam, terwijl ik nu mijn tachtigste levensjaar ben ingegaan.
    Kleine Jan was met zijn acht jaren naar verluidt een prachtig ventje: iedereen zag hem graag en ik was trots dat hij mijn neef was. Ik heb het verdriet van Oma, tante Vera en mijn moeder gezien toen het bericht van Jans sterven bij ons binnenkwam: die drie vrouwen waren totaal ontredderd en ik wist niet waar ik kruipen moest. Bij zijn begrafenis op 1 maart ben ik niet geweest, maar ik bleef en blijf mijn leven lang aan hem denken.

    Hier volgt de betreffende verjaardagsbrief:

                                                          Donderdag 14 Jan
                                Beste Jan
           Ik feliciteer je met je verjaardag en ook oom en tante. krijg je je vriend nog te gast? Ik kom met de paas-vekrie (door een andere hand verbeterd: vacantie) bij jullie. te logeren. onze juffrouw is al vijf weken ziek en nu hebben wij veel vrij van school. vandaag ook. nu zit ik bij opoe te schrijven. en zij ligt op bed. en oome Cees en opa komen net om thee. tante Vera zit te naaien en wij willen heel graag dat je eens bij ons komt. pa is naar de helder geweest en heeft voor ons allen een cadautje mee genomen. en dan nog de groeten van moe pa en de kinderen. met 12 april ben ik jarig kom je dan ook bij ons te gast dan komt mijn vriend ook. Je neefje Gerard

     



  • 26 september 2017 - Zeeland - vissen - plassen - Wolphaartsdijk - Hoevinudie?

    Zeeland

    Onze vakantie in Zeeland was heerlijk en passend bij het Zeeuwse landschap: ferme zon en levendige wolken wisselden zich af met storm en plensbuien. We hebben ondanks dit laatste heel wat ritjes gmaakt: Goes, Veere, Middelburg, Borsele (!), Neeltje Jans, Heinkenszand, Arnemuiden, Domburg enz. Wat staan er daar in (soms) kleine plaatsen grote kerken of kerktorens! In Goes bv. een middeleeuwse gothische en een negentiende eeuwse roomse (met pontificale pastorie) pal tegenover elkaar op het centrale plein van de stad! En in Goedereede de kerk van paus Adriaan met die onwijs brede onvoltooide toren! In Domburg vonden we de tentoonstelling over Toorop c.s. Vroeger hing er bij ons thuis een tekening -zeer religieus-  van hem in de gang. Een reproductie natuurlijk, zoals bij veel roomsen van voor de oorlog. En in Middelburg bij de gravengraven van de dynastie van Floris de Vijfde kregen we van een (lachende) gids alsnog een flinke bestraffing toen we ons als Westfriezen bekendmaakten. Want wij hadden Floris' vader, Willem II, Hollands graaf en rooms koning (=bijna door de paus gekroond tot keizer) vermoord door hem bij Hoogwoud in het ijs dood te hakken, terwijl hij in Middelburg de welvaart en de cultuur had bevorderd. Wij hoorden het beschaamd aan en zeiden maar dat we geen Hoogwouders waren. Maar een kaarsje bij zijn graf -zijn zoon bracht zijn resten over naar de plaats waar wij stonden- ging ons toch te ver.

    Vissen

    We hadden in Wolphaartsdijk een vakantiehuisje met een visvijver in de tuin. Tot mijn verbazing stond er in de keuken een flinke pot visvoer klaar met als opdracht: vissen twee keer per week één lepeltje hiervan geven. Ik was nog meer verbaasd toen ik vanuit mijn familie hoorde dat vissen niet gezond blijven van wat ze krijgen maar van wat ze vinden in en om het water. Nu snap ik pas dat ik als jongen soms uren moest wachten voor er aan het lekkere aas van mijn hengel werd geknabbeld. Vissen hebben ons niet nodig.

    Plassen

    Intussen schijnt het hier in Hoorn zo abnormaal veel en hard geregend te hebben dat heel Hoorn-Noord onder water leek te staan. Mijn huisgenoten overdrijven nogal eens, maar ze hadden filmpjes en foto's als bewijsmateriaal. Ook onze tuin stond blank. Gelukkig is ons huis gespaard gebleven en zijn deze keer mijn boeken in de kelder niet verdronken zoals een aantal jaren geleden toen het water, n.b. door de voordeur, in de diepte mijn schatten wist te bereiken. Het was toen een hele onderneming om alles weer droog en schoon te krijgen. Nu zijn we er goed vanaf gekomen: met een paar dagen was ook buiten alles weer droog.

    Wolphaartsdijk

    Soms levert etymologie heel wat op! Wij vroegen ons af: Wat zit en achter de naam Wolphaartsdijk? Werd daar vroeger met paarden wol over de dijk (van het Veerse Meer) vervoerd? Nader onderzoek ontnuchterde: De naam Wolphaartsdijk komt -als een soort eerbetoon?- van een scheepskapitein van de VOC die zo heette en wiens schip aan het eine van de achttiende eeuw verging op weg naar het verre oosten. Wij zijn de dijk nog opgegaan maar er was niets meer te zien. Wel viel ons op dat het Veerse Meer er heel anders uitziet dan de meren in Friesland: die zijn rond of ovaal, maar dit is meer een kilometerslange inham die ver het land ingaat. En hoe denkt u dat het erbij gelegen natuurreservaat heet? Juist: WEEL !

    Hoevinudie?

    Toen ik vanwege mijn in Zeeland opgelopen verkoudheid grondig mijn stem kwijt was, zodat ik een uitje naar Castricum (Hilde) en een kerkdienst in Heerhugowaard 't Kruis moest afzeggen, schreef ik aan degenen bij wie ik me moest excuseren: Mijn stem klinkt alsof ik al in mijn graf lig. Een van de benaderden mailde terug: Ik schrok en ben zeer verbaasd want ik heb nog nooit een stem uit een graf horen komen!



  • 3 september 2017 - Tante Rie - Voetbal - Vakantie - Merkel - Hoevinudie?

    Tante Rie

    Vorige week was ik voornamelijk betrokken bij de uitvaart en de begrafenis van onze laatste tante. Bijna drieënnegentig jaar geworden en na een graag opgebracht leven in alle vrede en met instemming overleden. Moeder van een groot gezin en door alle wisselende omstandigheden van de achter ons liggende eeuw heengeleefd zonder paniek. We hebben haar met alle gevoeligheid en hoogachting uitgeleide gedaan: zo'n leven bewijst dat zorg en geluk elkaar niet in de weg hoeven te zitten.

    Oranje Voetbal

    Bij ons in de keuken hangt nog steeds een oranjekleurige poster van het Nederlands Elftal van het WK 2014. Die blijft voorlopig nog hangen, want een vervanging zou een misgreep zijn. Wat me opviel toen ik er nog weer eens naar keek: meer dan zeven van 'die van toen' horen nu nóg bij de beste voetballers van Nederland: Robben, Van Persie, Vlaar, Sneijder, Kuyt, Blind, Huntelaar enz. Het geeft mij een oppepper: sommige oudjes doen het nog goed!

    Vakantie Zeeland

    Komende week mag ik met mijn zus weer genieten van een 'provincievakantie'. Zeeland is aan de beurt! Net toen we besloten hadden het voortaan bij onze vaderlandse provincies te laten, kregen we een uitnodiging om in de herfst mee naar Duitsland te gaan. Toch maar ja gezegd, en niet met tegenzin! Alles onder het motto: Hup, oudjes!

    Merkel

    Vooruitlopend op de komende Bondsdagverkiezingen aan het eind van deze maand zal ik proberen het debat tussen Merkel en Schulz te volgen vanavond op de televisie. Wat doet die Merkel het goed in de politieke wirwar van onze tijd! Ze is stabiel en betrouwbaar en wekt instemming door haar gezag. Ik heb wel eens het gevoel dat in Duitsland de CDU achter haar aan loopt, terwijl in Nederland Rutte vooropgaat -ook bij het CDA- en Buma volgt.

    Hoevinudie?

    Vader en moeder tot hun kinderen:
    Jullie moeten je niet zo laten verleiden door alles wat leuk lijkt. Zeg eens wat meer NEE om je sterke karakter te tonen! Zullen jullie dat doen?
    Kinderen met z'n allen: NEE!!

     



  • 17 augustus 2017 - Bach - Zonnekoning - Hoornse Kermis - Islam - Hoevinudie?

    Bachs Matthäus

    Wondelijk genoeg ben ik een paar dagen geleden verdiept geraakt in een boek over Bachs Matthäuspassion! Ik weet wel dat dat een afwijking is van het jaarlijkse liturgieprogramma waarin zoiets meer past bij de Vastentijd en dat zo'n boek niet bepaald tot de vakantielectuur wordt gerekend, maar het is me op een heel eigenaardige manier overkomen. Achter in de kerk van Heerhugowaard 't Kruis, waar ik mocht voorgaan in de zondagsviering, had iemand het boek op de leestafel gelegd met een briefje erop geplakt waarop stond: 'gratis meenemen'. Ik kon de verleiding niet weerstaan! De titel luidt: De Matthäeus-Passion: wat Bachs meesterwerk je vertelt, als je weet waar je op moet letten. De samenstellers bleken Mischa Spel en Floris Don en het boek uit 2016 bevat negenentwintig bijdragen van verschillende Bach-kenners. Wat mij het meest bevredigde was het hoofdstuk van de Rotterdamse theoloog Barend Schuurman over Bachs tekst. Hij plaatst die kort en duidelijk in de geschiedenis van de vroomheid en maakt het de lezer daarbij mogelijk de verouderde opvattingen van Bach en zijn scriptschrijver Picander te relativeren en toch de innerlijke waarde van  de beleving ervan mee te maken vanuit een moderne verwerking. Prima! Ik zou heel graag willen dat dit soort moderne theologie meer kans kreeg in onze samenleving. Onderzoekt alles en behoudt het goede!

    De Zonnekoning

    Vorige week kwam ik ertoe weer eens naar de bioscoop te gaan in Amsterdam (Rialto). Daar draaide 'De dood van Lodewijk XIV'. Er waren maar weinig mensen opaf gekomen, ik schat ongeveer twintig. En aan het eind waren we nog met z'n drieën! De anderen waren langzamerhand weggelopen. Ik kan dat wel begrijpen, ikzelf moest ook het uiterste van mijn geduld aanboren. De opzet van de regisseur was kennelijk zeer tegendraads: alles speelde zich af in een kleine sterfkamer die zo goed als donker was. Er werd zo weinig mogelijk gesproken: je moest de gedachten zelf maar bedenken. En het tempo van de film was veel langzamer dan dat van een slak, waar de acteurs zich bij aanpasten. Ik weet nu nog niet wat daar de bedoeling van was. Op zich waren de scènes prachtig als schilderijen, maar waarom zo donker en zo traag? Zou ik een zintuig missen?

    Hoornse Kermis

    Het is weer Hoornse Kermis! Gelukkig woon ik niet in de binnenstad, zodat ik buiten het lawaai kan blijven. Hoorn heeft, zegt men, op één na (Tilburg) de grootste kermis van ons land. Hoe kan dat? Hoorn is toch niet zó'n grote stad? Iemand -een echte Horinees- legde het me uit: Het komt omdat we hier geen aparte buitenwijkse kermissen hebben. In andere steden is er veel meer splitsing toegelaten. Bovendien komen er veel touristen en regio-bewoners op af en die waarderen het binnenstadsgevoel. Vandaar dus dat ik in Hoorn-Noord rustig in de tuin kan zitten!

    Islam in het Onderwijs?

    Ik kreeg een vraag: Bent u het eens met de Raad van State die besliste dat er in Amsterdam een Islamitische Middelbare School mag komen? Mijn antwoord was: Ja! Want ik dacht aan de vrijheid voor bijzonder onderwijs op basis van de levensbeschouwing of religieuze overtuiging van ouders die daar behoefte aan hebben. Vervolgvraag: Bent u niet bang voor eenkennigheid en eenzijdige indoctrinatie? Antwoord: Ja! Daar moet speciaal op bijzondere scholen tegeningewerkt worden want religie en opgedrongen ideologie kunnen op dat punt een gevaar zijn en leiden tot fanatisme.. Daar ligt dus o.a. de verantwoordelijkheid van de schoolinspectie en de schoolleiding die de schoolwetenschappelijke kwaliteit en de openheid van het bijzonder onderwijs moeten bewaken en bevorderen. Dat dit in de praktijk best kan lukken, leid ik af uit het feit dat men heeft vastgesteld dat het bijzondere onderwijs over het algemeen kwalitatief betere resultaten behaalt dan het openbare en dat ook veel buitenkerkelijke ouders dat doorhebben. Een levensbeschouwelijke achtergrond kan nl. een extra motivatie meegeven aan docenten en verantwoordelijken voor het schoolbeleid. Ik zou willen dat de openbare school dat wat meer besefte en ik hoop dat we elkaar op dit punt wat meer zullen gaan waarderen zodat de scheiding uiteindelijk wegvalt. Dan ontmoeten achtergrond, openheid en kwaliteit elkaar.

    Hoevinudie?

    In de NRC van 20 juli jl. las ik iets intrigerends over de laatste jaren van de broemde dirigent Arturo Toscanini. Zijn kleindochter, gravin Emanuela di Castelbargo, was op 4 april 1954 aanwezig bij Toscanini's afscheidsconcert in New York's Carnegie Hall. Hij was toen 86 jaar en zijn geheugen liet hem soms in de steek. Tijdens een gedeelte van Wagners Tannhauser kreeg hij een 'uitval', waardoor er veertien seconden -dat is een hele tijd!- totale stilte ontstond in de zaal want het publiek wachtte ademloos af wat er zou gebeuren en het orkest niet minder. Het leek of er intenser geluisterd werd dan ooit! Een recensent beschreef de situatie als volgt: Binnen een beluisterde stilte is er eigenlijk altijd muziek. Toscanini trok zich na dit gebeuren terug en stierf op 16 januari 1957 op 89jarige leeftijd. Muziek in Stilte?



  • 8 augustus 2017 - Quizzen - De Waarheid - Vrouwenpotentie - Opruimen - Hoevinudie?

    Quizzenboek

    Bij gelegenheid van een dubbele familieverjaardag wist ik tot mijn genoegen een geschikt cadeautje op de kop te tikken. Een quizzen-boek! Daarmee kun je  - als er geen quizz op de tv is - met z'n tweeën een gezellig halfuurtje meemaken. De een stelt de vragen en leest de inleiding daarop voor en de ander mag de categorie bepalen en proberen de juiste antwoorden te geven (die overigens elders in het boek te vinden zijn). Ik heb zelf eerst even de algemene inleiding van Erik van Muiswinkel gelezen. Wat ik daarvan leerde was vooral dat het bedenken van een quizzvraag nog zo makkelijk niet is. Dat komt voornamelijk omdat het antwoord erop duidelijk als goed of fout moet kunnen worden beoordeeld en dus niet omstreden moet zijn en de vraag niet voor meerdere uitleg vatbaar. Soms kan het meerkeuzevragensysteem daar een beetje bij helpen. Al met al een mooie aanvulling op de vele spelletjes die nuttig zijn als geheugentraining en tijdverdrijf. En als gekijfopwekking!

    De Waarheid

    Het tijdschrift Volzin heeft een prijsvraag uitgeschreven: schrijf een kort essay over 'De Waarheid zal ons bevrijden' (tekst uit het Johannesevangelie 6,33). Ik ben aan het proberen. Dat 'bevrijden' lukt aardig, ik voel me daarbij gesteund door ons lezen van het Oude Testament (vooral Exodus) in het Hebreeuws. Maar dat 'De Waarheid' is voor mij een moeilijker klus. Ik heb het voorgelegd aan de maandagmorgengroep die hier aan het begin van elke nieuwe week bijeenkomt in het Annie Wester-zaaltje (tussen mijn huis en de voormalige Engelbewaarderskerk). Die kwam er ook niet helemaal uit, maar inspireerde me wel. De meesten vonden dat 'waarheid' iets te maken heeft met 'kloppen, echt, juist, overeenkomstig de werkelijkheid, uitstijgend boven het subjectieve, bewezen enz.'. Ook Van Dale bewees goede diensten, al was het maar omdat die vermeldt dat 'koopwaar' er niets mee te maken heeft!

    Vrouwenpotentie

    Laat ik nou altijd gedacht hebben dat 'potentie' iets van mannen is! Maar ik ben nu bekeerd. Dankzij de voetbalvrouwen. Wat een geweldig gebeuren, dat kampioenschap! Vroeger zongen we in de bus bij een schoolreisje: 'Hup, de meiden zijn niets (2x), ze weten niet eens wat voetballen is!' Nu zou het wel eens het omgekeerde liedje kunnen worden...

    Opruimen

    In deze vakantietijd heb ook ik de tijd om de nodige achterstalligheid goed te maken. Zo kwam ik er eindelijk toe om mijn linnenkast eens goed uit te dunnen en opnieuw in te ruimen. Laat ik zowaar in de loop van de jaren drieëntwintig T-shirts rijkgeworden blijken te zijn en zo'n dertig hemden! Om van onderbroeken en sokken nog maar niet te spreken! Gelukkig was daar wat aan te doen: in onze straat staat op loopafstand de kledingopvang van het Leger des Heils. Toevallig las ik in de gedichtenbundel van Inge Boulonois, waar ik het kortgeleden met u over had, een treffend gedicht dat ik hier laat volgen:

           Kast

    Hoe dingen in de kast bestaan.
    Planken boordevol wasverzacht
    linnengoed. Als uitgedroomde zeilen

    schurken lakens tegen elkaar aan.
    Op stijve stapels rusten nog
    in overijverige vouw gestreken
    zakdoeken van voor de wegwerptijd.

    Het gespaarde uit de magere jaren
    schuilt in een mandje achterin:
    een mistige bril, te slanke ringen,
    een horloge diep in slaap op eigen tijd.

    De kast is een kast en wil bewaren
    zonder twijfels over het toekomstig nut.
    De dingen blijven in het donker dommelen

    op vaste stek totdat de kastdeur
    openzwaait, het daglicht binnenglipt
    en alles wakker schrikt, ook weemoed --  
     

    Hoevinudie?

    De moeder-vader-kind-gesprekken van de vorige Hoevinudie's werden door iemand aangevuld. Zeer wijsgerig!
    Het geheel luidt nu als volgt:
    Kind van vier: 'Mama, is een vlieg ook een vogel?
    Mama: 'Ja, maar niet zo hoog...'.
    Kind van tien: 'Papa, is een vogel ook een vlieg?
    Papa: 'Ja, maar hoger...'.

     

     



  • 20 juli 2017 - Lezen - Broere - Boomgaard? - Vijfhuizen - Hoevinudie?

    Lezen

    In sommige interviews wordt iemand nogal eens bevraagd over wat voor boeken hij of zij op dat ogenblik aan het lezen is. Ik zou, als me dat op dit moment overkwam, antwoorden: twee. Het eerste boek waar ik in deze vakantietijd voorlopig mee voort kan is: Thomas Mann: Jozef en zijn Broeders. Een prachtige herschepping van het bijbelverhaal over Jozef die door zijn broers in de put werd gegooid en aan kooplieden verkocht, maar die onderkoning van Egypte werd. Zo'n boek vult je leven. En het tweede is een dichtbundel: van Inge Boulonois die in Heerhugowaard woont en een waardevolle dichteres is. Ze was onder mijn gehoor toen ik in HHW 'De Noord' voorging in de liturgie en probeerde een zinnige preek te houden. Toen ik daar afscheid nam, kreeg ik haar bundeltje 'Idioom van geluk' van haar cadeau en ik verdiep me nu elke dag in een van haar werkelijk trefzekere en diepgaande gedichten. Vitamine voor mijn (en uw) ziel!

    Broere

    Bij de herdenking van het tweehonderdjarig (!) bestaan van het 'instituut' Hageveld, ooit klein-seminarie, nu Heemsteedse VWO-school, kregen de leden van de Reünievereniging een keurig uitgegeven herdenkingsjaarboek. Voor insiders, zoals ik, altijd boeiend om te lezen.Er stond o.a. een artikel in over Cornelis Broere, de bekendste Hageveldse leraar van de negentiende eeuw, geschreven door een achterachterachterneef. Uiteraard werd deze hoogvereerde ikoon van de roomse emancipatie met trots door zijn bloedverwant beschreven. Maar gelukkig was hij wel zo eerlijk om te vermelden dat ik hem de kritische benadering door de Nijmeegse professor L. J. Rogier had toegestuurd. Die vond Broere een opgeblazen aandachttrekker: eenzijdig, zelfingenomen, autoritair en kortzichtig. Dat Hageveld -en in mindere mate Warmond- hem hoogverheven hielden, had niet de instemming van Rogier (en Asselbergs-Van Duinkerken). Deze vonden hem een coryfee van een onkritisch geslacht. Hij had het volgens hen beter bij het schilderen kunnen houden, daar lag zijn talent. Hij verhief zichzelf en denigreerde zijn collega's. U kunt het nalezen in Rogiers 'Katholieke Herleving', blz. 233-238. Dat zijn borstbeeld nu niet meer in de chique hal van Hageveld staat, is geen schande!

    Boomgaard?

    Enkelen van mijn huisgenoten verzorgen onze tuin. Vorige week vulden ze onze voorraad struiken aan met een aantal.....vruchtboompjes. Ik zei: 'Willen jullie een boomgaard om ons huis? We hebben al appel, peer en pruim genoeg!' Toen legden ze me uit dat het ging om vruchtboompjes die niet hoger groeien dan een ruime meter en toch vruchten dragen. Dus geen boomgaard. Weer wat geleerd!

    Vijfhuizen

    Met aandacht heb ik via de televisie de 'onthulling' van het monument voor de MH17-slachtoffers in Vijfhuizen gevolgd. Sommigen wisten, meen ik, eerst niet eens waar Vijfhuizen ligt. 'Bij Schiphol' werd er gezegd. Dat klopt wel en dat is een symbolische verwijzing, maar wat mij betreft had men ook kunnen zeggen: 'bij Schalkwijk'. Toen ik rond 1980 leraar en schoolpastor was op het toenmalige Dom Helder Camara-college in Haarlem-Schalkwijk, hadden we daar veel leerlingen uit Vijfhuizen, over het algemeen welopgevoede en begaafde plattelandsjongeren. Ze staken de Haarlemmermeerringvaart over om de school te bereiken. Ik ga binnenkort het MH17-bos bezoeken: niemand hoeft me de weg te wijzen.

    Hoevinudie?

    Kind van tien: 'Papa, is een vogel ook een vlieg?'



  • 6 juli 2017 - Salome - Bruiloften - De Tour - Hageveld 200 jaar - Hoevinudie?

    Strauss' Salome

    Gisteravond heb ik in de Amsterdamse Stopera de laatste van de recente serie opvoeringen van Richard Strauss' opera 'Salome' meegemaakt. Met Gatti op de bok! Strauss' na-Wagner-muziek viel me erg mee, misschien omdat Gatti een Italiaan en een Verdi-man is: dan mag je immers wat meer melodie van de noten verwachten. Het Concertgebouworkest en de solisten presteerden het bijna onmogelijke: wat een vakmensen! De inbreng van Van Hove's enscènering vond ik zeer doordacht en verzorgd, maar van mij had hij er wel wat meer ontroering in mogen meegeven zodat er in de zaal een sterkere 'beleving' was ontstaan. Nu bleef het -althans bij mij- inderdaad 'alleen maar verschrikking en destructie' waarnemen, iets waar Van Hove zelf in zijn inleidend Odeon-artikel al bang voor was. Het Johannes de Doper-gegeven heeft me wel eens dieper geraakt. Of zit daar nu juist het verschil tussen de Bijbel en Oscar Wilde?

    Twee Bruiloften

    Twee bruiloften heb ik achter de rug: een groene en een gouden. De eerste was in Dordrecht, waar een dochter van mijn Rotterdamse zus trouwde. Het was een mooie gelegenheid in dit Reformatiejaar ook het historische Dordtse stadhuis eens van binnen te beleven en daarna de aloude binnenstad met de kerk van de Synode van Dordt en de Statenbijbel. En het goedbewaarde Historische Museumcomplex waar we van een heerlijk feestdiner met hartelijke en scherpzinnige toespraken genoten.
    De gouden bruiloft was afgelopen zondag in Oegstgeest, met mijn zus en zwager als bruidspaar en middelpunt. Ook daar een feestelijk diner waarbij een flink aantal zelfgemaakte liederen en een levensfilm met bijbehorende speeches de stemming er volop inbrachten. Mijn zwager is een fan van de Russische cultuur en dus kregen we ook wodka en kaviaar!

    De Tour de France

    Ik ben nieuwsgierig hoe het verder zal gaan nu mijn favoriet Peter Sagan (terecht?) de Tour is uitgezet. 'Hij klapte de deur dicht voor Mark Cavendish!', dat moest ik toegeven: we zagen het allemaal. Hij had er zelf ook spijt van (als je hem geloven kunt). Het op de tv volgen van de Tour is bepaald niet saai: je krijgt een prachtige reis door het Franse landschap, je hoort en ziet het nodige over de geschiedenis en de architectuur van La Douce France en je beleeft het wel en wee van de wielrennerij. En dat alles vanuit je luie stoel!

    Hageveld 200 jaar

    Komende zaterdag zal ik weer eens op Hageveld zijn. Daar is dan de grote reünie vanwege het tweehonderdjarig bestaan. In 1817 begon de latere bisschop Cornelis van Bommel in Velsen met een klein groepje leerlingen en docenten op het landgoed Hageveld aldaar met het vormgeven van het kleinseminarie dat later zou worden verplaatst naar Voorhout en (vanaf 1923) naar Heemstede. Honderden, nee: duizenden, oud-leerlingen (én leraren!) zullen er in hun dromen de nodige herinneringen aan hebben overgehouden.

    Hoevinudie?

    Kind van vier: 'Mama, is een vlieg ook een vogel?'



  • 22 juni 2017 - Dantegroep - Politiek - Grafieken - Vakantietijd - Hoevinudie?

    Dantegroep

    In zekere zin tot ons verdriet is er nogal wat verandering gekomen in de samenstelling van onze Hoornse Dantegroep, die zich stort op de hoogtepunten van de klassieke literatuur. We gaan binnenkort samen het Gilgamesj-epos en daarna de Metamorfosen van Ovidius lezen en bespreken. Drie leden hebben we intussen 'verloren': één door een diepbetreurd plotseling overlijden, één door het gevoel van toch niet goed bij de groep te passen en één door overjarigheid. Maar gelukkig hebben we al twee nieuwe leden binnengehaald, beiden afkomstig uit het medische circuit. Vroeger moesten artsen Latijn hebben gehad in hun middelbare school-pakket, ik weet eigenlijk niet of dat nog zo is. Voor het lezen van Ovidius komt het kennen van de taal van de Romeinen goed van pas, maar voor Gilgamesj zal dat ons niet helpen. Gelukkig zijn er van beide boeken prima vertalingen beschikbaar.

    Politiek

    Met grote belangstelling volg ik de ontwikkelingen in de kabinetsformatie. Vooral het verdere gesprek tussen Pechtold en Segers -voor zover we daar iets van te horen krijgen- zie ik met spanning tegemoet. Omdat ik mezelf als christen-humanist beschouw en me afvraag of de genoemde twee zich ooit bij elkaar thuis kunnen gaan voelen. En hoe zit dat met Rutte en Buma?

    Grafieken

    Tot voor kort keek ik elke dag even op mijn computer na hoeveel belangstellenden er de dag ervoor op mijn website hadden afgestemd. De grafieken daarvan worden keurig door de provider bijgehouden. Maar sinds het begin van de lopende maand krijgt ook een andere grafiek mijn attentie: die van onze onlangs geïnstalleerde zonnepanelen. Ook daarvan wordt de opbrengst elke dag nauwkeurig geregistreerd en aan me doorgegeven. Het valt me op dat niet zozeer warme, maar vooral onbewolkte dagen het beste scoren: niet de temperatuur maar de lichtabsorptie (zie Van Dale!) brengt het meeste op.

    Vakantietijd

    Er wordt weleens geklaagd dat er in de vakantietijd zo weinig sociale activiteiten worden georganiseerd voor de thuisblijvers. De TV laat het ook nogal afweten: geen DWDD, geen Pauw, geen Buitenhof, geen Twee voor Twaalf, geen Per Seconde Wijzer enz., enz. Hier in Hoorn is gelukkig in het toeristenseizoen op loopafstand van alles te doen. Trouwens: met boeken, platen en Wikipedia kom je ook een eind. En binnenkort krijgen we Zomergasten en de Tour de France! Bovendien: betekent 'vakantie' oorspronkelijk niet 'luiertijd'?

    Hoevinudie?

    Ik lees in de krant dat er afgelopen maandag in het Nieuwe De La Mar een ere-avond was voor Hans Dorrestijn. Daar had ik graag bij willen zijn. Verschillende artiesten zongen liederen op tekst van deze wonderlijke vogelspieder. Herman Finkers zong een echt Dorrestijnlied dat eindigt op deze
    onsterfelijke regel:
    'Positief, ik ben het graag, als het beperkt blijft tot vandaag!'



  • 9 juni 2017 - Pinksterpreek 2017 - Vulgatavertaling - Jumbo - Zonnepanelen - Hoevinudie?

    Pinksterpreek 2017

    Sommigen van u herinneren het zich misschien nog: vroeger waren er bij grote (kerkelijke) feestdagen allerlei soms oeroude gewoontes waarvan nu de meeste zijn uitgestorven. Of misschien alleen nog in bepaalde streken of plaatsen bewaard gebleven. Met Pinksteren bijvoorbeeld. Ik noem er een paar: rozenregen uit het sterrengat van het kerkplafond, dauwtrappen, luilak, hemelvaren -eigenlijk met Hemelvaart-, pinksterbloemen plukken (sering, iris, gele lis, margriet, koekoeksbloem, pioen, korenbloem, papaver (=klaproos) en natuurlijk pinksterbloem), pinksterdrie-rijden, witte eieren eten, bloembladeren conserveren enz. Misschien even ter verduidelijking: rozenregen = in de kerk werden van boven uit (liefst vanuit het sterrengat, als dat er was) rode bloemen -rozen of pioenen- neergestrooid over de kerkgangers als uitbeelding van de vurige tongen over de apostelen. Dauwtrappen deed je in de vroege morgen als je met blote voeten een grasland inging, want dauwnatte voeten gaven bescherming tegen zomersproeten en huidzeer. Je probeerde wat natte dauw in een potje mee naar huis te nemen want pinksterdauw was geneeskrachtig. Hemelvaren was een soort nachtprocessie naar bos, duin, dijk of zee: in alle vroegte, om niet te laat te zijn als Jezus bij zonsopgang ten hemel zou stijgen… Luilak was mensen wakker ratelen met oude kachelpijpen en conservenblikken op pinksterzaterdag, vroeg in de morgen. Pinksterbloemen plukken deed je tussen de koeien in de wei om in je huis het mariabeeld ermee te kunnen versieren of de ontbijttafel. Pinkster-drie rijden gebeurde door boerenjongens in de omgeving van Purmerend om verkering te krijgen. Witte eieren werden van Beloken Pasen tot Pinksteren gegeten als opvolging van de gekleurde paaseieren. En in je kerkboek liet je een mooi blad van een boom uitdrogen als bladwijzer: in antieke kerkboeken tref je er soms nog een aan.
    Wat ik hiermee wil zeggen is: soms sterven oeroude gewoontes na een bepaalde tijd langzamerhand uit: ze hebben dan hun tijd gehad.
    Misschien valt dat toe te passen op heel onze levensgang. De wereld om ons heen is intussen in de loop van ons leven heel anders geworden dan die van onze jeugd. Er is veel uitgestorven, soms geruisloos, soms bewust afgeschaft.
    Wat heeft dat met Pinksteren te maken?
    Ik denk heel wat. Als er in het Johannesevangelie staat dat Jezus heeft gezegd: ‘Ik zal u een andere helper zenden.’ (Joh. 14,16 en 14,26) en ‘Gij zult nog grotere dingen doen dan ik.’ (Joh. 14, 12), dan zit daarin dat ons leven wezenlijk meegaat met de tijd en dat er in de loop der eeuwen heel wat veranderingen te verwachten zijn.
    Een andere helper? Is de Pinkstergeest iemand anders dan Jezus of de geest van Jezus? Komt er met Pinksteren een andere geest over ons? In de Griekse grondtekst staat er eigenlijk ‘een andere erbijgeroepene’ (‘parakleet’). Wat vindt u de mooiste vertaling: Trooster, Helper, Voorspreker, Pleitbezorger? In elk geval: een andere. Nu zal dat wel ook de Geest van God (ruach Adonai) zijn die alles tot stand brengt, maar hij wordt toch ‘een andere’ genoemd, die ons grotere dingen zal laten doen dan waar Jezus aan toe gekomen is!
    Ik maak hieruit op dat er in onze geschiedenis niet alleen toevallige gewoontes uitsterven maar ook soms tamelijk diepgaande cultuurvormen. Dat onze wereld echt verandert naar de toekomst toe. En dat dat uitgaat van de andere Helper of Trooster.
    We merken het iedere dag: de wereld blijft niet hetzelfde. Wen er maar aan!
    Laten we de Geest van Pinksteren vragen ons voldoende bij de tijd te houden zo lang we leven.
    Pinksteren vraagt van ons dat we niet vasthouden aan wat voorbij is gegaan, maar dat we ons toevertrouwen aan wat de Geest nu weer van plan is!
     

    Bijbelvertalingen vanuit de Vulgaat

    Op 26 mei kreeg ik een sympathieke mail van Jacques de Croo naar aanleiding van mijn scriptie op deze site over de Roomse bijbelvertalingen op basis van de Vulgata. Hij wees me erop dat ik daarin niet vermeld had dat er in 1732 een goed-roomse op de Vulgata gebaseerde bijbelvertaling is verschenen van de priester Andreas van der Schuur, aanbevolen door Neercassel en Codde van de oud-katholieke Cleresie en in die kerk nog in gebruik. Ik heb er nu wat naspeuring naar gedaan en inderdaad spijt het me nu dat ik deze ijverige bijbelman niet vermeldde. Hierbij! Ere wie ere toekomt!


    Jumbo

    Een rekkelijke geest is mij niet zo gegund: ik erger me soms (overdreven?) aan bepaalde verschijnselen die andere mensen heel gewoon vinden. Neem nou de tv-reclame. Ik zou willen dat de door de regering gesubsidieerde zenders daarvan verschoond bleven, maar dat schijnt de minister van financiën van het rijke Nederland niet te kunnen opbrengen. De nieuwste reclame van Jumbo luidt: 'Zo haal je meer uit je zomer!'. Alsof die zomer ons eigendom is en teruggebracht kan worden tot een 'bestedingsseizoen'. Met plofkippen en voordeelaanbiedingen die ten koste gaan van het milieu en een gezond agrarisch leven voor boeren die respect hebben voor dieren en planten. Zomer is een veel groter en grootser gebeuren dan boodschappen halen! Toch?

    Zonnepanelen

    Ze zijn er! Twintig zonnepanelen werden binnen één dag geïnstalleerd op ons dak. De kost gaat voor de baat uit, maar nu al zit de beloning in het gevoel dat we het gratis zonnelicht dankbaar gebruiken zonder het milieu te belasten. Langzamerhand groeit ons milieubewustzijn: we hadden al dubbele beglazing, we eten minder vlees, nu die zonnepanelen, zuinig met water, gas en voedseloverschot. Aan het isoleren van de muren moet nog eens wat gebeuren maar alles op zijn tijd. Twee idealen: natuurmens en natuurlijke mens. Aanbevolen!

    Hoevinudie?

    Boerenzoon Jaap mocht graag eens een keer uitslapen. Tegen de zin van zijn ouders die 'vroegop' en 'meteen flink aan het werk' hoog in hun zadel hadden. Toen zijn moeder hem voor de zoveelste keer riep, kaatste Jaap terug: 'Moeder, ik vraag me af: waarom zijn wij eigenlijk op aarde?' Moeder corrigeerde: 'Nee, je moet je afvragen: waartoe zijn we op aarde!'

     

     



  • 25 mei 2017 - Danteclub - Grote Pier - Rigoletto - Ajax - Hoevinudie?

    Danteclub

    Onze literaire leesclub, die de ‘gymnasiale’ klassieken leest  en zijn naam ontleent aan de eerste daarvan, Dantes Divina Commedia, heeft afgelopen week Vergilius’ Aeneïs ‘afgewerkt’ en gaat zich de komende periode storten op het Gilgamesj-epos. We hebben intussen twee nieuwe deelnemers gevonden en er één ingeleverd: de goede Ted doet jammergenoeg niet langer mee omdat hij negentig is geworden. Om ons goed voor te bereiden volgen we eerst de serie avonden die Jona Lendering op het ogenblik geeft in Hoorn over het beroemde Mesopotamische Gilgamesjgedicht en de cultuur daaromheen. Ik heb er zin in omdat echte poëzie mij nog meer aanspreekt dan de soms wat lange hoofdstukken van vertellers als Vergilius. Ofschoon deze me zeer getroffen heeft -meer dan vroeger- in de prachtige vertaling van mevrouw d’Hane-Scheltema.

    Grote Pier

    Dit jaar, 2017, is het niet alleen vijfhonderd jaar terug dat Luther, Erasmus en paus Adriaan optraden maar ook Grote Pier! Het Westfries Genootschap organiseerde vorige week zaterdag een bustocht om nog eens precies de verwoestende overval op de West-Friezen van deze reusachtige barbaar en zijn Friese manschappen in herinnering te brengen. We kregen een uitstekend en wetenschappelijk verantwoord verslag van wat er nu echt gebeurd is toen. Uit verzet tegen de steeds toenemende inpalming van Westfriesland door de Hollandse graven -en daarmee door de Bourgondische en Spaanse Habsburgers- gingen de Friezen met de zegen van de Geldersen hier te keer om ‘hun’ West-Friezen weer bij Friesland te betrekken. Ze kwamen bij Medemblik (waarschijnlijk in Onderdijk!) aan wal en staken dit oudste Westfriese stadje geheel in brand. Hun doel was Alkmaar te bereiken via o.a. Opperdoes-Twisk, Avenhorn, Ooterleek en Vroonen, maar daar werden ze teruggeslagen. De invasie heeft bijna de hele eerste helft van de zestiende eeuw geduurd en de handlangers van Grote Pier gedroegen zich als indertijd de Noormannen en Vikingen: ze staken de dorpen in brand en stalen het vee van de velden. Een (namaak)zwaard van de woesteling is nog te zien in het Historisch Museum van Alkmaar. Ik bedoel maar: kijk uit voor Hollanders, maar ook voor Friezen!

    Rigoletto

    Gisteravond heb ik in de Amsterdamse Stopera 'Rígoletto' meegemaakt. De uitstekende inleidster sloot zich geheel aan bij de juichende recensie van Trouw over de diepgaande enscenering. Ik ook: de liefde van vader Rigoletto voor zijn dochter Gilda die daardoor wordt ingeklemd, raakte me diep. Vooral als zij smoorverliefd wordt op de onbetrouwbare graaf en haar zelfstandigheid doorbreekt. Het boeiendste karakter vond ik eigenlijk toch die graaf: ergens ontdekt hij een beetje wat wáre liefde is. Bovendien zong en speelde hij superieur. De voorstelling werd enige tijd onderbroken vanwege een bronchitishoestaanval bij de hoofdrolspeler: misschien dat ik daardoor meer focuste op de graaf: die had nergens last van!

    Ajax

    Ik was al wat eerder van huis gegaan: het was de avond van Ajax-Manchester en Amsterdam liep zoals te verwachten viel overvol. Mijn tram werd omgeleid, maar bereikte via de Bilderdijkstraat toch de omgeving van het Museumplein waar ik tussen de schreeuwende en zingende rood-witte fans terechtkwam. Zo'n massa-ervaring had ik nog nooit meegemaakt. Gelukkig wist ik de Leidsestraat te bereiken en via de bloemenmarkt en de Munt het Rembrandtsplein, waar het al wat rustiger was. Op tijd voor de inleiding bereikte ik de Stopera. Na afloop ben ik lopend naar het CS gegaan -de trams waren ontregeld-, niet wetend dat Ajax verloren had. Maar dat ging ik steeds meer aanvoelen: er werd wel geschreeuwd maar niet met vlaggen gezwaaid. In de trein zat in midden tussen de dronken jongeren, maar ik had een veilig hoekje. Wat een avond!

    Hoevinudie?

    Soms vraag ik me bij dit rubriekje af: wat is humor en wat is flauw? In mijn encyclopedie lees ik dat 'humor' vroeger een veel algemenere betekenis had: net zo iets als 'humeur'. Daarna kreeg het iets mee van 'komisch' of 'grappig' maar dan wel met een zekere 'wijsheid'. Je zou het kunnen vervangen door 'geestig'. En dan niet 'naargeestig' natuurlijk.



  • 7 mei 2017 - Hageveld in Oorlogstijd

    Deze keer is de vorm van mijn nieuws heel anders. Dat komt zo:
    De directie van het Westfries Archief vroeg me nadere informatie bij een klassenfoto die indertijd (1943) genomen is toen wegens de oorlog een groep Hageveldse priesterstudenten in Westwoud en Venhuizen was ondergebracht. Ik wist er zelf wel wat van, maar heb voor nauwkeuriger gegevens drie bronnen aangeboord: een gepensioneerde oud-pastor die toen zelf bij die ‘vluchtelingengroep’ hoorde, de voormalige pastoor van Venhuizen en het boek over Landgoed Hageveld van Frits Hazenberg. Soms spraken die bronnen elkaar een beetje tegen: dan kun je weer eens zien dat bij zoiets ieder aan een eigen eind trekt. Mijn samenvattend verhaal druk ik hier af met de foto, meer foto’s betreffende dit onderwerp zijn beschikbaar via het WFA. In verkorte vorm is mijn verhaal verwerkt bij de totstandkoming van de Westfriese Kaart die ze daar gemaakt hebben en die vanaf 1 mei 2017 digitaal beschikbaar is: www.westfriesekaart.nl

    Ik hoop dat de foto en de tekst u interesseren en laat het daar deze keer bij.

    Seminaristen van Hageveld
    ondergebracht in Venhuizen en Westwoud
    1942-1944

    SchalmSmart groepsfoto
                                                           Klik op de foto om die te vergroten

    Seminarie Hageveld in vroeger jaren
    Vanaf 1817 werden rooms-katholieke jongens die als kapelaan of pastoor van het bisdom Haarlem zouden willen gaan werken in een van de parochies van Noord- of Zuid-Holland of Zeeland, dus bv. in Westfriesland, opgeleid op een seminarie. De studie duurde twaalf jaar: eerst zes jaar op het klein-seminarie Hageveld, dat vroeger in Velsen stond, later in Voorhout en vanaf 1923 in Heemstede. En daarna nog zes jaar op het groot-seminarie in Warmond. Je was twaalf jaar als je er na de lagere school aan begon en woonde dan verder in het seminarie-internaat tot je tot priester gewijd werd. Je moest beloven niet te trouwen, dienstbaar je toekomstige werk te zullen doen en dan genoegen te nemen met een bescheiden salaris. Wel kreeg je gratis kost en inwoning. Wat de opleiding kostte, werd deels door je ouders, deels door je afkomstparochie betaald.

    Tweede Wereldoorlog en Hageveld
    Toen in 1940 de Duitsers Nederland binnenvielen, werd al gauw het nog zo goed als nieuwe gebouw van Hageveld ‘gevorderd’. Eerst werd er voor een korte tijd een afdeling van het Rode Kruis in een deel van het gebouw ondergebracht, maar vanaf 28 mei 1942 tot 1 september 1945 moesten de ruim vierhonderd studenten genoegen nemen met een geheel ander onderkomen. In twee groepen werd de eerst klas -ongeveer honderd twaalfjarigen- ondergebracht in Westfriese roomse pastorieën, parochiehuizen en schoolgebouwen: die van Westwoud en die van Venhuizen. De hogere klassen gingen naar Haarlem, Amsterdam, Zuid-Holland of Zeeland. Elke groep kreeg een aantal leraren mee en de bestuurszaal van de pastorie waar ze belandden werd gebruikt voor les, studie en recreatie, de keuken en de gang voor het eten, de zolder -ook die van de school- voor het slapen en de kerk of de zusterskapel voor het bidden. Soms werden de vakantietijden wat verlengd en dan gingen er boeken mee naar huis. Ruim twee studiejaren heeft die noodoplossing geduurd. Het schooljaar 1944-1945 (met de ‘hongerwinter’) werd afgeschaft. Sommige leraren en enkele leerlingen wachtten het einde van de oorlog af bij Westfriese particulieren en het schooljaar 1945-1946 begon weer gewoon op Hageveld, want toen waren de Duitsers verdreven.

    De foto van de Hagevelders in Venhuizen en Westwoud
    Van dit gebeuren is een mooie serie foto’s overgebleven. Die wordt bewaard in het Westfries Archief. De klassenfoto die bij de Westfriese Kaart is opgenomen, werd gemaakt in Venhuizen op het schoolplein van de Katholieke Lagere School. Links de gymzaal, rechts de jongensschool en daartussenin de meisjesschool. De studenten waren daar bij elkaar en als je goed kijkt zie je drie (priester)leraren: die met ‘bonnet’ (=priesterhoedje) is meneer Van Rek (natuurkunde, algebra en meetkunde), die ietsje naar rechts achteraan meneer Deroy (Frans, Nederlands en geschiedenis) en weggedoken onder het middelste dubbelraam meneer Verschure (Latijn, Grieks en Engels).

    Hageveld werd als seminarie opgeheven in 1966, maar het gebouw staat er nog in volle pracht en Heemstede heeft er nu een prima middelbare school aan. Sommigen van de toenmalige leerlingen op de foto leven nog en denken soms terug aan de wonderlijke periode in Venhuizen of Westwoud. Met dank aan Westfriesland!
     



  • 22 april 2017 - Pasen - Wozzeck van Berg - Nieuws gewaardeerd - Koningsdag - Hoevinudie?

    Pasen

    Gelukkig is mijn gezondheid de laatste tijd weer naar wens: enige doofwording en vermoeiedheid sloegen in de wintermaanden toe, maar met het aanbreken van de lente bleek mijn conditie terug te keren, misschien door beter slapen en eten. Ik was met de paasdagen weer flink aan de beurt: in 't Kruis (Heerhugowaard) en in Tuitjenhorn mocht ik voorgaan in de kerkdiensten van de Goede Week daar en dat lukte volgens mij nog goed genoeg.
    De voorbereiding op mijn paaspreek bracht me een bijzondere ontdekking. De drie lezingen van Pasen (Handelingen 10, 34-43, Paulus aan Kolosse 3, 1-4 en Johannesevangelie 20,1-90) bleken bij nader onderzoek uit verschillende perioden te stammen: de eerste uit tussen 60 en 130 n. Chr. (dus waarschijnlijk van na de val van Jerusalem in 70 n. Chr.), de tweede uit tussen 58 en 61 n. Chr. (dus het kortst na het optreden van Jezus, vóór de val van Jer.) en de derde uit 90-110 n. Chr. (dus zeker na de val v. J.). En dat kun je merken: Lukas (van de Handelingen) en Johannes hebben het in deze fragmenten over Petrus en Johannes (de apostelen, dus over het begin van van de christelijke hiërarchie) maar Paulus richt zich tot allen, dus tot al degenen 'die met Christus ten leven zijn gewekt'. Onder andere hieruit maak ik op dat -mede door de val van Jerusalem- er een verandering in de 'christelijke' boodschap is gekomen: ging het bij Jezus en Paulus nog om de geestelijke en maatschappelijke verheffing van allen, bij Lukas en de evangelist Johannes was er al een inklemming gaande in een hiërarchisch systeem. U begrijpt dat ik graag het evangelie van Jezus op het spoor wil komen en dat ik dan meer bij Paulus te rade ga.

    Wozzeck van Berg

    Nou, het viel mee! Vorige keer vertelde ik dat ik me voorbereidde op een diep-droevig makende ervaring bij de opera-uitvoering van Alban Berg's Wozzeck in de Stopera van Amsterdam. Misschien kwam het door de niet bepaald depressief gebrachte, uitstekende inleiding -in de nieuwe ruimte die daarvoor is ingericht- die we vooraf meekregen. Maar zeker ook door de beslist niet afgrijselijke muziek van Berg: die was prachtig en zelfs aangenaam om te horen. Daardoor maakte het deprimerende verhaal over het ontluister(en)de leven van de hoofdfiguur niet zo'n erg diepe indruk op me. Misschien kwam dat ook door de eigen enscènering en interpratie van de regisseur: die liet veel vrijmoedige kinderen als een soort tegenwicht de sfeer mede bepalen. Dat gaf een heel eigen dimensie mee aan deze productie, eerder stemmend tot nadenken dan tot droefheid.

    Nieuws gewaardeerd

    Bij mijn verjaardag vorige week mocht ik weer de nodige gelukwensen ontvangen. Aan de deur, per mail, telefonisch en per post. Bij het laatste viel me op dat de 'kaarten' tegenwoordiog soms heel luxe zijn: veelkleurig en artistiek. Maar het gaat natuurlijk om wat erop geschreven wordt! Er waren erbij die lieten weten dat deze nieuwsrubriek op mijn site door de feliciteerders best gewaardeerd wordt: na elke veertien dagen zijn sommigen benieuwd wat ik die keer voor bakerpraatjes loslaat. Ik voel het zelf als een vorm van contact. En schrijven is leuk!

    Koningsdag

    Ik moet u iets bekennen! Toen er indertijd bij het aantreden van Willem Alexander een prijsvraag werd uitgeschreven om aan een 'k(r)oningslied' te komen, heb ik er een gemaakt en ingestuurd. Erg tevreden was ik er niet over -de melodie die ik had gebruikt was wel wat erg kerkelijk, ik geloof 'God groet u, zuivere bloeme' of iets dergelijks!- maar ik verwachtte toch minstens een waarderende reactie. Niets daarvan: niets meer van gehoord. U begrijpt dat ik later met enig genoegen de afgang van het bekroonde koningslied heb verwerkt! Achteraf vind ik het stom van mezelf dat ik eraan meegedaan heb, al was ik natuurlijk graag beroemd geworden, maar wel ben ik nog steeds een groot voorstander van het maken en zingen van zelfgemaakte liederen. Daarbij gaat het natuurlijk niet om taaltechnische volmaaktheid maar om hartelijkheid en een beetje originaliteit. Sommigen vinden me een liedjesfetisjist, maar daar trek ik me niets van aan. Vroeger had je op sommige dorpen bepaalde figuren bij wie je een gelegenheidslied kon bestellen. In Onderdijk bij voorbeeld: Jansje Bregman. Ik gedenk haar met ere.

    Hoevinudie?

    Laatst hoorde ik een uitdrukking die volgens de zegsvrouwe in West-Friesland heel gebruikelijk was. Als een vrouw die al moeder van een groot gezin was, bij een nieuwe zwangerschap werd aangesproken en gevraagd 'of het weer zover was', antwoordde ze: 'ja, de bus is altijd vol!'. Ik vraag me bij nader nadenken nu wel eens af of deze zegswijze onder 'eufemismen' valt en of er met 'bus' een Connexion-bus of een collectebus bedoeld werd.



  • 5 april 2017 - Onder ons - Overkant - Assistentie - Westbroek ! - Hoevinudie?

    Onder ons

    Met genoegen kijk ik zondagsavonds naar Podium Witteman. Informatief, gevarieerd, leerzaam op muziekgebied en zelfs gezellig. Afgelopen zondag viel er ook te lachen: er werd de spot gedreven met zogenaamde 'kenners' in het wereldje van de klassieke muziek. Die hebben hun eigen incrowdtaaltje om te showen met hun ingebeelde deskundigheid. Ze zeggen niet 'het Concertgebouw van Amsterdam' maar 'het Gebouw', niet 'het Concertgebouworkest' maar 'KCO' enzovoorts. Het deed me denken aan het pubergedrag dat ik vroeger zelf vertoonde toen ik met mijn zusjes insiderig discussieerde over de componisten die we op het spoor waren. Ook wij wilden toen onze 'vertrouwelijke' omgang met hen bewijzen door alleen hun voornaam te gebruiken. Vivaldi was bij ons Antonio, Bach meestal Johan Sebastiaan, tenzij we natuurlijk een van zijn familieleden bedoelden, Schubert was Franz 1, Liszt Frans 2, Strauss: Johan of Richard, Mozart Wolfgang óf Amadeus óf Nannerl óf Leopold enz. enz. Pubergedrag, maar ook wel leuk, vind ik nu.

    Overkant

    Hier in de Johannes Poststraat-buurt gaat binnenkort een hele serie huizen tegen de vlakte. Precies tegenover ons en de vroegere Engelbewaarderskerk. Volgens de moderne normen waren de huizen daar verouderd, de Woningstichting vindt dan vaak vervangen beter (en rendabeler) dan renoveren. De omgevenden zoals wij kregen keurig een uitnodiging om de geplande ontwerpen te bekijken. Gelukkig geen flats, maar geschakelde beneden- en bovenwoningen. Niet zo groot, weinig parkeergelegenheid en tuin, wel modern en efficiënt van buiten en van binnen. Architecten zitten niet stil: allerlei nieuwigheden -vooral in de keuken- wijzen op een zekere vindingrijkheid. Onze straat zal er van opknappen.

    Assistentie

    Afgelopen zondag mocht ik voorgaan in de Lucaskerk van Venhuizen. Omdat men daar zo nu en dan graag een volledige eucharistieviering wil en het voorgaan daarbij tot nu toe is voorbehouden aan celibataire priesters. Gelukkig zijn er in de meeste parochies tegenwoordig wel werkgroepen die de gewone kerkdiensten kunnen verzorgen, maar soms worden wij -de oudjes!- dus van stal gehaald. Vooral in de komende paasdagen en bij de eerste communie -meestal in de meimaand- hebben we het druk, vaak in diverse kerken. Ikzelf ben intussen betrokken bij Heerhugowaard 't Kruis, Hoogkarspel, Tuitjenhorn en Venhuizen. Gelukkig niet álle zondagen!

    Eva-Maria !

    Morgen kom ik er eindelijk weer eens aan toe om een opera bij te wonen in de Amsterdamse Stopera. Wozzeck van Alban Berg (sorry voor de achternaam!) door de Nederlandse Opera met o.a. Eva-Maria Westbroek, onze Nederlandse topper. Büchners treurige Woyzeck-verhaal heb ik vroeger via mijn toneelhobby al wel meegekregen, maar deze uitvoering stemt je volgens de recensies nog wezenlijker diep treurig. Nou ja, ik zie het maar als een aanloop naar Goede Vrijdag.

    Hoevinudie?

    In ons huis is voetbal hét gesprek bij de koffie. Soms ontstaat er een gespannen sfeer want sommigen zijn voor Ajax, anderen voor Feyenoord. 020 tegen 010. Amsterdammers zijn 'de bluffers', Rotterdammers 'de werkpaarden'. Ik ben voor de laatstgenoemden -mijn zus woont in Rotterdam- maar de bluffers wonnen afgelopen zondag. En nog terecht ook. Toevallig kwam na afloop van de wedstrijd onze buurvrouw, de uitvaartonderneemster die haar tienjarig jubileum vierde, ons verrassen met voor ieder een luxe gebakje. Ik kon geen hap door mijn keel krijgen, dat begrijpt u.



  • 19 maart 2017 - Verkiezingen - Lente! - Sobere Maaltijden - Computerhulp - Hoevinudie?

    Verkiezingen

    Op de eerste stralende lentedag van dit jaar waren bijna alle politieke partijen 's avonds gelukkig met de verkiezingsuitslag. Zelfs de VVD die nogal wat zetels verloor, maar de grootste bleef, aanmerkelijk groter dan de PVV. Alleen de PvdA zonk weg in een diepe put en de SP moest wat inleveren. Daarmee is Nederland politiek weer rechtser geworden, maar werd toch de PVV geblokkeerd. Alle andere partijen vierden feest. We kunnen een (nog) meer gevarieerde Tweede Kamer tegemoet zien, voor ons als televisiekijkers misschien wel aardig, maar voor het -pardon, ons- land?

    Lente!

    Vandaag is het buiten niet aangenaam, maar onze tuin staat al volop in kleur te wachten. Klokjes zonder sneeuw, crocussen, narcissen,  primula's, katjes, knoppen, blauwe druifjes enz. enz. Wat toch wonderlijk: elk  jaar weer en toch elke keer verrassend!

    Sobere maaltijden

    Elke vrijdagavond in deze veertigdagentijd haast ik me naar de Sobere Maaltijd in het Oktaaf (de Hoornse PKN-kerk) waar we van zes tot half acht met een flinke groep bijeenkomen, ieder gewapend met een soepkom en een lepel. Na een korte inleiding, bedoeld om de groepjesgesprekken op gang te brengen, krijgen we soep en brood op voorwaarde van het inleveren van wat we daarmee uitsparen voor een derde wereld-projekt. Dit jaar is het overkoepelende thema 'eerlijkheid'. Nou, dat blijkt best een passend handvat te zijn als het gaat om bezinning op eigen gedrag en om ontwikkelingswerk en verantwoordelijkheid voor mensen verderop. Vastentijd lijkt ouderwets maar blijkt bij nader inzien te raken aan iets zeer actueels.

    Computerhulp

    U vraagt u misschien -deze rubriek volgende- wel eens af: Zou hij bij zijn schrijverij op de computer begeleid worden door een ICT-deskundige? Ja hoor: ik heb het geluk dat mijn jongste broer en zijn vrouw naast me wonen, die beiden veel verder zijn in computerdeskundigheid dan ik. Zo gauw er iets is op dat gebied -praktisch of theoretisch- waar ik mee zit, hoef ik maar een kik te geven of het hulpbetoon staat klaar. Meestal snap ik niet wat er precies aan de hand is als er iets niet lukt, ook niet als ik uitleg krijg van de oplossing, maar binnen de kortst mogelijke tijd kan ik weer verder. Mijn broer liet zich van de week ontvallen dat hij best nog wat meer klanten zou willen helpen, uiteraard tegen een kleine vergoeding. Meestal is hij vanaf vier uur 's middags thuis: tel. 06-48864185. Aanbevolen!

    Hoevinudie?

    Willem-Alexander drukt 's morgens de tv aan voor het nieuws. Hij is iets te laat en hoort nog net het slot van het weerbericht: 'Maxima rond de 10 graden'.
    Hij verslikt zich in zijn broodje.



  • 11 maart 2017 - Aswoensdag - Vastenprojekt - Quiz - Verkiezingen - Hoevinudie?

    Aswoensdag

    Het klinkt gek, maar met veel plezier ben ik de Vastentijd begonnen. Dat kwam door de jongeren van Heerhugowaard-De Noord die betrokken waren bij de Aswoensdagliturgie waarin ik mocht voorgaan. Ze hadden vorig jaar 'het Vormsel' ontvangen -opgeschoten pubers dus- en stonden nu de kerkgangers op te vangen op het kerkplein. Die hadden, zoals afgesproken, hun palmtakje van de vorige Palmzondag mee naar de kerk gebracht en leverden die in om het door de jongeren te laten verbranden in het kerkpleinvuur. De as die ervan kwam, werd plechtig aangeboden toen de dienst begon en onder koorgezang met wijwater bevochtigd zodat ze goed zou plakken op het voorhoofd. Bij het toedienen van het askruisje -'gedenk, mens, dat gij stof zijt en tot stof zult wederkeren'- keken de jongens nogal ernstig maar de meeste meisjes lachten mij vrolijk toe! Ik denk -achteraf- dat die eraan gewend zijn dat er wat op hun gezicht gesmeerd wordt! De meesten gingen na de behandeling vrolijk terug naar hun plaats en er was weer een positieve stemming in het kerkgebouw. Jongeren: je staat altijd weer van ze te kijken.

    Vastenprojekt

    Afgelopen zondag mocht ik als lid van onze MOV-groep (Missie-Ontwikkelingswerk-Vrede) weer eens voorgaan in de Hoornse Koepelkerk. We hebben dit jaar een zeer zinnig Vastenaktieprojekt: kinderen in El Salvador 'opvangen' op een goede school zodat ze niet uit armoede in handen vallen van Maffia-figuren die ze voor een snee brood opleiden tot goedkope ondergeschikte werkkrachten. Goed dat je door de veertigdaagse vastentijd ertoe komt om -even tussen de nieuwslawines over verkiezingen en politieke incidenten door- je gedachten te richten op de goede initiatieven die in de verdere wereld genomen worden en waar we onze aandacht en geldelijke bijdrage aan kunnen besteden.

    Quiz

    In mijn fanilie en kennissenkring wordt er graag naar quizzen gekeken. Maar volgens mij heeft er nog nooit een kennis of familielid als kandidaat meegedaan met een tv-quiz, echt life op de televisie. Terwijl ik het idee heb dat er best een paar tussen zitten die er geschikt voor zouden zijn. Intussen ben ik begonnen met polsen, maar tot nu toe hapt niemand toe. Uiteraard wil ik dan weten waarom niet. Om zo een psychologisch familiebeeld of kennissennetwerk in kaart te krijgen. De volgende reacties noteerde ik tot nu toe: Ik wil niet op tv. Ik weet niet van alles wat, wel van sommige categorieën iets. De moeilijkheidsgraad van de vragen is voor mij te hoog of te laag. Ik vind de prijzen te hoog of te laag. Ik mag sommige quizmasters niet. Ik wil niet afgaan in het openbaar. Ik zou me in de spanning niet kunnen concentreren. Ik zou al dagen van te voren zenuwachtig zijn. Ik wil in de supermarkt niet horen: daar gaat die van die quiz (geen landelijke bekendheid!). Ik wil voortaan niet de veelweter uithangen in de familiekring. Ik heb niets om aan te trekken (vr.). Ik weet niets van popmuziek. Iedereen weet al dat ik de slimste ben. Mijn geheugen gaat achteruit. Kortom: Niemand wil en ieder heeft zijn/haar smoes. Ik ook. En u?

    Verkiezingen

    Komende woensdag is het zover: Landelijke Tweede Kamer-verkiezingen. Ik heb lang geaarzeld tussen twee partijen, maar nu ik vanmorgen nog eens goed de kranten (NRC-Trouw-NHD) erop nagelezen heb, ben ik eruit. Ik ga niet af op het uiterlijk van de kandidaat (het poppetje), geef wel mijn voorkeur aan een vrouw en stem op een kandidate die ook in de regering zou kunnen komen. Want ik ben liever supporter dan opponent.

    Hoevinudie?

    Tot nu toe had ik weinig respect voor gamers, chatters en andere mobielverslaafden. Soms mijden horecabezoekers, OV-reizigers en kinderen-aan-tafel ieder aardig gesprek omdat ze helemaal opgaan in hun apparaatje. Laat ik nu uit Trouw van 1 maart jl. een artikel te verwerken hebben gekregen over de leerzaamheid van dit gedoe! De schrijver liet de andere kant van de medaille zien: binnen de kortst mogelijke tijd krijg je via die nieuwe contact- en informatiemogelijkheden een flinke dosis algemene ontwikkeling en veel verstands-en geheugentraining naar binnen. Zou het? Zo ja: weer wat geleerd!



  • 16 febuari 2017 - Bijbel van Jezus - Parkeervergunning - (H)adrianus - Lente? - Hoevinudie?

    Bijbel van Jezus

    Afgelopen zaterdag woonde ik in Utrecht een boeiende bijeenkomst bij in de Lutherse kerk aldaar. Er was een nogal speciaal gezelschap bijeen naar aanleiding van twee nieuwe publicaties op bijbelgebied: 1. de vertalingen door Pieter Oussoren (van de 'Naardense Bijbel") van de zgn. deutercanonieke en apocriefe bijbelboeken (o.a. Judith, Daniëls Susanna,Tobit, Makkabeeën, Pseudo-Matteüs, Magdalena, Judas en Thomas 2 de Israëliet) en 2.  de eerste proeven van zijn weergave in het Nederlands van de Septuaginta-bijbel. Vooral deze laatste uitgave -waar hij nog maar een eerste voorbeeld van beschikbaar stelde- interesseert me. De Septuaginta is de bijbelvertaling (O.T.) in het Grieks die in de tijd van Jezus algemeen gebruikt werd, waarschijnlijk ook door Jezus zelf. Het Grieks was toen dé internationale taal -zoals tegenwoordig het Engels- in de door Alexander de Grote gehelleniseerde wereld waarin het leven van Jezus en de zijnen zich afspeelde. De latere Latijnse vertaling van Hieronymus, de Vulgata, die eeuwenlang standaard was in de R. K. Kerk (o.a. in de Gregoriaanse gezangen) is op de Septuaginta gebaseerd. Sinds kort is men er zich van bewust geworden dat zowel de Septuaginta als de Vulgata niet alleen vertalingen zijn maar ook bewerkingen. Dat komt door het wezenlijke verschil tussen het semitische Hebreeuws en het westerse Grieks en Latijn, maar ook door de verschillende denkwerelden vanwaaruit de overzetters de teksten lazen. Het gaat daarbij niet om 'goed' of  'fout' maar om een eigen benadering en bewerking van de vertalers. Oussoren drukt beide in 'gebruikstalen', maar dan nagebootst in het Nederlands (dus 'op z'n Hebreeuws' en 'op z 'n Septuagints'), naast elkaar af en kwam tot verrassende ontdekkingen. B.v. dat het Nieuwe Testament soms het Oude Testament niet uit de Hebreeuwse grondtekst maar uit de toen dominante Septuagint citeert en daarmee meedoet aan de vergriekste weergave van de grondtekst.

    Parkeervergunning

    Onze buurt valt net niet onder het gedeelte van Hoorn waar vrij geparkeerd mag worden. Om bij huis te parkeren hebben we dus een ontheffingsvergunning nodig. Laat ik nu van de week een net briefje van de parkeerwacht onder mijn ruitenwisser vinden waarin ik vriendelijk gewaarschuwd werd dat de vergunning die ik onder mijn autoruit had, verouderd was? En ja hoor, de oude van vorig jaar zat er nog in en de nieuwe van 2017 was nergens te bekennen. Ik heb overal gezocht, in de auto en in huis, maar nergens de nieuwe. Misschien niet ontvangen, misschien weggewaaid, misschien gestolen, misschien.... Ik naar het stadhuis, afdeling vergunningen. De oude had ik mee. Ik dacht: dat wordt wachten en soebatten. Maar nee hoor: ik werd keurig te woord gestaan en binnen de kortst mogelijke tijd had ik gratis een vervangend exemplaar voor 2017 in handen. Ik bedoel maar: niet achter alle loketten stuit men op vervelende of onvriendelijke bureaucratie. 

    (H)adrianus VI

    Zoals u misschien gezien heeft heb ik indertijd op deze site een scriptie geplaatst over de enige Nederlandse paus (H)adrianus de Zesde. (Die H wilde hij er zelf niet bij hebben -deed die te veel denken aan keizer Hadrianus?- maar het boek van de classicist Burmannus dat ik in mijn scripte bespreek, gebruikt hem nadrukkelijk.) Nu is er eindelijk een nieuwe biografie verschenen waarin de nieuwste, wetenschappelijk gecontroleerde wetenswaardigheden over deze eigenaardige paus zijn verwerkt. Prima leesbaar geschreven door Twan Geurts. Hij maakte gebruik van het degelijke en uitgebreide materiaal dat dr. Peter Nissen indertijd verzamelde om in zijn al vóór 2005 beloofde boek te verwerken. Maar daar is jammergenoeg niets van terecht gekomen en nu heeft Geurts het kennelijk ter beschikking gekregen. Ik heb het boek bijna uit en denk dat het alle andere Adrianus-biografieën overbodig maakt: het bevat zo goed als alle relevante gegevens en die worden in een prettige journalistieke stijl gepresenteerd. Hulde!

    Lente?

    Vandaag is het hier de eerste dag van deze week dat ik geen sneeuw meer zie in mijn tuin. En meteen trap ik als ik de tuin in loop, op beginnende omhooggeklommen sneeuwklokjes. Zou de winter al voorbij zijn? Weer zonder Elfstedentocht, weer zonder toertochten op de schaats binnen de Westfriese Omringdijk. Maar goed: de lente heeft ook iets: het wordt om mijn huis al drukker door (weergekeerde?) vogels en het gras lijkt al wat op kleur te komen.

    Hoevinudie?

    Kind: Mamma, wat is een boer?
    Mamma: Dat is iemand die voor dieren zorgt.
    Kind: Dus is een groenteboer geen boer.
    Mamma: Nee, dat is een groenteman.
    Kind: En een visboer?
    Mamma: Welterusten!

     



  • 3 febuari 2017 - Februari - Poezieweek - Uitvaart - Grachtenhuizen – Hoevinudie?

    Februari


    Seizoengevoeligheid is zo oud als de mensheid. Maandgevoeligheid is waarschijnlijk moderner. Het aanbreken van de maand februari deed me terugdenken aan een in mijn tijd daar doorgevoerde geestelijke vernieuwing op Hageveld. In plaats van de wat versleten dagopening als begin van de eerste les gingen we werken met ‘maandthema’s’, gebaseerd op de namen van de maanden en de achtergrond daarvan.
    ‘Januari’ komt van Janus, de romeinse god die twee gezichten had, een dubbelkop, en dus ging de overweging die maand over ‘terugdenken en vooruitzien’. ‘Februari’ komt van het Latijnse ‘februum’ dat ‘reinigingsriem of bezem’ betekent en dus ging het over ‘schoonmaken, snoeien, lenteklaar maken’. ‘Maart’ verwijst naar Mars, de strijdgod, en dus dachten we na over ‘politiek en concurrentie’. ‘April’ is afgeleid uit het Latijnse ‘aperire = openen' en was een opstapje naar het opengaan van bollen en bloemen en van kippen en eieren. ‘Mei’ werd ontleed aan Maia, de moedergodin, en gaf aanleiding tot een gesprek over familierelaties. ‘Juni’ komt van Juno, de vrouw van de oppergod, en bracht ons tot nadenken over (onze eigen) ondeugden en tekortkomingen. ‘Juli’ gaat terug op Julius Caesar en deed ons stilstaan bij ‘de macht van de sterkste’. ‘Augustus’ betekent ‘verhevene’ en verwijst naar de erenaam van keizer Augustus, voor ons -voorzover we niet op vakantie waren- aanleiding om over ‘standsverschil en discriminatie’ te spreken. Daarna volgden in de oorspronkelijke, nog niet gemoderniseerde maandenreeks de vier ‘getalsmaanden’: september (de zevende), oktober (de achtste), november (de negende) en december (de tiende). Aangezien de leerlingen al aardig gevorderd waren in ‘het tellen’, kozen we onderwerpen uit de rijke getallen-symboliek zoals: zeven werken van barmhartigheid, acht zaligheden, negen koren van engelen en tien geboden. Bij deze laatste maanden moesten de leraren uitkijken dat het geen godsdienstles werd. Daarom kregen ze als tip mee: sept.: ‘sociale verantwoordelijkheid’, okt.: ‘gelukservaringen’, nov.: ‘verliefdheden’ en dec.: ‘’normen en waarden’.
    Het waren de jaren zestig: alles moest anders en nieuw!


    Poëzie


    Afgelopen weekend was ik in de prachtige boekenwinkel van Donner in Rotterdam. Daar werd het nodige gedaan aan de ‘week van de poëzie’. Je kreeg -als je wat kocht- een bundeltje van de intussen omstreden Jules Deelder cadeau en op een podium droegen enkele nieuwopgekomen dichters voor uit hun recente werk. Wel boeiend -vooral hun voordracht- maar het verstaan en begrijpen viel me niet mee: moderne poëzie is vaak zo ingewikkeld dat zoiets zonder gedrukte tekst erbij nauwelijks te volgen is, zeker in een drukke winkel. Vroeger (Dante) werden gedichten voorgedragen op pleinen: zou er toen door de dichters meer aan klankschoonheid zijn gedaan of was hun retorische vaardigheid groter?


    Uitvaart


    Gisteren woonde ik in de (katholieke) kerk van Bovenkarspel de uitvaartdienst bij van Cathrien Kamper, die zich jarenlang verdienstelijk heeft gemaakt in het maatschappelijk werk en de gezinszorg van Hoorn en van de Engelbewaardersparochie. Het was een uitstekend verzorgde en klassieke viering, waarin de overledene -ze werd 93 jaar- volop recht werd gedaan. Wel heb ik me afgevraagd of de rijke cultuur van de katholieken nog voldoende aansluit bij de vele moderne uitvaartbezoekers die vaak een heel andere instelling hebben. Of hoeft dat niet?


    Grachtenhuizen


    In Schagen maakte in bij de Past Rotarians van de week een uitstekend gebrachte en inhoudelijk rijke lezing mee over de ontwikkeling van Amsterdam -vooral in de Gouden Eeuw- en over de totstandkoming van de grachtenpanden. Ik meende vooraf daar al heel wat over te weten, maar bij deze spreker -en zijn lichtbeelden- heb ik aan één stuk door op het puntje van mijn stoel gezeten. Hij heet Koen Klein. Eén van de wetenswaardigheden die ik opving was dat de smalle breedte van de panden niet zozeer te verklaren valt uit het verband met de belastingplicht voor het aantal benedenramen, maar dat de breedte afgeleid werd uit de uitgestrektheid van één ervoorstaande boom. Dat soort dingen!  


    Hoevinudie?


    Kortgeleden ben ik opgehouden met het bakken van pannenkoeken. Ze mislukten altijd, meestal half verbrand of niet gaar. Het kwam, denk ik, doordat ik de hoeveelheden niet goed kon bepalen voor één persoon: de receptboeken gaan altijd uit van een gezin. Was ik maar getrouwd! Laat nu van de week mijn buurman-broer aankomen met enkele goudbruine, prachtig geslaagde en heerlijk smakende exemplaren die nota bene op zijn school gemaakt waren door enkele leerlingen die volgens mij nog snotneuzen zijn!! De smaak verzachtte de pijn.                    

     



  • 15 januari 2017 - Politiek - Winter? - Bostridge en Drake - Letten- Hoevinudie?

    Politiek

    De verkiezingsstrijd gaat nu ook in Nederland losbreken. Wat mij al langere tijd opvalt in de gesprekken op tv daarover is dat er tegenwoordig zoveel afhangt van hoe mooi en hoe handig een politicus of politica overkomt in de media. Zowel zijn/haar uiterlijk als zijn/haar spreekhandigheid tellen vaak meer mee dan de inhoud van wat er gezegd wordt. Een stotterende lelijkerd -zoals Socrates- maakt geen kans. Was dat vroeger ook al zo?

    Winter?

    Elk jaar -en het lijkt wel erger te worden- zit ik weer met de onzekerheid of ik in de winterperiode de plaatsen waar ik moet zijn zonder problemen met de auto kan bereiken. Ik ben dan benauwd voor gladheid, een niet-startende motor, dichtbevroren ruiten enzovoorts. Maar ook deze winter blijkt die angst weer onterecht. We mazzalen er gelukkig opnieuw doorheen. Of komt er nog wat in februari?

    Bostridge en Drake

    Ik was dus voor het eerst in het Muziekgebouw aan 't IJ. Het was die dag bitterkoud en winderig, dus lopen van het CS naar de concertzaal was een stevige Winterreise. De zaal is akoestisch een succes maar heeft architectonisch weinig te bieden. Het concert zelf was -ook volgens de kranten- een hoogtepunt. Ian Bostridge, tenor, en Julius Drake, pianist, brachten de muziek (vooral Britten-liederen) bij je binnen omdat ze ook bij henzelf van binnen kwam. Bostridge zingt met zijn hele lange lijf van top tot teen en beleeft elk woord en elke noot. Prachtig. Ik heb genoten.

    Letten

    Als je kamers verhuurt, beleef je nog eens wat! Op het ogenblik heb ik -tijdelijk!- twee Letten (=broers uit Letland) in huis. Ze proberen in Holland een carrière op te bouwen. De een zoekt het in de Verzekeringswereld en is gericht op de EU, de ander in de Diplomatie, speciaal gericht op Rusland. Jonge ondernemende mannen die binnenkort naar Letland teruggaan met wat ze hier geleerd hebben. Zij trots, wij trots.

    Hoevinudie?

    Eén letter kan een groot verschil maken. Ik kreeg van een bijbellezer een vraag over de juiste vertaling van Johannes 1,5. De Statenvertaling heeft: De duisternis heeft het licht niet begrepen. De Nieuwe Vertaling van 1946: niet gegrepen. Betekende 'begrijpen' vroeger iets anders dan 'met je verstand doorhebben'?
    Zulke vraagjes vind ik taalkundig interessant. En inderdaad: bij nader onderzoek -leuk op een saaie ochtend- bleek de oude betekenis van 'begrijpen' iets in te houden van 'bij de lurven grijpen, overmeesteren, eronder brengen'. En dus is 'gegrepen' juister en heeft de duisternis het licht niet overwonnen. Mooie gedachte bij het lengen der dagen!

     



  • 6 januari 2017 - Driekoningen - Jaarwisseling - Oren - 't IJ - Hoevinudie?

    Driekoningen

    Vandaag is het Driekoningen. Ik weet wel dat er officiëel een plechtig feest ('epifanie') achter deze gedenkdag zit dat vooral in de Oosterse Kerk wordt gevierd, maar ik heb het boek van pastoor Bik er nog eens op nageslagen en daar vond ik de 'leuke' en symbolische gebruiken uit de volkstraditie die er bij hoorden. Naast de namen (CMB) en de herkomst van de koningen en de taart-met-de-boon vond ik ook de betekenis van de geschenken: goud, wierook en mirre. Goud symboliseert 'topwaarde', d.w.z.: de erkenning dat Jezus zelfs koningen te boven gaat. Wierook ('wie' is hier 'gewijd') betekent: geurende walm brandend zonder vlam maar opstijgend naar omhoog als een gebed, dus hier: erkenning dat Jezus een zoon Gods was. Vandaar dat bij de voorbeden in de liturgie wierook wordt gebrand om het gebed te laten opstijgen naar de Allerhoogste. En Mirre (van het Griekse Muron) staat voor: welriekend, als een traan druppelend plantensap (van de hagedoorn) dat werd gebruikt om een gestorven lichaam te balsemen als met een soort zalf van olie en parfum. Het is dus een eerbetoon aan sterfelijkheid van Jezus.
    Het is maar dat u het weet!

    2017

    De jaarwisseling mocht ik weer doorbrengen bij mijn zus en zwager in ons geboortedorp. We vroegen ons af of het in de wereld wel goed zou gaan in het nieuwe jaar. Maar we werden bemoedigd door wat we buiten zagen: de walm van de rotjes werd overwonnen door de prachtige kleuren van het gevarieerde vuurwerk. Achter de wolken schijnt toch de zon!

    Oren

    Ik kan weer goed horen! Een tijdje terug zaten mijn oren verstopt en uitspuiten bij de huisarts hielp geen zier. En volgens de audicien zou ook een gehoorapparaat in mijn geval niets uithalen. Dus op naar de KNO-arts! Die constateerde dat ik teveel vocht had in mijn smalle oorbuizen en daardoor zelfs enige ontsteking. Ik kreeg een antibioticakuur voorgeschreven, maar met zeer weinig gedruppel en een strak regiem. Mijn oren moesten van binnen opdrogen en ik mocht ze bij het douchen niet wassen. Het resultaat was verbluffend: na een week kon ik weer horen als een pasgeboren kind. De wonderen zijn de wereld nog niet uit! Leve de medische wetenschap!

    't IJ

    Volgende week ga ik een concert bijwonen in het Muziekgebouw aan 't IJ. Ik ben daar nog nooit in geweest, terwijl ik de rest van de omgeving daar, zoals het geweldig mooi gerenoveerde Centraal Station en het EYE-gebouw aan de overkant toch al aardig heb verkend. Zelfs de Noord-Zuidlijn van de Metro houd ik (vanuit de bus Hoorn-Amsterdam) in de gaten. Maar nu dus het Muziekgebouw. Ik hoor dat de akoestiek prima is (goed dat mijn oren weer horen!), maar dat de architektuur tegenvalt. Zou het?

    Hoevinudie?

    De mysterium-'mis' van Herman Finkers, die op de televisie werd uitgezonden, viel bij mij niet erg in de smaak. Hij is wel erg onder de bedwelming van plechtigheid en heeft volgens mij een eenzijdige opvatting van liturgie. Ik zie hem liever als humorist en geef u graag een van zijn uitspraken mee:
    'Humor heeft ook zijn leuke kanten'.

     

     



  • 20 december 2016 - Avondlicht - Kerstgewoonte - Onze Vader - hardhout - Hoevinudie?

    Avondlicht

    Voor het eerst na jaren heb ik een 'gemakkelijke' Kerst. En in zekere zin heb ik die er al op zitten! Omdat ik dit jaar de jaarwisselingskerkdiensten op me heb genomen in Heerhugowaard (resp. 't Kruis en De Noord), hoef ik daar niet voor te gaan met kerstmis. En in Hoorn beperk ik me tot Avondlicht. Daar was de kerstdienst al afgelopen maandag. Ik dacht: Wat vroeg! Zal de stemming er al in zitten? Maar daar vergiste ik me in: de zaal was prachtig versierd, het koor goed voorbereid en zeer welluidend, alles goed georganiseerd en iedereen al 'top' kerstgekleed. Ik ben dus al helemaal in de stemming, maar met de kerstdagen zelf ben ik vrij. Ik ben nieuwsgierig hoe ik dat zal ervaren.

    Kerstgewoonte

    Vorige keer vertelde ik u over de in onze tuin omgewaaide boom die aardig wat open haard-hout opbracht. Dat deed me op het spoor komen van een oude kerstgewoonte die beschreven wordt in het boek van de oude pastoor Bik waar ik een gedeelte van op deze site (bij de 'zgn. 'scripties') aan u heb doorgegeven. Ik mag deze week in een kerstgezelschap in Wognum iets meer vertellen over 'kerstgewoontes' en een ervan geef ik u hierbij mee naar aanleiding van die omgewaaide boom. Weet u wat een 'Yulblok' is?
    Vroeger werd er vlak voor Kerst een stevige boom aan de buitennatuur onttrokken die in huis werd gehaald voor de open haard en als kerstboom. Maar eerst werd er een stevig rond blok uit de stam gezaagd dat in het centrum van de huiskamer werd gezet om daar de dochter des huizes op te laten zitten die de jaren tussen meisje en vrouw had bereikt. Zij was daarmee 'de toekomstbelofte', 'de famliekroonprinses' en troonde op haar 'Yulblok' voordat de open haard werd gedoofd. Alle gezinsleden brachten haar hulde en ook de jongens uit de buurt mochten haar komen bewonderen. Bij het begin van de kerstavond werd het Yulblok in de open haard gedeponeerd en met zorg aangestoken. Het blok was zo stevig dat het twaalf dagen en nachten ('twelfnight') -meer smeulend dan vlammend- bleef branden van kerst tot en met driekoningen. Als het lekker warm moest zijn in de gezinskring, werd er ander hout op geworpen. In sommige afgelegen boerenplaatsen schijnt deze gewoonte nog voor te komen. Zo'n kerstyulblok -'Yul' is het oude woord voor jaarwisseling- heette ook wel 'achterblok' en ging soms zelfs wel eens een heel jaar mee.

    Onze Vader

    In mijn kerstpreek op Avondlicht ben ik even ingegaan op de recente verandering in de vertaling van het 'Onze Vader', bij het begin van de Advent in de Nederlandse en Vlaamse kerken (protestants en katholiek, dus oecumenisch met de zegen van de Raad van Kerken) ingevoerd. Voor 'bidzielen' -zoals ik soms- zal het wel even wennen zijn. Gelukkig hebben bijbel- en taaldeskundigen nog eens goed gekeken naar de traditionele vertaling van het Griekse grondtaalwoord 'peirasmos' dat in de protestantse traditie met 'verzoeking'en in de katholieke met 'bekoring' werd vertaald. Men wilde een vertaling vinden die geen misverstand zou oproepen. Want 'bekoring'' was vroeger alleen een negatief iets terwijl tegenwoordig een 'bekoorlijke melodie' of een 'bekoorlijke japon' juist een waarderende bedoeling heeft. En 'verzoeking' is een verouderd woord dat niets met een 'verzoek' te maken heeft. Nu heeft men iets gevonden dat goed Nederlands en niet ouderwets is: beproeving. 'Breng ons niet in beproeving.' Wel heeft dit een dubbele betekenis,  nl. 'verdriet, ellende' naast '(te) zware last, (te) streng onderzoek', maar dat dubbele zit ook in het Griekse grondtaalwoord.
    Nou, nou, wat een gedoe om één woord! Maar zo zie je dat er heel wat kan zitten achter een bijbelse uitdrukking! 

    Hardhout

    Nog even iets over een houtblok. Bij ons moest er een houten drempel worden vernieuwd. Het veelbetreden hout van de vorige was zeker niet van goede kwaliteit, want het begon te rotten. Hardhout, dat moet je hebben, dat slijt niet zo, riepen de 'deskundigen' in koor. O.k., hardhout, besteld en gekocht. Wat is zoiets een prachtig natuurproduct! We hebben het eerst bewonderd en daarna pas met eerbied betreden! De natuur wordt wel eens een 'alma mater' genoemd, een 'milde moeder'. Wat geeft ze ons veel! Of worden oude mannen soms (te!) sentimenteel?

    Hoevinudie?

    Sam tegen Moos: Kerst is meer voor christenen!
    Moos: Heb je nooit gehoord van 'doopsel van begeerte'?

     

     

     

     

     

     



  • 4 december 2016 - Breukelman - Boom - Sintspelletje - Paus - Hoevinudie?

    Breukelman

    Afgelopen donderdag was er in het Amsterdamse Bijbelmuseum een bijzondere studiedag. Het was die dag precies honderd jaar geleden dat de grote bijbelgids Frans Breukelman werd geboren. Hij was de meest bijzondere en unieke Nederlandse bijbeleyeopener van de vorige eeuw. Ieder van de aanwezigen had wel een eigen Breukelmanontdekking achter de rug. Hij was de grondlegger van de zgn. Amsterdamse Theologenschool die een heel eigen manier van bijbellezen propageert.
    Wat was het bijzondere? Op zijn kortst gezegd: Haal de kern van de bijbeltekst niet uit de woordenboekbetekenis van de woorden of uit de etymologie (alleen) maar vooral uit het taalgebruik en de verwijzingen in het idioom van de schrijver. Zoiets. Een voorbeeld in het Nederlands: Als iemand zegt of schrijft 'Donder op!' kom je met het woordenboek en de etymologie niet erg dicht bij de betekenis: je moet het gebruik achterhalen. Dit leidt vaak tot verrassende vondsten.

    Boom

    Twee weken terug woedde er in onze omgeving een flinke storm. Nu stond er tot dan toe in onze tuin een al aardig uitgegroeide jonge eikenboom, indertijd geplant door een van mijn neefjes die een uitbottende eikel hij had gevonden en die hij in de grond stopte om te zien of er een boom van zou komen. Nou, dat was dus gelukt: de boom was intussen zeker tien meter hoog. Maar de grond daar was niet stevig en de storm deed de boom hellen zodat hij de heg en het looppad bedreigde. De brandweer geroepen. Die begon aan een ingewikkelde procedure onder het afkeurende commentaar van de toekijkers. En ja hoor, de boom viel de niet-bedoelde kant op (de wegkant) en vernielde het grote stoplicht dat daar het verkeer regelde. De straat werd afgezet en de boom versperde de doorgang van het verkeer. Een hele sensatie. Een troost was dat de boom flinke stronken en brokken hout opleverde die bij enige open-haard-bezitters terecht kwamen.

    Spelletje

    Ik beloofde u vorige keer het Sinterklaasspelletje dat ik voor dit jaar heb gemaakt. Ik vat het hier samen zodat u het zelf in Word kunt zetten als u het wilt gebruiken. Op een mooie witte bladzij zet u naast elkaar (met enige tussenruimte) twee kolommen van elk twintig woorden onder elkaar. De woorden van de eerste kolom krijgen een nummer erbij afgedrukt (ervoor of erachter), dus van 1 tot en met 20. De woorden zijn: Sint (1), Sik (2), Sinterklaasfeestdag (3), Speculaas (4), Sints bisschopsstad (5), Piet (6), Schimmel (7), Grafplaats van de Sint (8), Cadeau (9), Zwarte Piets achternaam (10), Schoorsteen (11), Marsepein (12), Rijm (13), Spanje's hoofdstad (14), Roe(de) (15), Schoentje (16), Mijter (17), Surprise (18), Pepernoten (19), Taaitaai (20).
    In de tweede kolom, waar nog geen nummers bij staan, komen de volgende woorden onder elkaar: Gard(e), Bisschopshoed, Rookkanaal, Kunstige verpakking, Moppen, Heilige, Trappedoelie, 6 december, Snoepgebak, Gedichtje, Madrid, Buigbare koek, Breekbare koek, Baard(je), Paadenwortelplekje, Sinterknecht's voornaam, Bari, Sinterklaaspaard, Myra, Geschenk.
    Iedere aanwezige krijgt een afdruk en een potlood en de opdracht luidt: Zet de nummers van de woorden in de eerste kolom achter het bijpassende woord in de tweede kolom. Tel de getallen (=nummers) die je achter de eerste tien woorden van de tweede kolom hebt gezet, bij elkaar op en roep het opgetelde getal luid en duidelijk in het rond. Als het goed is en jij bent de eerste, heb je de prijs! 

    Paus

    Op de zondag van Christus Koning was ik 'roostervrij', d. w.z. niet ingezet om voor te gaan in een kerkdienst. Dan kan je kiezen: je onder de andere kerkgangers scharen als toehoorder (en meedoener!) in een of andere kerkdienst óf thuisblijven bij tv of radio. Ik deed tv en volgde de plechtigheid waarbij de paus in Rome de voorganger was. Ik bewonderde de perfecte organisatie maar kwam vooral onder de indruk van de pauselijke preek. Hij beschreef o. a. in goedgekozen woorden (zonder poespas) de 'koninklijke waarde' van de omgevende personen bij het kruis van Jezus, om aan te geven dat die deelden in zijn koningschap. Wat hebben we het getroffen met deze unieke, ongewone paus.

    Hoevinudie?

    Tante Thea heeft een nieuwe jurk gekocht en showt die enthousiast aan ome Theo. 'Hoe vind je hem?' roept ze stralend uit. 'Wie?' antwoordt hij.



  • 17 november 2016 - 75 jaar - Schok - Herfst - Sint - Hoevinudie?

    Vijfenzeventigjarig jubileum

    Afgelopen zondag was ik betrokken bij een wonderlijk jubileumfeestje. In 1942 -dus nu 75 jaar geleden- werd er vanuit Hoorn een gespreksgroep opgericht van protestantse oud-theologiestudenten die in de oorlogsjaren in West-Friesland het domineesambt vervulden. Een van de grondleggers ervan was ds. J. Dijkstra uit Hoorn. De bijeenkomsten waren overdag, eerst meestal in Medemblik. Ze bespraken officieel allerlei onderwerpen die met hun pastorale werk samenhingen, maar dat was waarschijnlijk een dekmantel, want het ging vooral over 'hoe als geestelijke gezagsdrager om te gaan met de -soms kerkelijke- Duitse bezetters'. Moest een dominee bv. beschikbaar zijn om een overleden -of niet overleden!- Duitse soldaat te begraven?
    Na de oorlog werd het gezelschap uitgebreid met niet-theologen, met vrouwen en met katholieken. Toen werden de onderwerpen uiteraard gevarieerder. Nu, na vijfenzeventig jaar, bestaat de groep nog steeds en ik heb de eer er lid van te zijn. We vierden het jubileum in de bovenzaal van de Lutherse kerk in Hoorn. Er was een ernst-en-luim-programma, maar het hoogtepunt was een boeiende inleiding van drs. H. van der Zee over 'Luther en de aflaten' (vanwege het aanstaande Lutherjaar). Ik heb genoten: deskundig en levendig vertelde hij over de gang van zaken op de grote Hervormingsdag: 31 oktober 1517.
    Geschiedenis, maar met nog de schaduwen ervan in onze tijd.

    Schok

    Bent u al bekomen van de Trump-schok? We zijn wel grondig door elkaar geschud! En wat staat ons nog te wachten in Europa en in ons eigen land? Gelukkig heeft elke historische schok ook zijn positief effect, zelfs oorlog, aardbeving en overstroming. Al wens je die niemand toe en hoop je die nooit meer mee te maken. De kloof tussen arm en rijk en tussen macht en onmacht die vooral in de V.S. schrikbarend is, is nu in elk geval grootscheeps aan de orde gesteld en voorlopig hebben we er onze handen aan vol. Terwijl die met Islam en Digitalisering al zo vol waren!

    Herfst

    Politiek moge deze herfst van 2016 ons dan zorgen baren, in de natuur valt er veel te genieten! Eerst een zachtaardig najaarsbegin met zelfs buitenzitweer en nu een kleurrijke bladerenval met voorzichtige regen, tot nu toe zonder storm, en 's nachts nog geen vorst. Wat een uitbundige kleurenpracht, overal waar bladeren vallen!

    Sint

    Elk jaar vieren we met een groot deel van onze familie het Sinterklaasfeest bij mijn zus en zwager in Onderdijk. Met de kleinkinderen van de vroegere Nico(laas), opa Grooteman, erbij is het altijd een heerlijk avondje. Mijn bijdrage aan de feestvreugde bestaat volgens de nieuwgevormde traditie uit een zelfgemaakte puzzle die betrekking heeft op de famile of op het 5-6 december-feest. Ik heb die van dit jaar al klaar, maar publiceer hem hier nog niet, want dan is de strijd om de hoofdprijs niet eerlijk omdat sommigen dan misschien voorwerk hebben gedaan. Volgende keer!

    Hoevinudie?

    Als ik vogelvoer buiten leg, komen als eersten de mezen erop af; die worden verjaagd door de tortels die vervolgens moeten wijken voor de kauwtjes en tenslotte nemen de eksters het heft in handen, soms daarna nog verdreven door de meeuwen. Zou een economische hiërarchie natuurlijk zijn?
    Trump vindt, geloof ik, van wel.
    En u? 



  • 2 november 2016 - Verzuiling - Hervormingsdag - Symbolen - Appelval - Etymologie

    Verzuiling

    Vorige week was ik aanwezig bij een rondleiding door het Westfries Archief. Wat is dat toch een waardevol instituut! Adjunct-directeur Jan de Bruin en zijn assistente toonden ons -na een prima inleiding- allerlei authentiek materiaal dat in verband stond met 'Verzuiling'.  Want het thema van de Nationale Monumentenweek was 'Grenzen'. De uitstekende inleidingen die aan de excursie voorafgingen, kwamen mij bovendien goed van pas vanwege mijn religie-hoofdstuk in het in 2017 te verschijnen boek over 'Hoorn in de Twintigste Eeuw'. Het woord 'verzuiling' wordt immers bij voorkeur toegepast op de eenkennigheidscultuur waaraan zeker in de eerste helft van die eeuw vooral ons land zat vastgeklonken. Pas in de jaren zestig doorbraken we de grenzen van die maatschappelijke indeling waardoor we van elkaar gescheiden waren in: protestanten - katholieken - liberalen - socialisten. Leve de jaren zestig! Leve de toen opgekomen oecumene! Leve het Tweede Vaticaans Concilie!

    Hervormingsdag

    Afgelopen maandag was het Hervormingsdag, gelukkig nu ook meegevierd door (de?) katholieken en de paus. 500 jaar geleden begon de geleerde kloosterling Maarten Luther zijn leven in te zetten voor de bestrijding van de deformatie van de Roomse kerk. Paus Franciscus was bij de plechtige bieenkomst in het Zweedse Lund aanwezig om hem daarvoor te bedanken. Ik heb me geërgerd aan de reactie van sommige roomse theologen die Franciscus' optreden meenden te moeten afdoen als 'emotioneel, maar niet doordacht'. Laten ze in hun toren van ivoor eens kennisnemen van het vele dat -al vanaf de jaren zestig- in de oecumenische theologie is bereikt!

    Symbolen

    De laatste zondag van oktober lazen we in de liturgie uit het Lucasevangelie het verhaal over Zacheüs. Ik sprak in mijn preek over de symboliek daarvan. Het begrip 'symbool' is in de kerk nogal omstreden, heb ik gemerkt. Sommigen verstaan 'symbolisch' als 'niet echt, niet waar gebeurd, gefantaseerd'. Terwijl ik veel bijbelse teksten juist het waardevolste vind als je ze niet alleen historisch maar ook symbolisch verstaat. Niet alleen historisch, niet alleen symbolisch, want een echt historisch voorval kan ook veel symbolische waarde hebben en een schrijver heeft vaak juist de bedoeling die ook aan ons mee te geven. Een meer symbolische benadering van de tekst geeft ons iets mee wat van toepassing is op ons eigen leven maar daarmee is een historische achtergrond niet van de tafel geveegd!  'Zacheüs was klein van stuk maar klom in een vijgenboom om toch Jezus te kunnen zien toen die langskwam'. Hij begon dus laag maar werkte zich omhoog. En werd toen naar beneden geroepen omdat 'te laag' en 'te hoog' niet goed voor hem waren. Ik vind dat je over zoiets haast vanzelf verder gaat nadenken, o.a. over jezelf. Dat doet toch niets af aan wat er al of niet 'echt' gebeurd is? Lucas was meer dan een verslaggever. En symbolisch en historisch sluiten elkaar niet uit.

    Appels/Appelen

    In mijn tuin hangen aan één appelboom nog steeds mooie rode appeltjes, terwijl de pluktijd eigenlijk al voorbij is. Dat komt omdat ik met mezelf heb afgesproken dat ik pas ga plukken als de eerste appel uit zichzelf van de boom valt. Ik heb het idee dat de boom daarmee aangeeft  'ze zijn rijp'. Elke ochtend kijk ik of het al zover is. Of verwar ik dan een appel met een ei?

    Hoevinudie?

    Etymologie is soms ingewikkelder dan je denkt. Bij de koffie vroegen we ons af waar het woord 'amper' vandaan komt. Ik -betweter- beweerde: van het Latijnse woord 'amplius', ook al betekent dat bijna het tegenoverstelde,  nl. 'meer, uitgebreider'. Wij tenslotte het Etymologisch Woordenboek erbij gehaald. Ik zat er totaal naast: Amper komt van 'amarus' in de betekenis van 'bitterweinig' en van 'amplius' komt ons woord 'ampel' ('uitvoerig', 'omslachtig'). Weer wat geleerd!

     

     

     



  • 20 oktober 2016 - Moezel - Casel - Sijbekarspel - Herfst - Hoevinudie?

    Moezel

    Nu weet ik wat een verwenreisje is. Door je neef en nicht met je zus naar de Moezel gereden worden om daar via de Eiffel en de Rijn de herfst mee te maken, heerlijke wijn te proeven van wonderlijk aangelegde wijngaarden, vriendelijke restaurants te bezoeken en tijdelijk een volledig ingericht landhuis te bewonen. Nog afgezien van de geschiedkundige cultuur van burchten en kastelen. En dan weer lekker naar huis. Euthanasie hoeft van mij voorlopig niet!

    Casel

    Toen we door de Eiffel kwamen, hebben we van de gelegenheid gebruik gemaakt om de abdij van Maria Laach te bezoeken. Daar had ik speciale herinneringen aan. Tijdens onze theologie-opleiding in Warmond werd ons aanbevolen ons goed te verdiepen in de geschriften van de benedictijn Dom Odo Casel o.s.b., monnik van Maria Laach. Hij was in 1948 overleden en ik ben zelfs met drie klasgenoten per fiets in de grote vakantie naar de Eiffel gereden om zijn graf te bezoeken. Hij had ideeën over de liturgie die ons -in die concilieperiode- zeer aanspraken: niet meer dat juridische (voorgeschreven regeltjes), niet meer dat individualistische (geprevel van priesters), maar meer het binnengaan in een werkelijkheid met andere dimensies door een soort hogere opname en een gemeenschappelijke beleving. Nu ik weer in de richting van Maria Laach reisde, zijn we opnieuw naar het graf van Dom Casel gaan zoeken, maar: niets gevonden. Wel is men daar nog bekend met zijn wonderlijk afsterven in 1948. Kort nadat hij met zijn prachtige stem op paaszaterdag het 'Exsultet' (de paasjubel) had gezongen, kreeg hij een hartaanval. De paasnacht bracht hij stervend door en in de vroege morgen van de eerste paasdag ('valde mane'!), 28 maart 1948, stierf hij, of -op z'n benedictijns-: werd hij 'opgenomen'. Nog steeds voel ik me geïnspireerd door zijn ideeën: liturgie heeft volgens hem veel te maken met kunst, drama, muziek, vervoering en interpersoonlijke ontmoeting. Hij was het Tweede Vaticaans Concilie ver vooruit.

    Sijbekarspel

    Gisteravond mocht ik dus met drie anderen in de historische kerk van Sijbekarspel vertellen over onze ervaringen als twaalfjarige seminaristen. De drie anderen maakten gebruik van een powerpoint-presentatie, ik deed het met alleen een uitgeschreven tekst op papier. Die heb ik u op deze nieuwssite hierboven al voorgeschoteld. Je moet dan zo'n tekst natuurlijk wel levendig en duidelijk 'brengen'. Dat is goed gelukt volgens degenen die ik in de pauze sprak. Inhoudelijk brachten we gelukkig geen klaagzang. Maar wel klonk door dat het al met al toch een psychologisch onjuist gebeuren was om zoveel jongens op die leeftijd in een soort kloostersfeer te verzamelen. Ikzelf bleek in mijn verdere leven nog de meest positieve reactie te hebben meegedragen, maar ook ik ben blij dat dat systeem niet meer bestaat. Althans in Nederland.

    Herfst

    Komende week zal de laatste van mijn drie appelbomen eraan moeten geloven: de appels worden geplukt. Ze zijn nu mooi op kleur en groeien niet meer groter. Ik heb wel getwijfeld of ik ze niet nog wat langer zou laten hangen. aan de boom -lijkt het- stralen ze meer dan op een fruitschaal. Ik houd niet zo van stillevens en vraag me af waar vruchten eigenlijk thuishoren: aan de boom, in huis of in de maag. Plukken is bij mij ook een beetje stelen! Of zelfs: op jonge leeftijd uit het gezin halen!

    Hoevinudie?

    Ik heb tegenwoordig veel succes met een eenmansact die maar één seconde duurt en die elke keer een heel gezelschap kan opvrolijken. Ik sta op, vraag ieders aandacht voor 'de snelste cabaretact ooit', strijk mijn haar van boven mijn hoofd voor mijn ogen en roep: 'Trump!'. Succes verzekerd! Alleen jammer dat ik niet geel maar wit haar heb.

     



  • 2 oktober 2016 - Wust - Internaat - Hoevinudie?

    Wüst

    Afgelopen vijdag kreeg ik het overlijdensbericht van mijn eerste leraar Latijn. Natuurlijk had ik in de kerk van Onderdijk al wat van de vroegere internationale taal opgevangen via de koorzang en de liturgie, maar echt les erin kreeg ik van de pasbegonnen leraar Chris Wüst op Hageveld in 1951. Ik heb hem later nog eens een briefje geschreven om hem daarvoor te bedanken. Want hij gaf ruimte aan mijn eigen manier van leren: niet door rijtjes in mijn kop te stampen maar door de betekenis van een Latijns zin(netje) te achterhalen uit het zinsverband. De voorrang van het verstand en het begrip op het memoriseren en het geheugen. Tot mijn verrassing kreeg ik een persoonlijk briefje van hem terug. Hij vertelde daarin dat hij eigenlijk nooit voor het Latijn maar voor de muziek op Hageveld was benoemd. Maar dat zijn muzieklessen op een mislukking waren uitgelopen doordat de leerlingen hem in de opkomst van de jaren zestig er voor over hadden als het om orde houden en muziekbelangstelling ging. Hij voelde zich -met al zijn talenten en prachtige zangstem- als leraar mislukt en wenste mij een ander lot. Hij keerde als parochiepastor terug in o. a. Santpoort. Ik houd hem hoog in ere en zou willen dat hij in de hemel het engelenkoor mag dirigeren en voorzingen, eventueel in het Latijn!

    Internaat

    Een beetje aanluitend bij het voorgaande. Binnenkort (19 oktober) mag ik in de kerk van Sijbekarspel samen met drie anderen voor een hoofdzakelijk protestants publiek iets vertellen over onze ervaring als twaalfjarige internaatjongens uit West-Friesland op een klein-seminarie. En dat in de jaren vijftig en zestig van de vorige eeuw. Vanuit een warm agrarisch gezin plotseling als aankomende puber in de strenge en steile kilte van zo'n kostschool. Wel leren leren maar niet leren leven. Ik heb voor mijn inleiding al wat notities gemaakt. Die laat ik hieronder onder embargo alvast op u los.

    OP STUDIE

    Het systeem
    Eerst een wat meer algemene inleiding over in wat voor systeem we alle vier terecht kwamen. Ikzelf heb als student nog het klassieke systeem meegemaakt (1951-1957). Dat dateerde van het Concilie van Trente in de zestiende eeuw! Op het seminarie Hageveld in Heemstede waarin jongens van 12-18 jaar gymnasiaal werden opgeleid. Om seculier (d. w. z. in de parochies van het eigen bisdom Haarlem) priester te kunnen worden. Eerst kapelaan of seminarieleraar (25 jaar) en daarna pastoor of rector. Tot je ging ‘rusten’ (= emeritaat, niet leeftijdgebonden) of tot je stierf. Na het zesjarige klein-seminarie (afgerond met of zonder gymn.-diploma) ging je -vrijwillig!- verder op het groot-seminarie in Warmond. Dat was onderverdeeld in twee jaar filosofie en vier jaar theologie. Daarna werd je door de bisschop priestergewijd in de kathedraal van Haarlem. En na je eerste heilige mis in je geboorteplaats werd je kapelaan benoemd zonder enige inspraak. Ik werd kapelaan in ’t Zand (N.H.): nooit van gehoord! En daarna tot mijn vreugde leraar op Hageveld (na Nederlands op de VU). Daar werd in de conciliejaren zestig het systeem grondig doorbroken (met mijn instemming!). Tot ik in 1984 pastoor werd in Hoorn en daar in 2003 met pensioen ging. Het grote verschil met de drie volgende sprekers is dat zij naar een seminarie gingen dat voor de missie in het buitenland opleidde (zoals b.v. Mill Hill in Hoorn) of dat van een bepaald soort kloosterorde (S.J.) of congregatie (S.C.J.) uitging. Vooral in de jaren van de verzuiling (1900-1960) was de toevloed groot: Hageveld is twee keer verplaatst naar een groter gebouw: van Velsen naar Voorhout naar Heemstede. Ik begon in 1951 in een klas van 150 eerste klassers. Heel Hageveld had toen ruim vijfhonderd leerlingen. Ik ging naar Warmond met 27 overgebleven klasgenoten. Sommigen waren verdwenen zónder, sommigen mét een al of niet erkend diploma. Van nazorg was geen sprake: oud-seminaristen hebben het vaak heel moeilijk gehad. Ikzelf werd priestergewijd met 17, van wie er zeven gestorven, vijf uitgetreden en vijf tot nu toe voor het kerkewerk behouden zijn!

    Hoe kwam het?
    Ik ben me steeds meer gaan afvragen hoe het toch kwam dat er in de eerste helft van de vorige eeuw zo’n grote groep roomse jongens vanaf hun twaalfde ‘op studie’ naar het seminarie ging. Het is toch achteraf gezien tamelijk onnatuurlijk: weg uit de gezinswarmte, niet in het vak of het bedrijf van je vader, afgezonderd van meisjes, los van het dorps- of stadsleven, opgevoed door celibatairen, streng in een religieus gedragspatroon gedrukt enz. Daartegenover stonden wel pluspunten: verdiepende studieontwikkeling, veel (mannelijke) vrienden -ofschoon ook eenzaamheid-, meestal bewonderd en geëerd door familie en parochie, ontkomen aan de werkdruk van thuis, perspectief van een toekomst ‘op stand’, voor je inkomen werd gezorgd, je telde mee in ‘hogere’ kringen.
    De meesten hadden -vaak binnen de familie of binnen de parochie- een geestelijke leren kennen die ze bewonderden en die in die kringen hooggeacht werd en meetelde. Sommigen -zoals ik- wilden graag ‘leren’ en zagen hun kans schoon daar een goede opleiding in te krijgen, terwijl hun eigen omgeving nog niet veel te bieden had op dat punt.

    Over Mezelf
    Ikzelf bewonderde de pastoor van Onderdijk, mijn geboorteplaats. We hadden geen kapelaan, zoals het grotere  Wervershoof, maar pastoor Van Sante las boeken en was cultuurgevoelig: hij vertelde mij, zijn hulpkostertje, over de kerkvaders en liet zijn huishoudsters Schubert zingen met pianobegeleiding. Het leven op een pastorie leek me aantrekkelijk, ofschoon ik het thuis niet slecht getroffen had. Maar thuis moest je van alles. Ik ging graag naar school en kreeg extra lessen muziek, Nederlands, Frans en algebra van meester Morsch die bevriend was met mijn ouders. Diep godsdienstig was ik (nog) niet: ik vond de pastoor vooral in de biechtstoel nogal overdreven nauwgezet -mijn moeder was dat met me eens- en ik maakte me eigenlijk niet druk of ik ‘roeping’ had. Ook nu nog vind ik dat een onmogelijk begrip: elk mens moet van zijn of haar natuur uit gaan en niet van iets bovennatuurlijks uit de hemel. Ik heb ook niet geworsteld met al of niet geroepen zijn: waar ik in terecht kwam, lag me goed. En toen ik het kapelaanschap zat werd vanwege een conservatieve pastoor, kreeg ik de kans verder te studeren in Amsterdam in de jaren zestig: heerlijk! De wereld ging daar voor me open en ik werd een graaggeziene leraar op Hageveld en daarna een blijmoedige pastoor van de Engelbewaarderskerk in Hoorn. Een eigen vrouw en kinderen zijn nooit mijn ideaal geweest: ik heb genoeg aan een warme familieband (vier broers, vijf zussen en hun partners). Ik heb zelfs een broer met zijn gezin naast me wonen, een zus met zwager op Onderdijk en een zus die alleen woont in Rotterdam en met wie ik op vakantie mag. Mij is veel bespaard gebleven en mij is veel meegegeven. En ik heb mijn boeken en mijn oud-parochianen tussen wie ik woon. Wat ben ik blij dat ik naar het seminarie ben gegaan! Dat paste bij mij: maar ik was en ben vast en zeker een uitzondering…..

     

    Hoevinudie?

    Voor mijn lieve schoonzus die vijfenzestig werd, schreef ik een liedje. Uiteraard op rijm. Toen stootte ik op iets waar ik nog nooit bij had stilgestaan: op de ene achternaam zijn veel meer rijmwoorden te vinden dan op de andere. Op 'Weel' rijmt bijna iedere letter van het alfabet met -eel erachter. Maar b.v. op 'Stumpel' vind ik niets. Hebt u uw achternaam al eens op dit punt gecheckt?



  • 18 september 2016 - Hoorn 1900-2000 - Bergen NH - Peren - Adriaan van Ina - Hoevinudie?

    Hoorn 20ste eeuw

    Mijn bijdrage aan het boek over 'Hoorn in de vorige eeuw' dat volgend jaar uitkomt b.g.v. het honderdjarig bestaan van de Historische Vereniging Oud Hoorn kost me heel wat hoofdbrekens. Gelukkig heb ik nu het mij toegewezen hoofdstuk over 'Religie en Levensbeschouwing' in eerste instantie klaar, zodat het werk eraan nu neerkomt op corrigeren, redigeren en illustreren, in samenwerking met de redactiecommissie. En soms doet zich daarbij een meevaller voor. Juist toen ik besloot om ook iets over het Hoornse Missiehuis van de Fathers van Mill Hill op te nemen, verscheen het uitstekende en informatierijke boek van father Piet Korse MHF over dit bijzondere onderwerp. Ik heb het met genoegen gelezen en verwerkt. Korse heeft er jaren nauwgezet aan gewerkt en een prima product afgeleverd waar ik dankbaar gebruik van kon maken.
    Ook het boek van mijn oud-collega op Hageveld, Horinees Max Verbeek, dat ik vorige maand in Haarlem mocht presenteren, kwam van pas. Hij schrijft o.a. over rector Smulders van het St. Jansgasthuis en het Werenfridus-lyceum. Bedankt, Max! 

    Bergen NH

    Net toen de nu nog gaande prachtige nazomer van dit jaar op gang kwam, gingen we met een van 'mijn' gespreksgroepen 'een dagje Bergen doen'. In het Monumentenweekend dus. Er was van alles te betreden en te bezichtigen. O.a. het Meerwijkpark aldaar waar de architectuur van de Amsterdamse School te bewonderen valt en waar mijn oudste zus ons de achtergrond van had uitgelegd onder het genot van heerlijke koffie en taart. Ook het Sterkenhuis en de Ruïnekerk heetten ons welkom. En met als dagafsluiting een gezellig diner in de open lucht op het terras van de Bergense golfbaan. Genoten!

    Peren

    Ja hoor, het is zover! Gisteren heb ik de peren uit mijn tuin geplukt. Een boom zo volgeladen... De opbrengst (ik bedoel: oogst!) bestond uit 79 (negenenzeventig!) gave en grote conference-peren naast 54 (vierenvijftig!) kleine, kromme en aangepikte. En dat van één boom! Die niet eens zoals in Psalm 1 aan het water groeit. Nu begrijp ik de uitdrukking: 'een boom van een vent'.

    Adriaan van Ina

    In onze Hebreeuwsleeskring hadden we afgelopen woensdag heel wat te verwerken. Een lach en een traan. Terwijl we getracteerd werden op aarbeienvlaai omdat een van ons zestig jaar ging worden, moesten we verwerken dat de echtgenoot van een ander van ons -op hoge leeftijd, dat wel- was overleden. In de uitvaartdienst in Breezand, waar een delegatie van ons aanwezig was, waren uiteraard heel wat zinnige en toepasselijke bijbelteksten verwerkt. Met zorg gekozen door Ina voor Adriaan die zelf ook in de bijbel geïnteresseerd was. Hij ruste in vrede!

    Hoevinudie?

    Eén keer per jaar steel ik voor dit rubriekje een m.i. wel geslaagd grapje van mijn Gerarduskalendertje. Deze keer een woordspeling. Op 12 september stond er: De leiding van een dorpsvereniging deelde aan het einde van de avond de uitslag van de loterij mee als volgt: "De tweede prijs, een twaalfdelig theeservies, is gevallen op lotnummer.., oh nee, is gevallen en kan dus niet worden uitgereikt!"
    Als u de hier bovenstaande niet leuk genoeg vindt, wat vindt u van deze (vorige week echt gebeurd):
    Op een middelbare school kwam koningin Maxima op bezoek en ze schoof even aan tussen de leerlingen in de economieles. Later werd aan een van de in de klas aanwezige leerlingen gevraagd: 'Hoe vond je haar?' Die antwoordde: 'Ik kende haar alleen van de foto's. En ja hoor, ze leek er precies op!'



  • 1 september 2016 - Geukers - Uitmarkt - Appels en Peren - Riolering - Hoevinudie?

    Geukers

    Vorige week vrijdag heb ik de uitvaart bijgewoond van mgr. Gé Geukers, de oud-'regent' van Hageveld en gepensioneerd vicaris-generaal van het bisdom Haarlem. Ik leerde hem kennen in 1955 toen hij de subregent  Van Ruyven daar kwam vervangen (of verdringen?). Er moest bij het naderen van de jaren zestig een ander regiem worden gevestigd en Geukers had daar de capaciteiten voor: meer menselijkheid en meer aandacht voor de persoonlijke ontwikkeling van de (priester)studenten. Toen ikzelf er in 1965 leraar werd, hadden die ontwikkelingen zich er al krachtig doorgezet en bevorderde hij samen met vooral Dirk Dekker de modernisering van Hageveld tot uitmuntend college. Hijzelf ging daarna verder als bisdombestuurder, zeer gewaardeerd bij de gewone pastores maar in botsing met de later opgedrongen bisschoppen. Op zijn kist lag zijn overvolle agenda. Adieu, Gé!

    Uitmarkt

    Afgelopen zondag -prachtig weer!- was ik op de Amsterdamse Uitmarkt. Wat ons opviel was dat het culinaire ook daar intussen de boventoon voert: 'hapjes en drankjes' of 'catering' heet dat tegenwoordig. In alle variaties en voornamelijk afkomstig uit andere culturen. Wij -achtergeblevenen- namen poffertjes. We vonden het jammer dat er, net als op de televisie en in de kranten en tijdschriften, door het publiek en de 'brengers' meer aandacht aan eten en drinken wordt beteed dan aan het optreden van de diverse soorten (klein)kunstenaars. Of is koken en bakken ook kunst?

    Appels en Peren

    De r is in de maand! Gelukkig voorlopig zonder gevaar voor verkoudheid: hopelijk staat ons een zomerse herfst te wachten. Elke morgen zet ik mijn tuindeuren open en controleer ik de groei van mijn fruit. In deze periode wassen de vruchten elke nacht en dag. De peren zijn al haast volgroeid: ik tel er meer dan honderd. En de appels komen op kleur. Opmerkelijk vind ik dat de jonge appelboompjes al zulke flinke appels dragen. Ik dacht: hoe kleiner de boom, hoe kleiner de vrucht. Maar dat is niet zo.

    Riolering

    Er is bij ons iets bijzonder gaande: de riolering wordt vernieuwd. Onlangs stonden er na een fikse regenbui plassen op het voormalige kerkplein die niet goed wegliepen. (Tussen haakjes: Kunnen plassen staan en lopen?) Bij nader onderzoek bleek dat de riolering, bestaande uit verouderde gresbuizen, het liet afweten. Verstopt, verschoven en niet goed aangesloten. Zowel het voormalige kerkplein als de voormalige pastorie (ons huis!) zijn erop aangesloten. Dus moet er gemoderniseerd worden. Tegenwoordig gaat dat met PVC. Er moet gegraven worden om de nieuwe buizen ondergronds te krijgen: een heel karwei waar ik goedkeurend en instemmend -nog net niet met een dikke sigaar tussen m'n lippen- maar ook bewonderend bij sta te kijken. Vakmensen, daar moet je eerbied voor hebben!

    Hoevinudie?

    Afgelopen dinsdag mocht ik de uitvaart leiden van mevrouw Bep Kolder, overleden op 102-jarige leeftijd. Zij was in Hoorn veertig jaar lang een bekende en historische figuur: chef-bedienster in de FOKO. Dat was indertijd hét ontmoetingsrestaurant van jong verliefden. Veel (gelukkige?) relaties zijn bij haar op gang gekomen: ze wist zich te verplaatsen in de gevoelens van smoorverliefde, maar vaak wat schuchtere jongens en meisjes die na een film in Winston of Victoria bij haar een koffie/thee met gebak kwamen gebruiken. Uiteraard op kosten van de jongen! Ze was vriendelijk en practisch en wist prima raad in zulke situaties, terwijl ze zelf nooit aan een uitgewerkte relatie was toegekomen. In haast heel West-Friesland gaat er bij het woord Foko nog steeds een lichtje op. Dank zij Bep!



  • 17 augustus 2016 - Lekdijk - kermis - theologie - goud? - Hoevinudie?

    Lekdijk

    Een paar weken geleden stond in Trouw een enthousiast verhaal over hoe je met bus 90 van Utrecht CS naar Rotterdam kunt gaan over de Lekdijk midden door het Zuidhollandse rivierlandschap. In mijn familiekring was er, met mij erbij, een groepje dat daar wel zin in had, maar dan vice versa, van Rotterdam Zuidplein naar de Jaarbeurshalte. Het was mooi weer en het werd inderdaad een bijzondere ervaring, vooral voor ons, die als oud-Onderdijkers veel herkenden van de vroegere dijkhuizen in ons ooit aan de Westfriese Omringdijk gelegen geboortedorp. Maar toch anders: een zeedijk annex slaperdijk is anders als een rivierbedding met uiterwaarden. En roomse West-Friezen zijn anders als teruggetrokken bewoners van de biblebelt. Wel viel ons op hoe nauwgezet men ook daar huis, erf en tuin onderhoudt, als ware het om mee te pronken. We dachten aan streekromans en aan de gedichten van Ida Gerhardt. We beleefden een boeiende vakantiedag. Een aanrader!

    Kermis

    Vroeger mochten we als kinderen naar vier kermissen: Onderdijk, Wervershoof, Medemblik en (soms) Hoorn. De laatste twee hadden vuurwerk: daar gingen we alleen naar toe 'aan vaders hand'. De andere twee waren (toen?) vertrouwd genoeg om met vriendjes op af te gaan. Er was wel een voorwaarde: thuiskomen met 'koningsbrood' uit de snoepkraam voor moeder en (een) gerookte paling voor vader. Wat zou ik dat graag nog eens doen! Dulcis memoria!

    Vaktheologie

    Gistermorgen las ik in de column van J. J. Suurmond diens commentaar op het zomergastengesprek tussen Thomas Erdbrink en  Arjen Lubach. Hij had zich geërgerd aan de ondeskundigheid op theologisch gebied van beiden, terwijl ze 'dat gebied' wel betraden. Ik ben het met Suurmond roerend eens: in de media komt zelden een verstandig vaktheoloog aan de beurt. Bijna altijd wordt theologie daar teruggebracht tot iets kerkelijks of iets cultureels en daarmee afgedaan als iets 'van vroeger' of als iets waar mensen onder geleden hebben en nu gelukkig overheen raken. Als het over natuurwetenschap gaat of over politiek e.d. is kennis van zaken een vanzelfsprekend vereiste, maar als het op theologie aan komt, neemt men genoegen met bevooroordeelde buitenstaanders zoals kunsthistoricus Bodar, Amerikanist Van Rossem of pseudo-biblicus 'T Hart. Er zijn toch wel bijdetijdse vaktheologen en exegeten die hun woordje kunnen doen?

    Goud?

    Wat een verbazende verdeling van de Olympische medailles deze keer: de 'gevestigde orde' grijpt er (soms) naast en de 'onverwachtsen' komen op het podium. Ik heb bij dit gebeuren een driedubbele ervaring: 1. sport blijft een spel: de uitslag is vooraf nooit helemaal zeker, 2. bekendheid in de media geeft nogal eens een vals beeld van de werkelijkheid, 3. vakkundige voorbereiding is onontbeerlijk en zonder die kom je er niet, maar toch is ze is geen garantie omdat er zich altijd 'onverwachtse omstandigheden' kunnen voordoen, zoals een pols of een lies of iets in de relationele sfeer. Spannende spanning dus!

    Hoevinudie?

    Meisje: Mamma, wanneer ben ik groot?
    Mamma: Als er jongens naar je kijken.
    Meisje: Waarom kijken ze?
    Mamma: Omdat ze je leuk vinden!
    Meisje: Is groot zijn dan leuk?
    Mamma: Ik vind van niet.
    Meisje: Zullen we ruilen?
    Mamma: Dat wil ik je niet aandoen!

     



  • 2 augustus 2016 - Sequensenscriptie - Amsterdams Archief - Rio of Ria - Han Leroi - Hoevinudie?

    Sequens Dies Irae

    Misschien vraagt u u wel eens af of de onderdelen van deze site (domeinnaam: gerardweel.nl) veel of weinig bekeken worden. Precies weet ik het zelf niet -het meeste gebeurt anoniem-, maar mijn hosting-firma stuurt me hierover wel wat algemene gegevens. Deze nieuwsrubriek -die u nu leest- wordt het meest bekeken: ruim honderd belangstellende per 24 uur. De afgelopen maand (juli) was het op twee dagen na onder de honderd: één keer 91 en één keer 89. De hoogste score was 154. Dan volgen de 'scripties', waarbij me opvalt dat de meer 'wetenschappelijke' het meest worden bezocht. Ik vermoed door studenten die misschien met een verwant onderwerp bezig zijn. De taalkundige (bijvoorbeeld over 'de probationes pennae') en de theologische (bv. over de Sequensen) trekken het meest. Kortgeleden bijvoorbeeld kreeg ik via de mail contact met Bart Knobbe, die een uitgewerkte en zeer interessante scriptie over het Dies Irae heeft gemaakt. Hij heeft onderzocht of zo'n oud-liturgische hymne meer vanuit de gemeenschapsliturgie of vanuit het privé-gebed werd geschreven en geeft daarmee een uitstekend overzicht van de ontwikkeling op dat gebied. Hij maakte daarbij gebruik van mijn -veel beperktere- gegevens en stuurde me dankbaar zijn werkstuk toe.

    Amsterdams Archief

    Een van de schoonzoons van Mevrouw Wester z.g. -in Hoorn-Noord nog steeds bekend!- is directeur geworden van het Amsterdams Historisch Archief. Een geweldige promotie! Hij en zijn vrouw kwamen er bij mij over vertellen. Bij mijn onderzoek naar Tonis Harmanszoon van Warvershoef heb ik van dat Archief indertijd gebruik gemaakt en ik herinner me de hulpvaardigheid die ik daar ondervond van het personeel. Onder de nieuwe directeur zal dat zeker zo blijven!

    Rio of Ria

    Tijdens de koffie kwam bij ons de vraag op: Wat betekent eigenlijk letterlijk 'Rio de Janeiro?'. Een van ons wist dat 'Rio' portugees is voor 'rivier' en de rest hebben we opgezocht. Te weten: Op 1 januari 1502 voeren twee portugese ontdekkingsreizigers, Gonsalo Coelho en Gaspar de Lemos, met hun schip een baai binnen aan de oostkust van -het later zo genoemde- Zuid-Amerika. Ze dachten dat die baai de uitloop was van een uit het binnenland komende rivier en noemden die 'el Rio de Janiero', de januari-rivier. Bij nader inzien was er achter in de baai geen rivier te bekennen. Maar toen was de naam al gevestigd. Tussen haakjes: Enkele historici zeggen dat het eerst niet 'Rio' was maar 'Ria', wat in de lokale oertaal daar '(weer)klank'of 'baai' betekende omdat de omgevende bergen -in tegenstelling tot de zee- geluid weerkaatsten. Omdat de Zuid-Amerikaanse steden meestal naar hun patroonheilige werden genoemd, is de volledige naam: Sao Sebastiao do Rio de Janeiro. Naar de martelaar Sebastianus, wiens mooie lijf door pijlen werd omgebracht. Een geschikte patroon voor sporters!
    Hup Holland! Portugal heeft het E.K. al gewonnen, dus nu wij!!

    Han Leroi en Oud Hoorn

    Een aantal jaren geleden was Han Leroi werkzaam op het gemeentehuis van Wervershoof. Hij was en is geïnteresseerd in de geschiedenis van West-Friesland en wist een mooie, ingekleurde plattegrond uit 1649 van Hoorn -uitvergroot uit de Blaeu van 1648-1664 (ed. 1652)- op de kop te tikken. Omdat hij niet meer in onze regio woont, mocht ik die komen ophalen en beschikbaar stellen aan onze historische vereniging Oud Hoorn. Ik heb hem ingelijst -hij hangt nu nog bij mij- en zal hem volgend jaar, als Oud Hoorn honderd jaar bestaat, aanbieden aan de jubilerende vereniging.

    Hoevinudie?

    Toen het bij de koffie natuurlijk weer uitgebreid over de pols van Tom Dumoulin ging, was er gelukkig een die opmerkte: 'Maar hij rijdt toch niet op zijn pols?'.

     



  • 17 juli 2016 - Zomertijd - Tour e. d. - Lateur - Komkommer? - Hoevinudie?

    Zomertijd

    In Hoorn is de zomertijd beslist niet saai! Elke woensdag drukke markt in de binnenstad, meestal met een bepaald 'thema', zoals afgelopen woensdag 'wolverwerking'.  Het verbaasde me dat er zoveel vrouwen -en warempel ook mannen- zich druk maakten bij de vele kramen waar van alles te vinden was op het gebied van breien en andere vormen van verwerking van wat kortgeleden nog om een schapenlijf zat. Ook  nieuwgemaakte spinnewielen waren volop te koop! (Tussen haakjes: ik heb even gekeken of er tegenwoordig een extra n in het midden van dit woord moet. Gelukkig niet!).

    Tour e. d.

    Het voetbalgebeuren (Leve Portugal!) was nog niet uitgedoofd of de Tour volgde op de Giro. Met intussen tennis en atletiek en uitzien naar de Olympische Spelen. De hele vakantietijd kun je bij de televisie blijven hangen. En door dat druilerige weer had je nog een excuus ook! Maar gelukkig is er nu de omslag: de tuin wint het van de kamer en een flinke wandeling van de computer. Toch hoorde ik iemand enthousiast zeggen: 'De vierdaagse is op de tv!'

    Lateur

    In onze Danteclub zijn we intussen volop bezig met het lezen van een volgende klassieke dichter: Vergilius. Ook hij blijkt inderdaad een geweldige schrijver, die bijvoorbeeld in het verhaal van Dido en Aeneas ook psychologisch zijn mannetje staat. Maar nog vaak denken we terug aan de grootste van alle klassieke dichters: Homerus, van wie we de Ilias en de Odyssee graag beide in de vertaling van de Vlaming Patrick Lateur hadden gelezen, maar toen was diens Odyssee-weergave nog niet uitgebracht. Nu wel! En de recensenten zijn weer enthousiast. Ik denk dat ik ga proberen toch Lateurs omzetting-in-heffingenverzen te pakken te krijgen. Homerus ben je nooit zat!

    Komkommertijd?

    Wie had het over komkommertijd? Deze zomer struikelt het ene grote nieuws over het andere: Vluchtelingen - VS-verkiezingen - Nice - Turkije... en zo gaat het maar door. Er is meer gaande dan sport en vakantie. Soms word je er zenuwachtig van en zou je wel een tijdje voorrang aan de komkommer willen wensen.

    Hoevinudie?

    Zijn er 'moppen' die altijd leuk blijven? Ik denk van niet. Vroeger werd er bij ons thuis tot vervelens toe een verteld waarvan de 'brenger' dacht dat die altijd leuk bleef:
    'Ken je die van die twee vrienden die naar Parijs gingen?'
    'Nee!'
    'Ze gingen niet!'



  • 4 juli 2016 - Friesland - Verdunning - Schrijftijd - Tuin - Hoevinudie?

    Friesland

    Dat was dus een goed idee van mijn zus. Ze stelde voor om alle Nederlandse provincies stuk voor stuk op het programma te zetten voor onze komende vakanties. We hebben er nu twee opzitten: Limburg -ons vorig jaar prima bevallen- en (voor dit jaar) Friesland (vorige week). We huren dan een 'huisje' met twee slaapkamers en keukenvoorziening -ze kookt graag!- zodat we eventueel 'thuis' kunnen eten. Dat laatste komt er trouwens meestal niet van wanneer er in de buurt goede restaurants te vinden zijn. Dit laatste was dit jaar zeer het geval: we hadden ons genesteld in Terherne aan het Sneekermeer en daar hebben we gesmuld in de heerlijke plaatselijke eetgelegenheden, waar de bediening naar ons gevoel veel vriendelijker en zorgzamer is dan bij ons in het westen. En elke dag eerst uitslapen in de keurige, schone en moderne vakantiewoning, dan ontbijt met vers brood en een Fries eitje en dan een dagelijkse tourtocht door het Friese platteland of naar de voornaamste steden. Erg genoten! Het idee kwam zelfs bij ons op om volgend jaar weer naar Friesland te gaan, maar we besloten de variatie erin te houden: Zeeland is aan de beurt.

    Bloedverdunning

    Kort voor onze vakantieweek kreeg ik last van pijn op mijn borst bij het liggen: zoiets heet Boezemfibrilleren. Veel ouderen schijn er last van te krijgen. Gelukkig is het niet verontrusttend, maar je zit wel (je leven lang?) vast aan bloedverdunners en trombosedienst. De pijn is geheel verdwenen en die verdunnerij zorgt ervoor dat je minder kans hebt op een beroerte of een hartinfarct. En aan pilgebruik wen je, zegt men.

    Schrijftijd

    Tijdens mijn vakantie ben ik niet erg toegekomen aan het verder schrijven aan het hoofdstuk over 'Religie en Levensbeschouwing in Hoorn in de Twintigste Eeuw' dat ik in het najaar mag (moet?) inleveren voor het jubileumboek van Oud Hoorn dat volgend jaar gaat verschijnen. De komende weken heb ik niet veel bijzonderheden op mijn agenda, zodat ik in de verdere vakantiemaanden die nu gaande zijn, flink hoop op te schieten met het schrijven. Het meeste materiaal heb ik nu wel binnen en ik heb al hele stukken tekst op klad. Het gaat er nu nog om te selecteren, leemtes aan te vullen en taalzwakheden weg te werken. En natuurlijk illustraties te zoeken en kader(tje)s te vullen om de leesbaarheid te verhogen. Ik heb er wel plezier in, maar moet mezelf natuurlijk soms dwingen niet te lang voor de tv te hangen vanwege voetbal, tennis en Tour.

    Tuin

    In deze periode van het jaar is het fruit aan het 'zetten'. Ik geloof dat dat de term is voor het snel dikker worden van de groeiende vruchten aan de bomen. Na een week Friesland (met nogal wat regen!) kon ik duidelijk merken dat de groei er goed inzit: de appeltjes en de peertjes waren aanzienlijk omvangrijker geworden. Alleen mijn pruimen laten het dit jaar (weer) afweten. Ik denk dat mijn twee bomen hun tijd gehad hebben. Ik zal ze laten omhakken en vervangen. Gelukkig heb ik al twee jonkies in de opleiding. Die kunnen dan naar een voornamere plaats. Zo gaat het, zei de wijsgeer.

    Hoevinudie?

    We bezochten het planetarium in Franeker. Een van de belangstellenden vroeg aan de uitlegster: 'Klopt dit allemaal precies met het echte planetenstelsel?' 'Jazeker', zei zij, 'heel precies!'. 'Maar dit kun je tegenhouden!' riep iemand. De wijsgeer knikte instemmend.

     

     



  • 25 juni 2016 - Brexit - Boezem - familiefeest - maandagochtend - Hoevinudie?

    Brexit

    Ik zal vanmorgen de kranten goed lezen, want ik ben nog geheel beduusd door het moeten verwerken van de Brexit. Wat dit allemaal betekent, kan ik natuurlijk met mijn beperkte waarneming totaal niet overzien. Ephimenco geeft in Trouw Merkel de schuld: die zou veel te idealistisch geweest zijn met haar vluchtelingendeal. Ikzelf denk meer aan 'de rijken worden rijker en de armen armer'. Laten we ervan uitgaan dat de gevestigde orde nu gaat beseffen dat er wel meer sociale realiteitszin nodig is, maar dat je er met geschreeuw en weglopen niet komt. 

    Boezem

    Ik ben vorige week een paar dagen niet goed geweest: boezemfibrilleren. Dan kun je niet zonder pijn platliggen en dus niet slapen. Via de juiste medicatie (met bloedverdunners) ben ik nu weer genezen genoeg om een week naar een vakantiehuisje aan het Sneekermeer te gaan. Dolce far niente helpt vast.

    Familiefeest

    Een van mijn zussen en zwagers zat vroeger bij haar/zijn latere partner in dezelfde lagere school-klas. Het gedonder begon dus al vroeg. Ze werden nu beiden tachtig. We hadden afgelopen zondag deswege een prachtfeest in het Dorpshuis van Onderdijk. Zoveel beste wensen zullen ongetwijfeld hun effect hebben!

    Maandagochtendgroep

    Elke maandagmorgen komen we hier in ons Westerzaaltje bij elkaar met een groep(je) oud-parochianen van de Engelbewaarderskerk voor de gezelligheid en een goed gesprek. Iedereen is welkom en de opkomst wisselt. U moest eens weten wat er allemaal aan de orde komt! Omdat het nu vakantietijd is, staat het maandagse ritme even stil tot maandag 1 augustus. Dan hopen we vanaf tien uur elkaar weer te zien bij de koffie met koek en wie weet enige nieuwe deelnemers. Welkom!

    Hoevinudie?

    We hebben hier in Hoorn een eerste klas kaaswinkeltje op de Gouw. Het is er altijd druk en ieder moet even wachten op zijn/haar beurt. Van de week stond er ook een jochie van een jaar of zes netjes op zijn beurt te wachten. Toen het zover was vroeg hij schuchter en ernstig: Verkoopt u ook pindakaas? We schoten allen in de lach en dachten aan een 1 april-grap, maar hij kreeg bij het negatieve antwoord alleen een rood hoofd, zei: 'dank u' en verliet haastig het pand. In ons gezelschap kwamen allerlei veronderstellingen los...



  • 5 juni 2016 - Scheiding - Brands - Herbegrafenis - Opruimen - Hoevinudie?

    Scheiding

    Nee, geen echtscheiding! Ik zou niet weten waar ik die vandaan zou moeten halen: de celibataire staat heeft ook z'n voordelen! Maar afvalscheiding, daar heb ik meer moeite mee. Hier in Hoorn is die per 1 juni nog weer moeilijker gemaakt: zeven in plaats van zes scheidingen: papier - plastic (waaronder blik en melkpakken) - glas - batterijen (en elctriciteitsbolletjes?) - kleding - organisch (schillen en koffieprut) en restafval. Ik ben er de hele week mee bezig. Er blijken nl. allerlei overgangsproducten te bestaan, waar ik geen raad mee weet. Eetbaar papier (ouwel)? Plastic kleding? Lamp met ingeroeste batterij? Fles met scheepje erin? Oude munten? Vulpen? Touw van vlas? Kurk? Spons? Enzovoorts.... Iemand zei: je kunt er aan wennen, maar ik vraag het me af!

    Wim Brands

    Op 4 april is de boekenkenner Wim Brands overleden. Ik mis hem nog elke zondag, want als ik een beetje vroeg thuis was na de kerkdienst, hield hij mij op de hoogte van meestal heel interessante nieuwe boeken. Hij was ook dichter en kon sommige dingen heel puntig zeggen. Maar zijn levensinstelling was anders dan die van mij. Hij heeft eens gezegd: 'Lopen is uitgesteld vallen'. Terwijl ik daar graag tegenover stel: 'Vallen is onderbroken lopen'. Hij ruste in vrede.

    Herbegrafenis

    Op 21 mei jl. heb ik iets meegemaakt wat mij in mijn intussen lange werkjarentijd nooit is overkomen: een herbegrafenis. Dat kwam zo: In Hoorn is er aan het einde van de vorige eeuw een periode geweest waarin het stemmige (!) kerkhof aan de Drieboomlaan 'gesloten' was omdat het nieuwe gemeentekerkhof aan de Berkhouterweg volgens de gemeenteraad anders niet voldoende 'op gang' zou komen. Dat betekende voor nogal wat Hoornse families dat een van de ouders niet in het Drieboomlaan(familie)graf bij een eerder overleden partner begraven kon worden maar verwezen werd naar het algemene kerkhof, toen nog buiten de stad. Een mij -en velen- goed bekende Hoornse familie kreeg daar later een negatief gevoel over. De zes kinderen, intussen rond de tachtig jaar, wilden graag dat moeder naar vader zou worden overgebracht nu het Drieboomlaankerkhof weer is 'vrijgegeven'. De gemeente ging accoord. Mij werd gevraagd er een plechtigheid bij te organiseren, het liefst op de datum van de vroegere trouwdag van de begravenen, 31 mei (1930, nu zesentachtig jaar geleden). Het werd een wonderlijke toestand: droevig en feestelijk tegelijk. TVNoord Holland had ervan gehoord en kwam er opnamen van maken. Die werden 's avonds een aantal keren vertoond in haar journaal. We hebben herdacht, gebeden en gezegend, maar ook wat gedronken en gezongen ('Lang zullen ze leven!') en gegeten op het kerkhof! En ook eerbiedig gelachen, want na 86 jaar je eenwordingsdag opnieuw meemaken overkomt niet iedereen!

    Opruimen

    Weggooien is niet mijn sterkste kant. Bijna alles heeft voor mij emotionele waarde. Maar het gekke is dat opruimen op zich een aangename bezigheid is: er komen allerlei dierbaarheden naar boven die je nog een keer door je handen kunt laten gaan, meestal liefkozend. Slechts een enkele keer denk ik meteen: weg ermee!

    Hoevinudie?

    Beter Hoorn begint bij beter Hoorn!



  • 16 mei 2016 - Pinksteren 2016

    Pinksterpreek

    Vanmorgen hebben we hier in ons zaaltje Tweede Pinksterdag gevierd met een goed gesprek en een lekkere tompouce bij de koffie. Het praten kwam natuurlijk neer op onze pinksterbeleving. De meesten wisten wel dat het woord Pinksteren niets te maken heeft met een van onze handvingers en ook niet met een jonge koe, maar dat er een oorspronkelijk Grieks woord achtersteekt dat 'vijftigste' betekent. Want het is dan vijftig dagen na Pasen: zeven keer zeven weken en dan is het zover. Dus: vroege Paas, vroege Pinkster. Ook de Joodse cultuur kent het als 'Wekenfeest' (zeven weken na Pesach): oorspronkelijk het feest van de eerste oogst, later het dankfeest voor de Torah, de verbondswet. Wat gaan onze tradities toch soms ver terug!

    Ik maak van de gelegenheid gebruik om deze keer maar eens niet met min of meer onbenullige nieuwtjes te komen maar u mijn Pinksterpreek in de maag te splitsen. Volgens de inmiddels gegroeide gewoonte mocht ik die op twee plaatsen houden: in Avondlicht, een van onze verzorgingscentra in Hoorn, en in mijn geboorteparochie, die van Gerardus Majella te Onderdijk. Hier komt-ie:

    In het jaar 70 n. Chr., dus in de eerste eeuw van onze (later ontstane) jaartelling, werd de tempel van Jerusalem door de Romeinen verwoest. Het hart van de Joodse religie en cultuur was daarmee dodelijk getroffen: de gelovige Jood was radeloos. Dodelijk? Al vanaf het optreden van Johannes de Doper en van Jesus -veertig jaar eerder- was men doende met het verwerken van wat er zou gaan gebeuren: de mensen van toen zagen het aankomen. Hoe verder? Komt er een andere wereld waarin of waaruit wij ons moeten redden, een nieuwe wereld, een betere wereld?

    In deze vragen herkennen wij onze eigen problematiek: Wat staat óns te wachten?

    Vanuit deze achtergrond kunnen we de inbreng van de drie lezingen van de liturgie van Pinksteren verstaan en met onze eigen toekomstverwachting in verband brengen. Paulus -bij ons de tweede lezing maar eigenlijk de vroegste tekst die bewaard gebleven is van het Nieuwe Testament- pleit voor een nieuwe geestelijkte instelling: vrijmoedig, niet slaafs maar vertrouwend op de Geest die doet herleven. Lukas -eerste lezing, geschreven kort na de val van Jerusalem- vertelt in symbolische taal hoe álle volkeren der aarde betrokken raken bij het herlevingsproces. En Johannes -misschien niet de apostel maar een navolger die hem moet hebben gekend en die schreef rond het jaar 100- benadrukt in zijn evangelie dat de helpende Geest de geest van liefde is die perspectieven opent.

    Zitten wij ook met zo'n soort probleem? Groeit er 'een andere wereld' uit onze internationale samenleving, nu oeroude religies, traditionele kerken en gevestigde maatschappijen op de schop gaan? Komt er een nieuwe mensheid, misschien een betere? En wie gaat ons daarnaar voor?

    Er zijn gelukkig richtingwijzers, ik bedoel: mensen die richting wijzen.

    Paus Franciscus is er zo een. Ik las 'Laudato Si', de encycliek. Een heel boek, maar met een kernachtige en eye-openende inhoud. Vorig jaar, bij de opening van 'het jaar van de barmhartigheid' gaf hij een kortere 'bulla' uit met toegspitste adviezen voor de praktijk. Daarbij maakte hij gebruik van de oude rijtjes die je vroeger op het seminarie uit je hoofd moest leren: de zeven gaven van de heilige geest, de zeven 'lichamelijke' werken van barmhartigheid en de zeven 'geestelijke' werken daarvan. Sommigen van u zullen het eerste nog wel kennen, het zit verwerkt in menig liturgisch pinksterlied. Ga eens voor uzelf na of u er een beetje mee gezegend bent: wijsheid-inzicht-raad-sterkte-kennis-godsvrucht-vreze des Heren. Dit laatste klonk altijd erg plechtig, maar volgens mij wordt er gewoon mee bedoeld: 'eerbied voor het hogere' of zoiets.

    Franciscus zelf richt zich met zijn barmhartigheidsjaar meer op de twee andere rijtjes en vooral op de 'lichamelijke' barmhartigheidswerken. Daarmee wordt bedoeld dat ze lichamelijke inspanning kosten. Kijk maar of u er wat van opbrengt. Het zijn: eten geven aan hongerigen, drinken aan dorstigen, naakten kleden, vreemdelingen opnemen (!), zieken bijstaan, gevangenen -ook buiten het gevang?- bezoeken, doden begraven.
    Vanwege de pinkstergeest heb ik mezelf eens een beetje gecontroleerd op de 'geestelijke werken van barmhartigheid'. Die zijn overigens natuurlijk niet strict gereserveerd voor geestelijken! Het zijn: twijfelenden raad geven, onwetenden onderrichten, zondaars vermanen, bedroefden troosten, beledigingen vergeven, lastige personen verdragen, levenden en doden gedenken.

    Zouden we zo verder komen? Het zij zo!

     

     



  • 8 mei 2016 - Toos - meitak - koud-warm - kastje mezenloos - gedenkdagen - hoevinudie?

    Toos

    Het is in het kader van deze nieuwsrubriek natuurlijk onmogelijk steeds aandacht te besteden aan alle uitvaarten waar ik bij betrokken word. Maar deze keer maak ik een uitzondering. Vorige week zaterdag was hier in onze dierbare ex-Engelbewaarderskerk de afscheidsdienst van Toos Meester-Neefjes, de zondag ervoor volkomen onverwachts plotseling overleden. Voor haar man Jan en haar (klein)kinderen natuurlijk het ergste, maar voor ons als parochiegemeenschap ook een harde klap. Toos was een mensenmens, zowel in vriendschap als in haar functie als onderwijzeres. Lectrice, voorzitster KVG, propagandiste van de gymclub en nog veel meer. En een gezellige reisgenote toen we naar bijbelse landen gingen met een hele Engelbewaardersclub. Die zullen we nu echt missen. Moge zij rusten in vrede! Jan, houd je goed!

    Meitak

    Op 1 mei wachtten in de Middeleeuwen de jonge 'vrouwkens' op de mei(en)tak van hun verliefde. Mijn vrouwken, dat als stenen beeld hoog tegen mijn tuinmuur staat, klaar om bloemen te plukken (voor Maria!), ben ik op de eerste meiendag straal vergeten. Elke keer als ik nu onder haar door loop, voel ik haar priemende ogen! Hier volgt het bekende smoezen-liedje:

    Vr.: Schoon lieveken, waar waarde gij den eersten meiennacht
           dat gij mij niet een meitak bracht?
    M.: Den eersten meiennacht, schoon lief, toen was ik ziek,
          schoon lief, toen kon ik van mijn beddeken niet!
    Vr.: Schoon lieveken, waar waarde gij den tweeden meiennacht
           dat gij mij niet een meitak bracht?
    M.: De tweeden meiennacht zocht ik een egelantier:
          schoon lieveken, sta op, want uwen mei is hier!
    Vr.: Ik sta er toch voorwaar voor uwen mei niet op,
          noch en zal ik er mijn vensterken ontsluiten!
          Uw mei die komt te laat, plant vrij hem op de straat,
          schoon lieveken, plant vrij uw mei daarbuiten!

    Koud-Warm

    Het is hier in onze tuin weer een lust voor onze ogen: overal bloesems, kleur, jong leven en intussen volop zonneschijn. Dat werd tijd, want volgens experts hebben de vruchtbomen al ernstig geleden door het wegens de kou wegblijven van de bijen die de bloesems moeten bevruchten, nou ja: bestuiven. Gelukkig ben ik geen Zwaagse tuinder die van de peren en de pruimen moet leven.

    Kastje mezenloos

    In mijn mezenkastje, dat ik via mijn computerscherm van binnen kan bekijken, heeft zich een drama afgespeeld. Van de zeven eitjes waren er vijf uitgekomen. En ma mees was eerst druk in de weer. Pa mees, die flierefluiter, heb ik nergens kunnen bekennen. Maar zo ineens kwam de moedermees met haar wormpjes terug op een volkomen leeg nest. Ze wroette alle kanten op, maar vond niets meer terug van haar kroost. Hoe kan zoiets bestaan? Zou pa mees er iets mee te maken hebben? Of kan een ander dier ze hebben verplaatst, gestolen, verorberd of uit wraak in een koekoeksnest hebben gedeponeerd? Maar hoe komt zo'n beest door het gaatje? De natuur heeft haar geheimen!

    Gedenkdagen

    De afgelopen week was het er druk van: Koningsdag - Stille Tocht - Bevrijdingsdag - Hemelvaart. Veel mensen deden daar gelukkig aan mee. Want de lente is er niet alleen om in de zon te zitten, maar ook om in elk geval aan iets van dat alles mee te doen. Het gaat niet alleen om ontspanning maar ook om bezinning. En er komt nog meer: PSV Kampioen en Pinksteren! Voor mij waren er twee hoogtepunten: mijn toespraakje bij de Dodenherdenking op 4 mei bij het monument in Hoorn en een bezoek op Hemelvaartsdag aan 'Klein Keukenhof' in Anna Paulowna. Mijn speechje kwam -volgens mij en anderen- goed over en in de tulpentuin stond ik verbaasd van de uitgebreide en prachtige variatie. Echt een aanrader!

    Hoevinudie?

    Zegt zij: Wat ben je toch lief!
    Zegt hij: Heb je het tegen mij?

     

     

     

     

     

     


     

     



  • 21 april 2016 - Bosch - Klassereunie - Pruimen - Juffr. de Haan - Hoevinudie?

    Bosch

    Ik ben geweest: Jheronimus Bosch, terug in zijn stad. Gelukkig gereserveerde kaarten voor 's middags 15.00 uur: het was niet al te druk, zodat we alles op korte afstand konden bekijken. Het aantal schilderijen en tekeningen viel me erg mee -ik had veel minder verwacht-: ongeveer 56 om 49, maar genoeg kans om alles te zien, want eenmaal op tijd binnen, mocht je blijven kijken zolang je wilde. Ik had me van te voren afgevraagd of ik een beetje bang zou zijn voor de nachtmerrie-achtige voorstellingen van Bosch, maar dat viel mee: ik was geenszins geschokt. Zelf dacht ik dat dat kwam doordat ik de meeste al eens in reproducties gezien had, maar de deskundige socioloog die in ons gezelschap was, legde uit dat een middeleeuwer veel  eerder huiverde van duivelse bedreigingen dan 21ste-eeuwers zoals wij. Kortom: wat kon die Bosch geweldig knap schilderen en tekenen, maar mij bangmaken lukte hem niet. Het was prachtig lenteweer: we hebben genoten van Bosch en van Den Bosch. 

    Klas(se)reünie

    Het was weer zover: halfjaarlijkse ontmoeting met een groep(je) klasgenoten. Deze keer bij een hooggeleerde wetenschapper die in de elite van de Nederlandse cultuurhistorici is terechtgekomen. Het onderwerp was 'secularisatie' en sloot aan bij wat ik in mijn vorige bulletin op deze site te berde bracht. Het begrip 'religieuze ervaring' bleek omstreden. Sommigen vinden dit gewoon een ander woord voor diepte- (of: grond-) ervaring en geenszins verwant aan wat we vroeger 'godsdienst' noemden. Het gesprek 'ontaardde' nogal in het uitwisselen van (overigens boeiende) persoonlijke levenservaringen, waar we vroeger wat voor waakten. Ik had het idee dat dat ook te maken heeft met onze -intussen 'gezegende'- leeftijd!

    Pruimen

    Ja hoor, mijn twee ernstig gemutileerde pruimenbomen die we in de herfst tot op het bot hebben teruggesnoeid omdat ze in de loop der jaren volledig bemost waren geraakt, vertonen nu heel gezonde uitlopers met veelbelovende bloesems. Ik heb geen idee of daar dan ook gezonde pruimen van zullen komen, maar voorlopig geniet ik van hun royale lenteuitbraak en de tere twijgjes op de grove stronken. Zo zie je maar weer: flink aanpakken wordt vaak beloond. Van Gogh zou in mijn tuin prachtige schilderijen kunnen maken van het oude en het jonge in de natuur. Maar ja, hij is dood.

    Juffr. De Haan

    In Hoorn leefde in de vorige eeuw een onderwijzeres die ik gelukkig nog heb meegemaakt. De toen in Hoorn en in Wervershoof (waar ze ook een periode heeft gewerkt) alom bekende juffrouw De Haan. Ze woonde aan het Keern en in haar huis woont nu een neef van haar. Die kwam me vorige week iets laten zien uit haar nalatenschap: een keurig ingelijste panoramische foto van de grote groep Hoornse eliteparochianen die hun deken-pastoor J. P. Huibers in 1935 uitluidden toen deze tot bisschop van Haarlem was benoemd en die met hem op de foto mochten. Juffr. De Haan staat er ook op, als jong onderwijzeres. Maar wie de anderen zijn, wordt een uitdaging voor de nog levende Horinezen die van flink voor de oorlog zijn. Oud Hoorn zal er wel belangstelling voor hebben. Juffrouw De Haan was een geweldig mens voor school en kerk. Vooral kinderen die bij het onderwijs wat extra steun nodig hadden, konden bij haar terecht. En in haar nadagen bleef ze zich strijdvaardig inzetten voor de Vredesbeweging (IKV) en voor de Hoornse parochie, al was het maar door haar kritische vragen over het parochiebeleid.

    Hoevinudie?

    Mijn mezenkastje waar ik via mijn computer het inwendige van kan bekijken, is dit jaar vroeg bezet: ik zie, als het vrouwtje even weg is, zeker zeven eitjes blinken. Wat me opvalt is dat de aanstaande moeder zich elke avond met veel welbehagen heel nauwkeurig boven de eitjes installeert omdat ze 's nachts kennelijk niet alleen wil broeden maar ook slapen.



  • 7 april 2016 - Leegloop? - Tuin - Oekraine - Hoevinudie?

    Leegloop?

    Zoals ik u vorige keer al aankondigde, schrijf ik u deze keer een wat langer stuk over 'de leegloop van kerk en godsdienst'. De kranten stonden er kortgeleden weer vol van: het gaat bergaf met god en kerk. Velen nemen zoveel afstand van hun vroegere opvoeding in deze dat er eigenlijk niets meer van overblijft. Tenminste in Nederland of West-Europa. Ik vraag me bij zulke berichten steeds weer af hoe het toch komt dat ik er persoonlijk niet van ondersteboven raak. Dat komt bij mij echt niet door een soort ijzerenheinig 'geloof' dat onaantastbaar is, ongevoelig voor tegengeluiden en ver verheven boven wereldse gedachten. Het heeft, denk ik, wél te maken met de voor mij eigenaardige manier van benaderen door degenen die achter de gepubliceerde statistieken zitten.
    Want waar gaat het eigenlijk over?
    Over het verval van de traditionele vormen van kerk en religieus bewustzijn. Veel Nederlanders zijn daar doorheen en overheen gegroeid. Kerkelijk verband en bovennatuurlijke verbondenheid spelen bij de meesten van ons steeds minder een rol in het leven van alle dag en in onze persoonlijke reflexie daarop. Wat betreft kerkelijke verbondenheid: omdat haast ieder van ons druk bezig is om daarbuitenom een eigen netwerk op te bouwen en te onderhouden met gebruikmaking van de moderne, handige middelen die we daartoe hebben uitgevonden. En wat betreft bovennatuurlijke verbondenheid: omdat het idee dat er reëel (en niet alleen in de verbeelding) een tweede werkelijkheid naast, achter of boven de onze zou bestaan, niet meer houdbaar blijkt sinds we grondig geseculariseerd (=tot onze eigen werkelijkheid teruggebracht) zijn door de dominante invloed van de rationele wetenschappen.
    Vroeger was 'het geloofsleven' verankerd in twee vanzelfsprekende dimensies: het horizontale kerkgebeuren en het verticale religieus bewustzijn. Dit staketsel wordt steeds meer onderuitgehaald en afgedankt als ongeschikt voor de moderne verwerking van de wereld in ons en om ons heen. Je kunt het geloof van vroeger en de kerkelijke cultuur van toen heel mooi gevonden hebben -ikzelf heb ervan genoten en voel me er nog steeds zeer mee vertrouwd-, de tijd leert ons beseffen dat we aan iets anders toe zijn. Sommige theologen gaan ons daarin voor. Je hebt bij je omgaan met de diepere vragen van deze tijd niet zoveel meer aan de religieuze antwoorden van toen.
    De manier waarop de meeste kerken bepaalde vroegere patronen hardnekkig doorzetten en zelfs nieuw leven proberen in te blazen, past niet meer bij de eigengereide en zelfstandig denkende mens van onze samenleving. Naast het goede van toen was er in de vorige eeuw in kerkelijke kringen veel vooringenomenheid en vaak autoritair optreden van gezagsdragers. Gezagvol is wat anders dan autoritair. Men ging tegen opkomende nieuwe denkbeelden in, zonder de waarde ervan te beseffen, laat staan te erkennen. Denk aan de door de autoriteiten nogal negatief benaderde 'vooruitdenkers' zoals -uit mijn eigen wereld- Steur, Schoonenberg, Schillebeeckx, Terruwe, Van Hemert, Küng, Robinson, Van Kilsdonk, Oosterhuis, Huijsmans en hun medestanders. En aan de reactionaire voorschriften betreffende moraal, kerkelijk recht, liturgie en politiek.
    Daarbij kwamen dus de secularisatie -in het begin een herademing!- en de individualisering. De eerste vanuit de positieve wetenschappen, de tweede vanuit de democratie. Wel ging daar voor menigeen die geen eigen geestelijke verdieping wist te vinden en voor degenen die zich veilig 'thuis' hadden gevoeld binnen hun kerkverband soms ook een zekere vereenzaming mee gepaard, maar je was niet 'bij de tijd' als je je daar niet overheen zette.
    Dat ik er zelf niet zo mee zit, heeft bij mij persoonlijk ook te maken met mijn eigen speurtocht naar de bronnen van religieuze ervaring. Ik vind die in de natuur en in de oertaal van de bijbel: het Hebreeuws. Gelukkig sta ik daarin niet alleen: ik deel de bewustwording daarvan met de velen die me wijzen op de indrukwekkende geheimen van ons biologisch en botanisch milieu via wat ze schrijven en me laten ervaren. En bij de goede vrienden die me in bijeenkomsten -ik doe mee aan vijf gespreksgroepen!- en via geschriften laten delen in hun vondsten als het gaat om de oorspronkelijke opzet van de bijbel en de verwerking daarvan in de nieuwere theologie.

    Tuin

    In het bovenstaande had ik het even over de religieuze ervaring die kan optreden bij 'het omgaan met de natuur'. Ik bedoelde daarbij natuurlijk niet zomaar het bijhouden van het weerbericht of het waarderen van de wisseling der seizoenen. Van huis uit heb ik als kind van een agrarische vader een veel dieper beleven van 'de natuur' waarin de mens leeft, meegekregen. Toen de polder waarin en waarvan we bestonden, nog niet verkaveld was, was er voor ons kinderen van alles waar te nemen. Dat deden we soms met bewondering, soms met angst, soms met strijdlust, soms met genot, soms met een zucht naar avontuur..... en ga zo maar door. Onze zintuigen kregen van alles te verwerken: je werd tot op het bot geraakt. Er was in die ervaringen iets verwijzends, iets waardoor je je af ging vragen wat de achtergrond en de bedoeling ervan was. Voor mij is dat altijd een diepgravende zoektocht gebleven. Als ik in deze beginnende lente 's morgens mijn tuin 'inspecteer', gebeurt het weer: wat moeten we nu al die knoppen verschijnen en al die kleuren zich vertonen? Snoeien en plukken is niet genoeg.

    Oekraïne

    Ik ben er nog lang niet uit: wat hebben we nu precies overhoop gehaald met dat referendum? Ik ben het ene moment geneigd D66 de schuld te geven, maar dan moet ik het ook mezelf kwalijk nemen dat ik nauwelijks heb meegeleefd toen het erdoor kwam. Soms vind ik de politici stom dat ze geen besef hadden dat Europa zich weinig gelegen zou laten liggen aan een tegenstem van Nederland. Dan vind ik weer dat dat drempelpercentage weg moet en meteen daarna vind ik referenda een aantasting van de waarde van onze om de vier jaar uitgebrachte stem. Rustig, Gerard, laat eerst alles maar eens bezinken.

    Hoevinudie?

    Eerst is het 'verjaardag', dan wordt het 'bejaardag' en uiteindelijk 'bedaardag'.

     



  • 25 maart 2016 - Laat - Bed I - Bed II - Brussel - Concert - Hoevinudie?

    Laat

    Ik ben deze keer een slag op achter geraakt met het schrijven van deze stukjes. Dat kwam natuurlijk door alles wat er in de actualiteit van deze dagen aan de hand is. In mijn geval begon het met een ruime week ziek zijn: blaasontsteking. Een stevige kuur van antibiotica helpt je ervan af maar voor je weer op sterkte bent, ben je twee weken verder. 'Een jasje uitgedaan' is een rake uitdrukking. Daarna de afgrijdselijke aanslagen in Brussel en alles wat die met zich meebrachten: ik kom er zo op terug. En dan weer iets totaal anders: de toch nog plotselinge dood van ons aller Johan Cruijff. Ik laat het aan anderen over om daarover te schrijven, maar -zelf geen voetballer- ben ik door mijn huisgenoten voldoende ingelicht om te beseffen wat een geniaal mens hij geweest is. Het nieuws over hem spoelt als een zee over ons heen: bewondering, trots, totaalvoetbal als kunst, zestiger jaren, genialiteit... en nog veel meer gaat er om in onze herdenking. Bedankt, Johan!
    Ik had al eerder een wat langer stuk klaarliggen voor deze rubriek naar aanleiding van de nieuwe gegevens over de dalende kerkelijke en religieuze betrokkenheid in Nederland. Best moeilijk om daar wat verstandigs over te schrijven, zeker als het kort moet zijn. Maar door de actualiteit lijkt het me beter dat voorlopig terzijde te leggen. Misschien de volgende keer.

    Bed I

    Een van de dingen die je bij ziekte -ook zonder koorts- gaat doen, is nadenken over je bed. Je beseft dat dat je toevlucht is als alles waar je zin in had je voorlopig gestolen kan worden. En ik ging beseffen: ik ben toe aan een nieuw bed! Een van mijn zussen zal me vast wel willen helpen bij het maken van de juiste keuze. Een hoger-lager-ledikant hoeft niet: ik lees nooit in bed en mijn dromen zijn veel mooier dan welk tv-programma ook. Maar een matras: die moet goed voor je rug zijn en volop toegang geven tot het dromenland. Gelukkig geen probleem om tegenop te zien: mijn bed voor de komende jaren komt er, ik heb er voor gespaard.

    Bed II

    Het is zover gekomen: vlak voor mijn ziektebed heb ik een heel ander bed ervaren: de film van Jan  Siebelinks 'Knielen op een bed violen', voor mij een boek en een film om nooit te vergeten. Hoe kwam die vader zo? Meestal ontwijk ik films die naar boeken zijn gemaakt (bijbelfilms bv, behalve Pasolini's Il Vangelo secondo Matteo) maar deze heeft me wel geraakt. Bovendien kijk je je ogen uit: mooi geacteerd, mooi geënsceneerd, prachtige beeldtechniek. Ik geloof niet zo in 'het Licht zien' maar sommigen raken er kennelijk van ondersteboven. Maar wee de onuitstaanbare zwarte mannen! De pastorale zorg ter genezing van slachtoffers van dat soort religie lijkt me erg zwaar, voor de omgevenden maar ook voor de therapeuten en psychiaters. Beter geen religie dan zoiets. En hartverwarmend was de opvang -voor zover mogelijk- door degenen die hem echt liefhadden.

    Brussel

    Wat er in Brussel gebeurd is -en nog gebeurt- zal ons nog jaren bezighouden. Gelukkig ebt de angst en de verwarring bij de niet direct betrokkenen vaak wel weer wat weg, maar leven zonder argwaan en zonder uiterste waakzaamheid zit er voorlopig -zeker voor de 'officiëlen'- niet in. Laten we hopen en er een beetje op vertrouwen dat de gezagdragers raad weten met de situaties waarin hun verantwoordelijkheid tot het uiterste wordt uitgedaagd.

    Concert

    Nog niet helemaal genezen stond ik voor de opgave om waar te maken waar ik voor gevraagd was en wat ik beloofd had: het 'brengen' (goed voorlezen) van de tussenteksten bij de uitvoering van Haydn's 'Die sieben letzten Worte Unseres Erlösers am Kreuze' door een prachtig kieinkoor in Dirkshorn en in Wognum o.l.v. mijn oud-dorpsgenoot Jan Laan. Ik stond soms niet al te vast op mijn benen, maar het ging goed. Ik heb genoten van het stuk zelf, van de uitstekende zangkunst en van de dirigent. Gelukkig lukte mijn bijdrage -getuige de positieve reactie van verschillende kanten- ook goed: men heeft, denk ik, niets gemerkt van mijn lichamelijk ongemak.

    Hoevinudie?

    Komt een man bij de dokter.
    Assistente: Hoe heet u?
    Man: Pieterse.
    Geboortedatum?
    Twaalf april 1938.
    Wat gek, wij hebben hier op die datum wel ene meneer Jansen staan!
    Patiënt: Ja, die bedoel ik!
     



  • 3 maart 2016 - Stuijt - Aeneis - Wit - Things - Knielen - Hoevinudie?

    Jan Stuijt, architect Hageveld

    Nog een keer over de vriend van mijn buurman-broer die 'tot het gaatje' gaat op het gebied van de genealogie. Hij heeft zich nu gestort op de familie van mijn moeders moeder. Zij was een dochter van Anna de Boer- Blom die zelf een dochter was van de negentiende-eeuwse Westwoudse burgemeester Jacob Blom. Deze alom gerespecteerde boer-burgemeester had een moeder die Stuijt heette. Laat dat nu een dochter zijn geweest van de bekende Stuijt-familie, waar de architect van het derde Hageveld (1923) een topfiguur van was! In de geest van Berlage en Bleijs nam hij afstand van de toenmaals dominante neo-gotische architectuur van Cuijpers. U begrijpt dat ik -en mijn broer- hier in huis nu algemeen gerespecteerd word sinds tot mijn huisgenoten begint door te dringen dat ik (aangetrouwde) familie ben van de beroemde architect van Hageveld in Heemstede, waar ik student en docent ben geweest!

    Vergilius' De Aeneïs

    Onze Dante-groep is na Homerus toe aan Vergilius. We gaan zijn 'De Aeneïs' lezen in de moderne vertaling van M. d'Hane-Scheltema. Met uiteraard de Latijnse grondtekst bij de hand. Een van de aardigste kanten van Vergilius is dat hij in zijn grootse gedicht over wat voorafging aan de stichting van Rome voortdurend stukjes verwerkt die als een soort gevleugeld woord kunnen worden gebruikt. Bijvoorbeeld: 'Dux femina facti' (een vrouw aan het hoofd van een onderneming!) of 'Tantae molis erat Romanam condere gentem' (zoveel moeite kostte het om het Romeinse (Vondel vertaalt: Roomse!) volk tot stand te brengen). Enz. enz.

    Sneeuwwit

    Vanmorgen opende ik mijn gordijnen en zie: een sneeuwwitte wereld! Ik vroeg bij de koffie: Willen jullie dat dat zo blijft of liever: weg ermee? De meesten vonden: het laatste. Kennelijk is de maand maart dus geen wintermaand meer maar een eerste lentemaand. Ik ga er in mee: meer licht, meer geur, meer belofte...

    Internet of Things

    Op de bijeenkomst van de Past Rotarians in Schagen, waar ik lid van ben, hadden we van de week een interessante inleiding. Over 'het Internet der Dingen'. Ik heb er niet zoveel van begrepen, maar er schijnt tegenwoordig een hele internetwereld te bestaan die niet de communicatie tussen mensen behelst maar de verbinding tussen systemen, netwerken en zakelijke niet-personen. Mijn moeder zei altijd: Waar gaan we naar toe met deze wereld?

    Knielen op een bed...

    Het zal niet lang meer duren of ik kijk in een bioscoop naar de film over hét boek van Jan Siebelink. Ik heb er zelf -geloof ik- geen last van, maar ik vraag me inderdaad wel eens af hoe het toch mogelijk is dat iemand zo volledig verstrikt kan raken en een godsdienstig systeem dat iemands natuurlijke persoon zo grondig kan doen ontaarden. Waar komt dat door? Je kunt natuurlijk ook verstrikt raken in een niet-religieus of ongodsdienstig systeem, maar iets bovennatuurlijks kan, denk ik, gevaarlijk vaak tot een soort verslingerd zijn aan een onwerkelijke obsessie leiden. Siebelinks boek en film kunnen hopelijk helpen bij herkenning, bevrijding en verwerking daarvan.

    Hoevinudie?

    Jantje: Meester, heette de eerste mensaap Adam?
    Meester: Nee, Jantje!



  • 15 febuari 2016 - Genealogie - Wunderhorn - Oosterkerk - Lubbers - Hoevinudie?

    Genealogie

    Veel (oudere) mensen beleven veel plezier aan genealogisch speuren naar hun voorgeslacht. Ik ook. Een beperkt overzicht van mijn afkomst heb ik al onder de 'scripties' van deze site geplaatst. Ik dacht al meteen: daar hebben natuurlijk hoogstens eigen familieleden enige belangstelling voor. Maar via een kennis van een van mijn broers kreeg ik deze week onverwachts een aanvulling op wat ik indertijd heb gevonden. Er blijkt al in 1555 een zekere Simon Stuyt vermeld te zijn behorend bij het familiegeslacht Weel en in de zeventiende eeuw een zekere persoon met de 'toenaam' Vriend insgelijks. Bovendien zijn er al We(e)len en De Lange's te traceren in dezelfde zeventiende eeuw. Ze woonden allen in West-Friesland. Als geboren in 1738 wordt een zekere Jacob Weel vermeld, die als beroeps- of bijnaam had 'Verwer'. Dat zal wel huisschilder betekenen, maar ik hoop natuurlijk kunstschilder. Het is maar dat u het weet!

    Des Knaben Wunderhorn

    Gisteren was ik weer eens in het Amsterdamse Concertgebouw. Een prachtig middagprogramma: de zevende symphonie van Van Beethoven door het Concertgebouworkest zelf en na de pauze Mahlers liederen uit 'Des Knaben Wunderhorn' door de topbariton Matthias Goerne met hetzelfde orkest. Prachtig! Die Mahler blijft vast tot in lengte van dagen mijn favoriete componist. Maar ook de tekst zelf van de liederen heeft mijn belangstelling, al was het maar omdat het oude (volks)lied over 'De Soudaans Dochter', waar ik in mijn scriptie over Tonis Harmansz. van Warvershoef over schreef (zie deze site), oorspronkelijk uit de Wunderhorn stamt of in elk geval daarin voorkomt. Zo sluit zich de kring.

    Oosterkerk

    De in de vorige eeuw net op tijd behouden en gerestaureerde Oosterkerk hier in Hoorn wordt tegenwoordig gebruikt voor vele doeleinden. Ik ga er wel eens voor bij vieringen of bij uitvaarten, maar er zijn ook vaak concerten en andere culturele samenkomsten. Mede door de goede akoestiek en het prachtige orgel. Afgelopen zaterdagavond was er een optreden van de Hoornse muziekschool, samen met een a capella-koor. Een kleinzoon van mijn zus en zwager, Elias Dekker, was een van de instrumentalisten en omdat die in het buitenland waren, mocht ik ze vervangen. Ik heb erg genoten en heb er grote bewondering voor dat zoveel jonge meisjes en jongens zich laten scholen in klassieke muziek. Ik heb dat vroeger in Haarlem meegemaakt, maar de Hoornse jeugd kan er ook wat van!

    Lubbers

    Met mij zullen er velen nieuwsgiering zijn naar de tv-serie die a.s. woensdag begint over oud-minister-president Lubbers. In onze seminariejaren in Heemstede en Warmond hadden mijn klasgenoten en ik al wat contact met hem omdat hij vanuit Nijmegen een soort bestuursfunctie had in het opkomende overleg tussen internaatsstudenten. Je merkte toen al dat hij een begaafde en slimme knaap was die ons vaak te vlug af was. Van de bedeesdheid die velen van ons eigen was, had hij geen last!

    Hoevinudie?

    Maak een beetje haast als je tijd hebt, dan heb je tijd als je haast hebt!



  • 2 febuari 2016 - In de war - Psalm 103 - HN - J. Robinson - Hoevinudie?

    In de war

    We moeten ons in deze dagen wel even flink omschakelen: sommigen van ons zijn ervan in de war. Terwijl we anders begin februari nog volop met schaatsen en eventueel sneeuw en ijs bezig zijn en zeggen dat deze maand eigenlijk de elfstedentochtmaand is, vragen we ons nu af waar we het 's morgens bij de koffie over moeten hebben, als we oorlog en vluchtelingen even willen vermijden. Bovendien is het komend weekend al carnaval en staat de tuin, waar het gras volop aan het groenen is, vol met sneeuwklokjes zonder sneeuw. Het leven wordt er niet overzichtelijker op! Of begin ik een ouwe zeur te worden?

    Psalm 103

    Afgelopen woensdag hadden we weer Hebreeuws. We zijn met Exodus, het boek van de Uittocht, bezig en ik begon met een vraag: Hoe kan het dat de Joods Bijbel over het geheim van God meestal wel eerbiedig maar toch ook heel vertrouwelijk en in haast gemoedelijke of gewoon menselijke taal - zonder plechtige abstracta als almachtigheid en oneindigheid - spreekt? Het was even stil -er werd zeker nagedacht!- en toen zei mijn naaste buurman in het gezelschap: lees psalm 103. Na de les (!) zocht ik natuurlijk meteen die psalm op. En inderdaad: ik werd erdoor ontroerd, juist om het niet-abstracte ervan. In het Volzin-tijdschrift las ik die dag toevallig ook over psalm 103: op pag. 54 van het februarinummer 2016 werd de nieuwe vertaling van Gerard Swüste aanbevolen. Zijn uitgave heeft de wonderlijke titel 'Altijd hetzelfde lied' en als voorbeeld werd gegeven: 'De Levende leeft met je mee, is zorgzaam / geduldig en een en al goedheid / hij blijft je niet achtervolgen met verwijten / draagt je niet eeuwig van alles na (Ps. 103). Ik doe het ermee!

    HN

    Het Historisch Nieuwsblad, waar ik op geabonneerd ben, lees ik meestal met genoegen. Maar nu heb ik me geërgerd. Op blz. 5 van het recente februari-nummer schrijft Herman Pley dat Erasmus 'de meest geportretteerde leek van zijn tijd' zou worden. Gelukkig schrijft iemand -kennelijk iemand anders- op de volgende bladzijde in een kort biografisch kadertje dat de grote Desiderius een Nederlandse (sic!) priester, schrijver en humanist was. Er heerst bij sommige calvinistische Hollanders nog altijd het misverstand dat je geen priester én humanist kunt zijn. Erasmus was geen leek maar priester en is dat altijd gebleven. Wel werd hij ontslagen van zijn kloosterverplichtingen en werd hij een 'wereldgeestelijke', maar in het Baselse graf ligt (of lag) echt een priester begraven! Pley zal toch wel het verschil kennen tussen een kloosterling en een priester?
    Een ander misverstand roept de titel van Erasmus' eerste bijbeluitgave op: Novum Instrumentum Omne (1516). Niet dat hij Instrumentum beter vond dan Testamentum -daar had hij zijn redenen voor- maar men zou kunnen denken dat het hem alleen ging om een betere Latijnse vertaling dan de Roomse Vulgata die algemeen verspreid was. Naast zijn -volgens hem- betere Latijnse vertaling plaatst hij een Griekse grondtekst die volgens hem ook beter is omdat hij die (in het spoor van Valla) heeft gevonden in nieuwontdekte handschriften uit oude kloosterbibliotheken. Bij het Grieks is hij dus trots op zijn vondsten, bij het Latijn op zijn vertaling. Kijkt u maar eens bij Google!

    James Robinson

    Ik ben zeer geboeid door het lezen van een m. i. prima boek: Het Jezus-evangelie door James Robinson. Hij laat heel duidelijk zien dat alle evangeliën die over Jezus geschreven zijn de eigen verwerking van de gegevens door de schrijvers in hun tijd en bij hun publiek verraden. Door de verwerkingen in historische volgorde te zetten komt hij bij de oudste twee: de verloren gegane maar reconstrueerbare Q-bron en het Marcus-evangelie. En daaruit probeert hij dan 'de oorspronkelijke Jezus' van vóór de verhalen in beeld te krijgen. Hij kan zich vergissen, maar ik ga een eind met hem mee. Want je houdt toch een soort kernboodschap van Jezus over.

    Hoevinudie?

    In mijn zelfbiografietje bij deze site zette ik als een soort familiespreuk "Tob niet, het komt toch anders". Inderdaad hing dat gezegde op een mooi bewerkt koperachtig soort vierkantje jarenlang bij ons thuis in de gang. Waar het gebleven is, weet ik niet, maar een remake in steen hangt nu aan de buitenmuur van mijn huis. Laat ik nu van de week ergens lezen dat de oorsprong ervan misschien ligt bij de in Duitsland algemeen bekende humoristische en hilarische spotdichter Wilhelm Busch! Die schijnt er zijn eigen Duitse variant op gemaakt te hebben waarvan de vertaling luidt: 'Maar zie, gelijk het meestal doet, 't komt anders uit dan men vermoedt.'

     



  • 17 januari 2016 - Kees - jaarlijks - Joods - Sneeuw! - Hoevinudie?

    Kees

    Wij hebben afgelopen woensdag een verdrietige ervaring te verwerken gekregen hier in onze woongemeenschap. Een van onze medebewoners, Kees, is 's nachts in zijn slaap aan een hartstilstand overleden. Hij voelde zich de laatste tijd al niet goed maar stelde een bezoek aan de dokter steeds uit. Hij was 63 jaar en had geen familie meer. Morgen houden we in besloten kring een herdenking in ons Westerzaaltje. Hij ruste in vrede!

    Jaarlijkse gedenkdagen

    Ik mocht in de afgelopen week twee gespreksgroepsbijeenkomsten bijwonen: de eerste in mijn geboorteplaats Onderdijk waar ik in het Dorpshuis een 'inleiding' mocht verzorgen over: Feest- en Gedenkdagen in de loop van het jaar en de gewoonten daarbij. De plaatselijke contactgroep voor ouderen had me uitgenodigd om daar wat over te zeggen voor mijn leeftijdgenoten, van wie ik de meeste nog kende uit mijn jeugdjaren. Het werd een interactief gebeuren, want de aanwezigen konden uit eigen ervaring aanvullen wat ik naar voren bracht over b.v. Kerst, oud en nieuw, Vasten en Goede Week, rooierstijd, kermis, oogstdankdag enz. Het was een levendig gebeuren en iedereen deed mee: een prachtochtend, besloten met een heerlijk buffet!

    Joodse godsdienst

    De tweede gespreksbijeenkomst was in Heerhugowaard-De Noord. Daar had de mannenbezinningsgroep Deo Vacare me gevraagd of ik in verband met hun jaarthema 'de verschillende godsdiensten' iemand wist die een inleiding over 'de Joodse godsdienst'zou kunnen verzorgen. Nu ken ik gelukkig hier in Hoorn de gepensioneerde dominee Christiene Groot-Aris die me vertelde dat ze met veel genoegen het dikke boek van Simon Schama daarover had gelezen. En ja, zij wilde -als ik haar zou vergezellen- de avond wel op zich nemen. Alle aanwezigen waren geboeid; hoe verschillend ook: wat hebben christenen veel te danken aan het volk van hun oorsprong: het Joodse volk. Gelukkig wordt dat -sinds de Qumran-rollen?- in de moderne theologie steeds meer beseft. Ook de discussie met de Islam zou met dit besef gediend zijn. Ikzelf durf nu in de gespreksgroep waar ik zelf aan deelneem binnenkort wel iets te brengen over dit onderwerp. Het thema boeit me wezenlijk en ik doe dan ook volop mee met onze leergroep Hebreeuws.

    Sneeuw!

    Het werd eigenlijk -achteraf gezien- gisteren al aangekondigd. Toen ik voor een verlate nieuwjaarsreceptie in Enhuizen van het stationsplein naar het bedoelde adres liep, kwam ik daar aan met een witversierde jas. Ik weet nóg niet of het sneeuw of hagel was: zacht maar korrelig. Vanmorgen schoof ik de gordijnen open voor: een witte wereld. Dus toch nog! Ik dacht uiteraard meteen 'Elfstedentocht', maar als ik nu naar buiten kijk, zie ik dat het gras en de daken hun verloren positie al weer zo goed als helemaal hebben teruggewonnen. Wie zal het winnen: groen-rood of wit?

    Hoevinudie?

    Wat moet je toch voorzichtig zijn met etymologie! Jarenlang heb ik het idee gehad dat het woord 'non' in de betekenis van 'religieuze zuster' hetzelfde was als het Latijnse ontkenningswoord non (=niet) en dat daarmee zo'n zuster werd neergezet als 'een nietig wezen' (uit discriminatie of uit nederigheid). Toen ik dat van de week nog weer eens beweerde, was iemand zo verstandig (en terecht wantrouwend!) zijn apparaatje te pakken en even op te zoeken of mijn stelligheid klopte. Nee dus: het woord 'non' (voor religieuze vrouw) komt van het in bijna alle talen overgenomen Latijnse woord 'nonnus' of 'nonna' en betekent: oudere man of vrouw die zich ontfermt over een enigszins ontheemd kind en daar een soort 'patroon' of verzorgster van wordt. Wat een veel mooiere achtergrond dan ik dacht!

     



  • 3 januari 2016 - 2016 - preken - Ilpenstein - Uit in A'dam - Hoevinudie?

    2016

    Veel heil en zegen in het nieuwe jaar! In de natuur om ons heen gingen de feestdagen van Kerst en Jaarwisseling ook deze keer weer niet gepaard met ijs en sneeuw. Daardoor komt de herinnering daaraan in ons geheugen steeds verder af te staan van de actuele ervaring en ga je bijna denken dat de uitbeelding ervan op kerst- en nieuwjaarskaarten louter op fantasie berust. Daarom zou het, vind ik, goed zijn als 'de oude wintertijd' nog weer eens een keer terugkeerde, al was het maar omdat de kinderen van na 2000 anders heel wat missen: juist in je jeugd is die beleving, lijkt mij, fundamenteel voor je levenservaring. Zowel positief: sneeuwpop, sneeuwpret, sleeën, schaatsen (korte baan en toertocht), schotsen trappen, koek en zopie, beuken, ga zo maar door. Zoiets niet meemaken -op oudere leeftijd als toekijker- zou een gemene hap uit ons leven zijn. Maar ook negatief: ijsbloemen op de ruiten, bijna bevroren vingers en tenen, te dunne bivakmus of wanten, uitglijden op bevroren sneeuw, door het ijs zakken, enzovoorts. Voor mij was het trouwens ook dit jaar weer prettig om overal vrijuit met de auto naar toe te kunnen voor de kerkdiensten. Maar ik blijf hopen nog eens een 'echte' winter mee te mogen maken.

    Preekjes

    Mijn 'gelegenheidspreekjes' bij Kerst en Oud en Nieuw kwamen neer op het zoeken naar evenwicht. Met Kerst tussen realisme en idealisme, dus tussen feiten en verlangens. Kijk scherp naar wat er gaande is, maar durf ook te dromen. En bij de Jaarwisseling tussen bidden en werken: Ora et Labora. 'Bidden' betekent in onze tijd gelukkig heel wat meer dan afwerken van weesgegroetjes: zoeken naar diepgang en geestelijk contact, zoeken naar achtergrond en zin, uitzetten van (ook niet-rationele) antennes. En 'werken': je handen uit de mouwen steken ook buiten het arbeidsproces: als kind, als student, als jammergenoeg werkloze, als zieke, als gepensioneerde: ieder kan in eigen omstandigheden een 'werkende' helpmens zijn. Werken gaat niet alleen om geld verdienen. Bidden niet alleen om liturgie. Zoiets.
    Ik hoop dan, als ik me daar druk over maak, dat ik niet de enige ben die over zoiets nadenkt. Een goede preek doe je samen.

    Ilpenstein

    Mijn moeder kwam uit Ilpendam. Daar is nu haar laatste nicht overleden. Die woonde nog op de boerderij van haar -en dus ook van onze- vroegere familie die ''t Hof' heette omdat daar voorheen het kasteel Ilpenstein had gestaan. Als kind mochten we wel eens met ons moeder mee om via de lange oprijlaan met aan weerszijden fruitbomen het grote en geheimzinnige huis van onze overgrootvader te bezoeken. Ik ruik nog de boeregeuren. Sic transit...

    Uit in Amsterdam

    Zoals ik vorige keer al schreef, kwam ik in de laatste dagen van vorig jaar ook nog toe aan het culturele leven van Amsterdam. In de Stopera zag ik 'Hänsel und Gretel' van E. Humperdinck: een poging om het Hans en Grietje-sprookje enigszins te actualiseren (krottenwijk, vuilnisbelt, vluchtelingen, kindermisbruik, dromen, dansen en zingen ondanks alles enz.). Gemakkelijk in het gehoor liggende (volks)muziek, eerste klas-solisten en fantasierijk spel. Ik heb genoten, al was het wel even wennen. In het feestelijk versierde Concertgebouw was ik bij de uitverkochte uitvoering van Bach's Weihnachtsoratorium (de eerste drie delen) op de middag van eerste Kerstdag. Ik was het met de recensies eens: de uitvoering had wel wat inventiever gekund. Maar natuurlijk: toch genoten.

    Hoevinudie?

    In Trouw stond de volgende Correctie:
    In de necrologie van dichter en predikant Jaap Zijlstra (pag. 12, Trouw van 23 dec.) is een fout geslopen. Het genoemde kerklied heet niet: 'Wij leven voor de wind' maar 'Wij leven van de wind'.



  • 17 december 2015 - Probus - Kerstdagen - Grondtaal - Panelen - Hoevinudie: humor?

    Probus

    Afgelopen maandag had ik de eer een korte voordracht te mogen houden op een van de drie Probusclubs die regelmatig bijeenkomen bij Stam in Wognum. Het gaat er daar keurig en hartelijk aan toe; de sfeer van het etablissement is intussen spreekwoordelijk geworden: de Stamgasten zijn gezellig, beschaafd en geïnteresseerd en voelen zich gastvrij onthaald. Een Probusclub is een uit de Rotary ontstane ontmoetingsclub, maar geen service-club naar buiten toe. Het is een contactgezelschap waarbinnen een welverzorgde lunch wordt gecombineerd met een goed gesprek en het beluisteren en bespreken van een inleiding door iemand die ergens iets interessants over kan vertellen. Ik mocht het hebben over 'geloof en bijgeloof in de traditie van de Kerstdagen'. Ik kreeg aller aandacht en had het idee dat het goed lukte zowel met mijn inbreng als met het oppakken daarvan door de andere aanwezigen.

    Kerstdagen

    Met Kerst ga ik tussen de bedrijven door -voorgaan in vieringen in Hoorn en in Heerhugowaard- naar Amsterdam voor een opera en een concert. 'Hänsel und Gretel' in de Stopera en Bachs Weihnachtsoratorium in het Concertgebouw. Wat voel ik me toch vaak een gelukkig mens, mede door gezondheid en cultuurbeleving. Ik wens ook u allen een Zalige Kerst!

    De Bijbelse grondtaal

    Bij mijn zegeningen hoort ook mijn bijgeschoold worden in de kennis van het Hebreeuws. Intussen via twee infusen: de elke maand een paar keer gedurende een hele ochtend meedoen met de Hebreeuwslezende studiegroep in het groepszaaltje naast mij huis en ten tweede: de 'efemeriden' van Piet van Midden. Deze laatste presenteert elke werkdag een mooi stukje Hebreeuwse bijbeltekst op zijn website waar over na te denken en waarvan te genieten valt. Meestal wijst hij daarbij op bijzonderheden waardoor je zowel op het punt van de taalvorm als op die van de inhoud tot een benadering komt die de gevestigde vertalingen enigszins overtstijgt. Dat opent originele perspectieven. Heerlijk!

    Zonnepanelen

    Ik heb dit jaar financieel redelijk zuinig geleefd. Want ik wilde sparen voor zonnepanelen. Gelukkig is dat gelukt: ik ga nu een offerte aanvragen. Welbegrepen eigen belang, want het is niet alleen mijn bijdrage aan het doorzetten van het Verdrag van Parijs, maat het levert op den duur ook een appeltje voor de dorst op door lagere energierekeningen. Dan kan ik wat meer op vakantie!

    Hoevinudie? Humor?

    Op Sinterklaasavond waren er in ons gezelschap bij mijn zus en zwager in Onderdijk ook enkele familiepubers. Die hebben een eigen soort (school)humor, die mijns inziens anders is dan die van mij in deze rubriek. Ik kreeg bijvoorbeeld de vraag: 'Welk dier bestaat voor driekwart uit wol?' Ik wist het antwoord niet en ging af als een gieter. Het juiste antwoord was: 'een wolf'! Hoevinudie??

     

     

     

     



  • 3 december 2015 - Vigilie - Klimaat - Opruimen - Efemeriden - Takoptakaf - Hoevinudie?

    Vigilie

    Komende zaterdag is het Sinterklaasavond. De eigenlijke feestdag is een dag later: 6 december: sterfdag van Nicolaas van Myra in Zuid-Turkije in de vierde eeuw. Dit jaar valt het heerlijk avondje dus op de 'heiligavond' vóór de zondagse verjaardag van de goedheiligman. Wat ik nooit geweten heb -maar nu vernam-, is dat het zgn. vigilievieren -zoals bv. kerstavond, oudejaarsavond en vastenavond- niet van christelijke oorsprong is maar van Joodse. De sabbathviering begint immers al sinds de vroegste bijbeltijd op de avond vooraf: de vrijdagavond dus.

    Klimaat

    We leven natuurlijk allen mee met de klimaatconferentie in Parijs. Gelukkig dat de lichtstad weer eens positief in het nieuws komt. Ik heb overigens dubbele gevoelens bij het probleem van de temperatuuroploop in de natuur. Ik weet wel: koudere winters zijn gezonder, maar ik vind het toch prettig dat ik probleemloos met mijn auto de weg op kan en dat mijn energierekening tegenwoordig meevalt!

    Opruimen

    Opruimen is zo nu en dan nodig. Anders word je levend begraven in je eigen huis. Ik worstel al jaren met veel te veel bewaren en ben dan soms jaloers op de opruimzuchtigen. Maar vorige week las ik een stelling van een promovendus die me een hart onder de riem stak: 'Wie van opruimen houdt, is te lui om te zoeken!'.

    Efemeriden

    Elke werkdagochtend voltrekt zich -denk ik- in het leven van ieder van ons een vast ritueel: ogen openen, op de klok letten,opstaan, toilet, wassen, tanden poetsen, kleden, scheren, wat eten en drinken, krant inkijken enz. Om ook geestelijk goed te starten lees ik een of twee gedichten en een stukje bijbel. Dan gordijnen openen, planten bewateren, tuinvogels voeren, kalenders updaten en mails lezen. In het weekend gaat het er meestal enigszins anders aan toe. Door de week wordt me de laatste tijd het bijbellezen gemakkelijk gemaakt door -zoals ik u al schreef- de hooggeleerde Piet van Midden die dagelijks op de computer een 'efemeride' voortovert via het internet. Stukjes bijbelhebreeuws waar wat bijzonders mee is: taalkundig of/en inhoudelijk. Heel boeiend en verrijkend. Inspirerend voor preek-makers. Hij heeft rond de driehonderd volgers, liet hij zich ontvallen.

    Mezen: tak op, tak af...

    Mijn mezenkastje is winterklaar. Keurig schoongemaakt en alvast voorzien van enige bodembedekking. Ik zie ze (misschien de kleintjes van het vorige seizoen?) in de tuin scharrelen -tak op, tak af..- maar nestelen doen ze nog niet. Ik houd ze in het oog via een cameraatje (niet: kameraadje!) aan het binnendak van het kastje en ben nieuwsgierig wanneer ze sedentair worden.

    Hoevinudie?

    Ik krijg nogal eens de vraag: Wat is eigenlijk poëzie? Laatst las ik ergens een zeer treffende definitie: 'De stilste woorden'.



  • 18 november 2015 - Parijs - Geer - Dante revisited - Carmelites - Cool - Hoevinudie?

    Parijs

    Natuurlijk zijn wij hier -in de veiligheid van huis en haard- net als u bezig met het verwerken van de gebeurtenissen in Parijs, Europa en Syrië. De een is angstiger aangelegd dan de ander, maar de dagen dat ons leventje 'gewoon zijn gangetje' ging, lijken voorlopig voorbij. Zelf hoop in natuurlijk dat dat niet te lang duurt en dat 'oorlog' weer spoedig een woord uit het verleden wordt.

    Geer

    Vorige week is een trouw lid van onze maandagochtendgroep, Gerard Hageman, op tweeëntachtigjarige leeftijd plotseling op straat overleden aan een hartaanval. Wij wisten dat hij al jaren op bypasses leefde: dat ging heel goed. Maar nu is hij er toch mee heengegaan. Ruim een jaar geleden verloor hij zijn vrouw Riet. Daarna kon hij zijn draai niet meer goed vinden, al probeerde hij dat dapper. Rust in vrede, Geer.

    Dante revisited

    Intussen heb ik samen met Ben van de Kamer twee keer mijn Dante-voordracht mogen brengen, een keer in een kleine kring hier in Hoorn, een keer in een wat grotere in Krommenie. Wat is -ook bij nader inzien- Dante toch een genie geweest: zowel als dichter als als geleerde en als volksverheffer.

    Dialogues des Carmélites

    Een goede vriend van me zei dat ik absoluut naar de Stopera moest voor Poulenc's Dialogues des Carmélites. Hij vond de voorstelling van deze 'Opéra en trois actes et douze tableaux' alles overtreffend. Ik dus een toegangskaartje aangevraagd. Alle zo goed als uitverkocht: alleen nog enkele plaatsen zonder boventiteling en zeer prijzig. Dus maar niet. Gelukkig -nou ja!- heb ik de opvoering van enkele jaren geleden gezien en hoor ik in mijn geheugen nog het geluid  van hoe de guillotine één voor één de hoofden van de Carmelitessen afhakte. Afschuwelijk.

    Cool

    Ik slaap de laatste tijd beter dan een tijdje terug. Volgens mij komt dat doordat ik de deur naar mijn slaapkamer -waar de verwarming niet brandt- overdag niet meer open laat staan, zodat het er koel blijft. Vroeger sliep je ook veel beter als er ijsbloemen op de ruiten stonden. Net als bij vogels: warmte ín maar niet óm het nest.

    Hoevinudie?

    Deze keer -uitzondering!- eentje van de Bond zonder Naam:
    Elke wijze uil begon als uilskuiken!

     

     



  • 3 november 2015 - Allerzielen - Ermelo - Faure - Medicijn - Bankpas - Hoevinudie?

    Allerzielen

    Vorige week kreeg ik een reactie op deze site uit Vlaanderen. Een kennelijk hoogontwikkelde, vriendelijke heer uit Antwerpen (Kontich) had mijn sequenzenscriptie gelezen. Het was hem opgevallen dat ik in mijn beschouwing over het Dies Irae niet vermeld had dat de grote Vlaamse priester-dichter Guido Gezelle er in zijn tijd (1858) al een metrische -dus op de originele melodiën te zingen- prachtige vertaling van had opgenomen in zijn Kerkhofblommen. Inderdaad: dat had ik moeten doen en ik begrijp niet hoe ik Gezelle's weergave -die ik al van jongs af aan in mijn geheugen heb en die in veel kerkboeken is opgenomen- onvermeld heb kunnen laten. Misschien omdat ik hem wat verouderd vond en nogal angstaanjagend. Mijn vertaling -ook metrisch- is wat mensvriendelijker. Dat komt ook omdat ik het wel begrijpelijk vind dat de kerkelijke instanties het Dies Irae uit de officiële begafenisliturgie hebben teruggetrokken omdat daar geen zwartgalligheid bij past.
    Mijn Vlaamse lezer suggereerde in zijn mail dat Allerzielen bij ons in Holland niet meer zo bekend zou zijn en misschien niet meer 'gevierd' zou worden. Ik heb zijn typisch Vlaamse vooroordeel dat Holland daar te protestants of onkerkelijk voor zou zijn, gecorrigeerd. De vele nieuwe vormgevingen van de 2 november-dag, ook in protestantse en niet-kerkelijke kring, wijzen op het tegendeel. Neem bijvoorbeeld wat er hier in Hoorn en verder in West-Friesland op deze dagen aan aandacht voor het gedenken van de overledenen werd georganiseerd. 

    Ermelo

    Nog een reactie op mijn site: afgelopen weekend, op mijn vernederlandsing van Schuberts Deutsche Messe. Bij Google staat mijn scriptie daarover bovenaan. Deze reactie kwam uit Ermelo waar ze binnekort een concert geven met mijn vertaling in het programmaboekje. Ik werd uitgenodigd daarbij aanwezig te zijn, maar het is me te ver. U begrijpt dat ik het een eer vind dat daar een stoel voor me zou worden vrijggehouden en dat mijn 'product' daar gaat klinken. Ik lift mee met Schubert! In West-Friesland is dat -geloof ik- nog niet gebeurd.

    Fauré

    In onze Hoornse koepelkerk was afgelopen zondag het Requiem van Fauré te horen, uitstekend gezongen door Voces Cyriaci o. l. v. Mark Heerink en met Bas Groenewoud aan het grootse orgel. Toen mijn stem nog jong was, heb ikzelf dit prachtige werk als koorlid in Haarlem mogen meezingen onder Albert de Klerk himself. Maar Mark Heerink, onze stadsorganist en parochiedirigent, evenaart hem al bijna! De kerk was indrukwekkend in stemming gebracht en er was een prima opkomst. Allerheiligen-Allerzielen wordt dus wel degelijk in ere gehouden. Bovendien was er aan dit concert al een mooie plechtigheid op het Drieboomlaankerkhof voorafgegaan en daags erna was er ook nog een aparte Allerzielenviering op het Grote Noord.

    Medicijn

    Nu we  toch nog in Allerzielenstemming zijn: ik vond een ontroerend gedichtje van Hans Werkman. De titel is: Medicijn.

    De apotheek. Een man brengt -uit de kou-
    de pillen van zijn overleden vrouw.
    Ik zie hem later zonder medicijn
    in tranen winkelen bij Albert Heijn.

    Bankpas

    Nu iets heel anders: In het Hoornse KBO-blad stond een handige tip voor sloddervossen. Als u uw bankpas kwijt bent, verloren, zoekgeraakt of gestolen: meteen bellen: 0800-0313. Alleen de ING heeft een apart eigen alarmnummer: 058-2126000. Meteen opschrijven nu en dadelijk gebruiken als het zover is, zodat er direct wordt geblokkeerd. En dan natuurlijk niet vergeten waar u deze nummers hebt genoteerd: het beste is ergens op een lichaamsplekje dat u nooit wast. Dit laatste is een adviestip van mij. U zult wel een nieuwe pas moeten bestellen, tenzij Antonius of uw geheugen u helpt.

    Hoevinudie?

    Men zou meer moeten genieten van een helder inzicht dan van een mooier uitzicht.
     

     



  • 17 oktober 2015 - Opvang - Agenda's - Gereformeerden - Chaplin - Hoevinudie?

    Opvang

    Afgelopen donderdagavond was er in de Hoornse Noorderkerk een oecumenische dienst in verband met de spanning die er in onze maatschappij is ontstaan door de komst naar Europa en dus ook naar Nederland van veel vluchtelingen uit het oorlogsgebied van Syrie en omgeving. Het leek me goed daarbij te zijn omdat het nogal wat van ons vraagt in deze situatie gastvrij en behulpzaam te zijn. Gelukkig is Nederland in het verleden, als zoiets van ons gevraagd werd, altijd draagkrachtig genoeg gebleken om anderen te helpen en er zelf niet onderdoor te gaan. Integendeel: veel immigranten hebben onze samenleving verrijkt!

    Agenda's en kalenders

    De laatste maanden van het jaar zijn al weer aangebroken: ik draag weer twee agenda's met me mee: een (bijna) oude en een (nog) nieuwe. Ook een nog ongerepte scheurkalender ligt al klaar. Het lijkt wel of ik op de datum vooruit wil lopen en het jaar me te lang duurt. Maar dat is niet zo: het leven gaat me juist te snel. Maar op tijd klaar zijn voor de toekomst is mij vroeger aangeleerd als deugd.

    Gereformeerden

    Intussen ben ik druk bezig met het Hoorn-boek over de afgelopen eeuw. De inleiding van het mij toebedeelde hoofdstuk over religie en levensbeschouwing heb ik -in de grondverf- klaar en ook de gedeelten over de grotere christelijke kerkgenootschappen: hervormd, gereformeerd en katholiek. Het moeilijkste -misschien wel van het hele boek- is de kunst om alle soorten gereformeerden uit elkaar te houden. Wat zijn wij Hollanders toch een raar soort betweters!

    Charlie Chaplin

    Bij het koffiedrinken 's morgens is het in ons huis altijd gezellig: om tien uur zijn de meesten er gauw bij. Vooral als er iemand jarig is en er getracteerd wordt. Er is altijd wel wat te vertellen of te bespreken. En zo niet, dan vallen we terug op het weer of de voetbal. Sinds kort hebben we er nog een onderhoudende attractie bij: mijn ICT-broer heeft een 'modem' (zo heet dat toch?) op de achtergrond van de koffietafel weten te plaatsen zodat we zo nu en dan van een komisch filmpje kunnen genieten. Vanmorgen de bokswedstrijd van Charlie Chaplin, waarbij de scheidsrechter meer klappen krijgt dan hij. Je laat je koffie en bijna bij koud worden!

    Hoevinudie?

    Moeder: Als je nog een keer zo stout ben, verkoop ik je!
    Zoontje: En voor wie is de opbrengst?



  • 5 oktober 2015 - Berto - Eendagsvlinders - Deurwaarder - Echtvereniging e.d. - Hoevinudie?

    Berto

    Afgelopen week hebben we met veel mensen afscheid genomen van Berto Schilder, een in Hoorn, Zwaag en De Stolpen algemeen gerespecteerde persoonlijkheid die zich sociaal inzette op velerlei gebied. Hij wist dat zijn gezondheid ondermijnd was en dat er na het kortgeleden opgelopen fietsongeluk weinig beterschap te verwachten viel. Indertijd was ook hij betrokken bij de verbouwing van onze Engelbewaarderskerk: een foto van de vrijwilligersgroep waar hij bijhoorde, hangt nog altijd in ons 'zaaltje'. Vrede voor hem!

    Eendagsvlindertjes

    De laatste tijd geniet ik met onze Hebreeuwsleesgroep bijna elke dag van de op Internet verschijnende korte lesjes bijbelhebreeuws van Piet van Midden, hoogleraar in Tilburg. 'Eendagsvlindertjes' noemt hij ze. Je leert ervan dat je vreemde stukjes tekst niet moet overslaan maar juist extra aandacht moet geven. Het is net als met haast alles: wat eerst 'raar' overkomt, bevat meestal een wonderlijk geheim.

    Deurwaarder

    In onze al jaren bestaande gespreksgroep hadden we vorige week een heel bijzondere gastinleider met een nogal speciaal onderwerp: 'het deurwaarderschap'. De meesten van ons wisten daar -gelukkig?- niets van af. Het werd ons vooral duidelijk gemaakt dat een incassobedrijf wezenlijk iets anders is als een door de koning aangestelde deurwaarder, die (net als een notaris) een juridische macht bezit en die alleen in werking treedt als een 'zaak' voor de rechtbank is geweest en het vonnis ten uitvoer moet worden gebracht. Dat heet 'executie'! Volgens onze inleider kan dat beter met een verstandig gesprek dan met de botte bijl!

    Echtvereniging e.d.

    Gisteren gingen de liturgische lezingen in de meeste kerken over het huwelijk en de echtscheidingsproblematiek. Ik ben mijn preek daarover begonnen met me te excuseren: Kan een celibatair, dus een niet-ervaringsdeskundige, daar wel zinvol over spreken? Toevallig kreeg ik tijdens de voorbereiding van mijn homilie daags tevoren bezoek van iemand die ik deze vraag alvast kon voorleggen. Hij zei: Nou ja, eigenlijk kun je daar beter iemand anders over laten preken. Maar doe het toch maar zelf, want jij staat er misschien wat objectiever tegenover dan iemand die beïnvloed wordt door zijn/haar eigen ervaring, positief of negatief. Ik heb er dus toch over gesproken, maar meer om de bijbelteksten die aan de orde waren, uit te leggen.

    Hoevinudie?

    Zegt een vrouw tegen haar man: 'Ik houd heel veel van mijn partner!'.
    Zegt de man: 'Ben ik dat?'.

     



  • 21 september 2015 - Vluchtelingen - Reunie - Witzwart - Peren - Straatpastor - Hoevinudie?

    Vluchtelingen

    In een van de gespreksgroepen waar ik bijhoor, hebben we uiteraard de vluchtelingenproblematiek besproken. We deden dat aan de hand van een tiental 'stellingen' waar we een instemmingscijfer voor moesten geven, zeg maar een rapportcijfer : hoe meer persoonlijke instemming, hoe hoger, van 1 tot 10. Misschien vindt u cijfergeven ook leuk: hier zijn de 'stellingen':
    Kritisch: 1. Ik ben bang voor meer criminaliteit in onze samenleving. 2. Ik ben bang voor te veel 'vreemden'. 3. Ik ben bang voor achteruitgang van onze welvaart. 4. Ik ben bang voor achterstelling van a) onze werkzoekenden en b) onze huurhuiszoekenden. 5. Ik ben bang voor meer Islam.
    Positief: 1. Merkel zit op de humaan-christelijke toer. 2. Jonge Syriërs hebben we nodig voor onze economie. 3. De ontmoeting met vluchtelingen leert ons opener, moderner en internationaler te worden. 4. Jongeren op school en in het arbeidsproces leren in contact met vluchtelingen socialer te denken. 5. De ontmoeting met een andere godsdienst kan onze levensbeschouwing verbreden en verdiepen.

    Reünie

    Een klas van oud-Hageveldstudenten (eindexamen 1970) heeft me gevraagd of ik binnenkort op hun reünie wil verschijnen als oud-leraar. Om nog eens met elkaar door te nemen hoe we als leerlingen en als leraren van toen de jaren zestig hebben verwerkt en achteraf bekijken. Ik heb beloofd te komen en ben benieuwd of ze -met mij- de vernieuwingen van toen voor het grootste deel als positief zijn gaan zien. De actie Tomaat b.v., waar we vrij over kunnen praten nu Ellen Vogel zich niet meer kan verroeren. En de Mammoetwet en het Pastoraal Concile en Provo-hippies en spijkerbroeken en... noem maar op!

    Witzwart - Zwartwit

    Ik heb zowaar een geniale oplossing bedacht voor het 'Pieten-probleem'! We spreken voortaan alleen nog van Witzwarte of Zwartwitte Piet. Dan stellen we daarmee de hele discussie voorgoed aan de kaak door die als wit-zwart- of zwart-wit-tegenstelling te veroordelen en laten we merken dat het alleen om het 'kleuren' van Sinterklaasassistenten gaat. Die moeten dan met krijt en roet natuurlijk aan hun linkerkant zwart en aan hun rechterkant wit worden geschminkt (of andersom!) om aan te geven dat wit even 'erg' is als zwart. Probleem opgelost. Discussie de wereld uit. Geniaal!

    Peren

    Morgen zal het zover zijn: de overvloedige perenoogst van mijn tuin (één boom!) wordt dan binnengehaald. Ik heb intussen van een ervaren Zwaagse fruitteler geleerd hoe je moet zorgen dat het peresteeltje niet afgeknakt wordt bij het plukken. De peer moet -met steel en al- gemakkelijk loslaten als je hem (haar?) in de hand neemt: dan weet je dat hij/zij eraantoe is: alleen aan de boomkant (=takkant) mag je het begin van het steeltje enig drukgeweld aandoen met een van je vingers en/of je duim. Een soort Koot en Bie-ceremonie dus.

    Straatpastor

    In Hoorn is vorige week de langverwachte straatpastor gepresenteerd. "Het is een meisje.", om met Van Mierlo te spreken. Maar een stevige jonge en enthousiaste vrouw die de moed niet gauw opgeeft. Ze zal behalve met de Hoornse (Raad van) Kerken vooral samenwerken met het Leger des Heils dat gelukkig hier in Hoorn kortgeleden twee goed bereikbare panden heeft geopend voor opvang van mensen in moeilijkheden. Ik heb 'onze' straatpastor Gods zegen gewenst.

    Hoevinudie?

    Hoe grijzer, hoe wijzer. Een ijdele troost?

     



  • 1 september 2015 - Internet - Gerrit - Limerick - Bluf? - Hoevinudie?

    Gevaar van Internet?

    In de boekenrubriek van Wim Brands op de tv kwam even aan de orde of Internet niet een gevaar is voor de menselijkheid van ons leven. Als alles voor iedereen 'beschikbaar' en 'toegankelijk' is, dreigt misbruik en zelfs dictatuur, werd er gezegd. Toegepast op mijn persoonlijke situatie: op deze site die inderdaad algemeen beschikbaar en toegankelijk is, waak ik ervoor dat ik bv. op deze nieuw(tje)srubriek alleen zet wat ik vrij wil geven. Soms twijfel ik of vind ik mezelf 'op het randje'. Maar tot nu toe heb ik nooit een serieus verwijt gehad dat ik de privacy-grens overschreed. Zou dat niet de norm moeten zijn: steeds selecteren: wat geef je vrij en wat houd je voor jezelf of voor 'besloten kring'? Dat doe je toch eigenlijk altijd al als je wel eens in het openbaar optreedt?

    Gerrit de Roimer

    Ik lees -met onze Dante-club- het boek van Moses I. Finley 'De Wereld van Odysseus'. Allerlei vragen die we vroeger op Hageveld al hadden over 'het mysterie Homerus', worden daarin opzienbarend en deskundig behandeld. Onder andere over het verschijnsel 'bard' (een voordrager van gedichten en verhalen in het openbaar of in kringen van liefhebbers). Een eeuwenoude traditie, een oeroud 'beroep', dat vakmanschap vereist. Dit deed mij denken aan de man die ikzelf als jongen van een jaar of tien meemaakte in de speeltuin aan de Lagedijk (nu: S. Koopmanstraat) van Wervershoof waar Piet(je) Boeder de baas speelde en toezicht hield. Wij noemden hem Gerrit de Roimer en altijd stond er wel een kring van kinderen om hem heen, want hij 'roimde'. Soms versjes uit de overlevering, soms zelfbedachte gedichtjes. Als je je naam riep, maakte hij prompt een naamrijmpje, bijvoorbeeld: 'Gerard Wil, geeft een gil, en ie skriuwt en ie piuwt, want ie valt van de wip en wat koikt ie nou sip'. Ik zou graag wat meer willen weten van deze figuur en van deze traditie. Wie was hij en waren er meer van 'zukkers'? Ik bedoel niet gelegenheidsgedichtenmakers voor bruiloften en jubilea: het gaat mij om voordragende vertellers in het openbaar. Graag uw mail naar gerardweel@zonnet.nl .

    Limerick

    Eindelijk is het me gelukt een technisch volmaakte limerick te maken. Als volgt:

    Een rustend pastoor in West-Friesland
    zat graag met een boek aan de slootkant.
    Maar wat hij ook las,
    kwam nooit zo van pas
    als kortweg "Rust zacht", zonder rouwrand.

    Nu nog een ollekebolleke, ter nagedachtenis aan drs. P.

    Bluf?

    Nu het nieuwe voetbalseizoen is begonnen, is er bij de dagelijkse koffie uiteraard weer alle aanleiding tot deskundig (!) commentaar. B.v. over Gregory v.d. Wiel die volgens coach Blind 'blufte' toe hij zei dat hij, eenmaal uitgenodigd, vast wel opgesteld zou worden in het Nederlands elftal. Bluffen, mag dat? Vroeger niet: als er een schoolinspecteur in de klas kwam en als die vroeg: wie van jullie kan het beste hoofdrekenen?, dan mocht je uit een soort nederigheid of bescheidenheid je vinger niet opsteken, ook al was je in dat opzicht nummer 1. En net doen of je dat was, was helemáál uit den boze! Op dit punt is er tegenwoordig wel wat veranderd. Jezelf onderschatten is nu een ondeugd. En bluffen hoort erbij. Is dat een verbetering? Ik denk van wel want je moet jezelf niet onder stoelen of banken steken. Maar toch: bescheidenheid wordt hopelijk nog steeds meer gewaardeerd dan pochen. Bij bluffen kun je afgaan als een gieter!

    Hoevinudie?

    Pietje: 'Meester, wat betekent 'vertwijfelen'?'
    Meester: 'Te veel twijfelen, Pietje.'

     



  • 19 augustus 2015 - Hoornse Geschiedschrijving - Kermis en Lappendag - Tweede Bloei - Uitvaart - Hoevinudie?

    Geschiedschrijving van Hoorn

    Als voormalig clublid mocht ik vorige week mijn gezicht weer eens laten zien op de Rotary Hoorn. Hoe het me verging in 'the rest of my life' en bij de past-rotarians in Schagen. Ik mocht een praatje van een half uur houden en dat is voor zoiets lang genoeg:  'Alles goed met mij en met Schagen'. De rest van de tijd heb ik gebruikt om alvast iets te vertellen aangaande het jubileumboek over Hoorn in de Twintigste Eeuw waar ik -zoals u weet van deze nieuwsrubriek- aan mag meewerken met een groep andere amateur-historici en dat in 2017 gaat verschijnen. Ik heb op de Rotarybijeenkomst daarbij een overzichtje gebruikt dat ik u hieronder even meegeef: misschien zijn er onder u die ook in Hoorn geïnteresseerd zijn. Als je 'ons' toekomstige boek al even meerekent, is daarmee de hele geschiedenis van Hoorn 'gedekt'.

    1. Uit de schemer van Hoorns Verleden (de jaren 1300-1536) door drs. J. P. H. van der Knaap en L. W. M. Veerkamp (beiden inmiddels overleden) in: Historische Reeks Oud Hoorn no. 2, 1996. Bevat twee opgespoorde handschriften: het Haarlemse (bevat de 'Origo Civitatis Hornensis', 1316-1536) en het Londense (British Museum, zeer omvangrijk, bevat Chronicon Hornense (1300-1527), misschien in het bezit geweest van Junius).
    2. Chronyk der Stad Hoorn (van 1316 tot 1629) door Dr. Theodorus Velius (1572-1630), eerste druk 1604, tweede (vermeerderd) 1617, derde (vermeerderd) 1648, vierde (vermeerderd en geannoteerd uitgegeven door de remonstrantse Hoornse predikant Sebastiaan Centen) 1740 (gaat tot 1730). De derde druk van 1648 is in 2007 opnieuw uitgegeven in Hoorn als deel 1 van de Hist. Reeks van de Bas Baltusstichting. (Tussen haakjes: Er is een facsimile-uitgave van Velius' eerste druk (1604) uitgegeven in de vorige eeuw (1979)). De uitgave van 2007 werd als een prachtige geannoteerde heruitgave in twee delen verzorgd door Jan Plekker, Rob Resoort en Ben Leek b.g.v. het negentigjarig bestaan van 'Oud Hoorn'. Als deel 3 van de Biografische Reeks Oud Hoorn werd in 2013 een biografie van Velius uitgegeven, geschreven door Piet Boon en Marit Veerman-Boon met een gedicht van de Hoornse stadsdichter en van een zekere Gerard Weel!
    3. 'Vervolg op de Chronyk der Stad Hoorn van de heer Dr. T. Velius' over de jaren 1630-1799 door drs. H. W. Saaltink, uitgegeven bij het vijfenzeventigjarig bestaan van 'Oud Hoorn' (1992); Geschiedenis van de stad Hoorn, de jaren 1629-1773 door dr. C. A. Abbing (rector van de Hoornse Latijnse School) 1842; 'Onder Regenten' door Dr. L. Kooijmans. De elite in een Hollandse stad; Hoorn 1700-1780; uitg. De Bataafsche Leeuw 1985.
    4. 'Hij komt van Hoorn', Hoorn in de negentiende eeuw (tussen 1795 en 1914) door Jos M. M. Leenders, 64 verhalen (Hist. Reeks deel 6) 2012; idem: Benauwde Verdraagzaamheid, Hachelijk Fatsoen (1800-1873) diss. 1991, ed. in de Hollandse Hist. Reeks (deel 17) 1992; idem: 'Zijn dit nu handelwijzen van een herder..!' (2008);
    Twee eeuwen Stadsbestuurders van Hoorn 1795-2002 door Leo Hoogeveen en Arie van Zoonen (Hoornse Historische Reeks 2002); De bouwers van de St. Cyriacus- en Franciscuskerk door J. Onstenk (1982).
    5. 'Hoorn in de Twintigste Eeuw' door een collectief amateur-historici b. g. v. het honderdjarig bestaan van de Vereniging 'Oud Hoorn', te verschijnen in het najaar van 2017.

    Hoornse Kermis en Lappendag 2015

    Onze maandagochtendclub ging op Lappendag -het slot van de Hoornse kermis- gewoon door, maar met alleen mannen natuurlijk. Uiteraard hebben we het kermis- en lappengebeuren grondig onder de loupe genomen. In een van de kermisattracties (de botsautootjes) werd op de eerste kermisdag een eucharistieviering gehoden o. l. v. de landelijke kermispastor en de plaatselijke pastoor. Heel laagdrempelig. Met meer opkomst dan meestal in de kerk. Passend of ongepast? Betreffende Lappendag wist een van ons te vertellen dat vroeger elk echtpaar in Hoorn de inhoud van de huishoudbeurs -al of niet goed gevuld naargelang het behaalde jaarresultaat- eerlijk deelde: ieder de helft. De man om het er goed van te nemen in een café en daar de nodige rondjes te geven, de vrouw om 'lappen' maar ook nieuwe kleding te kopen met bijbehorende hoed en tas, shawl en schoenen, kousen en sieraden. We twijfelden of het er tegenwoordig nog zo aan toe gaat. Je hoort nu meer over dronkenschap en al of niet voldoende politieoptreden.

    Tweede Bloei

    Mede door de warme dagen en daarna de plensbuien is onze tuin rijk aan kleur geworden. De meeste nazomerbloemen en struiken pronken volop met hun kleurenpracht. 'De tweede bloei' noemt mijn broer dat: minder kortstondig dan die van de voorzomer. Wat zijn wij hier in Holland toch rijk met onze seizoenen, de een nog mooier dan de ander. En altijd weer afwachten of ze  iets verrassends of tegendraads met zich meebrengen. En zo gauw je denkt: nu maar weer eens iets anders, breekt er een nieuwe periode aan.

    Klassieke Uitvaart

    Doordat de Koepelkerk op kermiszaterdag niet beschikbaar was, was er weer eens een katholieke uitvaartdienst met eucharistieviering in de voormalige Engelbewaarders. En nog heel klassiek ook, met veel Latijn. De -overigens uiteraard bedroefde- aanwezigen vonden het best een heel mooi en waardig gebeuren. De Roomse traditie heeft veel tijdgebonden bijkomstigheden met zich meegesleept die we gelukkig sinds het Concilie van de jaren zestig hebben afgeschud, maar -misschien juist daardoor- komt nu ook het klassieke meer tot zijn recht. Als er maar echte diepgang in zit, zowel in oude als in nieuwe vormen.

    Hoevinudie?

    Als een dier lacht, is 't een mens.


     



  • 4 augustus 2015 - Tuinfeest - TV - Amsterdam CS - Family? - Hoevinudie?

    Tuinfeest

    Afgelopen zondag hadden we hier een zeer geslaagd tuinfeest. Mijn broer en zijn vrouw -tevens mijn buren- hadden hun Amerikaanse familie over in verband met een veertigjarige tweelingverjaardag -de jarigen wilden die graag in Holland vieren- en ook omdat ze zelf hun huwelijk eens feestelijk wilden gedenken. Bovendien is 4 augustus sinds 1932 de trouwdag van onze ouders en die zit(ten) nog altijd in ons geheugen opgeslagen. Het was een mooie kans om eens uit te proberen of onze tuin geschikt is voor zoiets. Gelukkig was het prachtig weer en was er van beide kanten een grote opkomst ook van vrienden en vriendinnen. Zoiets geeft van tevoren al veel reuring en spanning, maar vele handen maakten licht werk. Intussen is alles opgeruimd -waarbij ik alleen maar instemmend hoefde toe te zien- en zijn we volop aan het napraten. Wat goed dat pastorieën van vroeger een flinke tuin om zich heen hoorden te hebben!

    TV

    In de afgelopen weken heb ik haast elke avond gekeken naar de boeiende serie tv-afleveringen van de documentaire die Jelle Brandt Corstius heeft gemaakt over 'De Bergen achter Sotsji'. Hij bracht ons daarmee naar de eigenaardige landen die zich losmaakten van de voormalige Sovjet Unie maar nu weer door Rusland worden bedreigd of ingepalmd. Ik moest steeds denken aan de beroemde regel uit Vondels Gijsbrecht: "De liefde tot zijn land is ieder aangeboren". Wat een variatie van volkeren en wat hebben die alle hun eigen angsten en trots, hun eigen poëzie, muziek en gastvrijheid. Zien ze spoken of is Rusland  zelf ook angstig en aangetast in zijn trots? De serie was een herhaling, maar als er weer een herhaling van komt, ga ik weer kijken en luisteren en erover nadenken.

    Amsterdam CS

    Vorige week moest ik vanwege de ziekte van mijn oudste broer op ziekenbezoek in Amsterdam. Van Hoorn uit ben je er zo: binnen elk half uur vertrekken er twee treinen en een lijnbus van de Westfriese hoofdstad naar de landelijke. Wat me opviel en goed deed was het prachtig gerenoveerde Centraal Station. Zowel van binnen: de stralende en ruime doorgangen met hun kantoortjes ('offices', dat wel!)) en handige winkels, als van buiten: het -bij mooi weer- hartelijk en uitnodigend klaarliggende voorplein: open en overzichtelijk met uitzicht op het vertrouwde koffiehuis en de Nicolaaskerk, Metro-ingang, rondvaartbotenkade en tramsvertrekpunt. Verder in de stad was het onwijs druk, maar het CS-plein kwam ruim en uitnodigend over: modern en toch gezellig. Dat is Amsterdam.

    Family?

    Tot mijn verrassing kreeg ik een mail uit New York. Van een zekere Weel, Patrick. Hij had mijn genealogisch verhaal op deze site over de Onderdijkse We(e)len gelezen en was zich af gaan vragen of we familie van elkaar waren. Hij is nu met zijn gezin over voor vakantie bij zijn moeder en broer en komt aanstaande woensdag naar me toe voor nadere informatie. Ik zie ernaar uit. Leuk, zulke contacten.

    Hoevinudie?

    Van Shakespeare (Twelfth Night): "Beter een geestige dwaas dan een dwaze geestigheid".



  • 17 juli 2015 - Dante - Suikerfeest - Oud-Hollands - Tour - Hoevinudie?

    Dante revisited

    Tot mijn vreugde kreeg ik vorige week een uitnodiging om mijn Dante-lezing nog eens te komen  voordragen op een aanstaande bijeenkomst van  Pastoraal Werkenden in ons bisdom. Zoiets doe ik graag. Het is voor mij een gelegenheid om nog eens te duiken in het materiaal dat ik over de gro(o)t(st)e dichter verzameld heb. Ik vond bijvoorbeeld een niet geheel voltooid gedicht van mijn eigen hand over een denkbeeldige tante van Dante. Volgens mij heb ik dat indertijd niet op deze site gezet wegens onvoltooidheid. Daarom krijgt u het nu, want ik heb het gecorrigeerd en afgemaakt. Het is niet al te serieus bedoeld.

             Dantes Tante

    De tante van Dante lag ziek in Florence.
    Ze was een beroemdheid in zang en in dans.
    Als zij eens zou sterven, kreeg hij vast een kans
    Zijn stad te bezoeken, "vaarwel" op de krans.

    Maar toen het zover was -ja, hij was erbij-
    Was tout' La Florence ook van de partij!
    De uitvaart van tante, zag hij van opzij,
    Zag zwart van de Welfen in donk're kledij.

    De vreemdste figuren, in zijde of pij,
    Vertoonden hun fratsen in d' oude abdij.
    Dus nauw' was het In Paradisum voorbij
    Of Dante vertrok. Heden ik, morgen gij.

    De hoogste der dichters van 't Hogere Woord
    was voortaan weer balling en bleef in zijn oord.
    Bedenkt dus: al wordt ook uw tante vermoord,
    Ga niet naar haar uitvaart en schrijf! Zegt het voort!

     

    Suikerfeest

    Vanmorgen vroeg was het op de hoek van onze straat een drukte van belang. Ik woon tegenover de Hoornse Marokkaanse Moskee en daar was het -na de afsluiting van de Ramadan- Suikerfeest. Hele gezinnen waren opgekomen. Het ging er luidruchtig en vrolijk aan toe: je zag dat er een feeststemming heerste en er was allerlei lange en witte kleding te zien. Men begroette elkaar uitgebreid en hartelijk. Ik moest denken aan de vroegere parochiefeesten in en om onze kerk en voelde behalve nostalgie een zekere jaloersheid. Als kind vroeger en als pastor later genoot ik altijd zeer van onze grote feestdagen. Wat ik wel vreemd vond was dat om half tien alles weer rustig was: geen moslim meer te zien bij de moskee. Misschien wordt het feest in huiselijke kring voortgezet, zoals bij ons na de eerste communie. Ik zal er morgen eens naar vragen.

    Oud-Hollands

    Het afgelopen weekeinde kwam ik terecht in Haarlem (prachtige tentoonstelling in De Hallen op de Grote Markt, alwaar fijne terrasjes) en in Delft (heerlijk weer, nieuw station in aanbouw). Die oude Hollandse steden blijven hun aantrekkelijkheid houden. Hoorn is daarin gelukkig geen uitzondering. Ik ging beseffen dat ik veel te weinig in Enkhuizen en Gouda kom. Medemblik en Schagen ken ik goed genoeg.

    Tour

    Ook vandaag weer een étappe. Maar eerlijk gezegd moeten we het dit jaar nogal van het landschap en de valpartijen hebben. Als televisiekijker dan. Nou ja, wie weet wat ons nog te wachten staat. En om wie gaat het eigenlijk? Om de luie thuisblijver of om de renners die zich kunnen uitleven in hun sport en daarbij zo hoog mogelijk willen klimmen in het klassement? Als er geen tv en geen toekijkend publiek zouden zijn, zou de Tour toch door moeten gaan. Voor de renners!

    Hoevinudie?

    Zonder ervaring praten is dom, met ervaring zwijgen wijs.

     

     

     

     

     

     

     

     

     

     

     

     

     

     


     


     

     



  • 4 juli 2015 - Dolce far niente - Havermout - Danteclub - Einde schooljaar - Hoevinudie?

    Dolce far niente

    Gelukkig ben ik al op vakantie geweest. Daardoor kan ik nu in de hitte van deze dagen genieten van drie heerlijkheden: a) het terugzien op een paar mooie weken in Limburg en in Rotterdam, b) het zoveel mogelijk nietsdoen in eigen huis en tuin, c) De Tour. Wie zei het ook al weer: 'Zit stil en reis!' ?

    Havermout

    Wie had dat gedacht? Het leven is vol verrassingen. Toen wij in ons Onderdijkse gezin in de jaren na de oorlog goed te eten kregen om aan te sterken, was het toetje (Frits zegt: 'dessert'!) meestal -op zondag was het zelfgemaakte pudding- warme havermoutpap met suiker! Ik vond die best lekker en sterkte er inderdaad van op. Maar al gauw werd er een nieuwe mode ingevoerd: beschuit-op-bord met melk en suiker. Zeker omdat dat makkelijker klaar te maken was. Op de seminaries en de pastorieën waar ik woonde: nooit havermout. Nu, na ongeveer vijfenzestig jaar, zag ik in de supermarkt onverwachts tussen de vele gekoelde pakken: kant-en-klare havermoutpap, oudhollands recept. Ik dacht eerst nog dat het een hallucinatie was, maar nee hoor: de glazen deur ging open.
    Die avond was ik diep gelukkig.
    Tip: geen gewone suiker, geen basterd- maar kaneelsuiker!

    Danteclub

    Tussen de Odyssee (Homerus) en de Aeneis (Vergilius) door gaan we in onze Danteclub even iets heel anders aanpakken. Waarschijnlijk omdat er een paar medici in ons midden zijn. "Waar blijft de ziel" van Bert Keizer. Ik volg in Trouw de hoog opgelopen confrontatie tussen Keizer en Suurmond. Die laatste wil niet meegaan met het idee dat alles van ons genetisch onderworpen is aan ons brein. Maar misschien is deze formulering van mij al discutabel! Keizer gelooft wel in een ziel in het lichaam, maar niet erbovenuit. Ik vraag me, nu ik het boek lees, af of alles niet afhangt van de taal waarin men denkt.

    Einde schooljaar

    Van de week mocht ik in de Oosterkerk weer voorgaan in de einde(school)jaarsviering van Werenfridus. Het ging -opnieuw- over 'de reis van je leven' en het reizen in de vakantie (en tegenwoordig ook tijdens het schooljaar). Iedere aanwezige kreeg na afloop een Christoffelsleutelhanger mee als attentie van de school. Dat vond de schoolleiding een goed idee, maar persoonlijk had ik er wat vragen bij: ik ben niet zo'n devotie-man en gauw bang voor bijgeloof. Maar de begeleidende tekst en de afbeelding op het toegevoegde foldertje waren prima in orde en zelfs interessant.
    Wat ik heerlijk vind van middelbare scholieren is de onbevangen pienterheid van sommigen. Toe ik zei hoe aangenaam het was op zo'n bloedhete middag in zo'n koele kerkruimte te zijn, riep er een: 'Yes, cool!' En toen ik het even over Pasen als 'feest van verrijzen' had, zei een filosofisch ingesteld meisje: 'Misschien is het ver reizen met e - i. ' Kijk, dan leer je wat!

    Hoevinudie?

    Deze keer twee, één uit de NRC, één uit Trouw:
     NRC: Twee rondvaartboten passeren elkaar in een Amsterdamse gracht. Het is warm weer, de raampjes zijn open. Wederzijds groet men elkaar in het Engels. Een echte Britse roept: 'Have fun! And by the way: At what time does the canal close?'.
    Trouw: Bij een museumbalie:
     'Mag ik een seniorenkaartje?'
    'Hoe oud bent u?'
    'Vijfenzeventig'.
    'Dan ziet u er nog jong uit!'
    'Ja, maar ik voel me honderd!'
    'Dan mag u gratis!'.

     

     

     



  • 19 juni 2015 - Reisgenoot - Mensen - Kees Prins - Twisk - Hoevinudie?

    Reisgenoot

    Met een zekere nostalgie denk ik vaak terug aan de reizen naar Bijbelse Landen die ik in het verleden mocht maken met groepen parochianen uit Hoorn-Noord en omgeving. Gesteund door de Drietour-reisorganisatie en mijn toenmalige rechterhand, Mevr. Annie Wester-de Vries, mocht ik reisleider zijn in de landen waarvan sommige ook nu nog in de actualiteit een rol spelen: Syrië, Egypte, Israël, Griekenland enz. Vandaag kwamen de herinneringen weer volop naar boven toen ik hoorde van het overlijden op hoge leeftijd van een van onze reisgenoten van toen: Piet Laan, een prachtman. Hij was een topvakman in de veehouderij (koeien en schapen), meermalen bekroond. Een bescheiden maar uiterst deskundig verteller als we ergens in een door ons bezocht land bij iets van de veeteelt terechtkwamen. Piet is 'zonder bezwaar' gestorven. 'Ik ben er klaar voor' zei hij mij kort voor zijn dood. Hij ruste in vrede!

    Mensen

    Ik heb iets tegen 'mensen'! Natuurlijk niet tegen de meesten die ik tegenkom, maar tegen het gebruik van dit woord zonder nadere beperkende bepaling. 'Mensen vinden de regering maar niets' vind ik een onverantwoorde formulering. Er hoort altijd iets bij: 'veel' of 'weinig', 'de' of 'sommige' enz. Liefst zo concreet mogelijk, gebaseerd op onderzoek. Want zonder nadere bepaling suggereert men dat de mensheid als geheel aan de orde is, terwijl het er misschien maar enkelen zijn voor wie de bewering geldt.

    Kees Prins

    Soms ben ik trots op sommige van mijn oud-leerlingen die Bekende Nederlanders zijn geworden: Irene Moors, Rick de Leeuw, Kees Prins enz. Vanmorgen stond Kees prominent op de voorpagina van Trouw. Hij is van acteur en regisseur nu ook vertaler geworden. Van een Engels toneelstuk dat binnenkort in het De La Mar wordt opgevoerd. Op Hageveld was hij al goed in Engels en Nederlands. En op toneel! 'You often do that' vertalen met 'Jij doet dat vaak' is niet fout, maar 'Daar heb jij een handje van' is een prima vondst. Vertalen moet boven het woordenboek uitstijgen.

    Twisk

     Vanavond ga ik naar Twisk. Daar kan je worden rondgeleid in de wonderlijke sfeer van dit prachtige Westfriese dorp.  Voor wie zelf Westfries is, moet dit een aparte ervaring en herinnering zijn. Ik zal de gids niet storen! Hij of zij heeft recht op een eigen verhaal.

    Hoevinudie?

    Eentje van De Schoolmeester (1808-1858), door mij ingekort:

    Een aap
    is veel verstandiger dan een schaap:
    met zulke fraaie wollen kleren
    zou hij zich nimmer laten scheren.
    Er is vaak een dispuut geweest
    of hij een mens is of een beest.
    En dat verwondert mij ook niet
    als je de apen onder de mensen ziet.
     



  • 5 juni 2015 - Straatpastoraat - Uitjes - Uitvaart - Rode Kruis-week - Hoevinudie?

    Straatpastoraat in Hoorn

    Binnenkort is het zover: Met financiële steun van de (diakonieën van de) Hoornse kerken en enkele sponsors en met instemming van de burgerlijke gemeente gaat er in Hoorn een straatpastor aangesteld worden. De advertentie om sollicitanten op te roepen gaat nog deze maand verschijnen. De bedoeling is een geschikte pastor contact te laten zoeken met de zwervende dak- en thuislozen die zich in Hoorn min of meer (op straat) schuilhouden. Nog niet zo lang geleden was er voor hen nauwelijks een aanspreekpunt, maar gelukkig is er in overleg met het Leger des Heils en de HWK (Hulpverlening vanuit de Westfriese Kerken) nu uitzicht op een practische, contactmakende pastor die een open oor (en hart) heeft voor thuislozen in onze stad. Zonder bureaucratische bemoeienis en direct gericht op bemoediging van mens tot mens. Als lid van de begeleidende commissie vind ik dit een uitstekend initiatief waarin al verschillende (meest grotere) steden ons zijn voorgegaan.

    Uitjes

    Nu de (wisselvallige) zomerse dagen aanstaande zijn, nemen verschillende contactgroepjes bij wie ik ben aangesloten, zich voor een dagje uit te gaan. Bij de planning daarvan maak ik gebruik van het advies dat ik vroeger aan mijn leerlingen gaf als ze een opstel moesten maken: 'Quis, quid, ubi, quibus auxiliis, cur, quomodo, quando'. Vertaald: 'Wie (gaan er mee?), wat (is het programma?), waar (gaan we heen?), met welke (vervoers)middelen?, waarom (spreekt ons deze bestemming aan?), hoe (regelen we eten en drinken?) en wanneer (gaan we?). Soms is het organiseren leuker dan het reisje zelf, maar we dromen natuurlijk van andersom! 

    Klasgenoot

    Weer een klasgenoot van vroeger overleden! Afgelopen dinsdag heb ik in Den Helder de uitvaart bijgewoond van de oud-hoofdvlootaalmoezenier van de Nederlandse Marine. Hij was in 1950, één jaar vóór mij, op Hageveld zijn opleiding begonnen, maar kwam in onze klas terecht zodat ik hem goed leerde kennen. Geen type voor het leraarschap, maar een hartelijke pastor en zeer geschikt voor en geliefd bij de Marine. Na zijn pensionering kreeg hij van het bisdom de taak oudere pastores, bijvoorbeeld mij, op te zoeken en te kijken hoe het met hen ging. Dat deed hij met plezier, zonder enige bevoogding. Hij ruste in vrede.

    Rode Kruis

    Het is weer zover: de week van 14 tot 21 juni a.s. is het Rode Kruis-week. Met een huisgenoot ga ik dan sinds enkele jaren met de collectebus langs de ons toegewezen adressen om de jaarlijkse bijdragen te innen. Vaak krijgen we te horen: we maken wel wat over per giro. Ook goed natuurlijk. Voor de zekerheid geven we dan wel een kaartje met het Rode Kruis-gironummer (NL56INGB0000000661 t.n.v. Nederlandse Rode Kruis  Den Haag). Als geheugensteuntje!

    Hoevinudie?

    In de krant van vanmorgen vroeg een taalkundige zich af of je het woord 'vermoorden' ook kon gebruiken bij het met geweld doden van dieren. Bij de koffie hadden we het daarover. De meesten vonden dat je abattoirmedewerkers geen moordenaars kan noemen. Maar één vond van wel! Wij lachten wat in ons vuistje want we wisten op welke partij hij stemt.



  • 27 mei 2015 - Vakantie - jonge mezen - R'dam-Den Haag - Pinksteren - Hoevinudie?

    Vakantie

    Ik ben al weer bijna twee weken terug uit Limburg. Rond Hemelvaartsdag hadden we daar een degelijk ingericht vakantiehuisje (zoiets noemt men daar 'een châletje'!) vanwaar mijn zus en ik een mooie uitvalsbasis hadden naar Duitsland (Aken e.o.) en naar Vlaams Kempenland (Scherpenheuvel e.d.!). Maar Limburg zelf had ons (met het mooie weer daar) ook veel te bieden. Zoals een zonnige boottocht over de Maas en de St. Servaesprocessie in Maartricht. Aan lezen kwamen we niet veel toe: eigenlijk maar één boek: de nieuwe, pas uit het Engels vertaalde biografie van Napoleon. De tweede vakantieweek brachten we door in Rotterdam: de nieuwe marktkoophal, de Koolhaastoren, het Centraal Station met alles d'rop en d'ran en .... de film Ventoux! Al met al misschien wel de fijnste veertien dagen van dit jaar!

    Jonge Mezen

    Na thuiskomst natuurlijk meteen in het mezenkastje gekeken. De oudertjes waren net bezig hun kroost het nest uit te duwen en via het erin opgehangen cameraatje kon ik op mijn computer zien hoe dat er in de vogelnatuur aan toegaat. De vleugeltjes zijn nog maar nauwelijks sterk genoeg om ze bij het uitvlieggat te krijgen. En daarna blijft het keurige nestje verlaten achter. Want ze komen nooit meer op hun uitgangspunt terug: de wijde wereld is hun bestemming. Een uitgevlogen jonge vogel zijn, dat lijkt me het volmaakte leven.

    Rotterdam-Den Haag

    Je kunt tegenwoordig met de Rotterdamse Metro zelfs Den Haag bereiken. Wij dus naar het Vragenuurtje in de Tweede Kamer. We troffen het: veel vragen, veel antwoorden, dus veel bekende politici en regeringsleden in levende lijve. Daarna een hoofdelijke stemming (met alle namen en bijbehorende stemmen) en nog een afscheidsceremonie rond de fractievoorzitterswisseling (scrabble!) van Groen-Links. En nog een koninklijke onderscheiding voor een PVV-er! We voelden ons belangrijke democratische getuigen!

    Pinksteren

    Zoals intussen een beetje traditie is geworden, mocht ik op Pinksteren voorgaan in mijn geboortedorpskerk (scrabble?) in Onderdijk. En zelfs een veertig jaar dienstgedaanhebbende (scr.?) collectant in de bloemetjes zetten. Ik kreeg zelf ook als dank een flinke bos dieprode pioenen, nog helemaal in de knop. Rood is de liturgische kleur van Pinksteren. Die zijn nu prachtig opengebloeid en prijken trots op mijn tafel. Wat een weelderige topbloemen zijn pioenrozen in hun volle glorie!

    Hoevinudie?

    Komt een klant bij de slager:
    Verkoopt u ook tong?
    Nee, dan moet u bij de visboer zijn.
    Komt de klant bij de visboer:
    Verkoopt u ook tong?
    De visboer zwijgt.
    Zegt de klant: Waarom zwijgt u?
    Zegt de volgende klant:
    Zijn tong verloren!
     

     

     

     

     

     

     

     

     

     



  • 3 mei 2015 - Thames - Valstrik - Dierenarts - Boomgaardje - Hoevinudie?

    Thames

    Afgelopen vrijdag was ik in Nuenen, samen met seminarieklasgenoten van vroeger. Twee keer per jaar komen we samen om elkaar te ontmoeten en een bepaald thema te bespreken vanuit onze gevarieerde levenservaring. Maar nu was er een andere reden om ons te verenigen: onze trouwe jaargenoot, de Volendammer Thames Steur, was na een langdurige ziekte overleden. Hij woonde al jaren in Nuenen, zijn vrouw was daar regelmatig gids voor Van Gogh-geïnteresseerden. Twaalf jaar jong waren we toen we Thames leerden kennen op Hageveld in Heemstede. Nu zijn we rond de zevenenzeventig en van de honderdvijftig eersteklassers van toen is het merendeel al gestorven. En Thames nu ook. Hij was vroeger voor mij een voorbeeldfiguur: sportief, gezellig, verdraagzaam, kunstgevoelig, geïnteresseerd en rustig. Doe dat maar eens na! De uitvaart was op 1 mei: een prachtige lentedag.

    Valstrik

    Onze taal blijft mij eeuwig verrassen! Er valt altijd weer iets nieuws aan te ontdekken. Toen we afgelopen woensdag in onze Hebreeuwsgroep Exodus 23,33 gingen vertalen, bleek het woord 'mokesj' valstrik te betekenen. Voor het eerst van mijn leven zag ik dit Nederlandse woord plotseling met andere ogen en begreep ik dat het met één s moet worden geschreven. Ik heb altijd gedacht dat het om een valse strik ging, maar het is natuurlijk een 'strik waardoor je valt', met één s en niet met ss. Dit zo 'ineens iets zien met andere ogen' heeft vast een speciale literaire of psychologische naam. Het leven is te kort om alles van je moedertaal te ontdekken!

    Dierenarts

    Van sommige beroepen weet ik niets af. Bij de past-rotarians in Schagen sprak van de week Jan Hakkesteegt, een doorgewinterde dierenarts, vroeger 'veearts' geheten. Deze termverandering is trouwens al interessant! Het ging o.a. over 'keizersnede bij koeien'! Ik zat op het puntje van mijn stoel. Mijn overgrootvader van moederskant was indertijd (amateur)veearts in Ilpendam en we kregen daar vroeger spannende verhalen over te horen, vandaar! Maar wat een verschil met nu: van primitief toen naar modern nu, van ruig en grof naar hypervakkundig en geraffineerd. En tot mijn verbazing bleek lichamelijke kracht van de arts bij grotere dieren nog steeds onontbeerlijk!

    Boomgaardje

    Vroeger mocht en moest ik soms (te) logeren bij mijn oma in De Weere. Een van de heerlijkheden daar -afgezien van zes keer kermis per jaar- was het 's morgens verzamelen van het in de nacht van de bomen gevallen fruit (en later natuurlijk het plukken). Want eigen kweek hebben was er heel gewoon: bij haast ieder huis hoorde een tuinstuk met enkele vruchtbomen, diverse groenten, kruiden en plukbloemen. Ik heb vaak gedroomd van een eigen boomgaardje. En nu ik een royale tuin heb om mijn huis, neemt het aantal vruchtboompjes er toe: pruim, peer, appel: het lijkt wel of Zwaag geen Hoorn is geworden, maar Hoorn Zwaag. Kortgeleden kreeg ik een nieuwe aanwinst: een morellenboompje! En de appelboom die ik bij mijn gouden feest van mijn familie ontving, heeft dit jaar enkele rode bloesems. Dat belooft wat!

    Hoevinudie?

    Rossini, de vruchtbaarste componist ooit, was tijdens zijn leven al zo wereldberoemd dat zijn stadsbestuur niet tot zijn dood wilde wachten met het oprichten van een standbeeld voor hem. Toen hij hoorde dat ze (omgerekend) veertigduizend gulden voor dit eerbetoon wilden uittrekken, zei hij: Wat een onzin! Voor de helft van de prijs ga ik er zelf wel opstaan!



  • 22 april 2015 - Eieren! - Antigone - Kampioen-Bootvluchtelingen - Apparatendictatuur - Hoevinudie?

    Eieren!

    Ik krijg de laatste tijd gratis biologieles. Sinds er aan mijn tuinterrasmuur een mezenpaartje het vogelkastje in gebruik heeft genomen en ik via een verborgen cameraatje daarin op mijn computer de verrichtingen ervan kan volgen, leer ik het proces van mezenvoortplanting grondig kennen. Het begon met het aanslepen van mos, takjes en draadjes door (denk ik) het mannetje. Daarin werd een soort knikkerkoetje uitgehold. Na enige dagen vloog (denk ik) het vrouwtje af en aan om de eerste eitjes onder het dons te leggen en zo ineens waren er duidelijk zes zichtbaar die boven het dons lagen en waar na korte tijd het vrouwtje (dat weet ik zeker!) plaatsnam om er voorlopig niet meer af te komen. Ze beweegt permanent een beetje en pikt met haar snaveltje regelmatig naar beneden. Mijn huisgenoten zeggen dat dat is om de eitjes te keren en zo alzijdig warm te houden. Het mannetje heb ik verder nog niet binnen gezien, maar die zal zijn geliefde toch niet laten verhongeren: de broedtijd schijnt twee weken te zijn. Elke ochtend begroet ik de aanstaande moeder zonder haar te storen. Zij weet van niets. Ik houd u op de hoogte.

    Antigone

    Vorige week heb ik Ivo van Hove's Antigone gezien in de Amsterdanmse Schouwburg. Het stuk van Sophocles kregen we vroeger op Hageveld te vertalen en ik herinner me nog dat ik een goedkeurend g-tje kreeg van de huiswerknakijkende leraar die had gezien dat ik een accent aigu had gezet op 'zal' bij 'Hem zál ik begraven!'. Het stuk heeft me altijd ontroerd o.a. door het 'polla-te-deina'-fragment over de angstaanjagendheden van de schepping waarvan de mens het summum is, maar ook door de latere versie van Jean Anouilh. Nu was Juliette Binoche de sterspeelster. In de recensies kreeg ze kritiek op haar 'schreeuwerigheid', maar van mij had ze nog wel explosiever mogen zijn, al paste dat niet in de terughoudende (en daardoor extra spannende) regie van Van Hove. Die intussen een internationale topregisseur is: Bowie eet uit zijn hand! (Of andersom?).

    PSV tegenover Bootvluchtelingen

    Wat er in de wereld aan de hand is en wat het dagelijks Journaal ons voorzet, valt soms voor een gewoon mens niet te verwerken. Meteen na de beelden van veel verdrinkende mensen in de Middelandse Zee kregen we de uitgelaten kampioenschapvierders in Eindhoven. Terwijl ikzelf net aan een goed glas wijn met een lekker toastje Franse kaas toewas. Eigenlijk kan ik 'het' niet meer volgen (om met Farce Majeure te spreken). Misschien is de wereld altijd al wel zo geweest en is het verschil alleen dat we nu alles te zien krijgen. Ik bewonder mensen die alles om ons heen goed aankunnen zonder kop-in-'t- zand, maar of ik mezelf daartoe mag rekenen....

    Apparatendictatuur

    Toen ik in de trein zat op de terugreis uit Amsterdam, kwamen er vlak voor het vertrek vier leuke, vrolijke, jonge (rond de veertig?) vrouwen binnen die kennelijk een dagje uitgeweest waren. Ze hadden het beslist gezellig met elkaar tot ze hun plaats hadden ingenomen op twee zitbanken tegenover elkaar. Ze zaten nog niet of alle vier trokken hun mobiel uit hun tas en vanaf dat moment was er volledige stilte en was ieder tijdens de hele reis geconcentreerd met andere mensen -ergens in de wereld- bezig. SMS-sen heet dat, geloof ik. Mijn sympathie voor ze was ineens verdwenen. Ten onrechte? Misschien, maar vriendschap en gezelligheid houden voor mij toch wat anders in dan samen SMS-sen.

    Hoevinudie?

    Weer twee:
    1. Een goed gedicht is niet te snappen.
    2. Ik heb meer met appels dan met app's.



  • 8 april 2015 - Mijn Nieuws - Paaspreek - Oud? - Boeken? - Naarden - Hoevinudie?

    Mijn Nieuws

    Soms verrast me een reactie op deze halfmaandelijkse nieuw(tje)srubriek. Gisteren mailde een verre vriendin dat ze me via dit spoor volgde. Met plezier! Ze vond dat ik nog niet oud overkwam en dat er voldoende variatie tussen ernst en humor inzat. Nu maar hopen dat ook de andere volgers er zo over denken. Volgens de (anonieme) registratie zijn dat er intussen gemiddeld honderd.

    Paaspreek

    Mijn paaspreek bevatte dit jaar iets over 'verandering van standpunt als het om Pasen gaat'. Ik noemde het zelfs even 'bekering'. Op drie punten bespeurde ik bij mezelf -en ik veronderstel dan zoiets ook bij anderen- enige zelfcorrectie. Ten eerste: 'Natuurbeleving'  is niet de kern van wat er met Pasen bedoeld wordt'. Terwijl ik tot voor kort verdedigde dat er bij Pasen meer aan de hand is dan 'lentebegroeting', bekende ik nu dat bewondering en verwondering over de metamorfoses in de natuur mij toch wel helpen bij een echte paasbeleving: een teder, pas opgekomen plantje symboliseerde bij nadere beschouwing meer dan ik dacht. Ten tweede: 'Verlossing' was tot voor kort een woord dat in mijn beleving bij ouderwetse protestanten, Bach en overgevoelige middeleeuwers hoorde, terwijl een geëmancipeerd mens wat meer zelfvertrouwen hoorde te hebben.  Het beter lezen van het Nieuwe Testament (waarin het woord overigens maar enkele keren voorkomt) bracht mij tot enige nuancering: 'Verlossing' hoeft geen onderschatting van onze inzet en betrokkenheid in te houden maar engageert volgens bv. Joh. 10, 35 onze persoon bij het proces van 'bevrijding'. Er speelt dan niet alleen dankbaarheid maar ook medeverantwoordelijkheid. Ten derde: Het aandurven van zijn -inmiddels voltrokken- sterven door René Gude corrigeerde mijn wat primitieve opvatting van het idee 'eeuwig leven'. Hij zei op de tv: 'Ik hoop dat mijn leven een bescheiden bijdrage is geweest aan de geschiedenis, van mijn privé-kring en van het openbare maatschappelijke leven. En waar die geschiedenis op uitloopt, weten we niet.' Voor mezelf voegde ik eraan toe: De bijbelschrijvers wisten dat natuurlijk ook niet, maar noemden het: 'Het koninkrijk Gods'.

    Oud?

    Van de week voelde ik me zo ineens oud. Ergens hoorde ik zeggen: 'Je bent intussen iets bijzonders als je mee kunt praten over eigen oorlogservaringen; zoveel zijn er daar niet meer van: je moet dan minstens vijfenzeventig zijn.' Inderdaad: als je 'pas' zeventig bent, heb je de hongerwinter en de bevrijding al niet meer bewust meegemaakt. Mijn soort mensen sterft uit!!

    Boeken?

    Van Uitgeverij Veen kreeg ik vorige week de nieuwe (uitverkoop)catalogus. Eerst ben ik eens gaan wegstrepen welke boeken/DVD's ik zeker niet zou bestellen: 'De 10 Bijbelse Plagen: Fictie of Waarheid?' en 'Het geheim van de chef' van Gordon Ramsay over o.a. 'gesauteerde radicchio, koude zomersoep, het karamelliseren van bittere blaadjes enz.' Wel heb ik besteld: 'Napoleon', 'Wat iedereen van het Nederlands moet weten en waarom'(door Nicoline van der Sijs) en 'Qumran'. Voor als ik weer eens niets te doen heb! De boekenbon die ik nog heb, ga ik gebruiken voor: Paul van der Velde: 'Tatoeage van de ziel'. Hij corrigeert daarin onze ideeën van de 'oosterse' godsdiensten: Boeddhisme en Hindoeisme. De eerste heeft helemaal niet zoveel met meditatie te maken en de tweede komt neer op het vereren en verzorgen van godenbeelden. Zulke 'correcties' spreken mij wel aan. Ik las bv. over de Koran dat de Mekka-soera's veel vredelievender zijn dan de agressieve Medinastukken (die stammen uit de tijd van de strijd tegen andersdenkenden). Ook voor de Bijbel geldt: het Oude Testament stamt uit andere omstandigheden dan het Nieuwe. Tijdsbesef bij de lezer is van belang bij alle historische literatuur. 

    Naarden

    Op 21 maart was ik met mijn zus en zwager in Naarden. We kwamen voor de Comeniuslezing van Peter Nissen (o.a. over een eventuele internationale geestelijke wereldconferentie in de geest van Comenius) en de uitreiking van de Comeniusprijs 2015 aan Geert Mak, maar voor mij was het een bijzondere ervaring in de Grote Kerk van Naarden te zijn waar in het gewelf de bijbelse voorstellingen te zien zijn die Pieter Oussoren gebruikt heeft als illustraties in zijn bijzondere en grondtaalgevoelige bijbelvertaling. Daarom wordt die 'De Naardense' genoemd. We gebruiken haar vaak bij onze Hebreeuwsbijeenkomsten. Er is intussen een herziene druk van verschenen. Oussoren gelooft niet in definitieve vertalingen. Terzijde: Naarden is als vestingstadje natuurlijk ook de moeite waard: de Van Rossums zijn niet goed wijs. En wat denkt u van de Mattheüs?

    Hoevinudie?

    Vanmorgen las ik in Trouw de column van Ingrid Roerhorst. Over de terechte opstand tegen de bankiers in Nederland. Ze eindigde met de vraag: Waar blijft links met een inspirerend en samenhangend verhaal ter vervanging van de vrijemarktideologie van Rutte en de zijnen? Ook ik wacht in spanning af.

     



  • 20 maart 2015 - Verkiezingen - Late Rembrandt - Maan voor Zon - Bijbelvertalingen - Gereformeerd - Hoevinudie?

    Verkiezingen

    Het waren er inderdaad twee deze keer: Provincie en Waterschap. Ik heb met dit nieuwsitem expres gewacht tot ze geweest waren, want wat je ervóór zegt, is erná vaak achterhaald of niet meer ter zake. Het lijkt de politiek zelf wel! Vooraf dacht ik: ik hoop dat de VVD verliest, maar nu het zover is, denk ik: je zal maar VVD-premier zijn met zo'n uitslag! Laten we hopen dat alle partijen en partijtjes die gewonnen hebben gaan meewerken aan zijn inzet voor een beter Nederland, maar dan meer los van het VVD-partijprogramma. Wat het Waterschap betreft heb ik gestemd op een kandidaat die ik goed ken en die ik deskundig en betrouwbaar acht. Bij eigen ondeskundigheid kun je beter afgaan op een persoon die je kunt vertrouwen.

    Late Rembrandt

    Eindelijk ben ik geweest! Wat een ervaring! Rembrandt moet in de moeilijke laatste jaren van zijn leven een kracht gehad hebben die boven werelds geluk en ongeluk uitsteeg: hij kon als oudgeworden kunstenaar iets waar hij als jongere niet aan toekwam of wat hij eerst niet aandurfde: met juist gemikte strepen en streken precies het diepere gevoelsleven van de scène of de geportretteerde oproepen en weergeven. Je zal zo'n talent maar hebben!

    De Maan vóór de Zon

    Terwijl ik dit schrijf in de volle lenteochtend, heb ik een leeslampje nodig boven de computer: zonsverduistering door de maan. In de (romantische) literatuur wint de zon het altijd van de maan die meer nacht en schaduw met zich brengt dan stralende dag en zonneschijn. Maar vandaag is een kort tijdje de maan de baas over de zon, tenminste in ons werelddeel en vooral op de Faeröer-eilanden. Bij ons was er weinig te zien: dichte bewolking. Maar de tv-beelden maakten indruk en de atmosfeer was als bij avondschemering. Bovendien kon je merken dat dieren (vogels) en planten (bloemen) er wel door beïnvloed werden. Als je goed keek en luisterde natuurlijk.

    Bijbelvertalingen

    Op de gespreksgroep waar ik aan deelneem, was Carla Frederiks aan het woord. Ze is na haar medische carrière theologie gaan studeren. Ik mocht haar doctoraalscriptie op mijn site zetten. Die is vooral boeiend om de weergave van de 'alternatieve' evangeliën die erin zijn opgenomen. Nu sprak ze over drie bijzondere bijbelweergaven: die van P. Oussoren ('de Naardense bijbel'), de Bijbel in Gewone Taal (BGT) en 'De Bijbel voor ongelovigen' (van Guus Kuijer). De eerste is zo dicht mogelijk bij het Hebreeuws en Grieks, de tweede voor minderbelezenen en de derde voor zgn. ongelovigen. Ikzelf ben allergisch als het gaat om een indeling gelovigen/ongelovigen en vind het mooie schrijven van Kuijer weinig met de bedoeling van de Bijbel te maken hebben, maar de vraag: kun je Oussoren en BGT alle twee waarderen, interesseert me wel. Grondtaal- of publiekgerichte taal: dat is het probleem van elke vertaler. Ik ben niet tegen de BGT, omdat die door grondtaalkenners is gemaakt. En ik ben niet tegen Oussoren, omdat hij onze taal volop kent en weet te vinden. Al met al: allebei boeiend!

    Gereformeerd

    Mijn hoofdstuk over religie in het te verschijnen 'Hoorn in de twintigste eeuw'-boek vordert langzaam. Ik ben nu bezig met de 'Gereformeerden'. Terwijl die tegenwoordig in Hoorn via hun Oktaaf de meest aktieve groep zijn in de plaatselijke PKN -waar ik veel bewondering voor heb- struikel ik, als het over de vorige eeuw gaat, over een wirwar van groepen en groepjes die zich bijna allemaal 'gereformeerd' noemden maar daar een eigen voornaam aan toevoegden om hun specifieke richting aan te duiden. Afsplitsing na afsplitsing. Je kunt je daaraan ergeren, maar je kunt je ook afvragen: Zat er een eerlijke bezieling achter, die waarheid boven eenheid zocht? Soms wel, denk ik.

    Hoevinudie?

    Weer twee (van mezelf):
    1. Dood zijn is niet erg, dood gaan is wel erg. En dat je leven lang.
    2. Alwat niet in woorden kan, wacht tot het aan de beurt is.
     



  • 6 maart 2015 - Ondergrondse - Sobere Maaltijd - Rita Feld - Stellingen - Hoevinudie?

    Ondergrondse

    Vorige vrijdag was ik in 'De Vriendschap' in Wadway, waar een drukbezochte avond werd gehouden over 'herinneringen aan het verzet in West-Friesland tijdens de Tweede Wereldoorlog'. Bij ons thuis werd -herinner ik me- als het daarover ging altijd van 'de ondergrondse' gesproken, heel spannend! Een van de zes sprekers was mijn neef Klaas die het had over zijn vader Jan, mijn Wognumse oom. Het gekke was dat er in hun gezin weinig bekend was en is over wat vader deed, omdat alles voor de veiligheid 'ondergronds' werd gehouden. Een andere oom (Jaap) en ook mijn vader, die eveneens betrokken waren bij het verzet, waren volgens mijn herinnering loslippiger, maar dat was misschien ná de oorlog, toen overdrijving van heldhaftigheid ongevaarlijk was geworden! Het was een boeiende avond waarbij ik -historisch geïnteresseerd als ik ben- veel aanvullende informatie opdeed.

    Sobere Maaltijd

    De organisatoren van de 'Sobere Maaltijden' hier in Hoorn mogen zich verheugen in een prima opkomst. Vanavond -het is dan de derde keer- staat de bijeenkomst in 'het Oktaaf' in het kader van de Wereldgebedsdag. Andere jaren valt die meestal samen met de eerste keer, maar omdat het dit jaar zo'n vroege Paas is, zijn we daar nú pas aan toe. Ik ga er graag heen: het is een gemotiveerde en hartelijke groep mensen.

    Rita Feld

    Zaterdag 21 februari jl. werd er een 100% terecht toegekende prijs uitgereikt. De Schippercultuurbehoudprijs die elk jaar aan iemand wordt toegekend die zich verdienstelijk heeft gemaakt voor het behoud en in leven houden van een onderdeel van de Westfriese cultuur, meestal een gebouw. Dit jaar viel de eer toe aan onze buurvrouw Mevr. Rita Feld, die onze Engelbewaarderskerk hier in Hoorn-Noord heeft gerenoveerd en omgebouwd tot een prachtig uitvaartcentrum waar volop gebruik van wordt gemaakt. Het gebouw staat nu op de Hoornse Monumentenlijst. Ik heb haar zeer van harte gefeliciteerd.

    Stellingen

    Al jaren neem ik deel aan een parochiegespreksgroep hier in Hoorn die indertijd werd opgericht n.a.v. het Tweede Vaticaans Concilie en De Nieuwe Katechismus. Tegenwoordig gebruiken we vaak -om goed op gang te komen!- een aantal knetterende stellingen als uitgangspunt van de gedachtenwisseling. Ieder geeft dan een rapportcijfer voor zo'n 'stellige bewering' naargelang haar of zijn instemming. De tienen en de enen komen daarna het eerst voor uitleg in aanmerking! De laatste keer hadden we er vijf, die misschien ook u tot nadenken of tot discussiëren kunnen stemmen:
    1. Ons katholieke geloof is ook maar een mening!
    2. Beledigen met woorden mag, maar hoort niet.
    3. In deze tijd is het voor ons hier in het Westen dé grote opgave om iets te leren van de geestelijke instelling  van moslims en andersom.
    4.De nieuwe oecumene moet zich richten op de Islam en niet meer op het Protestantisme of het Jodendom.
    5. Ik ben meer een 'dweller' dan een 'seeker', d.w.z. ik zoek meer het vertrouwde dan het avontuurlijke.

    Hoevinudie?

    Deze keer weer eens twee:
    1. Hoe slechter het weer, hoe langer je op de bus moet wachten.
    2. Hoe laat het is hoef je niet te onthouden want dat verandert steeds.

     



  • 17 febuari 2015 - Koffiepraat - Ars Longa - Rembrandts Comenius - Planten - Afscheid - Hoevinudie?

    Koffiepraat

    Zowel op maandagochtend in ons zaaltje als verder in de week in de oude pastoriekeuken drinken we hier om tien uur samen koffie. Niet altijd -meestal wel- hebben we dan direct een geschikt gespreksonderwerp. Dus maar weer het weer of de voetbal. Gisteren vond ik bij mijn opruimerij tussen de paperassen plotseling een lijstje dat ons voorlopig uit de brand kan helpen. Er stond: Laat ieder van de aanwezigen om de beurt eens iets vertellen over: 1. verst bezochte reisdoel, 2. meest geliefde muziekinstrument, 3. voorkeurkleur(en), 4. wel of niet geliefde diersoort, 5. meest bewonderde lichaamsdeel, 6. geliefdste sport, 7. meest bijgebleven boek, 8. lekkerste en vieste groente, 9. indrukwekkendste historische figuur, 10. mooiste schilderij of standbeeld. Het gaat natuurlijk niet alleen om het opnoemen maar ook om het waarom.
    Ik ga straks extra koffie kopen!

    Ars Longa, Vita Brevis

    Een van de eerste Latijnse spreuken die ik leerde vertalen in de eerste klas van Hageveld (bij meneer Wüst) was van de wijze geneesheer Hippocrates (460-370 v. Chr.): Ars longa, vita brevis. Soms stond die spreuk op een huis als wijsheid voor de bewoners en de passanten. 'De kunst duurt lang, het leven kort' vertaalden we, om tot ons door te laten dringen dat de schoonheid van de (literaire) kunst ons met gemak overleeft. De rode loper werd alvast uitgelegd voor Homerus en Vergilius, de zwarte voor ons allen. Laat ik nu in een artikel over De Late Rembrandt een heel andere uitleg aantreffen: het leven van een (genees)kunstenaar is te kort om het toppunt van zijn vakkundigheid te kunnen bereiken. Een geneesheer moet dus nooit denken dat hij zijn vak ooit volledig onder de knie krijgt en zo wist Rembrandt dat hij nog lang niet volmaakt was in zijn meesterschap, al stak hij ver boven de anderen uit. Volmaakte dokters bestaan niet, volmaakte kunstenaars ook niet: daarvoor is hun leven te kort.
    Weer wat geleerd!

    Rembrandts Comenius

    Ik ben er nog niet geweest maar heb al heel wat gezien, gehoord en gelezen over de magnifieke tentoonstelling van Rembrandts laatste schiderijen (en tekeningen!) in Het Rijks. Op de gespreksavond die ik mocht meemaken met als inleider de vorige keer door mij al voorgestelde Dr. H. E. S. Woldring die een biografie over Comenius heeft gepubliceerd, werden we het erover eens dat er op die expositie echter in elk geval één schilderij jammergenoeg ontbreekt: het prachtig opgeknapte portret van Comenius dat de grote kunstenaar maakte in 1665 toen hij tijdens de laatste jaren van zijn leven haast naast hem woonde in de Amsterdamse Jordaan en dat nu in het Uffizi van Florence te bewonderen valt. Het heet daar 'portrait of an old man' maar Van de Wetering heeft op goede gronden achterhaald dat het Comenius weergeeft. De positie van de handen en de blik van de oude geleerde geven je echt het idee dat je hem ontmoet als je dit schilderij ziet. Waarom het niet naar Amsterdam kwam -bij de vorige grote R.-tentoonstelling was het er wel!-, weet ik niet. Gelukkig kun je het -in het oud en in het nieuw- bekijken via Google. En in Florence natuurlijk!

    Planten

    Afgelopen zondag ging het in 'Brandts Boeken' over het gevoelsleven van planten. Aristoteles kreeg er bij de schrijver van het nieuwste boek daarover de schuld van dat wij meestal de mensen en de dieren ver verheven vinden boven de planten omdat planten geen rationaliteit en zelfs geen gevoelsleven zouden hebben. Het 'Noli me tangere'-plantje (kruidje-roer-mij-niet) kwam eraan te pas om dat tegen te spreken. Mijn vader zou er niets van willen weten -ofschoon hij trots was dat hij bij het aardappelen rooien nooit een exemplaar een snee toediende- maar Gezelle zou het met de schrijver eens zijn: die begroette in de tuin van zijn geboortehuis graag alle bomen, struiken, planten en bloemen als zijn medeschepselen en vond zichzelf  'een blomme'. En hij excuseerde zich als hij -net als de Vlaamse kwajongens- de paardebloemen als 'pisseblommen' aansprak.

    Afscheid van WBW

    Ik heb nu ook afscheid genomen van het WBW: Het Westfries Biografisch Woordenboek. Dat wil zeggen: als schrijver, niet als lezer. De voorzitter van de werkgroep die dit onderdeel van het Westfries Genootschap verzorgt, good old Jaap Raat, bedankte me dat ik heel wat biografietjes van bekende overleden Westfriezen had ingebracht. Hij had er alle begrip voor dat ik mijn tijd en aandacht nu verder ga besteden aan het boek over Hoorn in de afgelopen eeuw. Bovendien zorgde en zorg ik voor de nodige opvolging in de schrijfgroep.WBW. De goede fles wijn die mij bij deze gelegenheid ten deel viel, kwam goed van pas: afgelopen zondagavond werd ik na de carnavalsoptocht te eten gevraagd bij vrienden in Zwaag en wie denkt u dat de wijn verzorgde?

    Hoevinudie?

    Soms hoor je iets wat je niet begrijpt maar waar je toch over door blijft denken. Een van de schaatsers in Heereveen -ik geloof Kjeld Nuis- zei na een niet gewonnen afstand:
    'Ja, als je wint, kun je ook verliezen!'



  • 2 febuari 2015 - Comenius - Wegdoen - Armstrong - Levensbeschouwing nu - Hoevinudie?

    Comenius

    Afgelopen vrijdag beleefde ik een bijzondere middag in het Auditorium van de Vrije Universiteit. Het deed me goed weer eens in het inmiddels onvoorstelbaar uitgebreide complex -en de boekwinkel!- van mijn oude Alma Mater te zijn. Ik heb aan het eind van de jaren zestig nog net enkele colleges gevolgd in het toen van de grond komende gebouw aan de De Boelelaan en stond er nu van te kijken hoe daar intussen een complete universiteitsstad van gekomen is. Maar ik kwam voor Comenius (Johann Amos Komensky 1592-1670), de grote Tsjechische filosoof en pedagoog (tevens theoloog en taalgeleerde), over wie Dr. H. E. S. Woldring nu een uitermate nauwkeurige en mooi geschreven biografie heeft voltooid en uitgegeven. De biograaf was zelf natuurlijk het centrum van de presentatiebijeenkomst, maar ook de andere inleiders boeiden mij, o. a. toen het ging over Comenius en Ignatius van Loyola. Want ook rondom Comenius speelde zich het probleem af van de verkettering van twee kanten zoals die zich in de tijd van de Contrareformatie haast overal in Europa voordeed. Daar zijn mijn soort mensen in onze jeugd mee opgezadeld zodat we daar nu mee moeten afrekenen door een eerlijker benadering.
    Comenius vluchtte naar Nederland toen hij in zijn eigen Bohemen en Tsjechië achtervolgd werd. Zelf was hij een verlichte geest die de weg van het licht (Via Lucis) zowel natuurkundig als geestelijk onderwees en propageerde. Een man vol idealisme en schrijfdrift, ondanks een zwaar levenslot. Een voorbeeldig mens. Ik heb enkele jaren geleden zijn graf in Naarden bezocht en er diep voor gebogen.

    Wegdoen

    Ik ben in deze dagen -nu er buiten toch geen ijspret te beleven valt- bezig met twee van de moeilijkste dingen: kleren en boeken wegdoen. En niet meer te gebruiken toiletartikelen. Dit laatste is het gemakkelijkste: overjarige potjes, doosjes en busjes hebben mijn hart niet gestolen. Maar die boeken! Sommigen in mijn omgeving beweren dat ik last heb van een tweedewereldoorlogtrauma: niets kunnen afdanken omdat je denkt dat alles schaars is en er gehamsterd moet worden. Het zal wel. Maar ik ben nu aardig aan het ruimen. Alleen: die boeken!

    Karen Armstrong (wordt vervolgd!)

    Vorige keer had ik het over Karen Armstrong. Ik ben nu bezig met haar boek "Een geschiedenis van God". Ik vind het geweldig. Ze schrijft zeer leesbaar en helpt je om je religieuze bewustzijn te emanciperen. Ruim 450 pagina's, maar het zou best kunnen zijn dat ik aan het eind denk: was dit boek nog maar dikker geweest!

    Lessen

    Bij mijn VU-bezoek werd mij een catalogus van de uitgeverij Damon (uit Budel) in handen gespeeld, waarin een beschrijving stond van een nieuwe middelbare schoolcursus 'Levensbbeschouwing - Filosofie - Maatschappijleer'. Er stond in vermeld welke onderwerpen er bij dergelijke lessen op het voortgezet onderwijs aan de orde zouden kunnen (of: moeten) komen. Ik heb daar vroeger jarenlang les in gegeven onder de titel 'Levensbeschouwelijke Oriëntatie' en vroeg me af welke thema's er toen nog niet bijhoorden en nu wel. Geheel nieuw -en dus modern- waren er maar weinig. Ik heb het geheel eens uitgevlooid (ruim tachtig items) en zag dat er maar ongeveer twaalf bijzaten waarvan ik dacht: dat zat er in mijn leraarsjaren nog niet bij, althans niet zo prominent. Hier zijn ze:
    zelfkennis - je uiterlijk - milieu - migranten - dapperheid en eerlijkheid - kunst - begin en einde van het leven - reclame - zin - digitale communicatie - emancipatie - tolerantie en geweld.
    Was ik nog maar jong!

    Hoevinudie?

    Iemand vroeg zich af: Als die 'concierge' aan die Tarik gevraagd zou hebben: 'Is-ie-geladen?', wat zou dan het antwoord zijn geweest?

     

     



  • 18 januari 2015 - Armstrong - Mahler-Gatti - schoonmaak? - Kuyer - Hoevinudie?

    Karen Armstrong

    Ik was tot nu toe niet zo aan haar toegekomen, maar mijn collega's-dominees lieten soms merken dat ik haar niet zou moeten missen. Vanmorgen was ze op Buitenhof: Karen Armstrong, groot religiedeskundige. Kijk daar heb je wat aan als het over Parijs en Verviers gaat. Fundamentalistische bekeerlingen en extreme saeculieren kregen er allebei van langs. En dat zo goed onderbouwd en geformuleerd! Het serieus nemen van religie, waar ze toe oproept, heeft volgens haar meer met de behoefte aan zingeving dan met al of niet (godsdienstgebonden) gelovig zijn te maken. Ik vond wat ze zei woord voor woord doordacht en duidelijk gepresenteerd en ga haar boeken lezen. 

    Mahler-Gatti

    Afgelopen donderdag liet de echte Gatti zich kennen in Het Concertgebouw. Al wordt hij pas per september 2016 officieel de vaste dirigent van het Koninklijk Concertgebouworkest, hij breekt nu al door. Vooral met Mahler. De negende en zesde symphonie werden onlangs nog wat voorzichtig neergezet, nu brak hij los in de derde. Eerst precies -maar gedreven- getrouw aan de partituur, maar bij het laatste deel volledig door Mahler meegesleept en opgenomen in het grote geheim. Wat mogen we veel verwachten!

    Schoonmaak?

    'Na Driekoningen verlaten de papen hun woningen' was vroeger een gevleugeld woord in clericale kringen. Er werd mee bedoeld dat geestelijken vaak een korte uitrustvakantie elders hielden na de drukte van de kersttijd. Bij mij gaat het dit jaar anders. Al langere tijd vond ik dat mijn kleren- en boekenkasten nodig weer eens moesten worden opgeruimd en dus moesten mijn slaap-, bad- en woonkamer er aan geloven. Ik ben zodoende al vroeg in een soort schoonmaakwoede vervallen en ben nu in de laatste fase. Alle dagen wat en elke avond met een gevoel van trots uitrusten bij de tv. Soms denk ik dat ik een ander vak had moeten kiezen: mantelzorger of zoiets.

    Guus Kuyer

    Bij Wim Brands was vandaag Guus Kuyer. Ik kreeg onlangs van een kennis die wist dat ik iets met de Bijbel heb, zijn 'bewerking' van het eerste bijbelboek cadeau en beloofde het te zullen lezen. Maar eerlijk gezegd ben ik er niet positief door geraakt. Ook vanmorgen vond ik zijn bijbelbenadering ronduit oppervlakkig. Hij gebruikt de tekst om er zijn eigen verhalen van te maken en mist daardoor een dimensie waar het nu juist om gaat bij dit geheimzinnige boek. In onze Hebreeuwsgroep zijn we daar nu juist naar op zoek door de grondtaal op dit punt te onderzoeken en te bevragen. Kortom: Kuyer is de zoveelste die -net als vroeger de schrijvers van 'Bijbelse Geschiedenis'-boeken- een eigen verhaal kwijt wil en daarbij gebruik maakt van bijbelse verhalen. In literair heel mooie verteltaal, dat wel. 

    Hoevinudie?

    Deze keer heb ik er twee:
    - Na de toestanden in Parijs vroeg een middelbare school-leerling die Feyennoord-fan was, aan burgemeester Aboutaleb: Mogen we nog wel zingen 'Geen woorden maar daden?'.
    - Joop Schouten, Westfriesliefhebber, vertelde over zijn buurman Seimen, dat die bij het perenplukken van een tamelijk hoge ladder afgekukeld was en tussen de afgevallen peren was terechtgekomen. En weet je wat Soimen zaai? 'Ik was zeker roip!".

     



  • 8 januari 2015 - Parijs - Jaarwisseling - Loterij - Lizzy - scriptie XXIII - Hoevinudie?

    Parijs

    Voorafgaand aan de plaatsing van mijn eerste berichtjes op deze site in dit nieuwe jaar, kreeg ik een uitnodiging van de Gemeente Hoorn en de Hoornse Raad van Kerken om vanavond mee te doen aan een protestbijeenkomst bij ons stadhuis in verband met de afschuwelijke gebeurtenissen in Parijs. Ik zal niet gaan, ik ben verhinderd, maar ik leef wel mee. Wie had gedacht dat we in onze tijd nog weer terecht zouden komen in een situatie die terug doet denken aan Lepanto? Ook toen ging het om extremisme tussen groepen moslims en west-europeanen, waar Franciscus van Assisi in zijn tijd al doorheen probeerde te breken. Gelukkig hebben we sinds kort onze eigen (paus) Franciscus, maar ik denk niet dat die er veel aan kan doen. De meesten van ons willen niet uitdagen en niet radicaliseren maar op een andere manier contact zoeken. Je hebt nooit honderd procent gelijk, toch? Al blijft een geweer heel iets anders dan een spotprent.

    Kerst en Jaarwisseling

    Zoals ik u vorige keer vertelde, heb ik mijn kerst gedeeltelijk in de Stopera gevierd. Door op eerste kerstdag de opera La Bohème daar mee te maken. Ik moest me wel even aanpassen want het was niet bepaald een kerkdienst en ook geen spetterende showopera, maar een nogal ingehouden en rakende vertoning van de ontwikkelingsgang van half-volwassen artistiekelingen, die door de ervaring van het sterven van een geliefde/vriendin het echte leven binnenvallen. Ook Puccini's prachtige muziek is enigszins terughoudend (als je dit van muziek kunt zeggen). Ik ben er nog verschillende dagen voor mezelf mee bezig geweest. Dat kwam ook omdat op een van de dagen erna een opgenomen weergave ervan te zien en te horen was op een van de tv-zenders. Een ervaring.
    Met oud en nieuw was ik weer bij mijn zus en zwager in ons geboortedorp: die traditie houden in ere tot in lengte van dagen!
    Trouwens: aan u allen een zo gelukkig mogelijk nieuwjaar gewenst!!

    Loterij

    Kort na Kerst werd ik opgebeld of ik mee wilde doen met de Postcodeloterij. Ik zei meteen nee, want ik houd niet van onverdiend geld -hoort u dat, heren graaiers?- en ik vind prijzen van een miljoen of meer nergens voor nodig. Daarna zag ik het programma over hoe het enige tijd geleden in Vrouwenpolder is gegaan, waar een hele straat in de prijzen viel. Wat een prachtig voorbeeld van hoe het ook kan: je leven niet overhoop gooien, solidariteit met elkaar en blij zijn met minder of geen geldzorgen. Dan ga je ervaren dat in het hebben van veel geld het echte geluk niet zit.

    Lizzy van Leeuwen

    Als het even kan, kijk ik op een vrije zondag naar Buitenhof. En soms lukt het me om ook het daaraan voorafgaande boekenprogramma van Wim Brands te volgen. Gelukkig wordt dat trouwens verderop in de week herhaald. Ik heb grote bewondering voor hoe die Wim dat doet: hij geeft je echt een idee van het (met de schrijver ervan) besproken boek zonder dat je het gevoel krijgt: ik hoef het niet te kopen. Deze keer ging het over 'De Volcontinu' van Philip Snijder en over 'De Hanebalken' van Lizzy van Leeuwen. Met deze laatste heb ik persoonlijk kennisgemaakt toen ze onderzoek deed voor haar onderwerp: zelfmoord onder agrariërs. Ze was hier in West-Friesland gestuit op een zekere tegenwerking en noemde dat 'taboe'. Ze vroeg of ik er wat van wist. Ook ik hield de zaak wat af, want ik kan me voorstellen dat mensen die zoiets van nabij hebben meegemaakt -gelukkig hoor ik daar zelf niet bij- het voor de verwerking niet zinvol vinden ermee in de openbaarheid te treden. Dat is geen taboe maar dat is respect voor privacy en misschien angst voor herleving van het verdriet. Zij dacht eerder aan schaamte, omdat het misschien vaak samenhangt met het niet kunnen bolwerken van een bedrijf. Ook in het programma bij Brands vond ik haar niet erg fijngevoelig. Maar misschien krijg ik bij het lezen van haar boek een andere indruk en helpt ze er juist door mee zo'n gebeuren te verwerken.

    Scriptie XXIII

    Binnenkort zal ik weer eens een artikeltje van mijn hand op deze site zetten. Scriptie XXIII, over de Nederlandse Bijbelvertalingen vanuit de Vulgaat. Ik heb daar het een en ander over uitgezocht naar aanleiding van een vraag van een van mijn medeleerlingen in de Hebreeuwsgroep. Die kende de Willibrordvertaling maar wilde weten of er vóór de uitgave daarvan in Roomse kring uitgaven waren geweest die niet op de later ontdekte grondteksten, maar meer op de Latijnse Vulgata-vertaling teruggingen. Misschien een vraag voor deskundigen, maar wie weet zijn er onder u die hier ook wat meer van willen weten. Ikzelf vond het een boeiend onderwerp.: historie, bijbel en talen: wat wil je nog meer?

    Hoevinudie?

    Deze keer niet een grapje maar een denkertje.
    In Prediker 9, 4 staat: Beter een levende hond dan een dode leeuw. Zegt iemand in de bijbelklas: 'Ik vind het omgekeerde!'.

     



  • 21 december 2014 - Donkere Dagen - Lessen - Verziekt? - La Boheme - Hoevinudie?

    Donkere Dagen

    Het lijkt wel of, als je ouder wordt, de donkere dagen vóór Kerstmis je meer mistroostig maken dan vroeger. Ik zal tenminste blij zijn als de dagen weer gaan lengen. Als kind vond ik de laatste dagen van het jaar (sintemaarten-sinterklaas-ijsbloemen op de ramen-bevroren boerenkool en spruitjes halen op mijn vaders bouw-soms al wat sneeuw en ijs-kerstmis met alles d'rop en d'ran-oud en nieuw en al gauw mijn moeders verjaardag) juist dagen om naar uit te zien, maar de laatste tijd zie ik al voortijdig uit naar de lente. Gelukkig gaat die zeker komen en kan het zijn dat de harde winter wegblijft. Maar hoe dan ook: op naar een gelukkig nieuwjaar!

    Lessen

    Ik kom nog even terug op mijn lessen op Hageveld in de afglopen novembermaand. Ik had ze goed voorbereid want ik wist van vroeger dat daar veel van afhangt. Dat beloonde zich: de leerlingen waren geïnteresseerd en ikzelf had weer een beetje een nieuwe geestelijke wereld (de van mythen, sprookjes, fabels enz.) -grondiger dan vroeger- te pakken. Zoiets heeft vaak een nasleep: in een van mijn gespreksgroepen mocht ik hetzelfde onderwerp ook aan de orde stellen en binnenkort ben ik als inleider welkom bij een gespreksmiddag van de Hoornse KBO. Het zal gaan over het verschil tussen historische feitelijkheid en fantasierijke fictie en de waarde van beide, over het onderscheid tussen  lectuur en lit(t)eratuur en dat tussen proza en poëzie. Je kunt erover bezig blijven!

    Verziekt?

    In dezelfde week -die van 15 december jl.- verschenen er twee boeken die over hetzelfde onderwerp gaan maar totaal verschillend daarover berichten. De uitgebreide voorlopige biografie (bijna 600 blz.!) van kardinaal Simonis door Ton Crijnen en het mooi van foto's voorziene Pastoraal Logboek van mijn klasgenoot pastor Wim Al over de laatste vijftig jaar in rooms-kerkelijk Nederland. Hoe is het toch mogelijk dat dezelfde periode zo verschillend werd beleefd en zo tegengesteld werd benaderd door aan de ene kant meestal kortzichtige en vaak onbetrouwbare kerkleiders en aan de andere kant radicale en volop in de maatschappelijke werkelijkheid staande practijkpastores? Waar komt toch die autoritaire vooringenomenheid van de meeste -soms goedbedoelende- 'hooggeplaatsten' vandaan? De beide boeken hebben mij de ogen -nog meer- geopend: het kerkelijk leven van de 'Roomsen' is grondig verziekt. Gelukkig heb ik -naar ik meen- in míjn leven net als velen een eigen uitweg gevonden.

    La Bohème

    Wat ik nog nooit heb beleefd, gaat me dit jaar overkomen: op eerst kerstdag niet naar de kerk maar naar de opera! Dat komt zo: ik heb dit jaar in deze dagen vijf kerkdiensten op me genomen: één in Avondlicht hier in Hoorn, twee (nachtmissen) in Heerhugowaard 't Kruis, één op oudejaarsavond en één op nieuwjaarsdag, resp. in 't Kruis en in Heerhugowaard De Noord. Wel wat veel, maar dat kwam zo uit. Op eerste kerstdag hield ik me vrij, want ik werd uitgenodigd om dan naar het Operatheater in Amsterdam te komen voor Puccini's La Bohème (met inleiding). Het schijnt een prachtige opvoering te zijn -ik las de recensies- en ik zie me al zitten genieten!

    Hoevinudie?

    Van de nieuwe Gerarduskalender (2015) vond ik deze wel leuk:
    Piet probeert de kerstpreek van de pastor te volgen. Maat hij is nogal doof en vraagt na enige tijd aan zijn buurman: Waar heeft hij het over? Deze antwoordt: Dat heeft hij nog niet gezegd!

     



  • 2 december 2014 - Bos - Gheorghiu - Kribbe - Gezin - Hoevinudie?

    Bos

    Bij 'Bosatlas' moet ik altijd nog denken aan onze hoofdonderwijzer op de lagere school. Die heette Bos, vandaar. Dat overkwam me vorige week weer eens, toen ik de advertentie las van de twee Bosatlassen die onlangs nieuw zijn uitgekomen: die van 'het cultureel erfgoed' en die van 'de geschiedenis' van Nederland. Voorlopig (tot oudjaar) te koop met een korting van twintig euro. Nu had ik toevallig in de loop van het jaar wat boekenbonnen gekregen en die had ik nog niet gebruikt. Dus kon ik één van de twee ermee kopen. Welke? Die van het cultureel erfgoed leek me nogal wat materiaal -vooral plaatwerk- te bevatten dat ik al eens elders was tegengekomen. Daarom koos ik voor die van de Nederlandse geschiedenis (576 pagina's met ruim 1500 kaarten, afbeeldingen en foto's). Ik zit er nu vaak met gretigheid in te lezen en te kijken. En daar ben ik voorlopig nog niet mee klaar.

    Gheorghiu

    Op 25 november maakte ik in het Concertgebouw het optreden mee van de wereldberoemde diva Angela Gheorghiu. Wat een topfiguur, wat een unieke stem (zowel in het forte als in het piano) en wat een presentatie! Ze kon de hele zaal aan, met gemak. Toch ben ik het wel eens met de recensies: te veel uiterlijk vertoon -veel trappenloopshow, veel japonnenwisseling, veel kushandjesgedoe en (te) veel gewuif naar het publiek-, haar partner te veel in de schaduw, het orkest te luid en zijzelf te weinig van binnenuit. Contact met het publiek is de winst van deze tijd, maar s.v.p. niet ten koste van de diepgang. Maar toch: die stem: een godsgeschenk.

    Kribbe

    Ik ben warempel al bezig met de voorbereiding op mijn kerstpreek. Het thema zal zijn: "Terug naar de kribbe". Volgens mij kan een flinke stap terug in de tijd (ongeveer 2020 jaar) ons helpen om de onzekerheden van onze tegenwoordige tijd met goede moed door te komen. Bij de kribbe -tegenwoordig: voe(de)rbak!- leer je de mentaliteit die daarvoor nodig is: vertrouwen dat 'het intieme kleine' en 'het dankbare bescheidene' je op het goede spoor zetten. Die levenshouding vind je misschien als je even denkt aan hoe ze toen met het kerstkind omgingen: eerbiedig (Maria), zorgzaam (Jozef), verwonderd (de herders), hoogachtend (de drie koningen), blijmoedig (de engelen) en vredelievend (de os en de ezel). Als je daar iets van meepikt, kun je het nieuwe jaar -2015 in onze samenleving- vast wel aan.

    Ons Gezin

    Afgelopen zondag waren we met al mijn zusters en broers bij elkaar in mijn zaaltje hier in Hoorn. Want er waren er vier van wie kort geleden de verjaardagsviering met ons allemaal erbij, erbij was ingeschoten om allerlei redenen. We waren compleet: alle tien met hun partner -op mij en mijn bewust ongetrouwde zus Ria na- en in opperbeste stemming. Bij enkelen is er lichamelijk wel wat aan de hand (geweest) -de meesten zijn boven de zeventig!- maar geestelijk kunnen we elkaar nog goed aan. Hou'en zo, vond iedereen.

    Hoevinudie?

    Soms voel ik me nog lang niet zo heilig als Maarten van Rossem. Neem nou wat hij zich laatst liet ontvallen: "Wat ik publiceer is meestal tamelijk intelligent. Wat ik aan dommigheden produceer houd ik liever voor me. Was iedereen maar zo."
    Ik hoop ooit verder te komen in de navolging van Maarten!



  • 17 november 2014 - Muur - Mozart - Hallen - Hanhart - Hoevinudie?

    De Muur

    Op 9 november 1989 kreeg ik tranen in mijn ogen van wat ik zag op tv. Nu krijg ik dat tegenwoordig wel meer als ik me erger aan de pulp die ons vanwege de kijkcijfers vertoond wordt, maar toen was het vanwege blijdschap en -dieper- ontroering omdat 'De Muur' was gevallen. Ik was in de jaren ervoor enkele keren in de DDR (Maagdenburg) geweest omdat er toen vanuit Hoorn kerkelijke contacten waren met de dominees van de Magdeburger Dom, die door de Stasi oogluikend werden ontzien op voorwaarde dat wij positieve interesse toonden voor het DDR-systeem. Maar dit laatste lukte van geen kant: we werden steeds koud om het hart als we daar waren en deden ons best de vrijheidslievende collega's daar te troosten en te bemoedigen. Wat me het meest kwaad maakte was de dodelijke ambtenarendiscipline en de armoe van de staatswinkels. Tranen dus toen ik de bevrijdende uitbraak op tv zag.
    Overigens komt iets van de toenmalige gevoelens bij me boven als ik het nu lopende programma van Menno Bentveld over nog bestaande muren in de wereld volg. Niet alleen maar pulp, dus.

    Mozart: Le Nozze

    Gisteren was ik in Tuschinski, waar de filmuitzending van Mozarts Le Nozze di Figaro werd vertoond vanuit The Metropolitan Opera in New York. Een fantastischer uitvoering is niet denkbaar. Was het vroeger nog wel eens zo dat de muziek het won van het spel of van de enscenering, die tijd is voorbij, mede door de technische, communicatieve en organisatorische mogelijkheden van tegenwoordig. Als Mozart dit zelf zou zien, zou hij het hem toekomende applaus onmiddellijk retourneren naar de op- en uitvoerenden.

    De Amsterdamse Hallen

    Met mijn zus ben ik al een paar keer gaan kijken naar de nieuwe overdekte markthal in Rotterdam. Maar nu ben ik erachter dat er in Amsterdam ook iets geweldigs op gang is gekomen: "De Hallen" in de gerenoveerde en heringerichte GVB-tramremise West achter de Kinkerstraat. Je vindt er een overdaad aan tweedehands boeken, een bibliotheek, veel restaurants, allerlei bijwinkeltjes, uitgebreide foodhallen en negen filmzalen. Je zou er bijna voor in Oud West willen gaan wonen.

    Hanhart over Marcus

    Van een bevriende dominee kreeg ik de vraag: Wat vind je van de boeken van Karel Hanhart? Ik wist niet over wie hij het had. Maar nu wel: Hanhart is een gepensioneerde professor in de theologie in Brussel, die het oudste evangelie (de oerMarcus) heeft onderzocht en er een verwerking in ziet van de verwoesting van de tempel van Jerusalem en de ondergang van Judea. Hij leest het als een soort Griekse Tragedie (zijn boek heet dan ook 'De Tragedie voorbij') en beweert dat Jezus' optreden door Marcus (en zijn nakomers) werd geïnterpreteerd als een mogelijkheid om het onderuitgehaald worden van de Joodse geloofsbeleving door de tempelverwoestende Romeinen te verwerken en over te gaan naar de meer verinnerlijkte en altruïstische religie van Jezus. De tempel is verwoest, maar Jezus kwam over de ondergang heen. Het boek boeit mij omdat ook onze 'christelijke tempel' (het conventionele kerkelijke christendom) -althans in West-Europa- bij velen onderuitgaat.

    Hoevinudie?

    Droevige invalide tot eenzame zwerver: "Ik mis twee armen!".
    Eenzame zwerver tot droevige invalide: "Ik ook!".



  • 1 november 2014 - Familie - Hageveld - Schaatsen - Lampionplant - Wit-Zwart - Hoevinudie?

    Familie

    Voor mijn familie is dit najaar nogal bijzonder. Niet alleen vanwege het prachtige herfstweer dat we doormaken -dat beperkt zich gelukkig niet tot onze eigen kring!- maar door de vele jubilea en verjaardagen. Een gouden huwelijksfeest en zeven verjaardagen (waaronder een negentig-, een tachtig-, een vijfenzeventig- en een vijfenzestigjarige). Feestelijkheden alom. Maar de schaduwkant van het 'Lang zullen we leven' is natuurlijk het verouderingsproces en het moeten inleveren van sommige, vroeger zo vanzelfsprekend aanwezige, gezondheidselementen. Drie operaties en een afgebroken vakantie. Maar we mogen niet klagen: we komen er allemaal goed doorheen.

    Hageveld

    Afgelopen week was het zover: gastlessen op Hageveld. Ik was uitgenodigd een groepje leerlingen -vooral meisjes!- iets te vertellen over de literaire verhaalvormen zoals: mythen, sprookjes, sagen, fabels, epossen, anekdotes enz. Ze hadden zelf mogen kiezen om deze (extra) lessen mee te maken en ze waren tot mijn genoegen zeer geïnteresseerd en aandachtig. Er vielen me twee dingen op: 1) zelf creatief iets schrijven was voor sommige van deze vijftienjarigen heel gewoon en 2) de meesten waren veel belezener dan ik verwacht had, ze wisten van het onderwerp al heel wat af. Dat er onder jongeren niet meer gelezen wordt, is dus een onjuist vooroordeel. Mobieltjes waren gewoon verboden en ieder had een eigen laptop bij de hand. Ik voelde me terug in mijn vroegere leven: leerling en leraar op Hageveld!

    Schaatsen

    Bij prachtig herfstweer schaatsen (zonder zelf de ijzers onder te binden) is warempel mogelijk: ik volg het Heereveense gebeuren met groot genoegen op de TV. En voel me permanent trots op onze coryfeeën: Jan, Ireen, Sven. Als het zo doorgaat, ziet u me binnenkort in Thialf en wie weet bij de Elfstedentocht 2015. Als toeschouwer natuurlijk.

    Lampionnetjes

    In onze achtertuin vroeger thuis hadden we als kinderen veel plezier van de lampionbloemen (physalis alkekengi of jodenkers) die in de herfst zo prachtig oranje afstaken tegen het lang groenblijvende gewas van de lampionnetjesstruik. Laat ik nu van de week een flinke pol van dat soort voor mijn tuin cadeau krijgen van een vriendin. Meteen een mooi plaatsje gegeven, natuurlijk, en nu wachten op de verdere uitgroei. Die zal zich waarschijnlijk wel pas het volgende seizoen doorzetten, maar dan ook elk jaar zijn aparte schoonheid blijven vertonen.

    Wit-Zwart

    Wat een geluk dat Sint Maarten geen getinte knecht bij zich heeft! Als hij op 11 november zijn deuren voor de zingende kinderen opent om ze iets lekkers te geven, valt daar niets discriminerends van te maken. Als hij zich tenminste niet vertoont in soldatentenue (militarisme!) of in bisschopsmantel (standsverschil!). Ik ben van plan in de sinterklaasdagen weer eens mijn zwarte priestertoog te gaan dragen. Dan valt Zwarte Piet niet zo op!

    Hoevinudie?

    Meester: Pietje, wanneer zie je een baby het liefst?
    Pietje: Als die slaapt, meester.
    Meester: Pietje, wanneer zie je een vogel het liefst?
    Pietje: Als die vliegt, meester.
    Meester: Pietje, wanneer zie je een leeuw het liefst?
    Pietje: Als die dood is, meester.

     

     

     

     

     

     

     

     

     



  • 16 oktober 2014 - Naamfeest - 90 - Adèle - Heer - Foto - Hoevinudie?

    Naamfeest

    Het is vandaag mijn naamfeest. Ik hoefde niet te tracteren want bij de koffie was er nog een andere Gerrit die bovendien echt jarig was en die royaal uitpakte. Toen ik er vroeger achterkwam dat Gerardus Majella (1726-1755) een wat zielige redemptorist was geweest, wilde ik mijn naam veranderen en Gerrit heten. Net als de opa naar wie ik vernoemd was en die volgens de verhalen -hij stierf in het trouwjaar van mijn ouders- een leuke vent was geweest. Maar op het seminarie gingen ze met een naamsverandering niet mee en ook mijn familie vond zoiets aanstellerij. Nu ik mijn puberteitsjaren zo goed als achter me heb, vind ik die Gerardus toch wel weer sympathiek. Hij heeft in elk geval wat van zijn korte leven gemaakt: hij heeft 'de mensen niet verlaten'.

    Negentig!

    Komende zondag viert mijn enige nog in (dit) leven zijnde tante haar negentigste verjaardag. Ze is nog zo gezond en levenslustig dat ze een voorbeeld is voor ons allen. Want je kunt er zelf ook heel wat -niet alles, natuurlijk- aan doen.

    Adèle

    Soms -niet vaak- wint een televisieprogramma het van een bioscoopfilm of een toneelvoorstelling. Die ervaring had ik toen ik van de week eigenlijk naar de film wilde maar wegens een natte neus niet ging en dus maar voor de tv ging zitten. Daarop was het interviewprogramma over Adèle Bloemendaal te zien. Wat een wonderlijk en eigenaardig mens is dat! En hoe schokkend te beseffen dat ze na dit interview niet meer kan praten en lopen door de zoveelste beroerte! Ik las op mijn historische kalender dat ze ook politiek bewust en radicaal was. Toen de Centrumpartij in 1983 nogal wat aanhang kreeg in Almere en er twee zetels haalde in de nieuwe gemeenteraad, weigerde ze daar verder nog op te treden. Goed zó, Adèle!

    Heer

    Loop ik gisteren (tussen haakjes: niet: gister; zoals plotseling, niet plots) in Schagen een kapperszaak binnen waar op dat moment alleen dames behandeld werden. Ik vroeg: 'Knipt u hier ook heren?' Zegt een van de kapsters hoopvol: 'Nog niet'. Ik had er de hele verdere dag een goed humeur van. Ze had ook kunnen zeggen: 'Ja, maar die zijn er niet'.

    Foto

    Hoe vin-u mijn nieuwe zelfportret op de Home-pagina van deze website? Gelukkig niet zo oud uitgevallen als de pasfoto -zonder bril, dat wel- op de biografiepagina die daarna volgt! Het was de bedoeling een redelijk gelukkig mens te vertonen die een beetje leraar-achtig mocht overkomen. Op de voorgrond een glas wijn (én een glas water!), op de achtergond Amsterdam CS. Een ongestreken overhemd komt wat jeugdiger over!

    Hoevinudie?

    Wat is een gedicht maken toch makkelijk! Maar je moet er maar opkomen! Gezellle zegt: het is geen kunst, het is een gunst! Ik kreeg vandaag van mijn Poëziekalender -ik ben een kalenderfreak!- het volgende, volgens mij échte, gedicht mee (van een zekere Simon Knepper):
    Huisdichter
    Het gieren van de najaarsstorm
    doet ieders hart verstijven.
    'Wat hoor ik?' vraag ik voor de vorm,
    'Het gieren van de najaarsstorm!'
    roept men. Ik glimlach, om -conform
    de regels- neer te schrijven:
    'Het gieren van de najaarsstorm
    doet ieders hart verstijven.'

     

     



  • 4 oktober 2014 - Nieuwe Aanwas - Nestgeur - Gatti - Kolhorn - BGT - Hoevinudie?

    Nieuwe Aanwas

    Als je de tot de oudsten van een groot gezin behoort, bereik je soms de overgrootvadersleeftijd voor je het weet. Een jongere broer of zus is dan soms nog niet eens opa of oma. Ik heb een oomzegster die wat haar leeftijd betreft al oma had kunnen zijn (maar het gelukkig nog niet is!) Een oomzegger van mij is deze week vader geworden van zijn eerste kind: een zegen (ook voor het kind!) en een vreugde voor (groot)ouders en familie. En nu maar hopen dat het kleine meisje zich gauw ook gezegend zal voelen met zo'n familie!

    Nestgeur

    Vorige week zag ik in Amsterdam de film: Dorsvloer vol confetti, naar het boek van Franca Treur. Het betreft een meisje dat bij haar volwassenwording moet breken, niet alleen met haar ouderlijk gezin maar ook met de benauwende confessie van haar ouders die bij de Zeeuwse Biblebelt horen. Ze doet dat dapper maar ook mild. Voor een rooms-katholiek-van-vroeger zit er veel vergelijkbaars in die film. Ook hij of zij kan soms zo verlangen naar de nestgeur van zijn/haar kindertijd. Overschakelen vraagt dapperheid en dankbaarheid, vind ik. 

    Gatti

    Het Concertgebouworkest krijgt een nieuwe dirigent: Daniele Gatti. Hij begint pas in 2016, maar we weten nu al dat deze keus een voltreffer is. Hij moge dan niet zo'n radicale vernieuwer zijn, wat hij tot nu toe al met het orkest heeft gedaan (G. Mahler, R. Strauss, R. Wagner) maakt hem tot een lieveling van de orkestleden. En dat is wel nodig na al die ruzies. Voor mij is hij natuurlijk vooral een schot in de roos omdat hij -misschien na Haitink- de beste levende Mahler-dirigent is. Dat hij zich bij Bach en Mozart wat ingeklemd voelt door de partituur, vind ik een intrigerend gegeven.

    Kolhorn

    Met mijn Past Rotary-vrienden heb ik deze week Kolhorn ontdekt. Ik ben er vaak langsgereden vanuit (of op weg naar) 't Zand waar onze oudste broer met zijn gezin woont, maar nu gingen we met een boot kriskras door dit prachtige dorp dat vroeger een overzethaven was aan de Zuiderzee. Het ligt tussen de Groetpolder en de Wieringerwaard, met aan de oostkant de Wieringermeer. Monumentenzorg en enkele rijke sponsors hebben deze parel voor het nageslacht bewaard en opgepoetst. Het is nu een aanrader eerste klas. De naam Kolhorn betekent overigens -zo legde de gids ons uit- 'gekke vrouwen-hoek'.

    BGT

    Met veel interesse heb ik me verdiept in het tot stand brengen van de Bijbel in Gewone Taal. Al een paar jaar lees ik het tijdschrift 'Met Andere Woorden' dat daarover gaat en waarin nauwkeurig verantwoording wordt afegelegd van de opzet van deze uitgave. Geheel anders dan bij de verhalen van Guus Kuijer en Nico ter Linden gaat het hier om een echte vertaling van de volledige grondteksten, maar dan zo dat bij het doorgronden daarvan de vertaler zich afvraagt: hoe formuleer je dat nu in ons hedendaagse, direct begrijpbare Nederlands zonder woorden te gebruiken die niet gewoon zijn. De Bijbel is niet gewoon, maar de woorden kunnen dat wél zijn. Eerst is er door deskundigen nog eens goed onderzoek gedaan in de bijbelse grondtalen en daarna zijn er moderne neerlandici op losgelaten die wegweten in de moderne spreektaal. Het resultaat is boeiend en verrassend: je gaat soms een tekst veel beter begrijpen. Dus niet alleen niet-deskundigen maar ook theologen en taalkenners hebben er wat aan. Ik vraag me af hoe deze vertaling in een kerkdienst over zou komen als er daar uit zou worden voorgelezen. In Hoorn gaan we dat binnenkort een keer uitproberen. Ik sta er niet negatief tegenover omdat er een degelijke wetenschappelijke studie achter zit waardoor er een nieuw en beter soort verstaan van de tekst mogelijk wordt. Leve de BGT!

    Hoevinudie?

    Het is vandaag werelddierendag. Daarom deze van Herman Finkers: Ik ga vandaag vissen, want het is wereldierendag. En ik doe als verjaardagspresentje een extra dikke pier aan de haak!

     

     

     



  • 15 september 2014 - Film - Monumentendag - Oek de Jong - Djandoubi - Hoevinudie?

    Film

    Eindelijk kwam ik eraan toe: de film Boyhood. Drie uur durend, maar ik heb me geen minuut verveeld. Toen ik vooraf de recensies las, dacht ik: wat maakt mij dat uit, dat het live-opnamen zijn uit reëel verlopen en nog lopende levens: het gaat toch om het thema! Of het gefilmde zich over zoveel jaren echt heeft afgespeeld in de werkelijkheid of dat alles min of meer natuurgetrouw gefingeerd in elkaar is gezet, wat maakt mij dat uit? Maar nu heb ik ervaren, dat het 'echte' toch wel versterkt werd doordat de opnamen uit het lopende leven van de hoofdfiguren gegrepen waren. Je komt er a.h.w. dichterbij. Heel boeiend vond ik in verband daarmee de verhouding beeld-gesproken woord: er was dus geen dialoogtekstschrijver aan te pas gekomen, hoogstens een prima montage-man om te zorgen dat wat je zag en wat je hoorde goed bij elkaar pasten en bij het verloop van de film. Wat kunnen een paar woorden soms veel zeggen en wat kunnen beelden veelzeggend zijn! Mij stelde het natuurlijk wat teleur dat de verschijnselen kerk (doop) en bijbel wel erg gemakkelijk werden geseponeerd als een soort verstoring van de natuurlijke persoonsontwikkeling. Maar religieuze ervaring (b.v. het betreden van een holle canyon en het gesprek over 'de leegte') kregen wél een kans.

    Monumentendag

    Ik was in Amsterdam op de jaarlijkse monumentendag. Het lukte om twee kerken nog eens goed van binnen te bekijken: de Nieuwe Kerk en de Westerkerk, met de niet meer terug te vinden graven van resp. Vondel en Rembrandt. De eerste is onteerd door het Michiel de Ruyter-gedoe, de tweede mist de diepere symboliek van de Middeleeuwen. Maar het blijven prachtige bouwwerken. Ik heb ook genoten van de vele draaiorgels die als monumenten op straat te horen waren. Ik herinnerde me dat mijn vroegere koordirigent, de organist-componist-dirigent Albert de Klerk, eens zei: draaiorgels zijn echte orgels en maken echte orgelmuziek!

    Oek de Jong

    Amsterdam was vorige week ook de stad waar de presentatie plaatsvond van het boek 'Terug naar de naaktheid': Het leven volgens Oek de Jong. Dat hebben dertien nadenkers -literatuurwetenschappers, psychoanalytici, theologen, filosofen- gewijd aan het werk van deze grote en belangrijke (want: trendsettende) schrijver. In een rijkgevuld zaaltje aan de Prinsengracht (Cafe P 96) werd hij aan de tand gevoeld over zijn nieuwe en tot op grote hoogte alternatieve religieuze ervaring die steeds meer doorkomt in zijn (latere) werk.  'Pier en Oceaan' is -tot nu toe- het hoogtepunt in deze. Wat een diepgang en wat een boeiende taal! Eén van de vragen was: 'Waarom schrijf je nooit meer poëzie?'.  Hij zei: 'Ik ben geen dichter, geen dicht-er, geen weglater, ik wil juist niets weglaten wat ertoe doet en alle ervaring delen!'. Een andere vraag was: 'Hoe sta je tegenover W. F. Hermans, die ook de leegte opzocht?'. Hij zei: 'He was a hater, I am a lover.'
    Amsterdam heeft wat! Veel meer dan tomatensmijterij...

    Jandoppie

    Op mijn historische dagkalender stond op 10 september dat in Frankrijk in 1981 de doodstraf werd afgeschaft en dat de laatste wettelijk geëxecuteerde in 1977 aan zijn einde kwam door de guillottine (die daarna dus naar het museum kon). De naam van het laatste slachtoffer is uiteraard bekend gebleven -Hoe word ik beroemd?- : Djandoubi. Toen ik dat las, dacht ik meteen: daar komt vast ons woord jandoppie vandaan! Onmiddellijk opgezocht, maar nee hoor: Jandoppie is al veel ouder en is een eufemisme voor God-doem-mij.

    Hoevinudie?

    Door mijn dagblad Trouw worden via de rubriek van Ton den Boon huis-, tuin- en keukenwijsheden verzameld. Die zijn alleen in sommige familiekringen gebruikelijk. Een paar voorbeelden vond ik leuk: Als een boer niet zwemmen kan, ligt dat aan het water. En: Niets loopt zo licht als een volle portemonnee.

     



  • 2 september 2014 - Moeder Natuur - Riet enTiny - Dante-groep - Heerhugowaard - Hoevinudie?

    Moeder Natuur

    Dit nieuwe herfstseizoen begint met prachtige zonnige dagen zonder wind of kou. Terwijl deze zomer de meeste dagen ook al zo aangenaam waren. In tegenstelling tot de werkelijkheid van de mensenwereld (vliegtuigramp, Oekraïne, Ebola enz.) lijkt moeder natuur ons te willen troosten. Ons althans. 

    Tiny en Riet

    Wij hier in onze interne kring hebben weer twee erg droevige uitvaarten moeten meemaken. Eén van de vrouw van onze Risdamkoster: Tiny Pater-Beerepoot. Na een dappere strijd moest zij zich teruggeven aan de Schepper. Hetzelfde geldt voor een van de meest trouwe bezoeksters van onze maandagochtendgroep: Riet (Maria!) Hageman-van Klaveren. Beiden zagen het aankomen, maar nu ze weg zijn uit onze kring, voelen we het gemis (vooral hun echtgenoten). We houden ze in onze gedachten alsof ze nog met ons meeleven.

    Dante-groep

    Met mijn (ik bedoel: onze) Dante-leesgroep zijn we al lang Dante voorbij! Na de grote Italiaan hebben we ons intussen gewaagd aan de Ilias van Homerus via de heerlijke vertaling van Patrick Lateur. En vervolgens genoten we van de Pelgrimage van Lord Byron, vertaald door onze vriendin Ike Cialona. Dit seizoen willen we Homerus' Odyssee gaan doen, maar Lateur laat op zich wachten. Toch gaan we vanmiddag het leesseizoen weer beginnen met de grote blinde ziener, nu in zijn verhaal over de veelgeplaagde maar vindingrijke Odysseus. Dan maar (voorlopig) in de vertaling van Schwartz. Op onze leeftijd deze teksten uit onze jeugdopleiding lezen is een heel aparte ervaring: je mag dan de Griekse woordjes wat kwijt zijn, de inhoud en de emoties van het verhaal dringen veel beter tot je door. Wel mis je bij elke vertaling iets van de sfeer, de klanken en het ritme van de gro(o)t(st)e dichter. Onorate l'altissimo poeta!

    Heerhugowaard

    Vorige week vrijdag hebben we met de leden van onze parochiegespreksgroep het jaarlijkse uitje gemaakt. Deze keer dicht bij huis: Heerhugowaard. Daar bezochten we drie grote bijzondere tuinen waarin veel kunstwerken te bewonderen zijn. Natuur en cultuur dus. De tuin van Cees en Els Verkerke aan de Beukenlaan in HH-waard 't Kruis is één en al natuurpracht! De wilde groei, de rijkdom aan bomen, struiken, planten en bloemen, de vogelnesten en de kunstwerken: een loflied aan de schepping! Daarna waren we volop verdiept in alles wat er aan natuur en cultuur te ervaren is op het uitgebreide terrein van Hovenier John Koomen aan de A. C. de Graafweg. Wat een interessante pracht aan kunstwerken en flora (vooral allerlei boomsoorten)! En tenslotte bezochten we Artifarm aan de Rustenburgerwerg, waar we al eens eerder geweest waren maar waar nu weer nieuwe kunstwerken in de buitenlucht tentoongesteld staan, gemaakt door ervaren amateurs uit vele soorten bijzonder materiaal. We konden onze verbazing en bewondering haast niet beheersen. Tot besluit een heerlijke maaltijd in La Mère Anne. Wat wil je nog meer?

    Hoevinudie?

    Net toen ik zat te denken: wat deze keer in Hoevinudie?, kwam er bij mij een poster binnen van het Leerhuis van De Nieuwe Liefde in Amsterdam. Daar stond een mooie slogan op die ik u, nu het leerseizoen op de scholen weer is begonnen, hierbij doorgeef: Leren is een levenslang proces van gewetensvorming (Huub Oosterhuis).

     

     

     



  • 22 augustus 2014 - Noorwegen - Herfst? - Boyhood? - Zonnepanelen? - Hoevinudie??

    Noorwegen

    Gisteren was ik terug uit Noorwegen. Wat een verrassend land! Als je ergens nog nooit geweest bent, maak je kennelijk soms verkeerde voorstellingen. Nu weet ik dat Noorwegen geen schaatsland is en dat je er in de winter geen sneeuwballen kunt gooien (ook al liggen de bergen dan onder de sneeuw). Het eerste komt doordat de fjorden niet bevriezen omdat ze rechtstreeks in verbinding met de zee staan en het tweede doordat de overvloedige wintersneeuw een soort stuifsneeuw is of -eenmaal gevallen- meteen keihard wordt. Je kunt er dus wel volop skieën of langlaufen maar niet schaatsen of sneeuwpoppen maken. Een tweede verrassing voor mij was het welvaartsniveau: iedereen is er rijk en de sociale structuur laat geen armoede toe omdat men verondersteld wordt de hoge prijzen voor alles wat een mens nodig heeft, gemakkelijk te kunnen betalen. Alcoholische dranken en rookwaren zijn uit den boze en onbetaalbaar duur. Als je betrapt wordt op roken op je hotelkamer, kost je dat omgerekend 150 euro. De natuur -rotsen, meren, gras, bomen en watervallen- is er onbedorven: de weinige bewoners wonen op de uitgestrekte landstroken tussen de bergrotsen waar je via de vele tunnels gemakkelijk doorheen komt. Onze reis was perfect georganiseerd en we waren een keurig gezelschap van vooral ouderen die zich geheel hielden aan de wensen van de reisleiding. Het eten was er heerlijk, uitgebreid en gezond: veel vis (vooral zalm). De taal vond ik eerst lastig, maar bij nader inzien herken je het Germaans. Al met al: nog mooier dan Denemarken en Zweden!

    Herfst?

    In 'het Noorse' hadden we heerlijk weer: niet heet, niet koud, soms wat koel, soms volop zon. Wel zo nu en dan een flinke bui, maar dan weer vlotte opklaring. Mijn zus en ik kunnen niet tegen hitte -een erfeigenschap van onze moeder- dus waren we in de glorie. Maar bij onze thuiskomst bleek Nederland al in de herfst te zijn geschoten: dat hoeft nou ook weer niet! Wel zijn de tuinen nog in volle kracht. De vogels hebben mijn rijpende peren ontdekt.

    Boyhood?

    De topfilm van dit jaar heb ik nog niet gezien, al ga ik er zeker heen binnenkort. Maar nu stond er vanmorgen in de Dingeman-strip van Trouw dat sommigen de drie uur durende film saai vinden omdat er geen concessies worden gedaan aan het stricte werkelijkheidsniveau van de gebeurtenissen. Dat vind ik een boeiend iets om over na te denken: is de werkelijkheid (sic!) zelf boeiend of wordt ze dat pas als we er onze fantasie op loslaten? Bij mijn voorbereiding op de lessen die ik binnenkort op Hageveld mag geven over 'mythen en sprookjes' speelt dit een intrigerende rol: gaat het om de werkelijkheid of om wat onze geest ervan maakt?

    Zonnepanelen?

    Noorwegen barst van de energiebronnen. Vooral door de watervallen en de olie. Toch zie je daar ook grote stukken land die vol staan met zonnepanelen en windmolens, soms om hele dorpen van electriciteit te voorzien. Men laat overbodig veel lampen branden maar gebruikt wel spaarlampen. Ik moet toch maar eens serieus kijken of ik niet toe ben aan zonnepanelen op mijn huis. Een windmolen zal wel niet mogen van de buren!

    Hoevinudie?

    Sommigen van u -heb ik gehoord- vinden dat ik nu maar eens moet stoppen met de steeds als laatste aan mijn nieuwsrubriek toegevoegde zogenaamd grappige hoe-vin-u-die-tjes. Anderen lezen alleen die! Nou ja, ik waag het er voorlopig toch nog maar op. Deze keer opnieuw eentje van John O'Mill: 'Zeg dit gerust de wijsgeer na: het leven is geen loempia!'

     

     

     



  • 6 augustus 2014 - (On)gelovig? - Oosterhuis - Noorwegen - Pruimen - Hoevinudie?

    (On)gelovig?

    Ik kan niets meer met deze term. Tenzij ermee bedoeld wordt: '(al te) goedgelovig' of iets dergelijks. In de Hebreeuwse bijbel komen de bij ons veelgebruikte woorden: 'geloven', 'gelovig' en 'niet-gelovig' niet voor. 'Geloven' in de zin van 'aannemen van iets wat niet constateerbaar is' is afkomstig uit de Griekse (Plato?) denkwereld die zijn weerslag heeft in o.a. de brieven van Paulus en de in het Grieks geschreven evangeliën. Het Hebreeuws doet daar niet aan mee! Het Nieuwe Testament zou moeten worden 'ontgriekst' om de scheiding tussen 'gelovig' en 'ongelovig' te overwinnen. Een meer kritische exegese van het N.T. zou moeten benadrukken dat het Griekse 'pistis' beter met 'vertrouwen' kan worden vertaald dan met 'aannemen zonder constateren of ervaren'. De joods-bijbelse denkwereld kent geen abstraherende losmaking van de ervaarbaarheid van de werkelijkheid om ons heen.

    Oosterhuis

    Vorige keer schreef ik over 'religieuze ervaring'. Daarover doordenkend vond ik een kort artikel van Huub Oosterhuis in zijn boekje 'Gaan waar geen weg is' (Ambo Baarn 1979 blz. 177-189), waarin hij allerlei formuleringen vindt op dit gebied, aan de hand van de gedichten van Hans Andreus. Als u dit boekje ergens op de kop kunt tikken: kopen!

    Noorwegen

    Volgende week ga ik met mijn zus op vakantie naar Noorwegen. Een groepsreis, een busreis, een rondreis. Alrijd heb ik kort van te voren het gevoel: Waar ben ik aan begonnen, ik zal blij zijn als ik weer terug ben. Maar gelukkig stond er vanmorgen in de krant dat in Noorwegen het aantal autorijders met drank op achter het stuur van heel Europa in verhouding het laagst is. Nu zal onze chauffeur wel een Nederlander zijn, maar bij zijn opleiding zal hij vast wel hebben meegekregen dat je je  -zeker in zijn vak- moet aanpassen aan het land waar je heenreist!

    Pruimen

    Het is Pruimentijd! We zijn druk aan het plukken. Maar een van onze pruimenbomen mankeert iets: de bladeren zijn enigszins verschrompeld en de pruimen hebben de wonderlijkste vormen waardoor ze gedoemd zijn tot compote te worden verwerkt of helemaal gedumpt. Gelukkig hebben we al een nieuw boompje in de opkweek, want ik ben bang dat 'die ouwe' een keer vervangen moet worden. Nou ja, alles (en allen?) heeft zijn tijd.

    Hoevinudie?

    Deze keer eentje van John O'Mill:        Wie als stotteraar ter wereld komt, wordt vaak een heel goed zanger: als j'éne been wat korter is, is je and're weer wat langer!

     



  • 16 juli 2014 - Religieuze ervaring - WK - Israël - V.d.Valk - Murik revisited - Hoevinudie?

    Religieuze ervaring

    De laatste weken besteed ik in mijn preken nogal wat aandacht aan het 'verschijnsel' religieuze ervaring. Tegenwoordig heel actueel in de theologie. Ik begin erover n.a.v. de bijbellezingen in de liturgie die aan de beurt zijn volgens het rooster. Daarin staan veel verwijzingen naar de agrarische natuurbeleving (die ik ken vanuit mijn jeugd). Maar het komt ook doordat ik in het kader van de lessen Hebreeuws die ik meemaak, steeds meer besef dat alle 'verwoording' uiteindelijk gebaseerd is op 'ervaring' en die weer op geraakt worden door het geheimzinnige van ons bestaan en de erkenning daarvan door de mensen die die verwoording aan ons hebben meegegeven. Die leefden in een heel andere tijd en in heel andere omstandigheden: dus je moet voortdurend 'vertalen' naar onze tijd en onze wereld. Maar dat is de moeite waard, want ze raken aan iets dat boven die verschillen uitgaat en ook ons betreft. De bijbel is daarvan weergave in woorden. Woorden -taal- zijn altijd situatie-, tijds- en gemeenschapsgebonden. Woorden van mensen -hoe geïnspireerd ook- vallen niet uit de hemel, maar religieuze woorden raken aan de ervaring van 'gegeven worden' tegenover 'zelf verantwoordelijk zijn', van 'krijgen en ontvangen' tegenover 'uitgedaagd en geactiveerd worden'. Een religieus bewust mens -wie uiteindelijk niet?- is een krijger en een doener. Religies zijn betrekkelijk toevallige groepsgebonden vormgevingen van het bewustzijn daarvan. Godsdiensten proberen de beleving ervan in de verschillende samenlevingen op te vangen en uit te werken. Als dat er niet meer in beseft wordt, zijn het loze drukdoenerijen waaraan men -volgens bijvoorbeeld Marx en Barth- verslaafd kan zijn. Marx wil afschaffen, Barth uitzuiveren. Marx bestrijdt het krijgen, Barth het toe-eigenen. Wat zou het goed zijn als die twee niet meer van toepassing zouden zijn!

    WK voetbal

    Het was wel even afkicken! Bij de koffie was bij ons het commentaar niet van de lucht, ook na afloop. Ikzelf heb steeds het gevoel gehad dat de anderen veel te negatief waren: het vele geld heeft bij alle onrechtvaardigheid en overruling toch ook miljoenen mensen veel vertier gebracht. En een derde plaats voor het kleine Nederland (bóven het veel grotere gastland) is toch ook iets om trots op te zijn?

    Israël-Palestina

    Ik erger me steeds meer aan degenen die een uitgesproken eenzijdige mening verkondigen over de situatie in Israël-Palestina. Als de schreeuwers nu eerst eens zouden proberen hun mond wat meer te houden, denk ik dan, en meer tijd zouden nemen om zich -geestelijk- te verplaatsen in de tegenovergestelde partij! Ook in de kranten blijft het al te vaak bij tegengestelde meningen, vooral in de ingezonden brieven.

    Van der Valk

    Hier in Hoorn is intussen 'de Poort van Hoorn' oftewel het nieuwe Van der Valk-complex op gang gekomen. Je kunt Hoorn nu niet meer missen als je via de A7 langskomt: zo hoog is het gebouw. Ik ben al door vrienden uitgenodigd er een keer met hen te gaan eten. Ik ga graag mee, eventueel ook naar de ernaast staande  nieuwe bioscoop. Maar het casino ontwijk ik: ik houd niet van onverdiend geld.

    Murik revisited

    Vorige keer vertelde ik u over mijn voorliefde voor murik. Intussen heeft mijn op dit gebied veel deskundiger zus me duidelijk gemaakt dat ik mij vergiste: murik is een echt woekerend onkruid met witte onaanzienlijke bloemetjes, terwijl mijn fleurige lievelingetjes waarschijnlijk kleine leeuwenbek heten. Pa, weg met die murik!

    Hoevinudie?

    Goedvoorgelichte Pietje: Meneer, als priesters niet mogen trouwen, hoe komen er dan nieuwe priesters?

     



  • 4 juli 2014 - Den Bosch - Open Lucht-dienst - Murik - Werenfridus - Hortensia - Hoevinudie?

    Den Bosch

    Afgelopen zaterdag ben ik meegeweest met 'een dagje Den Bosch' vanuit onze Historische Vereniging Oud Hoorn. Elk jaar staat zo'n reisje op het programma -je moet er voor worden ingeloot- en de Brabantse Ho(o)f(d)stad leek me wel wat, vooral omdat in zo'n kader het historische een hoofdrol speelt. We hadden een boeiende gids die ons o.a. 'de Broek van Den Bosch' liet zien: het onbebouwd gebleven stuk natuurgrond waar Frederik Hendrik in 1629 zijn troepen verzamelde om de stad te veroveren op de Spanjaarden. De Sint Jans kathedraal kwam toen in protestantse handen en pas in 1810 heeft Napoleon persoonlijk ervoor gezorgd dat die kerk in de handen van de rechtmatige eigenaars terugkwam. De trots van Brabant! 's Middags hebben we een vaartocht gemaakt door het ondergrondse water dat door de stad heenloopt, met deskundige uitleg. Wat valt er toch nog veel te ontdekken, zelfs in ons eigen land!

    Open Lucht-dienst

    Op zondag 22 juni werd er tijdens de Hoornse Muziekdagen een liturgische openluchtviering gehouden op de Rode Steen, uitgaande van de plaatselijke Raad van Kerken. Uitstekend georganiseerd -we troffen prima weer zodat we niet de Koepelkerk in hoefden te vluchten- en inhoudelijk, zowel muzikaal als wat de preek betreft, heel boeiend. Er was een grote opkomst en ik was blij dat ik er bij kon zijn.

    Murik

    Ik zou mijn vaders gezicht wel eens willen zien als hij mijn tuinzitpleintje kon bekijken. Vroeger bij ons thuis vond hij het m.i. lieflijke murikplantje dat overal waar het kruipen kon vrolijke, tere bloemetjes vertoonde,  "onkruid", "kwaad", "weg ermee"! En wij maar zeggen 'Pa, onkruid bestaat niet!'. Nu zit ik bij mooi weer op een tapijt van murik. Hij zal wel zeggen: 'Onkruid vergaat niet!'.

    Werenfridus

    Afgelopen woensdag mocht ik in de Oosterkerk voorgaan in de jaarsluitingsviering van de sg Werenfridus. Vroeger werd je als leerling verplicht daaraan deel te nemen, nu verschijnen er bij zoiets alleen gemotiveerden. Er werd goed gezongen en mijn preekje kwam -volgens mij- ook goed over. Het thema was: 'De reis van je leven'. Ik heb het idee dat u wel kunt raden wat ik daar ongeveer over gezegd heb!

    Hortensia

    Ook in mijn/onze tuin zijn de hortensia's nu op het hoogtepunt van hun show. Vroeger was deze bloemenrijke struik -dacht ik- een beetje 'ordinair': een beetje chique tuin deed er niet aan, net als aan duizendschoon en gouters. Maar nu pronken zelfs de hoogste kringen ermee. Misschien ook omdat er veel meer variaties in zwang zijn gekomen. Waar de naam vandaan komt, is mij niet duidelijk. Hortus is Latijn voor tuin. Het woord voor tuin in haast alle Europese talen stamt ervan af, bij ons: 'gaarde'. Maar kan het ook zijn dat Hortense de Beauharnais er iets mee te maken heeft?

    Hoevinudie?

    'Zolang Arjen Robben bestaat, is er geen geen enkele reden om zelfmoord te plegen.' (prof. dr. G. J. I. Weel)

     

     



  • 17 juni 2014 - R.I.P. - Rode Kruis-week - Wk - Symbolen - Hoevinudie?

    R.I.P.

    Deze keer moet ik beginnen met een droevig bericht. Een van onze bewoners is overleden. Afgelopen zaterdag kregen we geen contact toen we op zijn deur klopten. Bij nadere inspectie bleek hij dood in zijn stoel te zitten: waarschijnlijk een hartaanval. Hij was bijna zeventig jaar en kwam oorspronkelijk uit Marokko. Zijn vijf kinderen -die hier in Nederland geboren zijn- waren natuurlijk erg onder de indruk. Hij leefde bij ons erg teruggetrokken en wordt nu in Marokko begraven na een islamitische rouwdienst. R.I.P.: Moge hij rusten in vrede.

    Rode Kruis-week

    Deze week ga ik met een andere bewoner van ons huis, Jos, weer langs de huizen hier in de buurt met de collectebus van het Rode Kruis, want het is de derde week van juni en dan wordt er elk jaar rondgegaan voor dat goede doel. De meeste mensen geven graag en het geld komt naar ons idee goed terecht. Het moet wel tussen de wedstrijden van het wereldkampioenschap voetbal door gebeuren, want we willen niemand storen.

    Wk in Brazilië

    Over het Wk gesproken: hier in huis kun je soms een speld horen vallen en dan weer allerlei juichkreten of verzuchtingen horen als er een mooi doelpunt is gezet. Maar niemand houdt het vol om alles te volgen: een mens kan nu eenmaal niet een hele maand zonder nachtrust. Bovendien is al die aandacht -en al die al of niet deskundige prietpraat- niet steeds de moeite van het volgen waard. Ik ken mensen die tégen dit luxe kampioenschap zijn omdat ze het een kapitalistisch gedoe vinden met veel agressie en corruptie en omdat het in sommige opzichten ten koste gaat van de armen in de sloppenwijken. Daar zit wat in, maar aan de andere kant 'speelt' er toch ook fantastisch voetbal en beleven miljoenen mensen er veel plezier aan.

    Symbolen

    De laatste weken ben ik in mijn preken -in verband met de Pinkstertijd- nogal bezig met de grote variatie en wonderlijke betekenis van 'symbolen'. Via Google alleen al stuit je daarbij op een hele serie definities van dit rijke culturele en liturgische verschijnsel. En ook in de boeken die ik er op nasla, kom ik de eigenaardigste en soms tegenstrijdigste betekenissen tegen. Een slang bv. is soms een heel positief en dan weer een heel negatief symbool: gezondheid-genezing-verjonging (esculaap - slang van Mozes) tegenover de duivel en de dood (bij Eva en in de Hades). Een Margrietbloem is gelukkig altijd positief: die staat voor 'feestelijk en zonnig'.

    Hoevinudie?

    Hoe vond u die kop op de voorpagina van die Engelse krant: Was het een vogel? Was het een vliegtuig? Nee, het was super-Robin van Persie !!!

     

     



  • 2 juni 2014 - Hemelvaartsdag - Uitje 1 - Uitje 2 - Concilie? - Luthers Gregoriaans - Hoevinudie?

    Hemelvaartsdag

    Afgelopen Hemelvaartsdag heb ik met een gezellige groep Hoornse parochianen een Waddenboottocht meegemaakt. Na ontvangst in ons Westerzaaltje reden we naar Den Oever waar de boot al klaar lag. We bezetten meteen de voorplecht zodat we bij elkaar konden aanzitten en van onze meegekregen broodjes, fruit, snoep en drankjes konden genieten. Want zo'n zeereis vraagt heel wat van je, dus goed eten en drinken! Het was prachtig weer en we zagen na de kust van Wieringen: de Afsluitdijk (van de Noordzeekant uit gezien) met de sluizen naar en van het IJsselmeer en daarna het hoogtepunt van ons uitje: de bij eb uit het water geklommen zeehonden die zich uitluierden op de zandbanken. We kregen natuurlijk hooglopende ruzie of het zeehonden of zeerobben waren -er was er één die beweerde dat zeerobben altijd mensen zijn!- en moesten lachen om de hobbelende manier waarop ze in en uit het water kwamen, vooral toen een van ons dat probeerde na te doen! We voelden ons als op (een) schoolreisje.

    Uitje 1: Volendam en Marken

    Kort daarvoor was ik er ook al 'op uit' geweest: de Hoornse KBO-reis naar Volendam en Marken. De meesten -ik ook- waren al meermalen in Volendam geweest, dus Marken vonden we het meest interessant. Eigenlijk vooral omdat daar de oude huisjes zonder rooilijn nogal wonderlijk door elkaar heen staan. Maar ook omdat er daar nog volop mussen om ons heen zwierven, terwijl je die wakkere vogeltjes in Hoorn haast niet meer tegenkomt. Wat we op de terugweg heel interessant vonden was de rit naar Spijkerboor en de restanten van de Stelling van Amsterdam in de Beemster en alles wat de chauffeur/gids daarover vertelde. Geschiedenis is altijd boeiend en je kunt thuis er Wikipedia nog op naslaan.

    Uitje 2: Het Alkmaars Archief

    Kort daarna had ik weer een reisje: naar het nieuw ingerichte historisch Archief van Alkmaar en omgeving. De vroegere vakopleidingsschool (vlak bij het station) is helemaal heringericht en uitgebreid zodat je er nu in een moderne sfeer alles kunt opzoeken over de geschiedenis en de oudheden van het gebied van en rond Alkmaar. Het Westfries Archief in Hoorn mag er ook wezen, maar dat van Alkmaar is een volwaardige evenknie. En je kunt er ook een broodje gaan eten! 

    Concilie?

    Er gaan geruchten dat er in de komende jaren een nieuw Algemeen Concilie georganiseerd gaat worden. Dat schijnt de paus op zijn reis naar het Midden Oosten aan de orthodoxe hoofdpatriarch te hebben beloofd. Het zou gaan over de oecumene en de gelijkwaardigheid van alle christenen (en daarachter natuurlijk van alle gelovigen en alle mensen). Ik hoop alvast dat bij zoiets ook de protestanten volop zouden willen meedoen, want die hebben ook wel wat eenheid nodig!

    Luther en Gregoriaans

    Op 21 mei was hier in Hoorn in de Lutherse kerk een bijzondere inleiding te beluisteren: een wetenschappelijk gevormd musicoloog en scholadirigent vertelde -met 'lichtbeelden'- boeiend en deskundig over 'Luther en het Gregoriaans'. De liederen en de volkzang zijn bij Luther -meer dan wij vermoedden- gebaseerd op het Gregoriaans. Niet in het Latijn maar verwerkt in het Duits en dus in de Germaanse zangcultuur waar ook de Nederlandse onder valt. Wat hadden we in Roomse kring vroeger toch een verkeerd idee van de grote hervormer!

    Hoevinudie?

    Toen we in Den Oever van de boot afstapten, kwam er een vrouw naar het schip toelopen die naar de kapitein riep: "Hé, ouwe zeerob!". Toen zei die ene eigenwijzerd tegen ons: 'Zie je nou wel, zeerobben zijn mensen, zeehonden niet!'.

     



  • 16 mei 2014 - Oecumene - Droom - Weel - Odyssee - Hageveld revisited - Hoevinudie?

    Oecumene

    Volgende week reist paus Franciscus naar Israël en Jordanië. Samen met een hooggeplaatste rabbijn en een invloedrijke iman. Wat is het toch een godswonder dat we zo'n paus hebben! Vroeger dachten we dat dat kon gebeuren doordat de Heilige Geest zelf zelfs conservatieve kardinalen trotseerde bij een conclaaf. Nu ben je haast geneigd ze te bedanken voor hun voortreffelijke keuze! Wie had dat gedacht? Het heeft jaren geduurd voor ik weer eens een paus opvoerde in mijn preken als teken van instemming. Maar de laatste tijd is me dit al een paar keer overkomen. Zo zie je maar: 'bij God is niets onmogelijk' (Lucas 1,37) oftewel: ''t Kan verkeren' (Bredero).

     

    Droom

    Ik weet niet of het komt doordat de examentijd is aangebroken op de middelbare scholen, maar ik heb de laatste tijd last van een nogal eens terugkerende droom: Ik zit aan een examentafeltje met een leeg wit papier voor me. De opgaven liggen ernaast en een goed schrijvende pen ontbreekt niet. Maar ik krijg geen woord op papier. Allerlei gedachten vliegen door mijn brein -en ik ben eigenlijk niet slecht in het vak dat aan de orde is- maar ik ben totaal niet in staat iets te produceren behalve paniekgevoelens en angstzweet. Gelukkig word ik wakker en ben ik terug in de werkelijkheid. Zou een psycholoog hier wat mee kunnen? Ik niet.

     

    Weel

    In Trouw (15-5-2014) stond een stukje van Ton den Boon over de betekenis van het woord 'wiel' of 'weel', dus over mijn familienaam. De varianten zijn: waal, weel, wiel en waai en de betekenis is: diepe plas of poel die vlak achter een dijk is ontstaan doordat water na een dijkdoorbraak door het breukgat kolkte. Men gebruikt er ook de woorden doorbraakkolk of kolkgat voor. Het woord 'wiel' in deze betekenis stamt uit de dertiende eeuw ('waal' zelfs uit de tiende) en komt van 'wellen' = opborrelen. Mijn voorouders van vaderskant hielden kennelijk -net als ik- van een flinke borrel!

     

    Odyssee

    Met onze Dante-groep zijn we intussen al aardig gevorderd in het boek van de boeiende 'pelgrimsreis' van Lord Byron: 'De Omzwervingen van jonker Harold', zo vernuftig vertaald door Ike Cialona. We hebben al besloten wat we erna gaan lezen: Homerus' Odyssee. Want voor volwassen lezers kan dat een heel andere ervaring zijn dan die van vroeger op school. De vertaling van de Ilias door Patrick Lateur is ons prima bevallen en daarom zagen we uit naar de aangekondigde uitgave van diens Odyssee. Maar die laat op zich wachten en we willen graag binnenkort beginnen. Dus gezocht naar de geschiktste vertaling die beschikbaar is: die van M. A. Schwartz. Heruitgegeven in 2012. Prima tekst, maar tot mijn grote verbazing prijkt op de voorkant een niets verbloemende afbeelding van de naakte Odysseus die opduikt te midden van de naaktbadende Nausicaa-meisjes. Zo'n uitgave zou vroeger op Hageveld niet gekund hebben -nu wel?-, maar onze Dante-groep zal er des te gretiger gebruik van maken!

     

    Hageveld revisited

    Over Hageveld gesproken: eergisteren kreeg ik van daar uit een uitnodiging om op mijn 'oude' school, waar ik leerling en leraar ben geweest, in het komende schooljaar een bijdrage te leveren aan de lessen die daar zullen worden opgezet over het thema 'Sprookjes en Mythen'. Het doet me nu al zeer veel deugd daar opnieuw te mogen vertoeven en het onderwerp maakt me alleen maar nóg gretiger. Ik weet wel: geestelijk vóóruitkijken is beter dan áchteruit, maar in dit geval ben ik in voor beide.

     

    Hoevinudie?

    Brutale journalist vraagt aan deftige, rijke dame: 'Zou u een slaaf willen hebben?'
    Zegt zij: 'Neen, want die zijn zo zwart!'



  • 6 mei 2014 - Dante-avond - 4 mei - geloof - Cosi fan tutte - Hoevinudie?

    Dante-avond

    Onder elkaar zijn we nog stevig bezig geweest met de evaluatie van onze Hoorns Dante-avond. Het bleek dat we het doel van het thema niet scherp hadden gesteld en -achteraf- als volgt zouden willen geformuleerd hebben: 'Wat leeft er in onszelf aan hemel en hel?'. En dat dan aan de hand van Dante en Dan Brown. We vermoedden dat er wel enige behoefte is ontstaan aan (een) vervolgavond(en) voor kleinere kring. Die gaan we na de vakantietijd opzetten. Maar dan met het toegespitste thema.

     

    4 mei

    Elk jaar loop ik vol overtuiging mee met de Stille Tocht. Meestal in Hoorn. Eén keer in Westwoud, één keer in Blokker (waar ik zelf(s) mocht spreken). Dit jaar in Amsterdam bij het Nationale Monument. Alles verliep keurig. Het bekroonde gedicht kwam goed over en de korte speech van de burgemeester ook; "Het wil maar geen 'geschiedenis' worden". De indrukwekkende beschouwing van Jan Terlouw las ik later in de krant want ik stond op het Rokin en was dus niet in De Nieuwe Kerk. Het was en blijft een avond om niet te vergeten.

     

    Geloof

    Vorige week las ik in de krant een interview met Jos van Veldhoven. Hij vertelde: 'Ik geloof niet want ik denk zelf na'. Daar heb ik nog een tijdje over nagedacht en mezelf afgevraagd hoe dat bij mij zit. Laat ik nou van jongsaf geleerd hebben om zelf goed na te denken over wat ik geloof! Mijn conclusie is: Tussen hem en mij ligt een zee van misverstanden.

     

    Cosi fan tutte

    Zondag was ik -voorafgaand aan de 4 mei-herdenking- in het Tuchinski-theater bij de filmweergave van Mozarts 'Cosi fan Tutte' uit de Metropolitan Operahouse van New York. Drie uur, maar die vlogen om. Geweldig!! Alles! Décors, topsolisten (die tegenwoordig ook topacteurs zijn!), orkest o.l.v. James Levine, interviews, libretto, verhaal, moraal: tien plus plus tien plus. Mozart en Da Ponte, dat is Bach en Shakespeare bij elkaar.

     

    Hoevinudie?

    Leraar maatschappijleer: 'Kennis is macht!'.  Pietje: 'Nee, meneer, 'Kennissén is macht!'.

     



  • 24 april 2014 - RvK - Hebreeuws - Danteclub - Koningsdag - Hoevinudie?

    Raad van Kerken Hoorn

    Gisteravond was ik bij de jaarvergadering van de Hoornse Raad van Kerken in het Foreestenhuis. Daar werd -naast het jaarprogamma- de nieuwe website van dit plaatselijk overlegorgaan gepresenteerd. Die is al 'in de lucht'. Hij lijkt me best goed daar regelmatig eens een kijkje te nemen: bij Google tikt u 'Raad van Kerken Hoorn' in en die wereld gaat voor u open! Daarnaast was er gister ook aandacht voor het plan om in Hoorn een straatpastor aan te stellen die (pastoraal) contact gaat zoeken met thuislozen en zwervenden. Er zijn al veel steden waar zoiets van de grond is gekomen. Ik zit in de betreffende commissie en morgen gaan we ons licht opsteken in Den Haag, waar zo'n project met goed succes al enige jaren draait.

    Hebreeuws

    Gisterochtend hadden we weer Hebreeuws in mijn Westerzaaltje. We zijn intussen met veertien deelnemenden, zodat het zaaltje aardig bezet is. Inmiddels zijn we toe aan Exodus XX: elk woord van de grondtekst wordt uitvoerig onder de loep genomen. Gelukkig zitten er enkele echte deskundigen in onze groep, zodat ik meer ontvang dan ik kan geven. Voor mij was het deze keer een ontdekking te vernemen dat in het 'gebod' dat wij vaak weergeven met 'Gij zult niet liegen' eigenlijk alleen bedoeld wordt dat men voor de rechtbank niet vals mag getuigen. Wat natuurlijk niet wil zeggen dat andere onoprechtheid wél geoorloofd zou zijn!

    Danteclub

    Op mijn Danteclub (die trouwens ook andere dichters leest zoals nu -na Petrarca en Homerus- Lord Byron) was er nogal wat kritiek op onze Dante-Brown-avond van 11 april. Terecht: het thema "wat zijn bij óns nog de gevoelens bij hel (ondergang) en paradijs (opgang)" kwam niet echt van de grond, ook al omdat er geen tijd genoeg was voor een echte discussie tussen en met de aanwezigen. Wel werd vooral de vocale en instrumentale bijdrage van Mark Heerink en de gebroeders Doodeman zeer gewaardeerd. Ik hoop dat wel wat van de aanwezigen zich zullen melden voor enkele avonden die we na de vakantietijd zullen opzetten om over het bedoelde thema verder te praten.

    Koningsdag

    Een historisch moment in ons leven: de eerste koningsdag te hebben meegemaakt! Ikzelf hoop het feestgedruis ervan op te vangen in Rotterdam bij en met mijn zus. Of Rotterdam erg koningsgezind is, kun je je afvragen. Maar veel immigranten -vooral die uit de (voormalig) Nederlandse overzeese gebiedsdelen-  zijn het wel en die zijn ook vaak graag in voor feestgedruis!

    Hoevinudie?

    Vraag van een biechteling: Ik wil bij mijn belijdenis niets verzwijgen, maar als ik bij mijn bekentenis zeg welke vloekwoorden ik vaak gebruikt heb, doe ik dan weer zonde?



  • 16 april 2014 - Franciscus - Geen beeld? - Rooms? - Jarig - Dante - Goede Week - Hoevinudie?

    Franciscus

    Daar ben ik pas! Het lukt me meestal wel om binnen de halfmaandelijkse termijn mijn hoogwaardige(!) berichtjes naar u toe te seinen, maar de afgelopen dagen had ik het zo druk dat dat deze keer niet lukte. Afgelopen vrijdag hadden we de laatste Sobere Maaltijd van de serie van dit jaar. Thema: Bronnen van Leven. Nico en Marie Schipper vertelden over hun hulp aan Ruanda bij het vinden van een eigen toekomstopbouw daar. Boeiend. Jan Louter kwam nog even terug op mijn vraag op de Franciscus-avond over hoe de heilige van Assisi aan de kost kwam als hij en de zijnen volgens de regel niet mochten bedelen. In zijn Testament staat dat hij en de broeders handwerk verrichtten, b.v. helpen bij de oogst, brandhout sprokkelen en hakken, assisteren in een melaatsenhuis enz. Ze moesten ook een vak leren, maar mochten voor hun werk geen geld ontvangen, alleen levensonderhoud in natura. Zoiets geeft toch te denken!

    Geen beeld?

    De zondag daarvoor mocht ik in de Do-Re-gemeente (Doopsgezind-Remonstrants) voorgaan en samen met ds. Bert Dicou de aanwezigen laten nadenken over 'beeldenverering'. Tegenover Exodus XX,5 (geen gesneden beelden) staat in de Bijbel Paulus' positieve reactie op het beeld van 'de onbekende god' in Athene. In de discussie na onze inleidingen konden we elkaar vinden in de opvatting dat met 'gesneden beelden' driedimensionale beelden worden bedoeld die als afgoden werden gezien en vereerd. Terwijl platte beeltenissen (en verwijzende kunstwerken zoals in Athene en in de Roomse kerken) een hulpmiddel kunnen zijn om je geestelijk te verdiepen. De bijbelse schilderingen van Rembrandt hoeven dus niet te worden verbrand! En Michelangelo kan er ook mee door!

    Rooms?

    Wie is er eigenlijk verantwoordelijk voor de verzieking van onze kerk na de vernieuwing in de vorige eeuw? Aan het einde van de achttiende eeuw barstte in Frankrijk de strijd uit tussen de clericale aanhang van het ancien régime (de gevestigde orde) en de progressieve instemmers met liberté, égalité en fraternité. Dit leidde ook in ons land tot een diepe tegenstelling tussen conservatieven (anti-modernisten) en progressieven (modernisten). In Nederland kregen in de tweede helft van de negentiende eeuw de vernederde rooms-katholieken via samenwerking met de liberalen -en daarna door middel van de verzuiling- de kans het oude machtsysteem in eigen kring te herstellen. De benauwdheid daarvan werd pas in de jaren na de tweede wereldoorlog beseft. En geïnspireerd door de conciliepaus Johannes XXIII braken de katholieken uit hun isolement naar buiten en begroetten ze andersdenkenden als medestanders bij de vernieuwing van de wereld. Het idealisme van de jaren zestig!
    Maar Ad Simonis vond van niet. Zijn klasgenoten probeerden hem er nog bij te houden, maar hij -die wel meer vond dat hij alleen gelijk had- ging liever accoord met mensen uit de romeinse curie die de bisschopsbenoemingen claimden. Hij vond volledige instemming bij zijn, waarschijnlijk bijna enige, vriend Jo Gijsen en bij het zich katholiek noemende Katholiek Nieuwsblad: verplicht celibaat aan het priesterschap gekoppeld -gezond of niet-, geen scheiding (behalve van protestanten), geen homo's, geen pilgebruik, liever een kleine groep ondergeschikten dan inspraak van velen, liever onderdanige 'priesters' uit onontwikkelde landen dan kritische voorgangers die zelf nadenken. De curie kreeg alle steun van reactionaire pausen uit Italië, Polen en Duitsland, zodat zo goed als allle Nederlandse bisdommen bisschoppen kregen opgedrongen die als vreemden werden ervaren en meestal waren opgeleid in de kring van Gijsens Rolduc. Intussen emancipeerden of verweesden de gewone en vooral de meer ontwikkelde katholieken. De meesten liepen weg, anderen zochten een eigen spiritualiteit te vinden buiten de officiële kerk om en weer anderen -zoals ik- probeerden elkaar trouw te blijven door te schuilen.
    Wie is verantwoordelijk voor de verzieking? Ik laat het antwoord aan u.

    Jarig

    Zaterdag vóór Palmzondag was ik weer jarig. Je wordt er wel weer een jaartje ouder van maar dat heb ik er graag voor over want het was een gezellige boel. En precies in deze dagen begint er weer nieuw leven: Lente en Pasen zijn zus en broer. Ik zag in mijn eeuwigdurende kalender dat in mijn geboortejaar (1938) 12 april viel op dinsdag in de Goede Week. Het was toen vast ook al mooi voorjaarsweer en de oorlogsdreiging liet nog wel even op zich wachten. En mijn vader voelde zich voorzien van een aanstaande knecht!

    Dante

    Vrijdag 11 april was onze Dante-Brown-avond. De opkomst viel niet tegen en het programma kwam -na wat technische strubbelingen in het begin- goed van de grond. Vooral de muziek en de zang werden zeer gewaardeerd. Mijn inleiding viel wat langer uit dan gepland, zodat voor de discussie weinig tijd overbleef. Daarom gaan we in het komende seizoen misschien wat gespreksavonden organiseren om dieper in te gaan op het thema: is er in ons bestaan uiteindelijk opgang of ondergang?

    Goede Week

    Ik ben al helemaal in de stemming. Afgelopen zondag mocht ik in het Concertgebouw de Matthaeüspassie meemaken. Prachtig! In de NRC stond vandaag een ingezonden brief van iemand die de hele Bach-Passions-hype maar een saaie boel vond en veel liever andere Bachwerke hoorde. Een beetje kon ik wel met hem meegaan als het de koralen betreft, maar de meeste aria's zijn toch van een onvergelijkelijke schoonheid. Of Bach theologisch een grootheid was, is een andere zaak.

    Hoevinudie?

    Een hoogtepunt uit de stal van Johan Cruijff: Een goal is pas een goal als-ie zit!



  • 18 maart 2014 - SCP - Weer die tuin - Sobere Maaltijden - Verkiezingen - Hoevinudie?

    SCP (Sociaal-Cultureel Planbureau)

    In verband met onze aanstaande Dante-avond op 11 april a.s. -meer publiciteit volgt elders- is er nu al een interessante discussie ontstaan. Een theoloog tegenover een socioloog. De eerste vroeg zich af of het SCP (Sociaal Cultureel Planbureau) zich niet moest schamen om bij een enquête in 2006 aan de mensen in Nederland de vraag te stellen: Gelooft u in een leven na de dood, gelooft u in de hemel, gelooft u in de hel? Iedere moderne mens in onze samenleving weet zich met dit soort vragen geen raad! Omdat de taal van de vraag voorbijgaat aan de ontwikkelingen die zich in de na-oorlogse theologie en filosofie hebben voorgedaan. Er is een heel ander denken over dit soort dingen gegroeid. En dat vraagt een heel ander soort taalgebruik, waar de meeste dominees en pastores hun best op doen. De theoloog, tevens taalcriticus, stelde voor: Vermoedt u, voor uzelf en in het algemeen, leven over de dood en het sterven heen? En denkt u dat er iets is van hemel of hel? Volgens hem zou het SCP dan een heel andere uitslag krijgen. Zowel van kerkverbondenen als van degenen die dat niet zijn. De socioloog ging niet met deze kritiek mee. Hij vond dat het SCP terecht de termen 'geloven', 'een leven', 'na de dood', 'de hemel' en 'de hel' gebruikt had, omdat dat de taal is waarin de ge-enquêteerden hun al of niet 'geloven' konden herkennen. Ieder -zeker de meer ontwikkelden- heeft er dan wel haar/zijn eigen eventueel terughoudende gedachten bij, maar de door de enquêteurs opgevangen reacties bepalen de uitslag. Ikzelf ben nieuwsgierig of bij een volgende enquêtering het SCP toch niet met een gemoderniseerde formulering van de vragen zal komen!

    Weer die tuin!

    Ik ben startklaar: tuinstoelen schoongepoetst, tuinplanten aan de beginnende lente toevertrouwd, perenboom volop in de knop -de appelboom nog niet- en vogels op zoek naar een plekje! Dit jaar veel eerder dan anders. De winter is zo weggebleven dat er nog een oud appeltje van vorig jaar aan mijn boom hangt! Komm, holder Lenz!

    Sober

    De Sobere Maaltijden bij gelegenheid van de veertigdaagse Vastentijd zijn dit jaar hier in Hoorn (in Het Oktaafgebouw) buitengewoon succesrijk. De opkomst is veel beter dan andere jaren, de stemming heel gezellig en de soep prima! Het komt misschien ook door de inleidingen die echt de moeite waar zijn: de eerste keer i.v.m. wereldgebedsdag met zinvolle liederen, de tweede over bronnen in de bijbel en in ons, de derde -moet nog komen- over de natuurbeleving bij Indianen, enzovoorts. Over modern geestelijk leven gesproken....

    Verkiezingen

    Jammer, de te verwachten slechte opkomst. Ik vind dat je hoort te gaan stemmen. Afgeven op politici en het daarbij laten, vind ik onderschatten van jezelf. Stem dan op iemand die wél te vetrtrouwen is, al of niet tegendraads. Anders lever je je uit aan wie je misschien niet vertrouwt en heb je je invloed verspeeld. Want gelukkig wordt er in ons land heel wat bepaald door gekozen (o.a. door jou!) vertegenwoordigers en is er corrigerende kritiek genoeg. Ik ga stemmen op iemand van wie ik vind en weet dat die echt haar/zijn best doet voor ons allen.

    Hoevinudie?

    Wie altijd alleen op zichzelf vertrouwt, zou zich wel eens kunnen vergissen. Maar wie zichzelf nooit vertrouwt, vergist zich ook!



  • 6 maart 2014 - Lente - Schagen - Computer - Dante - Hoevinudie?

    Lente

    Vroeger dan ooit breekt dit jaar de lente door. De dagen dagen. Ik heb eens opgezocht wat van het woord 'dag' -al in de oertijd gebruikt- eigenlijk de oorsprong is. Het blijkt met 'het brandende', 'het verhitte', 'het warme', 'het koesterende' te maken te hebben. Mooi! De dag is dus niet alleen 'wat meer licht geeft' maar ook 'wat meer warmte schenkt'! Het ervan afgeleide werkwoord 'dagen' heeft volgens Van Dale vier betekenissen: 1. langzaam opkomen ('De Dag der Dagen Daagt'), 2. uitdagen, 3. dagvaarden en 4 (had ik nooit gehoord):  een jongensspel: met een riem centen langs de grond voortslaan naar een bepaald doel. Ik dacht er stiekem bij:  bv. naar de Vastenaktie!

    Schagen

    Nu ik past- (=oud) rotarian ben geworden, maak ik graag regelmatig het ritje door de Wieringermeer naar Schagen, waar de bijeenkomsten plaatsvinden. Vroeger heb ik daar als kapelaan van 't Zand nog les gegeven op de Technische School ter plaatse. Toen was het een stadje van niks! Maar nu verbaas ik me over de uitgebreidheid en de levendigheid daar. Er is volop (gratis) parkeergelegenheid bij de grote supermarkten en in het uitgebreide winkelcentrum is van alles te koop. Het is er gezellig zowel binnen (in de cafetaria's) als buiten (op de terrasjes). Echt een aanrader als u eens een (doordeweeks) ritje wilt maken -'s zondags is het er saai- door mooi Noord-Holland.

    Computer

    Zoals (haast) alles heeft ook de computer zijn voor en tegen. VOOR: Nu onze tuin op springen staat, wilden we graag -zoals vroeger bij ons thuis- een regenton. Liefst van mooi hout, met een deksel en aangesloten op de afvoergoot van het dak. De handigste van onze bewoners ging meteen zoeken op Internet. Gevonden! Gehaald uit Uddel voor een schappelijke prijs, mooi en nieuw, met een kraantje en geschikt om de dorst van onze tuin met echt regenwater te lessen in de aanstaande zomerhitte. TEGEN: Bijna een dag lang zat ik nauwgezet te werken aan een kort biografietje voor het Westfries Biografisch Woordenboek. Aan het eind van de middag had ik het rond en probeerde ik het op te slaan. Mislukt. Wat ik verkeerd gedaan heb, weet ik niet, maar zelfs mijn superdeskundige broer kon het niet meer terughalen. Alles voor niks! Gelukkig heb ik nog de aantekeningen!

    Dante

    Op 11 april aanstaande gaan we hier in Hoorn een avond houden over Dante en het boek van Dan Brown: Inferno. Ik zit intussen al weer jaren op de Hoornse Dante-club en het ergerde ons een beetje dat het boek van Brown door haast heel de lezende wereld gekocht en gelezen wordt, terwijl de echte Dante (aan wie Brown heel wat te danken heeft) bij velen onbekend blijft. De voorbereidingscommissie voor die avond heeft mij gevraagd op 11 april (daags voor mijn verjaardag!) een korte inleiding te houden op de persoon en het dichtwerk van Dante (vooral de Divina Commedia: Inferno-Purgatorio-Paradiso), terwijl iemand anders dan het werk van Dan Brown daar tegenover zal zetten, speciaal betreffende het Inferno-boek. Achterliggend thema en onderwerp van de daarna te houden discussie zal zijn: bestaat er voor moderne mensen nog zoiets als het Inferno d.w.z. de hel of de definitieve ondergang? De tekst van mijn inleiding, waar ik met genoegen aan gewerkt heb, heb ik inmiddels voltooid (en goed opgeslagen!), hij is nu ter controle naar de andere commissieleden. Als de betreffende avond geweest is, zal ik mijn verhaal wel een keer op deze site zetten. In de hoop dat de échte Dante u interesseert. Hij was een grootheid van de bovenste plank.

    Hoevinudie?

    Leraar: Jantje, wat is het voltooid deelwoord van 'drinken'? Jantje: 'Dronken', meester.



  • 18 febuari 2014 - Dantons dood - Mof - Shirley Temple - Lente - Hoevinudie?

    Dantons dood

    Ik moet het nog gaan zien, maar ik heb er al een mening over. Ik las de recensies van Georg Büchner's toneelstuk 'Dantons dood', dat in deze dagen wordt opgevoerd door Het Amsterdams Toneel met als sterren Gijs Scholten van Aschat, Hans Kesting en Halina Reijn. Ook nu weer wordt het stuk ervaren als een praatstuk. Moderne acteurs zijn door allerlei technische hulpmiddelen tegenwoordig heel gemakkelijk in staat lange dialogen te memoriseren en in een prima dictie te berde te brengen. Bewonderenswaardige vakmensen op dat gebied, waar heel wat tv-presentatoren een voorbeeld aan zouden moeten nemen. Maar toneel is niet alleen voordrachtskunst maar allereerst voorbrengkunst. Drama betekent eigenlijk: doen geschieden. Mijn vroegere leermeester op dit gebied, Erik Vos, heeft (mede gestimuleerd door de actie Tomaat?) met al zijn inventiviteit geprobeerd te laten zien dat praatstukken toneelonwaardig zijn, tenzij ze worden gebracht in de vorm van een echt gebeuren, waardoor de toeschouwers van luisteraars tot meebelevers worden gemaakt. Toneel is -simpel gezegd- meer doen dan praten. Het praatgehalte schijnt het negatieve punt te zijn van bovengenoemde opvoering. Dat wordt, als ik het goed begrijp, aan het eind van de avond pas enigszins gecompenseerd door de inbreng van de grote groep mensen waar Adelheid Roosen mee aan komt zetten. Het thema van het stuk daagt me overigens wel uit erheen te gaan.

    Mof

    "We doen ons best, zonder erop te poffen. Maar toch krijgen we ze wel, die Moffen!" Deze wonderlijke tekst spookt van jongsaf aan in mijn hoofd. Want iemand (een 'onderduiker'?) had dit tijdens de oorlog geschreven op de binnenkant van het bouwersboetje waar ik met mijn vader en broers nogal eens verbleef tijdens de 'konkeltijd'. Tot mijn verbazing las ik in mijn etymologisch woordenboek dat het woord 'Mof'' voor 'Duitser' al gebruikt werd in de zestiende eeuw (1574). Het was een soort scheldwoord voor de bewoners van het heerszuchtige buurland aan de oostkant van ons gebied. Het woord betekende oorspronkelijk 'scheve bek' en kreeg als uitleg: 'bars iemand'. Reeds van stadhouder Maurits (1567-1625) werd volgens prof. Van Deursen gezegd dat hij 'een echte Mof'' was: zijn moeder en eigenlijk ook zijn vader waren Duits: Moffen dus. Wel keurig met een hoofdletter! Gelukkig past die negatieve kwalificatie niet meer bij de meeste moderne Duitsers.

    Shirley Temple

    Als kind kreeg ik van mijn vader een liedje mee dat in ons huis vaak gezongen zou worden. De tekst begon met 'En un koetsi en un lollipop'. Ik had geen idee wat het betekende, maar het zong lekker. Vorige week is in Californië Shirley Temple (85) overleden. Zij was al op driejarige leeftijd een kindzangeresje, met groot succes door haar vrijmoedig optreden. In de oude beelden over haar op de televisie kwam het liedje door: 'On the Good Ship Lollipop'. Begrijpen doe ik het nog niet, maar nu weet ik dat mijn ouders indertijd fans moeten geweest zijn van die Shirley.

    Lente

    Zou het al zover zijn? In onze tuin hier breekt er al van alles uit de grond. Terwijl we eigenlijk nog wachten op winter. En we hebben iets ontdekt: sneeuwklokjes zaaien zich -buiten onze regie om- uit op allerlei plekken. Ze verspreiden zich zonder dat er een mens aan te pas komt naar onverwachtse hoeken en gaten. Zou het iets met vogelpoep te maken hebben?

    Hoevinudie?

    Sven Kramer en Koen Verwey ruilen op hun kamer in Sotsji hun Olympische medailles terwijl het beddenopmakende kamermeisje -toevallig een Nederlandse- die dat ziet, uitroept: 'Het is niet alles goud wat er blinkt!'.



  • 6 febuari 2014 - Brugge-Bach - Werenfridus - Hoorn 20ste eeuw - Paus in Holland? - Sotsji - Hoevinudie?

    Brugge-Bach

    Eindelijk ben ik weer eens in Brugge geweest. Deze keer voor een Bach-festival. Tien concerten meegemaakt in het nieuwe Brugse concertgebouw dat van 2002 is en waar ik nog nooit was geweest. Vanwege mijn Gezelle-verering was ik meestal aan de oostkant van de stad (Male-Rolleweg-Carmersstraat), maar nu leerde ik de westkant kennen: het vlakke terrein buiten de stadswal, 't Zand geheten, vlak bij het station, waar vroeger het capucijnerklooster stond, biedt nu ruimte aan de -architectonisch contrasterende- muziektempel (architecten: Robbrecht en Daem) met groot (markt)plein en diverse hotels en restaurants. Allerlei eerste klas musici brachten ons 'de jonge Bach' zowel in de grote zaal (1290 plaatsen!) als in de kleine (320 pl.). Het ging dus om de jonge Johan Sebastiaan (geb. 1685) van Weimar en Köthen, toen hij onder invloed kwam van de Italianen (Vivaldi) en naast zijn cantates bv. de Brandenburgse Concerten componeerde. Mijn oren tuiten nog na en mede door de boeiende inleidingen die we 's morgens te verwerken kregen, begrijp ik nu beter dat je 'het religieuze' van Bach meer in zijn muziek moet horen dan in 'zijn' piëtistische teksten afwijzen. Weer wat geleerd!

    Werenfridus

    Kort voor mijn Brugge-reis mocht ik samen met een groepje andere gepensioneerde vakmensen op Werenfridus aan een aantal 4VWO-leerlingen vertellen over mijn ervaring van het pastor-zijn. Tot mijn verbazing waren degenen die voor mijn praatje gekozen hadden -ze waren niet verplicht aanwezig en hadden me dus ook kunnen ontwijken- best geïnteresseerd in een beroep 'in de sfeer van de geesteswetenschappen'. Daaronder valt theologie, maar ook bv. psychologie, pastoraat, ethiek en filosofie. Iemand zei: "Niet dat ik nu meteen dominee wil worden of zo, maar ik kom uit Opperdoes en ben op zoek naar mezelf." Boeiend!

    Hoorn in de vorige eeuw

    Bij gelegenheid van het aanstaande honderdjarig bestaan van onze plaatselijke Historische Vereniging 'Oud Hoorn' zal er een boek worden samengesteld over Hoorn in de twintigste eeuw zoals het was op de verschillende gebieden van de samenleving. In navolging van Jos Leenders' boeken over Hoorn in de negentiende eeuw. Ik beschouw het als een eer en een uitdaging dat ik gevraagd ben de afdeling 'religie' onder mijn hoede te nemen en reken op de medewerking van velen, vooral als het over de niet-r.k. gelovigen gaat.

    Paus in Holland?

    'Il papa alternativo' wordt hij al genoemd. Afwachten natuurlijk, maar ik vind het logisch dat er nu aan protestantse zijde (KPN) meer behoefte blijkt aan een pausbezoek aan Nederland dan bij katholieken zoals ik die zo'n bezoek niet zien zitten. Want voor een protestant is het al heel wat blij te kunnen zijn met een paus zoals deze Franciscus die zich allereerst als bisschop van Rome ziet en zich niet opstelt als een onfeilbare beterweter voor de hele wereld zoals zijn voorgangers. Maar mijn medestanders in deze vrezen voor een opleving van pausgezindheid waar we in de katholieke kerk niet op zitten te wachten: we moeten eerst maar eens wat zelfstandiger worden. Ik hoop trouwens dat deze paus te bescheiden is om naar Nederland te willen komen. We moeten zelf orde op zaken stellen, zoals hij dat in zijn bisdom moet doen. Oecumene moet van onszelf uitgaan: erkenning van elkaar, openheid, ook voor niet-kerkelijken. Ik denk trouwens dat Franciscus met 'Vrouwe van alle volkeren' (Punt) en 'sluiting van parochiekerken' (Eijk) niets te maken wil hebben en wil dat we onze materiële voorzieningen naar zijn voorbeeld gaan gebruiken voor sociaal contact. Dat heeft met al of niet populair zijn niets te maken. Wel met menselijk gedrag! En met het evangelie!

    Sotsji

    Sommigen voelen zich de laatste tijd overdonderd met Sotsji-publiciteit en wijken de komende weken uit naar een goed boek of mooie muziek (Bach?). Ik zal niet alles (kunnen en willen) volgen, maar ben toch blij dat ik door mijn gepensioneerd zijn tijd heb om de Olympische Winterspelen mee te beleven. Mensenrechten kun je ook dienen door je ergens in te begeven en daar op een vriendschappelijke manier met kritiek te komen. Dat ben ik met de koning, de premier en de sporters zelf wel eens. We moeten daar ter plaatse proberen te zorgen dat het geen Poetin-feestje wordt. Volgens mij is dat soms effectiever dan wegblijven of botsen. Toch geven journalisten en protesterenden daarbij wel achtergrondssteun, dat geef ik toe. Ieder het zijne/hare!

    Hoevinudie?

    Iedere maandagochtend vanaf tien uur kom ik met een aantal oud-Engelbewaarderskerkgangers (scrabble!) samen in 't Westerzaaltje tussen de voormalige kerk en mijn huis. Sinds kort staat daat de neo-gotische beeldenkast waar ik u de vorige keer over schreef. Vanwege mijn verblijf in Brugge kon ik daar afgelopen maandag niet bij zijn. Ik had dat van te voren aangekondigd en er stiekem bij gedacht: 'dan zullen er wel niet zoveel komen'!  Maar wat denkt u? Toen ik na mijn thuiskomst informeerde, vertelde de koffiezetter: 'het was hartstikke druk!'

     



  • 17 januari 2014 - Mevr. Hergarden - Kast - Scripties - Deo Vacare - Moderne Devotie - Hoevinudie?

    Mevr. Hergarden overleden

    Afgelopen dinsdag ging ik naar een bespreking over de kerkdiensten in Avondlicht. Ook mevrouw Hergarden-Jonker zou daar verschijnen, want die heeft jarenlang de organisatie daarvan met grote verantwoordelijkheid gedragen. Tot mijn verbazing was ze niet aanwezig. Toen we poolshoogte gingen nemen, werd ze dood op bed aangetroffen. Wat een schok! Ze was de laatste tijd wel wat achteruit gegaan (82 jaar!), maar met Kerst was ze nog volop in touw. Komende maandag is haar uitvaart in onze voormalige Engelbewaarderskerk, waar ze jarenlang -met haar zonen- voor de misdienaars en akolieten heeft gezorgd. Ik herinner me menig misdienaarsreisje onder haar leiding. Zij ruste in vrede!

    Kast

    Precies een maand geleden (17 dec.) vertelde ik u over de bijzondere kast die in ons Westerzaaltje is geplaatst. Hij wordt algemeen mooi en interessant gevonden: ik zal er misschien nog wel eens een foto van hier op deze site zetten. Maar bij nader inzien blijk ik me nogal vergist te hebben in het bericht van toen. Het zijn geen heiligenbeelden die er in verwerkt zijn en er staat geen Latijnse bijbeltekst op maar een tekst van Seneca (epistula IX): Si tu vis amari, ama! (als ge bemind wilt worden, bemin dan zelf!). De vier beelden slaan op de liefdevolle zorg voor kinderen: de ene man is geen bedelaar maar een jonge vader die uit zijn eetkom het kind te eten geeft, de andere man is een soort grootvader die een doek heeft gekocht om het kind mooi te kleden, de ene vrouw is een jonge moeder die het kind op schoot draagt en koestert en de andere vrouw is een deftige onderwijzeres die uit haar boek het kind onderwijst. Alles prachtig uitgehouwen uit mooi zwaar hout en rijkelijk versierd met gotische motieven. Het zaaltje blijkt heel geschikt te zijn om het geheel goed tot zijn recht te laten komen. We zijn er heel blij mee.

    Scripties op deze site

    Tot mijn vreugde krijg ik de laatste tijd nogal eens reacties (meestal per mail) op de scripties die ik in de loop der jaren op deze site heb gezet. Een ervan kwam van twee medische studenten die voor hun algemene ontwikkeling wat Vaderlandse Geschiedenis moesten bestuderen en terechtkwamen bij mijn scriptie over de Geuzenliederen rondom Bossu. Een tweede, zeer welkome mail kwam van de dochter van mijn vroegere hoogleraar Caron die mijn studie over de penneprobeersels rondom Hebban olla vogala (de zgn. oudste 'Nederlandse' zinnetjes) had gelezen en me dankbaar was dat ik haar vader in dat verband zo in ere had gehouden. Binnenkort komt mijn verhaal over de pastorie van Onderdijk uit in " 't Magazointje " (en daarna op deze site) en ik kreeg nu al, nota bene uit Canada, van een oud-Onderdijker een waarderende reactie daarop. Die had kennelijk via zijn zus (die in de redactie zit) voorinzage gehad. Ook mijn bijzondere verhaal over de muziek op Nova Zembla bij de overwinteraars in Het Behouden Huis vindt bij de lezers ervan veel belangstelling: ik mag er aanstaande maandag een korte lezing over houden bij de Probusclub in Wognum. Zo blijf ik aardig aan de gang!

    Deo Vacare

    Afgelopen woensdag was ik weer als inleider aan de (jaarlijkse) beurt bij de mannenbezinningsgroep Deo Vacare in Heerhugowaard De Noord. Die komt regelmatig bij elkaar om te zingen, te praten, te luisteren en te discussiëren over een geestelijk thema. Dit jaar: toekomstverwachting. Wat komt er van de wereld terecht? Niemand weet daar natuurlijk het fijne van -ik zeker niet!- maar daardoor kun je des te vrijer je eigen gevoel, verwachting of droom daarover vormen. Iedereen was er en deed mee. De meesten waren wel positief over de (uiteindelijke) toekomst, maar vonden het toch beter om mee te gaan met degene die de woorden 'spannend' en 'spanning' gebruikte. Dat een crisis altijd tijdelijk is, kreeg ook veel instemming.

    Moderne Devotie

    Gisteravond was er in de Hoornse bibliotheek een lezing over De Moderne Devotie. Dat ging uit van Oud Hoorn, waar ik graag lid van ben. De inleidster was Lorraine Décombe van Museum Rijswijk die heel bijzondere afbeeldingen vertoonde. Niet zozeer van de Moderne Devotie in het algemeen (daar bleek ze niet zo goed in thuis) maar van de vooral door kloosterzusters en begijnen beoefende Navolging van Christus' lijden en passie. Hoe dichterbij de menselijkheid van Jezus, hoe liever. Op het exotische af. Ik vond de geprojecteerde illustraties beter dan de gesproken tekst, maar heb me niet verveeld.

    Hoevinudie?

    Wie wat bewaart, die heeft wat! In 1986 kocht ik de door Hans Warren samengestelde Meulenhoffs dagkalender Nederlandse Poëzie. Ik twijfelde of ik elke dag het gelezen gedicht zou afscheuren en weggooien. Maar omdat een gedicht soms met één keer lezen nog niet tot je doordringt, besloot ik de blaadjes niet te verwijderen maar om te draaien zodat ik ze zou kunnen herlezen. Wat te doen aan het eind van het jaar? Bewaren in de kelder, je weet nooit! Kortgeleden vond ik het ding terug: alles zat er nog aan. En wat denkt u? De data van dit jaar kloppen precies met die van 1986! Nu ligt er dus op mijn bureau een gedichtenkalender voor elke dag. Vandaag staat er: vrijdag 17 januari: Gerrit Krol (nu pas overleden!): IJsbaan 'Het Noorden'. Het gedicht begint met: 'k Zie haar daar staan, die zwarte meid met haar lachje, hoe zij wat in de rondte rijdt... En even verder: Haar rondjes trekt zij met een ander recht... enz. Dus: bij gebrek aan ijspret buiten: een gedicht!



  • 7 januari 2014 - Nieuwjaar - Joep en Huub - Sobere Maaltijden - Wasmachine - Limerick- Hoevinudie?

    Gezegend Nieuwjaar!

    Het is intussen al 7 januari (2014). Op de valreep -gisteren sloten de drie wijze koningen uit het Oosten de kersttijd af- wens ik u allen nog een gelukkig jaar in het verschiet. Dit laatste woord gebruik ik hier in de (volgens Van Dale) derde betekenis: toekomst zoals die zich van het heden uit gezien vertoont. Want de berichten van de vele, al of niet deskundige, grafiekengelovigen zijn redelijk positief: er schijnt -in elk geval voor onze nationale economie- licht aan de horizon door te breken. Laten we het hopen en vooral onze eigen instelling en opstelling daarin mee laten gaan. Want niet alleen inkomen is van belang maar ook opkomen, voor de eigen kring en voor anderen.

    Joep en Huub

    Tussen de bedrijven van de vele kerkdiensten waarin ik mocht voorgaan bij de kerst en bij de jaarwisseling in kwam ik af en toe toe aan de tv. Maar meestal haakte ik af omdat er zo goed als niets van mijn gading bij was. Alle serieuze tv-medewerkenden zijn bij dit soort dagen zeker op op uitgebreide wintersportvakanties. Daarom deed het mij op één  middag goed als een soort compensatie voor al die teleurstelling twee boeiende interviews voorgeschoteld te krijgen: Joep van 't Hek en Huub Oosterhuis door resp. Jeroen Pauw en Antoine Bodar. Joep bleek tegenover Pauw heel gewoon en serieus te kunnen doen en was daardoor des te interessanter voor mensen zoals mij (ik?). Daarna Oosterhuis tegenover Bodar. Modern tegenover ouderwets. Ik had het liever andersom gezien. Het zou, voor mij tenminste, interessanter geweest zijn als de eigentijdse mens Oosterhuis, die weet wat er speelt in kerk en maatschappij (en waar dat door komt!), eens flink zou analyseren wat zo'n vasthoudende cultuurhistoricus Bodar bezielt. Maar goed, ook dit vraaggesprek was leerzaam. In de onlangs verschenen biografie 'De paus van Amsterdam' -ik heb dat boek tot in de puntjes gelezen!- komen de grootheid en de minpunten van Oosterhuis goed door. En bovendien de Nederlandse kerkgeschiedenis van de afgelopen zeventig jaar, zoals ik die ook zelf heb doorgemaakt. En het interview bij Bodar vond ik een wonder van niveau, beschaving en meesterschap van de kant van Oosterhuis, waarbij de benepenheid van Bodar -die zich overigens heel bescheiden opstelde - om de hoek kwam kijken. Beiden lieten zich niet verleiden tot goedkope agressie. Ik vind: Met Oosterhuis vergeleken is Bodar een kleine jongen.

    Sobere Maaltijden

    Met onze MOV-groep zijn we al weer bezig geweest met de voorbereiding van de zgn. Sobere Maaltijden in de veertigdagentijd. Dat zijn gezellige, maar eenvoudige uurtjes van samen soep en broodje (zonder beleg!) eten om met het uitgespaarde de Vastenaktie te steunen en het vooral te zoeken in een goed gesprek. Er is altijd een korte inleiding om het gesprek gang te helpen. De MOV-groep mag twee avonden verzorgen over het thema: Bronnen van Leven. Voor de eerste avond is Bob Entius uitgenodigd om te spreken over de natuurbeleving van de Indianen die door de Hoornse kolonist David de Vries werden meegemaakt. Voor de tweede avond hebben we Nico en Marie Schipper gevraagd om hun project voor Rwanda uit te leggen. Het zullen vast weer boeiende avonden worden.

    Wasmachine

    Soms voel ik me 'een overlevende uit de voortijd' zoals prof. Grossouw dat noemde. Ik las van de week hoe de wasmachine was ontstaan en herinnerde me dat ik de ontwikkeling ervan zelf een beetje heb meegemaakt. De laatste zeventig jaar tenminste! Want de eerste wasmachine kwam rond 1800 op de markt. Die bestond uit een gewone houten regenton op poten waarin een met de hand bedienbare schoep ronddraaide. Pas een eeuw later (1906) kwam er een electrische motor aan te pas. Maar ik herinner me dat mijn oma -die naast ons woonde- in mijn jeugd nog zo'n houten geval had. Wel met een speciaal gemaakt systeem en -naar ik vermoed- electrisch aangedreven. Met een houten zelfbedieningswringer van twee dicht bij elkaar geplaatste draaiende rollen boven het apparaat. Mijn eigen moeder had in de dertiger jaren van de vorige eeuw een van de eerste metalen electrische wasmachines (Miele!) van ons dorp. Maar de wringer erbovenop moest nog met de (krachtige) arm worden gedraaid. Op maandag: wasdag! De vrouw was toen dus niet alleen goed voor het aanrecht maar ook voor de wasmachine! En hoe!

    Limerick

    Vanmorgen heb ik een Limerick verbeterd! Op mijn dagkalender stond: Een handige jongen in Drente - die wilde gebakjes gaan venten. - Dat liep helaas spaak - want een Drent heeft slechts smaak - in een stevige kruidkoek met krenten. Mijn versie: Een handige jongen in Drente - begon daar gebakjes te venten: - hij schoot ermee raak - want het viel in de smaak: - hij vulde zijn taartjes met krenten! Ik vind die van mij beter,  maar nu ik hem nog eens overlees, denk ik dat u er misschien anders over denkt!

    Hoevinudie?

    Proefschriftstelling: In Nederland mag je wel zeggen: Beschaafde mensen moeten hun bek houden!, maar niet: Onbeschaafde mensen moeten hun bek houden!

     



  • 17 december 2013 - Jos van Los - Kerst op komst- Oosterhuis - Westerzaaltje

    Jos van Los

    Afgelopen vrijdag was de crematie van onze, tot ons aller verdriet zo jong en onverwachts overleden neef Jos Weel, de leider van de Los Onderdikos-band en van veel andere muziekgroepen. Hij was, ook in onze familie, een met iedereen meelevende, belangstellende en hartelijke persoonlijkheid die een heel eigen enthousiaste en hulpvaardige manier van leven had. Voor ieder die hem kende, was het dan ook een indringend verlies toen hij na een ziekte van nog geen maand (longembolie) wegviel uit ons midden. Een ramp voor zijn vrouw en kinderen natuurlijk. Er was een onvoorstelbaar grote groep vrienden en bekenden opgekomen om hem de laatste eer te bewijzen. We zijn allen dankbaar dat ons zo'n prachtmens was meegegeven.

    Kerst op komst

    Mijn kerstpreek heb ik al klaar. Althans: in de grondverf. Ik ga deze keer het verschil benadrukken tussen Kerstmis en Pasen. Of het theologisch klopt, weet ik niet zeker, maar Pasen is volgens mij meer iets verticaals, Kerst iets horizontaals. Niet natuurkundig of wiskundig natuurlijk, maar symbolisch. Het kruis(teken) staat met beide feestdagen in verband: met Pasen gaat het leven de diepte in om de ondergang te boven te komen -meer individueel-, met Kerstmis zoeken we elkaar om in vrede samen te zijn van links naar rechts -meer sociaal-. Pasen kun je misschien in je eentje of in stilte doormaken, Kerstmis niet: dan moet je je eenzaamheid verdrijven door het samenzijn met en voor anderen. Alvast mijn beste wensen voor het lukken daarvan.

    Oosterhuis

    Met grote aandacht heb ik de (voorlopige) biografie gelezen van Huub Oosterhuis "De Paus van Amsterdam" door Marc van Dijk. De humoristische titel is goed gevonden: een tikje autoritair is hij wel! Ik heb het boek in één ruk uitgelezen, ook omdat ikzelf veel van wat hij heeft beleefd in mijn omstandigheden ook heb doorgemaakt. Van Oosterhuis krijg je door dit boek een veel eerlijker idee: hij blijkt een grote, talentvolle persoonlijkheid met een geweldige inzet voor zijn ideaal ("een betere wereld"), maar ook een heel eigen type mens met een sterk zelfbewustzijn. En de geschiedenis van zijn leven geeft ook een diepergaand idee van wat we de laatste zestig jaar hebben doorgemaakt in (de liturgie van) de Nederlandse kerk.

    Westerzaaltje

    In het naar mevrouw Wester-de Vries genoemde zaaltje tussen de voormalige Hoornse Engelbewaarderskerk en mijn (opvang)huis komen regelmatig verschillende groepen samen voor vergaderingen, bezinningsbijeenkomsten en gezelligheidsontmoetingen. Binnenkort zal daar een mooie, uit prachtig natuurhout gemaakte en artistiek bewerkte kast staan met gothische motieven en vier ingebouwde heiligenbeelden. Een schenking van een voorname mevrouw die zelf de opdracht ertoe aan de kunstenaar/meubelmaker had gegeven. Zo'n kast past niet in een moderne huiskamer, maar bij ons komt hij vast goed tot zijn recht. Wie de gebeeldhouwde heilgen precies zijn moeten we nog onderzoeken. Eén ervan is moeder Anna met Maria op schoot, de andere drie zijn herkenbaar aan hun attributen: een bedelnap, een grote gevouwen doek om zijn armen en een opengeslagen boek. Er staat ook een Latijnse tekst ingegraveerd. We zullen dus de komende tijd aardig wat te puzzelen hebben!

     

     



  • 4 december 2013 - Rotary - Spirit - Dat is nou kerk! - Hoevinudie?

    Rotary

    Sinds 1975 ben ik Rotarian. Eerst in Heemstede en vanaf 1985 in Hoorn. Rotary is -net als de Lionsclub- een serviceclub van mannen en sinds enkele jaren vrouwen die een wat extra verantwoordelijke positie innemen in het maatschappelijk bestel. Je moet ervoor gevraagd worden en er wordt van je verwacht integer en deskundig vanuit je beroep in je vrije tijd onbetaald inzetbaar te zijn voor sociale projecten in plaatselijk, nationaal en internationaal verband. Het is ook een vriendenclub in een vertrouwelijke sfeer die liever niet aan de weg timmert en niet -als club- aan politiek of godsdienst doet. Door dit laatste waren sommige katholieken er vroeger wat afkerig van, zoals dat nu eenmaal was in de tijd van de verzuiling. Ikzelf heb er veel maatschappelijke ervaring (ook internationaal) door opgedaan. Maar nu ik vijfenzeventig ben, vind ik het welletjes en ga ik per 1 januari 2014 over naar de zgn. Past-Rotarians, die het wat rustiger aan doen. Daar hoop ik ook wat vrienden van vroeger terug te vinden.

    "SPIRIT"

    Bewust ben ik aanwezig geweest bij de laatste Dienst o.l.v. Parochianen in de Hoornse Koepelkerk op 24 november jl. Steeds meer drijven de Nederlandse R.K. bisschoppen door dat hun kerk -die volgens hen niet van ons is- weer een priesterkerk moet worden. Terwijl mijn generatie pastores juist graag wilde bevorderen dat veel goedontwikkelde katholieken -mannen én vrouwen, gehuwden én celibatairen, fulltimers én vrijwilligers- zouden gaan deelnemen aan het kerkelijk ambt. Daar zijn andere kerken ons al lang in voorgegaan. Maar ja, de verstandigen hebben het moeten afleggen tegen de verstokten. Vreemdsoortige clerici zijn de enige goedgekeurden. En nu maar hopen dat deze paus niet zal aarzelen zijn stok tegen de verstokten stevig te gebruiken. De hoogstaande Hoornse DOP-groep die nu afgeserveerd is, heeft zichzelf en ons wat getroost met de voortzetting van hun boodschap onde de naam "SPIRIT" via een eigen website: http://dopcentrum.wordpress.com . Aanbevolen!

    Dit is nou kerk!

    Nóg een kerkelijk nieuwsitem. Uit de kring van onze regionale PKN (Protestantse Kerk Nederland) kreeg ik een aardig-alternatieve benadering van het idee 'kerk'. Daar kunnen de verstokten hun benauwde ideeën misschien een beetje mee  verdrijven. Ik laat de tekst hier volgen:

    Dit is nou kerk!
    Bij kerk kunnen we denken aan een gebouw, aan een groep zgn. gelovigen, maar ook aan heel veel andere dingen. Je zou ook kunnen zeggen...:

    Kerk is vieren dat het leven de moeite waard is.
    Kerk is zingen van een andere wereld.
    Kerk is stilstaan bij de dingen waar je snel aan voorbij loopt.
    Kerk is samen protesteren tegen onrecht.
    Kerk is je samen verwonderen.
    Kerk is samen de eenzaamheid delen en soms zelfs te boven komen.
    Kerk is danken voor alle mooie dingen.
    Kerk is de moed niet verliezen, de hoop niet opgeven.
    Kerk is een medicijn tegen de zinloosheid.
    Kerk is een hulpmiddel tegen de machteloosheid.
    Kerk is samen zoeken.
    Kerk is samen vinden.
    Kerk is een lach en een traan.

    Hoevinudie (3x) ?

    Om de twee voorgaande, misschien wat ál te kerkelijke, items een beetje te compenseren, deze keer drie Hoevinudies!

    1. Bordje boven de bar: ALS U DRINKT OM TE VERGETEN, GELIEVE DAN VOORAF TE BETALEN !

    2. 'Gedicht' ter ere van de puntdichter Kees Stip door Willem Wilmink:
                  Hoe kan de naam zijn dichter sturen!
                  Marsman is kosmisch van allure,
                  Hooft celebraal en Donker licht,
                  Van Deel op de details gericht,
                  Engelman hemels en genadig,
                  Krol krols en Crul wat overdadig,
                  Jacques Perk beperkt en lastig Last,
                  Leeflang een late lett'rengast,
                  Ruusbroec en Schierbeek g'stadig stromend,
                  Gezelle van gezelschap dromend,
                  Hélène Swarth ontzaglijk sip
                 en geen ooit puntiger dan STIP!

    3. Een zieke man die zou gaan sterven, hield zich in aanwezigheid van zijn vrouw een tijdje schijndood. Zijn vrouw riep: Houd op met spotten! Waarop hij zei: Dan went het alvast, voor mij en voor jou!
     

     



  • 17 november 2013 - Erik - wereldeinde? - Oek de Jong - Zlatan -Hoevinudie?

    Erik

    Bomans' boekje 'Erik of het klein insectenboek' (1941) is dit jaar de winnaar bij 'Nederland leest'. Het wordt door de Nederlandse bibliotheken gratis aangeboden aan iedere scholier die bibliotheeklid is. Naar aanleiding van de titel hadden we hier in huis een taalkundig probleempje. Waarom heeft het woordje 'klein' geen verbuigings-e? Je zegt toch niet: 'het klein boek', je zegt: 'het kleine boek'. We kwamen eruit: als er een e gestaan had, zou het boek over kleine insecten gegaan zijn. Nu slaat het woordje 'klein' op 'insectenboek'. Typisch dat 'een' klein insectenboek heel gewoon en duidelijk is, terwijl 'het' kleine insectenboek tot misverstand leidt. En dat je dat misverstand kunt opheffen door de verbuiging weg te laten! Die taal van ons toch!

    Wereldeinde?

    Komt er een eind aan de wereld?

    Wat weten we toch veel niet! Vanmorgen moest -volgens de voorgegeven bijbellezingen- mijn preek in Heerhugowaard gaan over 'het einde van de wereld'. Bij de voorbereiding besefte ik al dat we het vroeger vanzelfsprekend vonden dat er een keerr een einde aan de wereld(geschiedenis) zou komen en aan de hand van de bijbel probeerde ik me daar een voorstelling van te maken. Mede door de onlangs in Qumran gevonden parallelteksten weten we nu dat er bij de bijbelschrijvers niet van een biologische of sterrenkundige eindtijd sprake is -dat laten we tegenwoordig graag over aan evolutiedeskundigen of astronomen- maar eerder van een politiek-militaire verwoesting van hun wereld. Bijvoorbeeld bij de profeet Maleachi door het 'overrulend' optreden van Alexander de Grote, bij de evangelist Lucas door het 'rücksichtsloze' uit de weg ruimen van o.a. de Joodse samenleving door de Romeinse legers in de eerste eeuwen van onze jaartelling. Van het volledige einde van dé wereld weten we niets! Wel bevelen de 'voorlopige' verhalen ook ons een bepaalde mentaliteit aan: een soort vertrouwen -want 'het einde volgt niet terstond'-, een boven het natuurkundige, sterenkudige en politieke niveau uitstijgende 'standvastigheid' -'laat u niet uit het veld slaan'- en een op je hoede zijn voor populistische betweters.

    Er werd in de kerk aandachtig geluisterd. Ik denk dat ieder zocht naar zijn eigen gedachten in deze. En dat alles wat ik zei in verband werd gebracht met de ramp in de Filipijnen.

     

    Oek de Jong

    Afgelopen maandag maakte ik in Utrecht een boeiende studiedag mee over het werk van de schrijver Oek de Jong. Hij was zelf aanwezig en voerde ook kort het woord, vooral om vragen te beantwoorden. Het was een hele opgave om alles wat er door de vele sprekers naar voren werd gebracht meteen te verwerken -de ene spreker is retorisch meer begaafd dan de andere-, maar ik zat bijna de hele dag op het puntje van mijn stoel. Het ging vooral over de 'mystieke' dimensie van zijn werk en over zijn laatste boek 'Pier en Oceaan'. Ik ben het nu aan het lezen en vind het prachtig. Het sluit aan bij de nieuw opgekomen trend om 'religie' weer serieus te nemen (de Siebelink-trend, zeg maar) en zijn schrijfstijl is zo fijngevoelig en dicht bij de ervaarbaarheid dat ik al zeker weet dat ik alle ruim achthonderd bladzijden doorkom! Vóór ik het boek kocht, had ik de titel al gehoord. Ik stelde me een kruipende worm op de oceaanbodem voor (hoe mystiek!), maar nu zag ik dat de schrijver zichzelf (of de hoofdpersoon) fotografisch heeft afgebeeld op de voorkaft, zittend op een pier, in de betekenis van een uitloper in zee!! Het kwam er niet van, maar ik had hem willen vragen of hijzelf bij het bedenken van de titel ook niet even aan een worm gedacht had?!

    Zlatan

    Sinds ik voetbalfan ben geworden, heb ik uiteraard mijn helden. Maar ik ben niet erg trouw. Christiano Ronaldo kan bij mij (nog) niet kapot, maar Messi is bij mij intussen verdrongen door Zlatan Ibrahimovic. Wat is dat een geniale goalgetter! Ik weet wel dat Messi er niets aan kan doen wegens blessureleed, maar het is nu eenmaal een harde wereld, de fanwereld. Ik houd u op de hoogte en zal u berichten als Messi weer in mijn genade wordt aangenomen!

    Hoevinudie?

    Weer enkele vragen van pientere Pietje! Waarom moet je om een waarzegger te bezoeken een afspraak maken? Als onze knieën andersom zaten, hoe zouden stoelen er dan uitzien? Waarom bestaat er geen kattenvoer met muissmaak? Enz. enz.!

     

     

     

     



  • 7 november 2013 - Mahler-Schmidt - Leven met gestorvenen? - Storm - Hoevinudie?

    Gemist: Mahler - Schmidt

    Soms ben ik blij ergens bij geweest te zijn, soms sla ik me voor mijn kop dat ik iets gemist heb. Twee voorbeelden: Op 31 oktober jl. heeft de superdirigent van het Koninklijk Concertgebouworkest Mariss Jansons in het Amsterdamse Concertgebouw de tweede symphonie ("Auferstehung") van Gustav Mahler gedirigeerd. De recensies waren zonder uitzondering himmelhoch prijzend zowel wat betreft het orkest als wat betreft de dirigent. Ik ben gek op Mahler, maar ik was er niet bij! En ten tweede: Ik las ergens dat er een programma is gespeeld over Joseph Schmidt. Daar was ik ook heel graag bij geweest, want vroeger was mijn vader een fan van hem. Schmidt (1904-1942) was een Joodse jongen uit het toenmalige Hongaars-Oostenrijkse Roemenië die worstelde met zijn kleine postuur maar zich desondanks ontwikkelde tot een zanger met een prachtige stem. Mijn vader zette de radio luider als hij 'Heut' ist der schönste Tag in meinem leben' hoorde en zong met hem mee en leerde ons op zuivere toonhoogte met hem in te stemmen. Schmidt zong jubelend maar er zat toch iets tragisch in zijn stem.  Bij ons thuis werden ook zijn 'Tiritomba', 'O sole mio', 'Dein is mein ganzes Herz' en zelfs 'Una furtiva lacrima' geïmiteerd. Zijn optreden is bewaard gebleven in filmfragmenten. Hij kwam, als Jood achtervolgd, als berooide asielzoeker in Zwitserland terecht, waar hij stierf in de buurt van een concentratiekamp aan een hartaanval. Als ik 'Ein Lied geht um die Welt' hoor, gedenk ik hem en daarmee mijn vader.  P.S.: Het Mahler-concert met Jansons wordt op 1 december a.s. uitgezonden op radio 4, om 14.15 uur.

    Gedenkdagen: Leven met gestorvenen?

    Allerheiligen en Allerzielen zijn 'in'! Terwijl veel kerkelijke feest- en gedenkdagen in onze maatschappij op de achtergrond raken of geraakt zijn (IJsheiligen? Maria Lichtmis? Blasius? Koppermaandag? Hervormingsdag?), beleven deze twee eerste novemberdagen een opleving. Ik hoorde op Allerheiligendag een dominee met enthousiasme vertellen over zijn 'heiligen': de grote bijbelfiguren die in de Hebreeënbrief (hst. 11) worden opgesomd. En de koninklijke familie heeft de herdenkingsdienst  voor Prins Friso natuurlijk niet toevallig op 2 november gehouden. Via Halloween (de verworden Amerikaanse uitwerking van Allerheiligen) blijven deze bijzondere dagen meegaan in ons nieuwe maatschappelijke patroon en via kerkhofbezoek worden ook jongeren zich tegenwoordig bewust van 'blijvende verbondenheid' met de mensen die ons zijn voorgegaan. Hoe ver gaan we daarin? Wat betekent het dat velen van ons zeggen levenslang te leven met iemand die gestorven is? Is dat alleen 'herinnering' of nostalgie of uitwerking van overgeërfde genen? Ze zeggen zelf vaak van niet: er lijkt een fundamentelere band te zijn, misschien niet vanuit het brein maar vanuit 'het gevoelsleven' (als dat onderscheiden kan worden van een neurologisch proces). Het zal wel weer een voorbeeld zijn van de geheimzinnigheid van ons leven, denk ik. Waar horen we bij? Bij wie? Met wie zijn wij verbonden? Met wie blijf je verbonden? Zolang jezelf leeft of langer?

    Storm

    We hebben hier in onze tuin twee huizenhoge esdoorns staan waarvan er een wordt uitgewoond door grote zwammen. Uiteindelijk zal dat de ondergang worden van deze robuuste boom, werd ons door een deskundige van de gemeente verteld, maar de komende tien jaar hoeven we ons nog geen zorgen te maken. Toch ben ik blij dat we vorige week die zware najaarsstorm gehad hebben: onze boom gaf geen krimp en zag met trots de kleine boompjes om hem heen ervan langs krijgen en sommige van hun takken verliezen. Dat geeft ons een soort veiligheidsgevoel: onze esdoorns kunnen nog wel een tijdje mee.

    Hoevinudie?

    Ik herinner me een maatschappijleerles in de brugklas. Steekt zo'n brugpieper zijn vingertje op en vraagt: Meneer, hoe krijgt de gemeente de bordjes 'niet op het gras lopen' in de grasperken?



  • 17 oktober 2013 - 8-1! - Wijn - 126! - duif dood - Hoevinudie?

    8-1 !

    Zoals ik u al schreef, was ik in in de Amsterdamse Arena op 11 oktober aanwezig bij Nederland-Hongarije. Volgens mij dé wedstrijd van het jaar! We zaten hoog in de boventribune en dat was een voordeel: dan heb je het beste overzicht over het veld. Het spel was spannend, origineel en gevarieerd: ik heb me geen minuut verveeld. En het regende dus goals! Na middernacht thuis, maar zeer voldaan. En wat me opviel en over een vooroordeel heenhielp: het publiek (sorry: de supporters) gedroeg(en) zich keurig, normaal -afgezien van de oranje vermommingen- en voorbeeldig. Er was geen sprake van Hooliganmisdragingen. Excuses voor mijn discriminerende opmerking in deze in mijn nieuws van 20 september jl. 

    Wijn

    Ik houd erg van een goed glas wijn! Of dat iets met de Roomse liturgie te maken heeft, moge een ander uitmaken, gelukkig kan ik ook heel goed zonder en ik houd ook van bier, jonge genever en frisdrank! Niet van Spa en niet van Cola. Nu doet zich in mijn geval iets bijzonders voor. In de loop der jaren heb ik nogal eens -als dank voor bewezen diensten- een fles wijn gekregen. Vaak zo vaak dat mijn kelder van pas kwam. Na zoveel jaren drink ik nu graag vóór en bij het eten een glas wijn. Daarvoor haal ik regelmatig drie flessen uit de  keldervoorraad die ik eerst voorzichtig controleer op hun drinkbaarheid. Wat me dan opvalt is het volgende: de ene fles is heerlijk, de andere drinkbaar en weer een andere: bocht. Soms natuurlijk alle drie of twee van hetzelfde! Het is elke keer spannend of ik rijk of armmoedig bedeeld word. En dat hangt meestal niet af van het botteljaar. Soms is een fles uit de tachtiger jaren nog heerlijk (of heerlijk geworden) en een fles van na 2000 niet meer te drinken! Ik wou dat ik de namen van de schenkers op de etiketten had geschreven om ze -bij een meevaller- alsnog te bedanken. Maar het wonder van de natuur stemt me misschien nog meer tot dankbaarheid.

    126 !

    Elke dag eet ik een aantal peren. Dat kan omdat mijn eigen boom (conference!) honderdzesentwintig exemplaren heeft opgebracht, heerlijk van smaak en gelukkig niet allemaal tegelijk rijp. Ik kon rustig uitdelen aan mijn omgeving en hield nog genoeg over. Volgend jaar graag weer zo'n zomer (en voorjaar!).

    Tortels

    Even een droevig bericht. Kort nadat ik in verband met het Franciscusfeest in de kerk gepreekt had dat we soms een voorbeeld aan de dieren kunnen nemen, maakte ik een dierendrama mee in mijn tuin. Elke ochtend leg ik wat vogelvoedsel op de daarvoor bestemde plankjes. Van de week waren mijn trouwe tortels gretig aan het pikken, toen twee zwarte agressieve kauwtjes needaalden en de tortels wegjoegen. Maar een van mijn duifjes -vast het vrouwtje- gaf niet op en... lag kort erna dood tussen het voer. Toen ik het zag, stond het mannetje treurig naast het tedere lijk(je) en toen ik naderde, bleef hij langer op het plankje dan anders. Ook nu komt hij nog elke morgen -volgens mij- zoeken, kijken, weinig eten en treuren. Vraag aan de Schepper (of aan Franciscus): Waarom bestaan er kauwen?

    Hoevinudie?

    Bij een uitvaart was ik -n.b. de voorganger- weer de stomste van het gezelschap. Bij het begin van de dienst merkte ik dat de microfoon niet aanstond. Ik los dat meestal op door mijn eigen stem wat te verheffen zonder apparatuur, dus ik vroeg: 'Willen degenen die mij niet verstaan even hun hand opsteken?'.  Er ging uiteraard geen hand omhoog! De nacht erna kwam de scène terug in de nachtmerrie die me overkwam. Maar toen zag ik dat de enige hand die omhoog ging, uit de kist kwam!!

     



  • 3 oktober 2013 - Dies Irae - Margriet - Oad - Herfst - Hoevinudie?

    Dies Irae en Verdi's Requiem

    Afgelopen zondag mocht ik Verdi's Requiem bijwonen in hét Concertgebouw. Het was een zonnige, prachtige herfstdag en heel Amsterdam zat op het terras. Niet bepaald een Requiemsfeer, maar het concert was een hoogtepunt. De kritieken waren dan ook zonder uitzondering uiterst lovend, vooral de vrouwelijke solisten en het koor stalen de show. En de dirigent en het orkest waren weer om als Nederlander soupertrots op te zijn. Minutendurende ovatie. Voor mij was het een eigenaardige ervaring dat het Dies Irae, dat in de tegenwoordige katholieke liturgie is afgeschaft vanwege zijn angstaanjagende inhoud, in zo'n concertuitvoering een climax van muzikale ontroering kan zijn door de geestelijke ervaringswereld waarin een componist -en zeker Verdi- het heeft verwerkt. Zo heeft dus elke historische periode in de kunst -hoezeer ook behorend tot het verleden- een eigen kracht en recht op waardering en bewaring. Leve Verdi!

    Margriet

    Op weg naar Het Concertgebouw kwam ik langs het Museumplein. Daar was iets bijzonders te zien: een stoet van vergrote coverfoto's van het tijdschrift 'Margriet' waar je langs kon lopen in de richting van het Rijksmuseum. Want dat blad bestaat vijfenzeventig jaar en mocht daarom het plein opsieren met deze postersserie die een treffend beeld geeft van de verschillen en overgangen ervan sinds zijn (en mijn!) geboortejaar: 1938. In de NRC van gisteren schreef Frits Abrahams dat 'Margriet' voor zijn moeder was en 'Elsevier' voor zijn vader. Breien en koken voor Ma, economie en politiek voor Pa. Bij ons thuis was dat ergens ook zo -al kwam Elsevier er als niet-r.k. natuurlijk niet in en al waren wij eerst uiteraard op het katholieke Beatrijs (ontstaan naast het neutrale Libelle) geabonneerd- maar in de loop der jaren emancipeerde mijn moeder met het blad mee, d.w.z. ze bleef breien en koken maar werd steeds meer maatschappelijk en politiek bewust, mede door haar lijfblad "Trouw". Het is nu tot me doorgedrongen dat de naam 'Margriet' dus niet alleen slaat op de bloem, de prinses en mijn Onderdijkse geboortehuis, maar ook op het jubilerende blad.

    Oad

    Met enige spanning volgen wij hier in huis de berichten over Oad-reizen. Want volgende week gaan we met die reisorganisatie naar de Arena voor de voetbalwedstrijd Nederland-Hongarije en we vroegen ons af of dat heerlijk avondje wel door zou gaan. Maar gelukkig: vanmorgen belde een keurige Oad-medewerker op dat we ons geen zorgen hoefden te maken: de bus staat volgende week vrijdag voor ons klaar bij het Hoornse station. Ik heb hem maar meteen een compliment gegeven: de vakantie met mijn zus naar Denemarken enkele weken geleden werd ook door Oad verzorgd en we waren daar zeer tevreden over. Zegt de telefoneerder als reactie: 'dank u wel, we hebben volgend jaar ook zo'n welverzorgde reis naar Noorwegen!' Kijk, zo iemand verdient geen ontslag!

    Herfst

    Terwijl ik dit schrijf, kijk ik naar buiten en zie ik dat mijn tuin volop geniet van de uitbundige herfstzon. Mijn peren zijn nu volgroeid: die gaan volgende week in de bewaring. De appeltjes blijven hangen: ze zijn prachtig om te zien maar te klein om te consumeren. De hortensia's hebben al hun donkerrode herfsttooi en de dahlia's groeien en bloeien nog volop. Ik hoor nogal eens dat ouderen hun huis inwisselen voor een serviceflat omdat de tuin hun een last is geworden. Het is te hopen dat er dan om zo'n flatgebouw veel openbaar groen of een mooi park te vinden is; volgens mij kun je van het verlies van een tuin veel verdrietiger worden dan van het wegvallen van een hond of een kat. Maar, zo zegt de wijze, ieder oordeelt naar zijn eigen affectie.

    Hoevinudie? 

    Ik had een vreemde droom: ik ging met mijn dochtertje van vijf een weiland in: koeien kijken. Ik had van te voren uitgelegd dat koeien wel op je af komen, maar je niets doen. Schapen vluchten voor je weg, paarden kunnen je een trap geven, maar koeien zijn vriendelijke beesten en vinden het leuk als ze bezoek krijgen. We gingen dus naar een koeienwei waar veel koeien graasden in de late herfstzon. Het waren er wel een paar honderd! Toen we ertussen stonden, sprak het lieve kind de mooiste zin uit de wereldliteratuur, pure poëzie: "Iedereen is hier koe!".

     



  • 20 september 2013 - Prinsjesdag - Voetbal - Fotoboek - Ghesthuys is niet Gasthuis - Hoevinudie?

    Prinsjesdag

    In ons Westerzaaltje hebben we samen Prinsjesdag bekeken. Dat is toch veel gezelliger dan bij zoiets in je eentje naar de hoedjes kijken. En naar de koning natuurlijk. Wat een verschil: de zure regen van de crisis en de gemoedelijke sfeer van zo'n gezellig samenzijn met koffie en gebak. Ik denk dat de nieuwe paus -wat een kanjer!- daar ook zo over denkt.

    Voetbal

    Ik had er vroeger weinig mee: mijn sportcarrière beperkte zich tot een beetje volleyen, terwijl mijn broers uitblonken bij Strandvogels. Maar de laatste tijd weet ik van Messi en Christiano Ronaldo. En van Gareth Bale omdat diens naam klinkt als de mijne. Het is nu zelfs zover gekomen dat ik binnenkort (11 oktober) met een huisgenoot de wedstrijd Nederland-Hongarije ga bijwonen in de Arena. Een hooligan in wording?

    Fotoboek uit onze familiegeschiedenis

    Een van mijn moeders voorouders heette Jacob Blom. Hij was hereboer en burgemeester van Westwoud. Bij zijn zilveren ambtsjubileum kreeg hij van de gemeenteraad een deftig fotoboek (in rood fluweel en zilveren beslag). Het was in de begintijd van de fotografie: je ziet het aan de bruin-groene kleur van de portretfoto's. Gezelle noemt ze 'lichtdrukmalen'. Het zijn een soort statieportretten van de familieleden en de relaties van de burgemeester. Doctor/dokter Nuijens zit er prominent bij. Door overerving is het boek in de vorige eeuw in het bezit van mijn moeder, achterkleindochter van de edelachtbare, terechtgekomen. Voor ze stierf, sprak ze de hoop uit dat het boek 'in de familie' zou blijven. Dat is nu meer dan tien jaar geleden en wij voelden ons een beetje opgezadeld met iets waar we eigenlijk niets mee deden. Toevallig kreeg ik onlangs contact met de Historische Vereniging Westwoud die zich zeer geïnteresseerd toonde. Ze wilde in samenwerking met het Westfries Archief het boek graag gaan beheren en aan onderzoekers beschikbaar stellen. Het blijft officieel eigendom van onze familie. Kortom: het boek is nu een pronkstuk in het Archief en moeder Weel zal zich heus niet in haar graf omdraaien. Integendeel!

    Ghesthuys is niet Gasthuis

    Een gepensioneerde dominee-pastor van het Westfries Gasthuis had een etymologische vraag: Is het woord Gasthuis taalkundig verwant aan de vroegere naam van het Hoornse ziekenhuis dat indertijd "t Ghesthuys' of 't Gheesthuys' heette en dat als 'St. Jansgasthuis' eerst tegenover de Grote Kerk aan het Kerkplein lag en later aan de Koepoortsweg en de Van Dedemstraat? Met andere woorden: Is 'gast' verwant aan 'Geest'? Hij zag natuurlijk alle gastvrijheid al met de Heilige Geest te maken hebben! Ik moest hem -na onderzoek- teleurstellen. Het woord 'gast' zit etymologisch wel ergens in het woord 'hospitaal' (hostis is Latijn voor 'bezoekende vreemde' d.w.z. vijand of vreemdeling, in het Frans terugkomend in 'hostile', 'hôte', 'hospice' e. d. en -door klankverschuiving- in ons woord 'gast'). Dus 'gasthuis' is etymologisch verwant aan 'hospitaal'. Maar niet aan 'Ge(e)sthuys'! Dat woord heeft een heel andere oorsprong. Toen de middeleeuwse kruisvaartridders terugkeerden uit het Heilige Land, gingen zij voor een groot deel aan pelgrimsopvang en ziekenzorg doen. Vaak onder de patroonsbescherming van St. Jan de Doper, waardoor ze zich o.a. Johannieters noemden ter herinnering aan het gelijknamige opvangcentrum in Jeruzalem. Een speciale groep van hen, die zich voor zieken, vreemdelingen en zwervenden inzette, was de H. Geest-orde. Hun huizen -b.v. in Hoorn- werden dus H. Geest-huysen genoemd of Ghesthuysen, later verbasterd tot en 'verward' met gasthuizen. Als woord heeft het westgermaanse woord 'geest' (Engels: 'ghost') niets met het oorspronkelijk Latijnse woord 'gast' te maken. Of de dominee het gastvrije WFG als het werk van de H. Geest wil zien, moet hij zelf maar uitmaken, maar geest en gast hebben taalkundig ieder hun eigen achtergrond.

    Hoevinudie?

    In Dromenland komen de prinsessen Juliana en Amalia elkaar tegen. Vraagt de overoma aan het achterkleinkind: Wat wil je later worden? Zegt Amalia: koningin! Vraagt het achterkleinkind aan de overoma: Wat wilt u later worden? Zegt Juliana: een gewone mevrouw!



  • 7 september 2013 - Hebreeuws - WFG-WBW - Summertime - opruimen - Hoevinudie?

    Hebreeuws

    Het nieuwe schoolseizoen is begonnen. Ik zie 's morgens de ouders met kinderen weer langskomen rond half negen op weg naar school en even later de middelbare scholieren de andere richting uit naar Werenfridus. Gelukkig gaat niet alles alleen maar voorbij; ikzelf zit ook nog op school en wel in mijn eigen ontvangstzaaltje waar een paar woensdagochtenden in de maand een Hebreeuwslezende groep geestelijken bezig is met het bijbelboek Exodus. Ook daar is het nieuwe seizoen goed gestart: er zijn drie 'nieuwen' bijgekomen zodat we nu met vijftien zijn en het zaaltje bijna te klein is. Maar men is erg inschikkelijk en erg in zijn schik met de locatie: we kunnen ons er goed concentreren en mijn koffie met koek wordt zeer op prijs gesteld. Er zitten een paar echte deskundigen tussen, dus ik voel me weer in de klas als vroeger op het seminarie.

    Westfries Genootschap en Westfries Biografisch Woordenboek

    Van de week zijn we weer bijeengeweest in het Westfries Archief (naast het vervallen Mill Hill-missiehuis) voor de vergadering van de Commisie Geschiedschrijving van het Westfries Genootschap. We hebben een nieuwe voorzitter: de heer Leen Spaans, oud-rector van het Jan Arentszcollege in Alkmaar. Een van de op stapel staande activiteiten is de uitgave van een boek over de veranderingen van de laatste jaren in het gebied van West-Friesland. Na die bijeenkomst vergaderde de redactie van het Westfries Biografisch Woordenboek. Het is altijd een hele uitzoekerij wie daar nu wel of niet een plaatsje in verdient. Intussen heeft de burgemeester van Hoorn de discussie aangezwengeld of er een verbindingsstreepje in de naam van ons gebied moet of niet. Hijzelf vindt van niet (en ik ook) maar 'hogerhand' is het tot nu toe daar niet mee eens. Spannend!!

    Summertime

    ....and the livin' is easy....! Inderdaad: de heerlijk lange zomer die we gekregen hebben dit jaar haalt je over alle depressiegevoelens heen! Nou ja, Syrië...... Wat zou het toch heerlijk zijn als we moeder natuur niet stoorden met allerlei menselijke agressie vanwege ras, godsdienst of economische hebzucht. Maar ja, dit soort gedroom haalt natuurlijk niets uit. Ik voel me nogal verward: morgen zal ik bidden om vrede in Syrië maar daarna zit ik in de tuin te genieten van de mooie nazomer. Hoe zal zo'n Obama zich voelen? En zo'n Assad? Ik kom er niet uit en de situatie deprimeert ons en dus mij ook. Maar het heeft geen zin de tuin te ontlopen....

    Opruimen

    Bij mij is de grote schoonmaak niet in het voorjaar maar in de grote vakantietijd. Ik ben aardig opgeschoten: mijn zitkamer is zoals ik hem hebben wil, mijn bibliotheek is over de helft en mijn schuurtje is eindelijk al aardig onder handen genomen. Mijn probleem is wel dat ik nu moet volhouden terwijl er zoveel andere dingen zijn die mijn aandacht vragen en eigenlijk leuker en acuter zijn. En dat je 'opruimen' eigenlijk alleen zelf kunt doen, want jij alleen weet wat wegkan en wat niet. En dan die emotionele waarde... En dat opdringerige gevoel van: na mijn dood gooien ze álles weg! Nou ja, het zijn natuurlijk eigenlijk zaken waar je je niet echt druk om moet maken -zei mijn moeder altijd- en het heeft ook iets aardigs sommige spulletjes nog eens tegen te komen.

    Hoevinudie?

    Vraagt de onderwijzer: 'Leven er in Europa nog menseneters?' Steekt pientere Pietje zijn vinger op: 'Ja, meester, in Venetië, daar leven ze van de toeristen!'.



  • 26 augustus 2013 - Insekten - Bluyssen - boekenkast - koken - hoevinudie?

    Insekten

    Wat een prachtige zomer! Mijn tuin ligt er heerlijk bij -mede door de goede zorgen van mijn broer en zijn assistenten- en na de bloemen staat ons een rijke vruchtenoogst te wachten. De perenboom draagt volop, de appelboom doet als nieuweling al aardig mee en de pruimenbomen bieden weinig maar genoeg gave vruchten. De meeste bladeren zijn -ook in de andere bomen- gaaf en gezond. Het schijnt te komen door de koude in het voorjaar. Toen zijn de insekten door moeder natuur verstoten, waardoor ze niet aan hun gebruikelijke overheersing toekwamen. Je hoort sommigen nu wel jammeren over een tekort aan gezonde bijen en bevruchting bevorderende wespen, maar ik ben blij dat de vlinders het dit jaar hebben gewonnen van de luizen en de vliegen. De mieren en de spinnen hebben er niet onder geleden, dus graag volgend jaar weer zo!

    Bisschop Bluyssen

    Op 15 augustus (Maria ten Hemelopneming) maakte ik in Den Bosch de uitvaart mee van de ook door mij zeer gewaardeerde opvolger van bisschop Bekkers: Jan Bluyssen. Was Bekkers misschien volgens sommigen wat populistisch (ik vind: dapper!), Bluyssen was diepgaand, bij de tijd en bij ons betrokken. Ik heb hem gevolgd sinds hij ons indertijd -toen hij nog geen bisschop was- op het seminarie Warmond enkele keren college gaf over 'spiritualiteit'. Voorzichtig, oprecht en genuanceerd. Toen ik enkele jaren later met een vriend en mijn moeder een reis naar Rome maakte en op het Hollands College logeerde, was Bluyssen -inmiddels hulpbisschop- daar ook en op een bepaalde dag vertelde hij ons na de mis dat hij die ochtend het bericht had ontvangen van zijn benoeming tot bisschop van Den Bosch. Zodat wij hem als eersten konden feliciteren. Sindsdien was hij voor mij een geestelijke gids. Ik vond het jammer dat er in zijn uitvaart geen originele of creatieve elementen verwerkt waren (al werd De Klerk's Ad Modum Tubae voorbeeldig gezongen). Ik kan me niet voorstellen dat zo'n gevoelige liturgiebisschop geëerd zou zijn met de afgezaagde traditie van Maria Hemelvaart en het Brabantse Schutterijvertoon. Het hartelijke In Memoriam van zijn familie was voor mij het hoogtepunt.

    Boekenkast

    Het is weer zover: mijn boekenkast krijgt -zoals bijna elk jaar als er na de vakantietijd een nieuw seizoen aanbreekt- een grote schoonmaak. In de loop van het jaar stop ik alle nog open plekken vol met boeken, boekjes en paperassen, maar op een gegeven moment moet er worden geruimd. Van de ene kant ben ik blij met wat er in de afgelopen periode is bijgekomen, van de andere kant moet er het nodige naar de papierophaaldienst, de boekenmarkt of de kelder. Ik voel me dan als een vader die tussen zijn kinderen moet kiezen. Neem nou: 'De geschiedenis van de hond', een prachtboek, maar ik heb geen hond. Naar de kelder dus maar.

    Koken

    Koken blijkt makkelijker dan ik dacht. Tenminste, als je alleen voor jezelf hoeft te koken en er de tijd voor hebt. Is dit laatste niet het geval, dan maak ik me er vanaf met een kant-en-klaar-pakketje van Deen met wat sla en komkommer. Maar soms heb ik tijd en zin en dan maak ik mijn eigen (tomaten)soep, prepareer ik een pasteitje, kook ik Opperdoezer Ronde en spinazie uit eigen tuin, bak en braad ik een schnitzel of een gebakken ei, bereid ik sla en komkommer en doe ik abrikozencompôte uit een potje in een bakje. Eventueel fruit of kaas toe. Met een glas wijn erbij natuurlijk. Op mijn lijn hoef ik niet te letten: moeder natuur gaf me een niet te doorbreken slankheid mee. Mens, durf te leven!

    Hoevinudie?

    Nu de R in de maand dreigt te komen, troost ik me met de gedachte dat elk seizoen in ons land z'n aangename kant heeft. Op mijn kalendertje las ik dat Ecuador (Quito) het land met het aangenaamste klimaat is omdat in dat 'Land van de eeuwige Lente' de temperatuur ook 's nachts niet beneden de 8 graden komt en overdag nooit boven de 22. En het slechtste klimaat doet zich voor in Rusland (Jakutsk) waar het in de winter -64 en in de zomer +39 graden kan worden. Laat maar: ik blijf in Nederland, seizoenenland!



  • 9 augustus 2013 - Denemarken - Donor - Dierpesten - DE Agave? - Dode Zee-rollen

    Denemarken

    Mijn 'grote vakantie' zit erop. Mijn zus en ik gingen mee met een groepsreis per bus naar Denemarken. Die was van begin tot eind een succes. Originele en deskundige reisleiding, niet irritant gezelschap, puike hotels met keurige kamers en heerlijk eten, boeiende excursies (o.a. naar Zweden per boot en per brug), prachtig weer voor veel natuur en stadsterrasjes. Eindelijk weet ik nu het nodige over Vikingen (= varende Noormannen) o.a. dat je 'Wiking' moet uitspreken en 'Kierkequeur', dat Rusland 'roversland' (of: 'roodharigenland' of 'roeiersland') betekent en dat de rooftochten o.a. veroorzaakt werden doordat alleen de oudste zoon het volledige erfrecht had en zijn broers en zusters dus na de dood van hun ouders maar moesten gaan varen, stelen of bedelen om niet te verhongeren. Gelukkig werden de rooftochten later omgezet in handelscont(r)acten zoals de Hanze. We reisden met de OAD-reisorganisatie. Aanbevolen!

    Donor

    Na mijn Scandinavië-reisje moest ik mijn paspoort gaan verlengen. Op ons stadhuis werd ik tot mijn verbazing -ik heb het vroeger anders meegemaakt!- zonder afspraak vlot en keurig geholpen: zelfs mijn pasfoto werd goedgekeurd. Wel werden bijna al mijn vingers opgeroepen zich te laten afdrukken, maar ook dat gaf geen problemen. Soms blijkt de wereld vooruit te zijn gegaan! Op de balie waar ik werd geholpen, lagen gratis -met gefrankeerde envelop- donorregistratieformulieren beschikbaar waar ik een exemplaar van heb meegenomen. Ik heb me een paar jaar geleden nogal verdiept in de achtergrond ervan, maar me tot nu toe nog niet als donor aangemeld. Maar ik ga dat nu doen. Lichamelijk mogen anderen -tenminste als ik dood ben- alles van me gebruiken, geestelijk vertrouw ik me aan dé Ander toe!

    Dierpesten

    Vroeger leerde ik dat dieren sterven en alleen mensen kunnen overlijden, omdat dit laatste woord etymologisch 'overgaan naar een ander leven' betekent. In verband daarmee dacht ik dat het opkomen voor dieren iets van deze tijd was. Laat ik nu vorige week een hele stapel bidprentjes uit de vorige eeuw toegespeeld krijgen -in allerlei kleuren (de meeste zwart-wit) en stijlen- waartussen er een zat voor een 'overleden' dier! Op de voorkant stond in Hummelstijl een jongetje dat een kikker aan het opblazen was maar dat door een engeltje werd terechtgewezen met (als tekst onder de afbeelding): "Quäle nie ein Tier zum Scherz, denn es fühlt wie du den Schmerz!". Ik ga het opsturen naar de Partij voor de Dieren!

    Dé Agave

    Soms word je onderuitgehaald door de werkelijkheid. Sinds ik de agave in mijn tuin iets bijzonders vond (zie mijn nieuws van 4 juli jl.) zie ik overal waar ik langs kom agaves opduiken. Soms -zoals in Heerhugowaard- nog mooier en bijzonderder dan die van mij. Ik leer er twee dingen van: 1. Je verbeelding bedriegt je soms en de werkelijkheid laat dan zien dat zij de baas is. 2. Als je plotseling ergens -waardoor dan ook- erg gevoelig voor wordt, zie je bijna overal wel iets wat daar mee te maken heeft.

    De Dode Zee-rollen

    In mijn studiejaren waren de 'Vondsten in de woestijn van Juda' dé ontdekking op bijbelgebied. Terecht! We hadden vanaf dat moment bronteksten van duizend jaar ouder dan tot dan toe en de geestelijke levensomstandigheden van Jezus kwamen in een heel ander licht te staan. Naar aanleiding van de tentoonstelling in Assen van enkele fragmenten ervan ging ik een dagje naar de Drentse hoofdstad, ook al had ik de echte rollen indertijd in Jeruzalem gezien. Hieronder volgt een korte samenvatting van waar het in deze over gaat. Ik heb het zo kort en duidelijk mogelijk samengevat, want de boeken erover lopen vaak uit in uitwaaierende details die de zaak onoverzichtelijk maken.

    Dode Zee-rollen

    In het prille voorjaar van 1947 raakte een Palestijnse herdersjongen, in 1931 geboren als zoon van een bedoeïenenfamilie in Bethlehem, bij de grotten van Qumran aan de Dode Zee (ruim 12 kilometer ten zuiden van Jericho in het tegenwoordig door Israël bezette voormalig Jordaanse gebied) een van zijn dieren kwijt. Hij heette Mohammed El Dib, bijgenaamd ‘de wolf’, en moest dus op zoek. Hij klauterde naar een opening in de rotswand -zijn neef Juma had al eerder ontdekt dat die ruim genoeg was om een mens of dier door te laten- en gooide er een steentje in om het verloren beestje er eventueel uit te drijven, maar hoorde dat hij daarmee vermoedelijk een soort stenen vaas verbrijzelde. Naar binnen gegaan zag hij de brokstukken en de inhoud: een aantal perkamenten boekrollen, al met al zeven, ook in andere kruiken. Hij nam zijn vondst niet meteen mee -en of hij zijn verloren dier heeft gevonden, vermeldt de historie niet!- maar vertelde erover toen hij thuiskwam. Daags erna ging hij met enkele vrienden op nader onderzoek. Ze namen de zeven rollen mee (er waren meer kruiken te zien, maar die lieten ze voorlopig ter plaatse) en verkochten er vier aan een Bethlehemse winkelier, Kando Shahin, een Syrische christen, in april 1947. Deze vermoedde dat het om iets bijzonders ging en nam via een Syrische collega in Jeruzalem contact op met de Syrisch-orthodoxe aartsbisschop Athanasius Samuel in het Markosklooster van Oost-Jeruzalem. Deze zag in dat er van een unieke vondst sprake was en dat er dollars mee te verdienen waren, zoals dat wel meer gebeurd was -en nog gebeurt!- met Oosterse antiquiteiten. Amerikaanse geïnteresseerden kochten ze inderdaad en stelden ze in 1948 beschikbaar aan de deskundige John Trever van het Palestinian Archeological Museum (bijgenaamd ‘Rockefeller Museum’) in Oost-Jeruzalem. De andere drie rollen kwamen terecht bij een Palestijnse antiquair Salahi. Hij zocht contact met de geleerde professor E. L. Sukenik sr. van de Hebreeuwse Universiteit in Jeruzalem en deze kocht ze voor de bibliotheek daar. Zijn zoon wist in 1954 ook de vier andere rollen te bemachtigen met geld van de staat Israël en zo zijn de zeven eerstgevonden Qumrangeschriften weer bijeen, nu als staatseigendom inmiddels opgenomen in het speciaal voor alle Dode Zee-rollen gebouwde ‘Shrine of the Book’-museum in Jeruzalem.

    Uiteraard is men vanaf 1947 -vooral gestimuleerd en vanaf 1951 gecoördineerd door de Franse hoogleraar-dominicaan Prof. R. de Vaux van de École Biblique in Jeruzalem- verder gaan zoeken. Tot de bezetting van het gebied door Israël in 1967 hield de Jordaanse regering toezicht en kwamen de vondsten terecht in Oost-Jeruzalem, daarna controleerde de Joodse staat de gang van zaken en kwam het tot het definitieve, zeer indrukwekkende museum waarvan de dakkoepel verwijst naar de kruikdeksels en naar de beschermende functie van het gebouw.
    In de eerste grot werden al met al zeshonderd tekst(fragment)en in kruiken gevonden (pas in 1949 was echt alles uitgeruimd) en daarna zijn er nog tien nieuwe grotten leeggehaald: in 1952-1954 vier met resp. 33, 15, 575 en 26 teksten -waarbij in grot III op 14 maart 1952 een koperen rol werd ontdekt en in grot IV in augustus 1954 nota bene 575 teksten (200 bijbelse) aan het licht kwamen, waaronder het zgn. Damascusdocument- en in 1954-1955 vijf met resp. 31, 19, 5, 1 en 1 rollen. Grot VII bevatte vooral Griekse teksten. Er waren ook papyrusrollen bij. Op 11 februari 1956 gaf grot XI als laatste haar schatten af: 30 rollen waaronder de beroemde ‘tempelrol’.
    Tot nu toe zijn er ongeveer 900 rollen gereconstrueerd, 200 ervan bevatten bijbelteksten. De andere bewaarden aan het Oude Testament verwante geschriften en teksten die de Essenen betreffen of andere Joodse groepen, zoals Zeloten, Messiasverwachtenden, reinigingsritualisten of groepen die (door de Romeinse dreiging?) het einde van de wereld verwachtten. De Qumrangrotten leken hun in de angstige jaren zestig van de eerste eeuw van onze jaartelling een niet te vinden tijdelijke schuilplaats voor hun kostbare bibliotheek, die misschien bij het tempelcomplex van Jeruzalem behoord heeft en rollen bevatte die tussen ongeveer 250 vóór en 50 ná Christus werden volgeschreven. Of hoorden ze thuis in het niet ver van de grotten gelegen Qumran-‘klooster’complex? Allerlei literaire genres vindt men terug in de erin gebruikte Hebreeuwse, Aramese of Griekse taal.

    Waarom zijn deze vondsten zo van belang? Vergelijkbaar met de ontdekking van het graf van Toetanchamon of het terra cotta-leger van Xi’an? Omdat de bijbelwetenschap zich tot 1947 -op een enkel fragment na- moest baseren op zgn. Masoretische handschriften (die niet ouder waren dan ruim duizend jaar) en door de Qumran-vondsten  teksten van duizend jaar eerder in handen kreeg. En omdat ons idee van de toenmalige Joods-Romeinse wereld en dus van de tijd van Jezus zich door die vondsten grondig heeft moeten corrigeren en veel meer historisch verantwoord is geworden. Het vroegere ‘plaatsen’ van de bijbelse teksten is er fundamenteel door overhoop gehaald, niet alleen van het Oude Testament -nu weet men zeker dat men niet te maken heeft met door middeleeuwse overschrijving en invoeging gecorrumpeerde grondteksten- maar ook van het Nieuwe Testament, omdat de Dode Zee-rollen stammen uit de wereld waarin de historische Jezus geleefd heeft en daar een weerslag van zijn.

    Er waren nogal wat Nederlanders onder de eerste bestudeerders van de Qumran-vondsten. De dominicaan Jan P. M. van der Ploeg, bijbelprofessor van Nijmegen, was er al bij toen aartsbisschop Athanasius zijn slag sloeg, ook al zag hij -tot zijn latere spijt- de waarde ervan toen nog niet in. In 1961 verwierf de Groningse professor/dominee Adam S. van der Woude voor ZWO-Nederland het publicatierecht van de teksten van grot XI (die daarom ‘the Dutch Cave’ wordt genoemd). In dat jaar richtte hij in verband daarmee het Gronings Qumran Instituut op samen met Van der Ploeg’s opvolger F. Martinez. Inmiddels heeft daar Mladen Popovic de leiding. Aan hem is het te danken dat de staat Israël toestemming heeft gegeven een zestiental fragmentjes van de rollen ten toon te stellen in Assen. Uit dankbaarheid voor de inzet van Nederlandse geleerden bij het verwerken van dé bijbelvondst van de vorige eeuw.
     

     



  • 18 juli 2013 - Euro - Tour - Uitvaarten - Dahlia's - Scriptie? - Hoevinudie?

    Euro

    Aan het eind van deze maand ga ik met mijn zus Ria een rondrit maken door Denemarken. We twijfelen nog of we onze euro's -althans een deel daarvan!- zullen omwisselen voor Deense kronen. Euro's zijn toch algemeen bekend en worden (tot nu toe?) overal gewaardeerd zoals in mijn jeugd de dollars, zeker in de toeristenwereld. Maar ja: wat kleingeld, wat wisselgeld, wat fooiengeld... Ik twijfel, omdat ik de Denen wil inpeperen dat er niks mis is met de euro! Wist u trouwens dat het euroteken e= (maar dan in elkaar) teruggaat op de Griekse (!) e-psilon (kleine letter e) en dat de twee horizontale streepjes een poging zijn de stabiliteit van onze munt aan te duiden? Dus, Denen, sluit u aan!

    Tour

    Terwijl ik dit schrijf, volg ik met één oog de Tour de France op de Alpe d'Huez. Wat een spektakel! Bau en Lau zijn de nieuwe Ard en Keessie, maar dan in de zomer! Ik ben wel benieuwd of ze op hun vijfenzeventigste nóg zullen fietsen. Ikzelf doe er al een aantal jaren nauwelijks meer aan, terwijl ik vroeger per fiets tot diep in Duitsland doordrong. Alles op z'n tijd, zullen we maar zeggen.

    Uitvaarten

    Deze week ben ik betrokken bij de uitvaarten van twee trouwe en bekende Hoornse parochianen: Afra Kok-Bakker en Luc Grooteman. Op mijn leeftijd wen je aan afscheid-nemen, als het tenminste geen familie is. Maar toch...  Afra maakte mooie en inspirerende schilderingen, waarvan er enkele in de bijruimten van de Engelbewaarderskerk mochten hangen. Luc heeft me enkele keren geholpen bij het aanschaffen van een andere auto. Hij was op dat gebied -zowel technisch als verkoopkundig- alom bekend als een vakman. Beiden hebben een geslaagd sociaal leven gehad. Dat gun je iedereen!

    Dahlia's

    In onze tuin wachten we met spanning op het uitbreken van de dahliabloemen. Ze zijn bij mij wat laat. Sommige bloemsoorten zijn het slachtoffer van mode. Dahlia's zijn een tijdje net als hortensia's als 'ordinaire' planten gedenigreerd. Nu zijn ze 'in'. Ik betrap mezelf erop dat ik nogal meega en meeging met dat soort vooringenomenheid. Om het allitererend te zeggen: 'Weel, waai niet zo mee met de wind!'

    Scriptie?

    Ik heb weer eens een scriptietje klaar! Over 'De pastorie van Onderdijk'. Maar er doet zich een probleempje voor: het verzoek ertoe kwam van de redaktie van ''t Magazointje", het dorpshistorieblad van mijn geboorteplaats. Het lijkt niet correct de tekst nu al op deze site te zetten, terwijl pas in het volgend voorjaar het volgende nummer van het dorpsjaarboek uitkomt. Voorlopig dus nog niet "binnenkort in dit theater".

    Hoevinudie?

    Komt een renner bekaf aan op de Alpe d'Huez. Gelukkig, hij heeft het gehaald. Rijdt er een ploegenauto naast hem met Theo Koomen erin, die hem door een open raampje toeroept: "Bauke, je moet 'm nog een keer!!".

     



  • 4 juli 2013 - KRO - Agave - Rotary - 't Kruis - De Tour - Leesgroep - Hoevinudie?

    KRO

    Ik heb nogal wat reacties gehad op mijn ingezonden brief in Trouw over de m.i. overdreven aandacht van Leo Fijen voor  "de eucharistie" alsof er geen andere liturgische vormen van belang zijn, b.v. Woord- en Communievieringen, Avondmaalsdiensten en Getijden-eredienst. We zouden toch minder clericaal en meer oecumenisch worden? Een hooggeplaatste KRO-medewerker stuurde me een verheugende informatie: als de KRO (en de NCRV?) de RKK overneemt, zal er een breder liturgieprogramma op de tv. uitgezonden kunnen worden. De heer Fijen is daar zelf ook een enthousiast voorstander van (al had ik daar kennelijk niet veel van gemerkt bij zijn reclame voor de KRO!). Gelukkig!

    Agave

    Onze tuin levert steeds weer verrassingen op. Sinds een tiental jaren stond er een forse 'agave' met scherpe, harde bladeren waar je beter bij uit de buurt kon blijven. Laat die nu eindelijk een prachtige grote bloemstengel vertonen! Die is roodachtig van kleur en groeit flink omhoog met allerlei zijbloemen waardoor het geheel een sieraad wordt. Ik zag bij Google dat 'agave' betekent: 'hooggeborene' en dat het sap ervan, ook als is dat soms giftig, in tequila verwerkt kan worden. Na de bloeseming sterft ze af. Een wonderplant!

    Rotary

    Al sinds 1975 ben ik Rotarian. Eerst in Heemstede, nu in Hoorn. Er zijn in Hoorn drie Rotaryclubs, die van ons is de oudste en kwam steeds nog 's middags bijeen. Maar nu een werkgevende manager steeds minder 's middags wegkan van zijn of haar bedrijf, zijn we naar de avond en dientengevolge naar een andere locatie overgegaan. Ook om nieuwe leden te trekken. Het is wel even wennen, maar we kunnen nu vooraf elkaar opvangen in de mooie tuin van het clubrestaurant.

    't Kruis

    Komende zondag mag ik voorgaan in de viering waarmee de kerk van Heerhugowaard 't Kruis opnieuw in gebruik wordt genomen. Met inzet van veel vrijwilligers -het dorp is daar rijk aan- is het gebouw grondig opgeknapt. De identiteit en de gemeenschapszin van een dorp wordt mede in leven gehouden door een goedverzorgd kerkgebouw, dat zouden de bezuinigende bisschoppen meer moeten beseffen.

    De Tour

    Haast elke middag volg ik in deze maand op de tv. de Tour de France. Dat kun je je als gepensioneerd pastor permitteren. Voor mij is het ook een soort reis door Frankrijk. Vaak zie ik plaatsen terug waar ik ooit zelf geweest ben. Vive la France!

    Leesgroep

    Al weer heel wat jaren maak ik deel uit van de zgn. Dante-leesgroep hier in Hoorn. We begonnen met Dante -vandaar de naam- en zijn via Petrarca en Homerus' Ilias nu begonnen aan Lord Byron. Dat komt doordat de uitstekende vertaalster Ike Cialona het reisverhaal van Byron prachtig heeft vertaald en wij haar en hem graag volgen. Het volgende boek is ook al gepland: de komende Odyssee-vertaling van Patrick Lateur: daar zien we naar uit omdat zijn Ilias-vertaling ons heel goed beviel. We lezen vertalingen, maar hebben de grondtekst er natuurlijk bij om ons niets wijs te laten maken!

    Hoevinudie?

    Ik ben principieel een trouwe klant en dus tegen overstappen. Maar nu wist mijn broer me te overtuigen dat ik -inzake telefoon- beter van KPN naar Ziggo kon gaan. Laat ik nu daarbij een gratis 'tablet' toegestuurd krijgen! Wat het is zal mijn ICT-geleerde broer me nog uitleggen. Voorlopig gebruik ik hem om mezelf te bekijken, want deze (of: dit?) 'tablet' is geen 'pil' maar -zo blijkt nu- een soort donkere spiegel. Heerlijk, dat voor domme spelen! Mijn omgeving vindt me soms een soort overblijfsel uit vroegere eeuwen.

     



  • 17 juni 2013 - Feest - Opvang - Rijksmuseum - Hoornaar - preek H. Hart - WA+M in Hoorn - Hoevinudie?

    Gouden Feest

    Nou, dat was het! Vorige zondag heb ik met velen mijn 75ste verjaardag en 50jarig ambtsjubileum mogen vieren: het was een dag om niet te vergeten. Eerst in de voormalige Engelbewaarders, daarna in het zondagse Hoorn en tenslotte in het Foreestenhuis. Alle belangstellenden zal ik nog een verslagbrief sturen, maar ook hierbij dank ik iedereen die de sfeer kwam verhogen op welke manier dan ook. We begonnen en eindigden met koffie maar daartussen lagen: begroeting-ontmoeting, aparte en originele kerkdienst, borrel met alles erop en eraan, 'een middagje Hoorn', prosecco in de Bijbeltuin en diner met speeches, gezang van zelfgemaakte liederen, aanbieden van een echte appelboom waar Adam (en Eva!) jaloers op zou(den) zijn -hij groeit nu in mijn tuin- en heerlijk eten en drinken. Een knalfeest. Ik ben er een stuk jonger van geworden! Bij deze gelegenheid heb ik alle website-nieuwsstukjes van de afgelopen tien jaar in een boekje gezet: ik heb er nog een flinke hoeveelheid van beschikbaar. Als u er een exemplaar van wilt krijgen: even een seintje en het wordt u gratis toegezonden.

    Opvang

    Vorige week was er hier in het Hoornse stadhuis weer de jaarlijkse avond van de Raad van Kerken over de noodopvang in Hoorn. De wethouder kon weinig opvangwoningen toezeggen: alles lijdt onder de crisis. Er zijn in Hoorn nogal wat zwervenden (ook uit West Friesland) maar met een paar containers zijn die niet geholpen. Veel toezeggingen, in het verleden gedaan, worden niet waargemaakt. Gelukkig draait het Hoornse Opvangcentrum goed, maar daar mag je maar een korte tijd blijven. Feestvieren is gemakkelijk, maar op straat overnachten niet.

    Het Rijks

    In het begin van deze maand is het me gelukt zonder in de wachtrij te staan het vernieuwde Rijksmuseum te bezoeken. Ik kwam er kennelijk op een gunstig moment. Erg genoten natuurlijk, al had ook ik er wat meer de lijn van de Nederlandse geschiedenis willen terugvinden. Maar goed: ik zag prachtige dingen. Wat me direct opviel was het gedicht van Vondel aan de muur van de grote hal dat ik vroeger op Hageveld al in de Nederlandse les in mijn hoofd heb gezet: "Aen d'Amstel en aen 't Y daer doet sich heerlijck ope sij die als keyserin de croon draeght van Europe". Ik heb er indertijd niet bijgeleerd wat er in het Rijks aan toegevoegd is (volgens de onderzoekers waarschijnlijk bedacht door Joseph Alberdingk Thijm): " 't Geschiedjuweel dat blinckt aen dien doorluchten krans, vindt in dit heilighdom sijn echten wederglans". Vondels tekst is het begin van een langer loflied op Amsterdam -zo zag ik in mijn volledige Vondeluitgave- maar in wat ik heb van Alberdingk Thijm kon ik geen bevestiging vinden van diens auteurschap van de erbij geplaatste regels.

    Hoornaar

    Hier in Hoorn wordt al eeuwen onderscheid gemaakt tussen Hoornaars (=Horenaars) en Horinezen. De eersten zijn import, de tweeden zijn de in Hoorn geborenen uit echte Hoornse families. De grens is dus niet zo duidelijk te trekken, maar toch ben je een beetje tweederangs als alleen maar Hoornaar bent en geen Horinees. Laat ik nu vorige week in de NRC lezen dat 'hoornaars' ook een gifspuitend soort wespen zijn in de Jordaanvallei van Israël waarvan gezegd wordt dat één steek een paard onmiddellijk kan doden. Ik ben gelukkig geen paard, maar doe voortaan net of ik een echte Horinees ben. En Hoornaars kunnen me gestolen worden.

    H. Hart

    In sommige parochies wordt altijd in juni het Heilig Hart-feest gevierd. Zeker als dat tevens het patroonsfeest is, zoals in Heerhugowaard De Noord. Ik werd uitgenodigd bij die gelegenheid te preken. Ik laat hier de tekst ervan, die misschien een beetje eigenzinnig is, volgen:

    Preek in H. Hartkerk van Heerhugowaard-De Noord op 7 juni 2013.

    Zusters en Broeders,
    pastor Marion heeft me gevraagd vanavond de overweging te houden. Ik mailde haar terug dat ik daar niet veel voor voelde omdat ik geen H. Hartfan ben. Wel van de parochie, maar niet van de devotie. Ze mailde terug dat dat haar juist nieuwsgierig maakte. En dus zat ik er aan vast. Zo zijn vrouwen, hoorde ik iemand zeggen.
    Waarom ben ik nogal kritisch als het over de H. Hartdevotie gaat? Ik ben er wel mee opgevoed: ook bij ons thuis stond een heilig hartbeeld. Bij de buren stond er een eeuwigdurend brandend lampje voor, dat vond mijn moeder wel wat overdreven: pinksterbloemen was genoeg.
    In de kerk van mijn geboortedorp, Onderdijk, werd de hoge preekstoel na het concilie vervangen door een standaard op het priesterkoor, dan kon de preek meer aansluiten bij de lezingen. Waar eerst de predikant zijn kans had gehad op de grote, brede preekstoel(bij veertigurengebed enzo), kwam het gekleurde heilig hartbeeld te staan met het grote rode hart en met de handen gespreid als vleugels, zegenend over de gelovigen. Een beetje overdreven vond mijn moeder die er altijd vlak onder zat - je had toen nog vaste plaatsen! - en zich meer bedreigd dan gezegend voelde.
    Op het seminarie deden ze er minder aan. Je moest wel de geschiedenis weten van Margaretha Maria Alacoque die in de zeventiende eeuw heilig hart-visioenen had gehad en op 13 mei 1920 heilig verklaard werd. Deze kerk is mede daardoor zo genoemd. Margaretha Maria ligt in een glazen kist -waardoor je haar zo ziet liggen- bewaard in de prachtige Romaanse Mariakerk uit de elfde eeuw van Paray le Monial in Midden Frankrijk. Ik heb die -nu genoemde H. Hartkerk bezocht, niet om haar, maar omdat het een in het klein uitgevoerde nabootsing is van de grootste middeleeuwse kerk in Frankrijk: die van Cluny (bij Taizé) die bij de Franse revolutie werd verwoest. Om te weten hoe die Clunykerk eruit zag, moet je naar Paray le Monial en die dan in je voorstellingsvermogen tien keer zo groot.
    Maar bij het vak kerkgeschiedenis leerden we dat de h. hartdevotie een reactie was én op de Franse revolutie (vrijheid, gelijkheid, broederschap) en op de Verlichting (gebruik je verstand ook bij het geloof) en wij waren als studenten vóór revolutie en voor het verstand! Daarmee werd het gevoelsgeloof, de devoties, de sentimentele beelden, de eerste vrijdagverplichtingen en de rozenkrans-met-uitstelling, kortom de volksdevotie, naar de afvalbak verwezen. Gebruik je verstand, ook bij je geloof.

    U begrijpt dat een priester zoals ik, die door het concilie en de moderne theologie is heengegaan, daar flink aan heeft meegedaan. Weg met die vroegere Roomse vromigheden, beeldenstorm is wel wat overdreven maar het sentimentele mag het verstandige niet wegdrukken.
    Hier sta ik -in de H. Hartkerk-: ik ben niet anders.

    Maar misschien bekeer ik me nog wel! Om twee redenen.
    Ten eerste: de laatste tijd wordt er -vooral door vrouwelijke theologen- weer gepleit voor meer gevoel bij het geloven. Theologie is een wetenschap, daarbij speelt het verstand een hoofdrol. Maar onze gevoelskant, onze intuïtie en onze artistieke antenne, onze symboolgevoeligheid kunnen ons óók helpen bij onze geloofsbeleving en geloofsverdieping. Misschien zelfs bij onze geloofsvernieuwing. Niet dat dan direct Margaretha Maria om de hoek komt kijken, maar doorslaan naar ‘alleen maar verstand’ is niet goed voor je geestelijke gezondheid.
    Ten tweede: grote geestelijke voorgangers zoals Alfons Arïens, Dom Helder Camara en misschien onze nieuwe paus hebben geconstateerd dat intellectuele geleerdheid -hoe waardevol op zich ook- ons soms verwijdert van sociale verantwoordelijkheid, vooral voor zgn. minder ontwikkelden en psychisch of fysiek beperkten. Je moet als christen niet alleen meedenken maar ook meevoelen met je medemensen. Laat niet alleen je geest maar ook je hart spreken!

    Toch iets om over na te denken!

    Amen.

     

    Koningsbezoek

    Op hun snelle vaart door Friesland en Noord Holland kwamen Willem Alexander en Maxima ook door Hoorn. De klokkenluiders zouden alle kerkklokken van Hoorn tegelijkertijd laten luiden en als het zover was gewaarschuwd worden via mobieltjes. Maar op het moment suprême was het net overbelast en werkten die dingen niet. Toen moest er gerend worden van de ene kerk naar de andere -voor de insiders: het leek wel de aflatentijd!- om de zaak op gang te krijgen. Ik volgde het gebeuren op de televisie maar ik heb niets gehoord van het gelui. Een van mijn huisgenoten was ter plaatse. Die had erg genoten, ook van de wuivende mensen achter de ramen van de huizen waar ze langskwamen en die binnen moesten blijven. Horinezen en zo.

    Hoevinudie?

    Tijdens mijn feestdag bezocht ik met mijn broers en zusters dus de bijbeltuin van het Foreestenhuis op het Hoornse Grote Oost. Peter Kik leidde ons rond: ze hebben daar bijna honderd planten en struiken staan die in de bijbel voorkomen. Sommige doen het niet zo goed in ons kikkerkland. Er groeide ook 'Aloë'. Ik las ergens dat Alexander de Grote deze balsemplant zo kostbaar vond dat hij de oorspronkelijke groeiplek ervan (Socoltra in Arabië) door een apart leger liet veroveren om die te bemachtigen. Nou vooruit, hij de Aloëplant, maar van mijn appelboom blijft hij af!



  • 3 juni 2013 - Dan of Dante? - De Rijp - mezen - feest - Poorthuis - IKEA - Hoevinudie?

    Dan of Dante?

    Ik kreeg vanmorgen een uitnodiging om een lezing bij te wonen over het nieuwe boek van Dan Brown, de schrijver van 'De Da Vinci-code', over wie ik in deze rubriek en op mijn sitescripties al eens schreef dat hij mijn voorliefde niet had. Als eerste reactie had ik dus iets van 'da's niets voor mij'. Maar toen liet ik tot me doordringen dat de titel van zijn boek is 'Inferno' (van Dante) en dat het verhaal zich afspeelt op bijzondere plaatsen in Florence. Ik twijfel nog, maar misschien... Wie zal winnen: Dan of Dante?

    De Rijp

    Gisteren was het eindelijk prachtig weer. Ik ging met een vriendin een ritje maken naar De Beemster waar zij vandaan komt. We raakten voor we het wisten in De Rijp en toen we daar parkeerden, werd ons toegeroepen: 'Komt u voor het concert?'. We waren beland bij het oude Lutherse kerkje waar we meteen konden gaan genieten van een heerlijk gitaar-fluit-cello-programma met een lekker drankje erbij. Bij zoiets denk ik altijd aan het lied: 'Dat 's Heren zegen op u dal'. ! Juni is voor ons goed begonnen!

    Mezen

    Even een laatste berichtje over mijn koolmezen. Na een weeklang gepiep was het plotseling stil rond het kastje. Ik dacht: óf dood óf weg! Met de ladder op inspectie dus. Wat bleek? Van de zes uitgekomen eitjes waren vijf bewonertjes uitgevlogen -ik heb hun uitvlucht jammergenoeg gemist- en was er één dood achtergelaten in het nog keurige nest. Nou ja, zo is moeder natuur toch weer aardig aangevuld. Wat me opviel was dat er geen eierschaaltjes te vinden waren; die worden dus kennelijk ook keurig door de ouders naar buiten gewerkt.

    Feest

    Komende zondag vieren we hier mijn vijftigjarig ambtsjubileum. Alleen met geïnteresseerden natuurlijk, het is geen parochiefeest. Alles is geregeld. We doen het in drieën: eerst de viering, dan een stadswandeling voor mijn familie en tenslotte een besloten diner. Ik zie ernaar uit, maar het is natuurlijk wel het begin van mijn laatste levensfase! Gelukkig ben ik (en zijn wij, mijn broers en zusters,) nog goed gezond.

    Poorthuis

    Vóór het zover was, heb ik al eens voorspeld dat Marcel Poorthuis -ik heb zijn vader nog gekend!- een keer hoogleraar zou worden. Al was het maar omdat zijn vader altijd zo trots op hem was. Nu is het zover: hij werkt aan de interreligieuze dialoog op de theologiehogeschool van Tilburg. Vanmorgen stond er een kort artikel van hem in Trouw waar ik het woord voor woord grondig mee eens was. Dat het hoog tijd wordt dat er nu eens iets van de modernere en bredere theologie doorkomt op de televisie. In plaats van dat steeds maar benadrukken van bedevaartsplaatsen en boordjesclerici door de KRO en het afstand nemen van de Islam en van andere religies door de NCRV. Waarom laten jullie 'religie' op tv toch steeds over aan atheïsten als Pauw en Witteman? Hij noemt een hele serie onderwerpen waarbij religieuze verdieping raakt aan de actualiteit en daar een waardevolle bijdrage aan kan leveren. KRO en NCRV: kom uit de bedstee!

    IKEA

    Op mijn Historische Kalender las ik vandaag de achtergrond van het alom bekende IKEAbedrijf. De oprichter, Ingvar Kamrad (1926), kocht als jongen doosjes lucifers op voor een prijs die één cent lager lag dan de prijs waarvoor hij ze vérkocht. Daar word je rijk van als het er veel zijn! De merknaam komt van zijn vóór- en achternaam en van zijn vaders boerderij (Elm) en zijn geboortedorp (Agun). Via potloden en kerstverlichting kwam het tot meubels. Dat hij als jongeman actief betrokken was bij de Nazi-jeugd, heeft hij later betreurd.

    Hoevinudie?

    Komt een geraamte bij de dokter. Zegt die arts: 'Kon u niet eerder komen?'.



  • 17 mei 2013 - Caesar - Pinksteren - Vogels - VU-boek - Paardekooper: hoevinudie?

    Giulio Cesare

    In het bekende Amsterdamse Tuschinski-theater zag en hoorde ik afgelopen zondag de topopera van Georg Friedrich Händel over Julius Caesar en zijn geliefde Cleopatra in Egypte. Het schijnt Händels chef d'oeuvre te zijn geweest en ik kan me dat indenken. Vooral nu de superopvoering ervan die met alles erop en eraan dit jaar in het Metropolitan Theatre van New York werd gepresenteerd, via het filmdoek doorkwam in Amsterdam en ik daarbij was. Geweldig, zowel wat de zang -met veel castraatvervangers- als wat het spel en de enscenering betreft. Ik werd er volledig door overweldigd. Ook het thema boeide me: was Caesar ergens ook een edel mens en Cleopatra meer dan een sluwe verleidster of waren ze allen egoïsten die niets gaven om het leven van anderen? Händels muziek ligt goed in het gehoor maar is soms ook wat 'veel van hetzelfde', maar dat werd gecompenseerd door de artistieke gymnastiekoefeningen ('balletten'?) waar je je ogen bij uitkeek. Wat er tegernwoordig -ook technisch- mogelijk is in de operawereld gaat alle vroegere opvoeringen te boven.

    Pinksterpreek

    Morgen in Avondlicht en zondag in Onderdijk mag ik weer een pinksterpreek houden. Eigenlijk wil ik laten zien hoe de moderne theologie zich losmaakt van vastgeroeste ideeën, maar ik doe dat aan de hand en een heel traditionele geloofsuiting: het kruisteken. Ik heb al eens eerder verkondigd dat je daar het verticale en het horizontale van onze geloofsbeleving in kunt zien -afgezien van het kruis van Jezus- maar nu wil ik het meegeven als een kans om een eigen aansprekelijk aspect van de zgn. drie-een-heid uit te kiezen in je persoonlijke, subjectieve beleving: de een voelt zich meer 'beschermd' door 'Onze Vader', de ander bewondert 'de Zoon' en volgt diens voor-beeld na en een derde voelt kracht en inspiratie bij 'de Heilige Geest'. Deze laatste dimensie is natuurlijk speciaal aan de orde met Pinksteren: feest van de Geest!

    Vogels

    Ik ben sinds gisteren een illusie armer. Terwijl mijn buurman katten lief vindt -en ik niet-, ben ik gek op vogels. In mijn tuin hebben ze hun paradijs: elke dag duur gekocht vogelvoer en vers drink- en badwater. Mezen, merels, kauwtjes, tortels, mussen, vinken, eksters: ik discrimineer niet. Laat ik nu gisteren, toen ik het dagelijkse vogelmenu kwam brengen, een oorlog ontketenen!! Compleet met overwinnaars en slachtoffers! Toen de tortels er het eerste bij waren, kwamen de eksters op ze af. Mijn lievelingstortel werd aangevallen en als een misdadiger gemarteld. Ze joegen hem (haar?)  op de grond en hakten zo met hun snavels op hem/haar in dat hij/zij de nodige veren verloor en tot bloedens toe werd gewond. Hij/zij kon niet meer vliegen en verschool zich onder de bladeren van de lelietjes van dalen. Daar heeft hij/zij uren ondergedoken gezeten tot hij/zij stiekem kon wegsluipen. De oorlog is nu (voorlopig?) voorbij maar ik houd die roteksters in de gaten: een hockeystick staat klaar.

    VU-boek

    Van een gulle collega -dominee-  kreeg ik een dik boek dat ik nu met genoegen lees. Het boek van A. Th. van Deursen over de geschiedenis van de Vrije Universiteit waaraan ikzelf in de zestiger jaren studeerde en waar ik de toenmalige studentenrevolutie meemaakte. Hoe er -vooral door Abraham Kuyper- protestantse verzuiling werd doorgezet en hoe men daar (gelukkig!) in de zestiger jaren van terugkwam. Veel parallellen met de r.k. ver- en ontzuiling, maar toch ook heel verschillend daarvan. Ieder een eigen nestgeur!

    Hoevinudie?-Paardekooper

    Van de week is de grote taalgeleerde dr. P. C. Paardekooper (1920-2013) overleden. Deze eigengereide Zoeterwouder heeft heel wat losgemaakt op taalkundig gebied en was indertijd zeer omstreden. Met zijn originele syntaxis-systeem -later overvleugeld door Chomsky- heeft hij ook allerlei herkenbare taalverschijnselen onder de loep genomen, die in de klassieke grammatica niet waren opgemerkt. Een leuk voorbeeld is (wonderlijk toeval!) de titel van dit rubriekje: 'hoevinudie?' Paardekooper  wijst erop dat het werkwoord 'vinden' in deze constructie alleen 'van mening zijn, beoordelen' kan betekenen en niet 'aantreffen, opsporen'. Dat komt door het weglaten van de dt vóór de u. Controleert u maar! Niemand zal de titel van dit rubriekje ervaren als een vraag naar hoe u iets ontdekt op opgespoord hebt. Er wordt natuurlijk gevist naar uw mening. Er zitten allerlei wondertjes in onze taal!

     



  • 7 mei 2013 - Professorenmanifest - Koning - L' inverno passato - Wetenschap-religie - Hoevinudie?

     

    Professorenmanifest

    Deze week kreeg ik schriftelijk het bericht toegestuurd van het Professorenmanifest. Misschien heeft u er al in de krant over gelezen. Allerlei katholieke hoogleraren van heel verschillende universiteiten en hogescholen laten daarin weten dat ze het niet eens zijn met het beleid van de r.k. bisschoppen wat betreft de samenvoeging van parochies. Daardoor verliezen hechte gemeenschappen hun identiteit en hun eigen vormgeving van de katholieke traditie. Vaak wordt daardoor een dorpsgemeenschap ernstig beschadigd en de inzet voor eigen initiatieven vanuit de basis gedoofd.

    Ik kan tot op grote hoogte instemmen met deze oproep. In de steden ligt het misschien anders dan in de dorpen, maar ik weet uit mijn ervaring in de Hoornse wijken dat de schoen ook daar wringt. Gelukkig weet men in de gemeenschappen waar ik assisteer - Heerhugowaard-’t Kruis en Heerhugowaard-De Noord - de eigen identiteit en de creativiteit van de vrijwilligers goed te handhaven. Bisschoppen moeten niet afkeuren en uitverkopen maar stimuleren en de vrijgevigheid van de parochianen opwekken. En priesters opleiden in wie we ons herkennen.

     

     

     

    Koning

     

    Bijna iedereen heeft genoten van de Koningsdagen van dit jaar. Alles prachtig verzorgd, een vlotter gezinskoningschap met een nieuw stijl, een gezonde koningin-moeder, een door jongeren verdiepte 4 mei-herdenking, een stralende bevrijdingsdag en: Ajax kampioen o.l.v. een rasechte Grootebroeker! Ikzelf heb dit jaar de Stille Tocht (met kerkdienst) in Westwoud meegelopen. Oprecht en indrukwekkend!

     

     

    L’ínverno è passato

     

    Soms gaat -naar het woord van Bertus Aafjes - een gedicht of een lied in je bloed zitten. Je komt er haast niet meer vanaf. Vooral nu de lente zo geweldig is doorgebroken (u moet onze tuin hier zien!) zingt er in mijn bloed dag en nacht een Italiaans lenteliedje dat ik op een zingbare wijze heb vertaald:

     

    L’inverno è passato - l’aprile non c’è più

    è ritornat’il maggio al canto del cucù!

    Cucù, cucù, l’aprile non c’è più.

    È ritornat’il maggio al canto del cucù.

     

    De winter is verdwenen - d`aprilmaand is voorbij:

    de meimaand is verschenen, de koekoek roept naar mij!

    Koekoek, koekoek, d’aprilmaand is voorbij.

    De meimaand is verschenen, de koekoek roept: wees blij!

     

     

    Wetenschap-religie

     

    Ik las een interessante stelling, waar ik het overigens niet mee eens ben. Dat moet kunnen. De stelling staat in het proefschrift van de promovendus J.C. Norg van de Maastrichtse Universiteit en luidt: Een debat tussen wetenschap en religie is zinloos: de eerste houdt zich bezig met het waardoor en waarheen; de tweede met het waarom en waartoe. Dit zijn verschillende waar(he)den.

    Wordt hier ‘wetenschap’ niet beperkt tot zgn. ‘positieve’ wetenschap en ‘religie’ tot een soort filosofie?

     

     

    Hoevinudie?

     

    Van mijn broer kregen we bij de koffie een vraag voorgelegd: Waar komt de uitdrukking  ‘op z’n elf en dertigst’ vandaan? Niemand wist het, terwijl iedereen de uitdrukking kende. Daarna konden we kiezen uit twee -wetenschappelijk gecontroleerde- antwoorden: de uitdrukking is ontleend aan de weef-wereld: een zeer fijne weefkam heette de elf-en-dertiger: daar kon je heel fijn mee weven maar je schoot er niet snel mee op. Dat ‘elf’ en dat ‘dertig’ sloeg op de maat van de spoel en van de schering en de inslag. Heel aannemelijk, zou je zeggen. Maar toen kwam de tweede mogelijkheid: In het landelijk staatsoverleg moest men altijd lang wachten op de mening van Friesland. Want daar moest ieder voorstel eerst bekeken worden door de elf steden (van de elfstedentocht) en de dertig (toenmalige) Friese dorpen. Dat ging ‘op zijn elf en dertigst’ en kostte dus veel tijd. We moesten kiezen: de meesten kozen voor het laatste. En u?



  • 26 april 2013 - Velius verschenen - Foreestenhuis - Reünie - K(r)oning - Hoevinudie?

    Velius' biografie verschenen

    Afgelopen vrijdag, 19 april 2013, was het zover: eindelijk is er een biografie van onze beroemde Hoornse geschiedschrijver, Theodorus Velius (Dirk Seylmaker). Op de feestelijke bijeenkomst in het oude broedersklooster op Het Dal mocht de voorzitter van Oud Hoorn in aanwezigheid van de schrijvers (Piet en Marit Boon, broer en zus) en enkele nazaten van de grote dokter-weesmeester-vroedschapslid-scholarch onder grote belangstelling het boek vrijgeven aan geïnteresseerden, waaronder ik. Omdat ik in de leescommissie zat en er een gedicht van mij in is opgenomen, kreeg ik het gratis. U hebt een exemplaar voor nog geen 25 euro, maar dan hebt u ook een vlot geschreven en keurig uitgegeven boekwerk dat prachtig geïllustreerd is. Zo hoort het: Hoorn houdt zijn grootheden in ere!

    Foreestenhuis

    Een van de indrukwekkendste gebouwen van Hoorn is Het Foreestenhuis tegenover de Oosterkerk op het Grote Oost.. Ik kom er vaak want erin huist de Doopsgezinde-Remonstrantse Gemeente, het kerkgenootschap dat elk jaar weer een prachtige serie volwassenkatechese-bijeenkomsten organiseert waar ik graag aan deelneem. Binnenkort hoop ik er het diner b.g.v. mijn ambtsjubileum te geven. Afgelopen woensdag was ik er om de lezing van Trouw-medewerker Bert Keizer mee te maken over ''Waar blijft de ziel?" (een reactie op Swaab's 'Wij zijn ons brein'). Maar het was er zo overvol dat ik samen met een collega onverrichter zake ben huiswaarts gekeerd. Op zich een goed teken: zoveel belangstelling! Ik heb later mensen gesproken die wel een stoel hadden weten te bemachtigen en die waren heel positief. Ik wacht maar even in spanning af wat er in het verslag zal staan dat altijd keurig verzorgd na zo'n avond in het kerkblad verschijnt.

    Reünie

    Twee keer per jaar komt er een groep oud-klasgenoten van mijn seminarieperiode (als leerling) bij elkaar bij een van ons aan huis. Deze keer was het in Driehuis. We hadden een uitstekende gastheer die niet alleen het culinaire gedeelte maar ook de gespreksleiding perfect in handen had. Wij concentreren ons bij zo'n gelegenheid altijd op een van te voren voorbereid thema. Deze keer was een vroegere klasgenoot die hoogleraar in Leiden geworden is, aan de beurt om ons op gang te brengen. Het ging over de mogelijke verklaring van het feit dat in de eerste vier eeuwen van onze jaartelling de ontwikkeling van het christendom zo'n stormachtige explosie heeft gekend. En hoe het komt dat we ons daar vroeger nauwelijks vragen bij stelden, onbewust van de grote verschillen tussen Joods, Grieks-Hellenistisch en Romeins (Oost-en West-) 'christendom'. Het was een geestelijk zeer verrijkende middag, ieder van ons was (naar het woord van Horatius)  'totus in illis'. Volgende keer komen we er op terug.

    K(r)oning

    Met genoegen zie ik uit naar komende dinsdag: kroningsdag! Niet dat ik zo koningsgezind ben: Ik vind een heleboel -niet alleen het leipe koningslied- heel overdreven. Maar alles wat met geschiedenis te maken heeft -wat niet?- interesseert me. En er is ook nog een andere reden: ik worstel net als veel (oudere?) moderne mensen met het gevoel van al of niet bij-elkaar-horen. Het lijkt wel of -zo voelt het soms- ieder tegenwoordig veel meer zijn/haar eigen gang gaat, los van een soort saamhorigheid. Veel mensen in onze maatschappij willen 'nergens meer bij horen'. Er is zoveel kritiek -vaak terecht- op van alles en nog wat dat je jezelf er liever buiten houdt, anders krijg jij de volle laag. Ik vind dat een gevaar: het loopt nogal eens uit op eenzaamheid of de-beste-stuurlui-staan-aan-wal. Natuurlijk moet je zélf leven en niet geleefd worden, maar 'ergens bij horen' kan en wil ik niet missen. Denken WA en M daar misschien ook zo over?

    Hoevinudie?

    Mijn Gerarduskalendertje ergert me soms, vooral als het zgn. grappigheid betreft. Maar deze limerick wil ik u niet onthouden: Een slak in Appingedam-Zuid - had een slijmziekte onder zijn huid - wat was het dier blij - toen de dokter hem zei: - U gaat al heel langzaam vooruit!



  • 12 april 2013 - Vijfenzeventig - Koekoek - K(r)oningslied - Tabloid - Hoevinudie?

    Vijfenzeventig

    Ik word vandaag 75. Vroeger dacht ik: als ik dat ooit kan zeggen, zal ik een gezegende tijd van leven achter de rug hebben. En zo voel ik het nu ook. Maar er is ook een ander gevoel bijgekomen: al heb ik het meeste misschien nu gehad (ik ben heel wat ervan al lang vergeten), ik sta toch nog voor een flink stuk toekomst, naar ik hoop. Que sera, sera. Deus providebit (Gen. 22,8).

    Koekoek

    Hoe je het ook schrijft: koekoek, koe-koek, koek-koek, koe-cook: het blijft een raar woord! De vogelroep is volgens mij: koe-koe: ik hoor geen slot-k. Elke ochtend meen ik hem te horen, maar misschien vergis ik me en zijn het de Turkse tortels die op hun voer wachten. Sinds die in mijn tuin huizen, gebruik ik geen wekker meer: zíj zijn mijn wekkers en zo gauw ik ze hoor, voel ik me opgewekt genoeg om tijdig uit bed te stappen.

    K(r)oningslied

    Tot mijn stomme verbazing is niet iedereen wildenthousiast over het door mij geschreven (en warempel nog niet bekroonde) k(r)oningslied. Zie mijn nieuws van 4 maar jl. Iedereen ziet wel dat het een topper is, maar de vijfde regel doet sommige oudjes -zegt men- struikelen bij het zingen, omdat er volgens hen te veel lettergrepen in staan. Daar zit nu juist precies de aardigheid! Iedere middelbare scholier vindt het vast een leuke uitdaging om op de bekende melodie lekker snel 'in't noord-, oost-, west- en zuiden' zonder struikelen te zingen. Een beetje behendigheid mag van Oranje-klanten (van alle leeftijden) toch wel verwacht worden?

    Tabloid

    Van jongs af aan lees ik het Noordhollands Dagblad. Later samengevoegd met het Dagblad voor West-Friesland: een oecumenische vooruitgang want vroeger was het in Roomse gezinnen not done om een niet-katholieke krant te accepteren. Precies op de dag dat ik vijfenzeventig jaar word, gaat de krant over op tabloid-formaat. Ik vind dat prettig: Trouw en NRC zijn hierin al eerder omgegaan en dat bevalt me prima: ze liggen makkelijker in de hand. Maar ik voel ook iets van nostalgie als ik denk aan hoe ik als schooljongetje al in de grote krant zocht naar de feuilletons van Jan Groenhaar en Nick Knatterton en hoe ik al wat grote mensen-nieuws inhaleerde. Krantlezen schijnt ook uit de tijd te raken, maar ik ga er tot mijn honderdste mee door.

    Hoevinudie?

    Uit een rouwadvertentie: We nemen afscheid van onze dierbare op 2 november aanstaande in de dorpskerk. De voorganger bij de uitvaart is pastor G. Weel. Na de kerkdienst wordt hij begraven op het nabijgelegen kerkhof.

     



  • 3 april 2013 - Zon en koude - Pasen - Lodenkast - Theologie - Hoevinudie?

    Zon en koude

    Als kind dacht ik dat zonnig en koud niet samengingen, nu weet ik beter: in mijn tuin schijnt de zon volop, allerlei gevleugelte komt af op mijn uitstaande vogelhuisjes, maar als ik voer kom strooien, overvalt de Siberische oostenwind me. Intussen denk ik nu: stommerd, vroeger schaatsten we toch ook midden in de winterkou op de zonovergoten Grote Vliet? Ook in een koude wintertijd kan het zonnig zijn!

    Pasen

    De Goede Week was weer een hele belevenis. Als mobiele voorganger mocht ik bij n.b. zeven vieringen mijn inzet geven: drie keer in Avondlicht, twee keer in Heerhugowaard, een keer in Lutjebroek en een keer in de Risdam. De meeste keren kon ik wel ongeveer dezelfde preek gebruiken. Deze keer had ik als thema: Is Pasen een 'uitvinding' of een 'ontdekking'? Een vraag stellen is vaak een geschikte truc om de toehoorders geestelijk actief te maken. Ik hoorde de raderen draaien! 

    Lodenkast

    In mijn sitenieuws van 21 april 2011 ben ik ingegaan op de kloklodenkast van de Hoornse Noorderkerk. Laat ik nu van de week van een lezer van deze rubriek te horen krijgen dat er ook in onze Oosterkerk een dergelijke voorziening is? Ik kom vaak in die kerk, maar de betreffende kast is achter de wand onder het orgel weggewerkt, vandaar... Ik kreeg zelfs een foto ervan toegestuurd en geef u de twee teksten die erop te ontcijferen zijn:

    Wij sterven daar wij staan, wij dalen in het graf.
    Ons leven loopt gelijk met deze looden af.

    De looden, die gij ziet allengkens nederdalen,
    Toont uwen levensloop, die niet is te herhalen.
    Gelijk van stond tot stond die naderen de aard,
    zoo nadert gij uw graf van dat gij werdt gebaard.
    anno 1612

    Uit de betrekkelijk moderne spelling maak ik op dat de teksten niet van 1612 zijn!

    Theologie

    Van een meelevende parochiaan kreeg ik een brief: of ik eens wilde vertellen "wat de moderne theologie denkt over de erfzonde"! Wel ja, ga er maar aan staan! Maar ja, zoiets is toch een uitdaging! Hij vroeg: "Waarom moest Jezus lijden voor ónze zonden -zoals b.v. de Mattheüspassion beweert-, is ieder mens niet verantwoordelijk voor zijn éigen daden?" Ik heb hem -samengevat- geschreven dat men tegenwoordig het woord 'peccatum' ('peccatum originale' = erfzonde) liever vervangt door 'malum' = kwaad: het oorsprongskwaad. Daarmee wordt dan bedoeld: er zit in onze natuur een negatief (kwaad) element: daar zijn we mee besmet en behept. Jezus hielp -net als Franciscus- mee om de ellende daarvan te dragen en te boven te komen. Bij de onderlinge solidariteit die gelukkig met zoiets gepaard gaat, is de zwaarte niet rechtvaardig verdeeld: de een moet vaak meer opbrengen voor de ander dan de ander voor de een. Waarom weet ik ook niet, maar zo gaat het wel in ons leven. De een is meer een helper, de ander meer een geholpene. "Draagt elkanders lasten". De erfzonde is in deze opvatting niet een schuld maar een lot. Het begrip 'verlosser' is in de kerkgeschiedenis m.i. sterk overdreven en bijna alleen op Jezus toegepast. Beter lijkt mij het onderling elkaars leven dragen, waar Jezus een bijzonder maar niet exclusief voorbeeld van was.  In de boeken van Schoonenberg, Wiersinga en Den Heyer kom je deze gedachte tegen.

    Hoevinudie?

    In een van de paaskranten las ik een interessante gedachte van de cabaretier/coach Paul Smit: "Als het gaat om het overwinnen van stress, zou je het gepieker en de neiging volledig controle over je leven te willen hebben te boven kunnen komen door te beseffen: 'Je bent gewoon aan het gebeuren'. Ik voeg eraan toe: Ik gebeur, dus ik besta!

     

     




     

     

     

     

     

     



  • 19 maart 2013 - Franciscus nieuwe paus - toneel - Goede Week op komst - maart - hoevinudie?

    Franciscus nieuwe paus

    Ik heb eigenlijk niet veel behoefte om aan al het commentaar op de nieuwe paus nog wat toe te voegen. De Franciscaanse beweging (die hier in Hoorn en omgeving nogal actief was en is) is -hoorde ik bij de Sobere Maaltijd afgelopen vrijdag- erg blij met de nieuwe pausnaam ('een programma!'), maar ziet ook de risico's ervan in: als deze man -een Jezuïet- maar echt een navolger van Franciscus blijkt en blijft! Ikzelf was er na het lezen van de ingezonden brief van Karel Blei in Trouw -dat het toch alleereerst zou moeten gaan om 'de bisschop van Rome', meer dan om een paus- gelukkig mee dat hij zich meermalen 'vescovo di Roma, chercato nel fine della terra' noemde in plaats van 'papa', want oecumenisch gezien gaat het om een bisschop voor Rome, deze keer van het einde der aarde gehaald om voorzitter te worden niet van de kardinalen maar van de bisschoppen van de wereldkerk. Daar horen in zekere zin b.v. ook de Anglicaanse bisschoppen -soms vrouw- bij. Zou hij daar nederig genoeg voor zijn?
    Zondag in Heerhugowaard heb ik in mijn preek gezegd: na al die Christuspausen met hun hoogdravendheid hebben we nu een Jezuspaus die zich meer op het (inter)menselijke richt zoals Franciscus van Assisi en Johannes XXIII. Wat zal Hans Küng blij zijn!

    Toneel

    Vorige week zag ik in de Hoornse schouwburg het toneelstuk 'Oude Meesters' met Bram van der Vlugt en Joost Prinsen. Het viel me niet mee. Een praatstuk (goed voorgedragen, dat wel, ze kenden en 'brachten' hun tekst) maar sinds Brecht en Dario Fo c.s. willen we toch 'drama' zíén en niet alleen hóren! Ik wil op het toneel wat zien gebeuren door actie en niet door psychologisch gepraat! Of moet ik daarvoor maar naar de opera gaan? Is de toneelrevolutie -met tomaten!- van de jaren zestig aan de heren voorbijgegaan?

    Goede Week op komst

    Het viel me dit jaar wel op dat ik en mijn gepensioneerde priestercollega's nogal frequent werden uitgenodigd om voor te gaan in de liturgie van de aanstaande Goede Week. Er zijn toch genoeg bekwame jongere, vrijwillige krachten in de parochies, zodat wij kunnen rusten in vrede? Inmiddels ben ik erachter hoe het zit: een stelletje doordrijvers van het bisdom wil de liturgie uit handen van 'leken' houden. Schande, in onze tijd van 'De kerk wij samen'! Volgend jaar zal ik me niet meer voor hun karretje laten spannen! Geheel afgezien van deze weloverwogen verontwaardiging wens ik u allen een zeer Goede Week en een Zalig Pasen.

     Maart

    Van een weer(s)deskundige hoorde ik vanmiddag dat deze maand maart de koudste dreigt te worden van de afgelopen honderd jaar. Al met al was het niet zo'n koude winter -dat is al vijf jaar zo- maar deze maand roert nog eens flink zijn staart. Niet door storm en regen maar door sneeuw en kou. Gelukkig ben ik jarig in april: ik beloof u: lentemaand.

    Hoevinudie?

    Van de Gerardusdagkalender (een beetje aangepast:)
    Cowboy
    Een gewapende cowboy rijdt met zijn paard naar een café, stapt af en gaat met paard en al naar binnen. Hij beveelt: 'Barman, twee emmers whisky voor mijn paard!' De barman durft zo'n goede klant niet te weigeren en het arme dier drinkt alles op. Daarna zegt de cowboy: 'En voor mij een cola, want ik moet nog rijden!' 

     



  • 4 maart 2013 - Engelbewaarderskruis - Hageveld - griep? - koningslied - hoevinudie?

    Kruis in de Engelbewaarderskerk

    Vorig jaar is onze voormalige Engelbewaarderskerk (Hoorn-Noord) door de parochie overgedragen aan de uitvaartonderneming van Rita Feld. Die heeft in het gebouw een zeer geslaagde renovatie en herinrichting doorgevoerd waardoor en nu een goed lopend bedrijf floreert in het gebouw dat terecht op de gemeentelijke monumentenlijst is geplaatst. Ik hoor alleen maar instemmende geluiden met deze gang van zaken. Omdat het gebouw nu bestemd is 'voor alle gezindten' is het grote houten kruis dat de binnenvoormuur van de kerk domineerde, door het parochiebestuur in kleine kruisjes verzaagd en onder de parochianen verdeeld. Op deze site heb ik het een en ander over de geschiedenis van dit gebouw gepresenteerd, o.a. over de maker en schenker van het grote kruis dat vooral gewaardeerd werd omdat het een driekruis was en dus ook de met Jezus gekruisigden -en alle kruisdragenden- memoreerde.
    Afgelopen week kreeg ik van de familie Van der Lee, die het kruis indertijd had geschonken, nadere informatie over de precieze gang van zaken met daarin de nodige correcties.
    In 1969 -dus een jaar of tien na de totstandkoming van het kerkgebouw- stierf de heer Niek van der Lee, echtgenoot van Jo van der Lee-van Diepen. Hij was timmerman-aannemer aan de Koepoortsweg alhier. Ter nagedachtenis aan hem schonk de familie het betreffende kruis aan de kerk. Het was -net als indertijd de kerststal- gemaakt door zijn zoon Kees. Aan de achterkant stond ingebeiteld: ter nagedachtenis aan Niek van der Lee. In 1970 werd het kruis aangebracht met persoonlijke assistentie van pastoor Quant. Het ontwerp was van de toemalige leraar bouwkunde van de Katholieke Technische School in Grootebroek, de heer Piet Schoon (die later onderdirecteur werd van de Hoornse KTS) die zijn leerlingen inschakelde bij het maken van de beugels. Deze werd later parochiebestuurder van Hoorn-Noord en was hoofdverantwoordelijke bij de renovatie van het kerkgebouw in de jaren negentig.
    Het leek me goed deze informatie hier op internet te zetten. Met dank aan Kees van der Lee.


    Familie op Hageveld!

    Met enige ontroering deelde mijn Rotterdamse zus me van de week mee dat haar in Haarlem wonende enige kleinzoon leerling gaat worden van het College Hageveld! Voor mijn broer en mij, oud-Hagevelders, is zoiets wonderlijk nieuws; dat er uit onze volgende familiegeneratie weer een Hagevelder voortkomt! De school is natuurlijk al lang geen internaat meer en de sfeer is totaal anders dan in onze seminariejaren, maar Hageveld is nog steeds een heel bijzondere eigen wereld, of je er nu leraar of leerling bent. We wensen ons achterneefje veel succes!

    Griep?

    Ik geloofde niet zo erg in de griepprik. Ik ben hem nog nooit gaan halen. Volgens mij heb ik van mezelf weerstand genoeg. Nu sprak ik kortgeleden toevallig een groepje artsen (gepensioneerde specialisten van het Hoornse ziekenhuis) die bij elkaar checkten of ze zelf een griepprik hadden gehaald. Ze hadden dat stuk voor stuk gedaan. Ik vroeg nog: zeker omdat jullie beroepsgroep eraan verdient? Maar dat werd in alle eerlijkheid ontkend, al gaven ze toe dat het moeilijk is de juiste mélange voor de meest waarschijnlijke soort griep te vinden. Vorige week ben ik een paar dagen binnen gebleven vanwege griepverschijnselen. Niet prettig: ik voelde me een slapjanus en had totaal geen eetlust. Helemaal bekeerd ben ik nog niet, maar ik denk erover om me volgend jaar toch maar even te laten prikken.

    Koningslied

    Ik heb alvast mijn koningslied klaar. Het is een canon en de melodie kent iedereen: 'Vader Jacob'. Binnenkort in heel Nederland! Hier volgt mijn prachtproduct:
    KONING WILLEM
    DIE WIJ WILLEN
    ALLEMAAL
    LAAT DE KLOKKEN LUIDEN
    IN'T NOORD-, OOST-, WEST-  EN ZUIDEN
    MAXIMAAL !

    Hoevinudie?

    Uit een brief aan de verzekeringsmaatschappij: "De getuigen van de aanrijding zijn tegen de achterkant geniet.".

     

     



  • 19 febuari 2013 - Paus en Koningin - Elly Ameling - Richard III - zelfonderzoek - Velius - Hoevinudie?

    Paus en Koningin

    Historische momenten maken we mee! Aftreden van koningin Beatrix en Paus Benedictus. Ik hoor sommige mensen zeggen: dat hoort niet: "Bij de gratie Gods" betekent levenslang! Dat vond de vorige paus en dat vindt de koningin van Engeland kennelijk ook. Toch lijkt het mij dat God niet losstaat van menselijke overwegingen. Incarnatief denken, heet dat. Aantredende jongere gezagsdragers gunnen ons de kracht van hun leven, aftredende oudere beseffen dat een mens niet bovenmate belast mag worden. We zijn toe aan een nieuwe generatie. Wonderlijk vind ik wel dat in tegenstelling tot wat je zou verwachten onze staat nog steeds vastzit aan erfopvolging, terwijl een paus in elk geval gekozen wordt. Al is het niet door de kerkgemeenschap als geheel.

    Elly Ameling

    Vorige week vierde ze haar tachtigste verjaardag. Stralend als altijd! Ik was er graag bij geweest in de bijzaal van Het Concertgebouw, maar mijn dierbare Elly weet waarschijnlijk niet eens dat ik mijn leven lang een fan van haar ben. Ik heb een overdosis aan CD's van haar, gedeeltelijk geschonken door mijn broers en zusters. Die weten ervan. Haar stem mag dan wat van beperkte omvang zijn -ze beseft dat zelf maar al te goed- haar zuiverheid en rijkdom aan gevoelsexpressie, haar puctualiteit en haar innemende presentatie: ze steekt Kathleen Ferrier naar de kroon! Lang leve Elly Ameling!

    Richard III

    Met grote aandacht volg ik in deze carnavalsdagen het nieuws over de opgraving van de Britse koning Richard III (koning van 1483 tot 1485, dus maar twee jaar). Zijn overblijfselen zijn gevonden onder het plaveisel van een parkeerplaats in Leicester. Hij stond door Shakespeare als schoft bekend, maar nu blijkt uit het DNA-onderzoek dat hij minzame trekken had ondanks zijn scoliose. Door dit laatste werd mijn interesse gewekt, want die heb ik ook: een scoliose (kromme ruggegraat) waardoor ik in 1975 een ernstige hernia kreeg en nu altijd een 'prothese' (i.c. een hoge steunzool) in mijn linkerschoen moet dragen. Wij, scoliosi, voelen ons aan elkaar verwant. Vandaar ons symbool: een wit (niet: wild) zwijn. Wit is de kleur van onschuld, zwijn betekent smeerlap. Richard was uiteraard katholiek en 'wij' zijn er voorstanders van dat hij Rooms herbegraven wordt in de nu Anglicaanse Westminster Abbey. Hoevinudie?

    Zelfonderzoek

    Soms is het goed in 't eigen hart te kijken.... Ik vond ergens een mogelijkheid om dat te doen aan de hand van een lijstje dat ik hier laat volgen. Dertien nogal negatieve karaktereigenschappen (twee meer positief) waar je jezelf een schoolrapportcijfer -van 0 tot en met 10- voor kan geven. Ik heb mezelf ook even op de snijtafel gelegd maar de uitslag deel ik u niet mee! Zo'n zelfonderzoekje past wel bij de nu begonnen vastentijd. Hier volgen ze: 1. Ik maak gemakkelijk contact met mensen. 2. Ik maak vaak een praatje met onbekenden. 3. Ik voel me vaak geremd in de omgang met anderen. 4. Ik vind het moeilijk om een gesprek te beginnen. 5. Ik houd andere mensen liefst wat op afstand. 6.Ik weet niet waarover ik moet praten met anderen. 7. Ik maak me dikwijls druk om onbelangrijke zaken. 8. Ik voel me vaak nogal ongelukkig. 9. Ik ben vaak geïrriteerd. 10. Ik zie de zaken somber in. 11. Ik ben een gesloten persoon. 12. Ik maak me dikwijls zorgen. 13. Ik zit vaak in de put.  Hopelijk heeft u niet teveel last van een negatief zelfbeeld. Je hoeft geen 'kanjer' te zijn, toch?

    Velius

    Bij de voorbereiding van de uitgave van de Velius-biografie in april a.s. deed zich een voor gymnasiumscholieren aardig puzzeltje voor. Hoe vertaal je Velius' levensmotto: 'Ne quid temere"? De schrijvers stellen tot nu toe voor: 'Niets zonder overleg'. Maar ik meen dat het sociale element dat in 'overleg' zit niet schuilgaat in het Latijnse 'temere'. Ik stel voor: 'Altijd alles weloverwogen'. Ik besef wel dat ik dan positief maak wat in het Latijn negatief wordt geformuleerd, maar dat kan men zien als een literaire 'stijlbloem' (litotes). Zoals een Groninger zegt 'niet slecht' als hij 'heel goed' bedoelt.

    Hoevinudie?

    Laatst zei iemand: Ik vind je e-mail bijhouden net vissen: soms ligt je net of je hengel de hele nacht uit en dan ben je er 's morgens gauw bij om te kijken of je wat gevangen hebt.



  • 4 febuari 2013 - Beatrix-Alexander - Vastentijd aanstaande - Hoevinudie?

    Beatrix-Alexander

    Van koningin(nen) naar koning. Voor mensen van mijn leeftijd is de aanstaande troonswisseling niet alleen iets interessants maar ook iets ontroerends. Dat merkte ik toen afgelopen zondag na mijn voorgaan in de kerk van Heerhugowaard-De Noord door het gemengde koor spontaan het 'Domine, salvam fac reginam nostram' werd gezongen. Ik vroeg de aanwezigen te gaan staan en iedereen deed dat. Ik voelde mezelf ook rechtop gaan staan. Een tikkeltje ontroerd, want ik herinnerde mij hoe we indertijd, in de meidagen van 1945 (tevens de dagen van mijn eerste communie), voor het eerst het Wilhelmus mochten meezingen in de kerk nadat het koor het 'Domine, salvam fac' voor Wilhelmina had gezongen. Achteraf vraag ik me af hoe ik het kende: ik ben van 1938. Er zijn liederen die in je bloed gaan zitten en in zekere zin boven het tijdsverloop uitstijgen. Is dat misschien iets religieus? Of kun je het beter afdoen als iets nostalgisch?
    P.S: Ik heb in deze rubriek al eens eerder geschreven waarom ons huis in Onderdijk vroeger "Margriet" heette en dat ik die naam nu op mijn huis hier in Hoorn heb overgebracht. Dat had met de bloem en met de prinses (1943) te maken. Nu kwam ik er achter -n.a.v. prinses Margriet zeventig jaar- dat de margrietbloem al in Wilhelmina's tijd een symbool was van 'verbondenheid met de oorlogsgetroffenen en van geloof in herstel van vrijheid'. Ontroerend!

    Vastentijd aanstaande

    Dit jaar een vroege Paas: 31 maart! Dus ook een vroege vastentijd. Voor het derde (en laatste!) jaar kreeg ik uit Heerhugowaard-De Noord via Jos Seebolt het verzoek een korte inzet te schrijven bij de zondagsevangeliën van de Veertigdagentijd. Deze keer voor het C-jaar (Lucas-Johannes) waardoor de cyclus van drie jaar voltooid is. Volgend jaar kunnen ze dan teruggrijpen naar wat ik in 2011 inseinde. Hier volgt 2013:

    Beste Jos, je mail deed me wel even schrikken: je weet dat ik zoiets niet maar even uit mijn mouw kan schudden. Maar je argument dat dit de driejarige cyclus zou voltooien gaf de doorslag om je toch van dienst te zijn. Misschien wat korter dan de vorige jaren, ik ben nogal bezet met andere dingen.

    Het gaat deze keer om het C-jaar, ook wel het Lucas-Johannes jaar genoemd. Ik ga ervan uit dat het jullie vooral om de evangelielezingen gaat: de eerste lezing van elke (zon)dag is daarvan afhankelijk en de tweede lezing heeft vaak een andere eigen probleemstelling. Ik loop dus alleen de evangelielezingen langs van Aswoensdag tot Eerste Paasdag.

     13 febr.: Aswoensdag: Matth.6,1-6 en 6,16-18: geen uiterlijk vertoon als het om vasten en inkeer gaat. Je kunt je afvragen of het hele geloofsleven niet achter de deur van je persoonsdomein moet blijven, niet alleen vasten en goede werken. Veel seculiere politieke partijen menen dat. Maar geloofsverkondiging en liturgie zoeken naar gemeenschapsbeleving en willen dus opvallen. Toch mag het ook daarbij niet gaan om uiterlijk vertoon: het inwendige gesprek met God is de basis van het hele religieuze bewustzijn.

    17 febr.: Eerste Vastenzondag: Lucas 4,1-13: de verleidingen (dit woord vind ik beter dan 'bekoringen') spelen op als je je in de (God)verlatenheid voelt, in de woestijn van je/het leven. Er komen er hier drie aan de orde: materiële (buik)bevrediging (brood), machtswellust (grootgrondbezit) en zelfoverschattende immoraliteit (duivelsdienst). Een mens moet zijn plaats weten, zijn waardigheid, zijn betrekkelijkheid en zijn dienstbaarheid aan God en aan de medemens.

    24 febr.: Tweede Vastenzondag: Lucas 9, 28b-36: tussen Mozes en Elia wordt Jezus gezien als eschatologische profeet. Lucas geeft daarmee aan dat hij niet ingeklemd mag worden in de Joodse benepenheid maar een toekomstwijzer is voor de hele mensheid. Mozes beperkte zich niet tot Egypte en Elia niet tot de gevestigde orde. De apostelen mogen geen tenten bouwen maar moeten de wereld en de toekomst in. "Veilig thuis" is geen christelijk idee.

    3 maart: Derde Vastenzondag: Lucas 13, 1-9: Zijn we niet gauw geneigd onszelf vrij te pleiten en anderen de schuld te geven als er iets niet goed gaat in onze maatschappij? Van ieder van ons wordt roepingsresultaat verwacht: de rechtvaardige boom van psalm 1 krijgt voldoende water en mest om te zijner tijd -God is geduldig- vrucht te dragen. De mensen zijn niet in de delen in 'have's' en 'have not's'. Van ieder wordt het zijne/hare verwacht.

    10 maart: Vierde Vastenzondag (Laetare): Lucas 15,1-3 en 15,11-32. Niemand mag worden afgeschreven, ieder heeft bekering nodig. De oudste zoon mankeert ook van alles maar beseft dat niet, de jongste zoon is uit de rails gelopen maar beseft dat en probeert het goede spoor terug te vinden. De moderne bijbelwetenschap vermoedt dat Lucas hier met de oudste zoon ook het joodse volk en vooral de Farizeeën bedoelt en met de jongste zoon Jezus en zijn schorrie-morrie. De evangelist Johannes zou Jezus (Hét Woord) nooit als verloren zoon willen zien! Hoe zien wij onszelf?

    17 maart: Vijfde Vastenzondag: Joh. 8, 1-11. Hier zie je het verschil: in het Johannes-evangelie is Jezus degene die ópkomt voor de zondaar als vertegenwoordiger van God zelf. Hij zal de overspelige vrouw niet veroordelen -dan blijf je bezig met al die zondaren!- maar ziet in haar iemand die moet worden overgebracht van de duisternis naar het licht. In elke mens schuilt een mogelijke bekeerling.

    24 maart: Palmzondag: Lucas 22,14 t/m 23,56. Lucs' lijdensverhaal inclusief het Laatste Avondmaal. Te veel om kort uit te leggen. Twee opmerkingen: bij het Laatste Avondmaal is er sprake van twee keer de beker en één keer het brood, voorafgegaan door 'het Pascha', het Joodse paasbrood. Is dit niet een argument om vooral de beker niet te vergeten bij de communie? Ten tweede: Het opschrift boven Jezus' kruis verraadt iets van de identiteit van de schrijver/evangelist. Johannes -die waarschijnlijk zelf Hebreeuws of Aramees sprak - geeft de drie talen waarin het geschreven stond in de volgorde: Hebreeuws, Latijn en Grieks. Lucas echter -die een hellenistische arts was was in Antiochië - heeft: Grieks, Romeins en Hebreeuws. En in sommige Lucas-handschriften worden de drie talen helemaal niet genoemd -ze zijn dus misschien later n.a.v. Johannes ingevoegd - waardoor in de Lucas-grondtekst (hij schreef in het Grieks) alleen de Griekse formulering overblijft. Hier blijkt dus ook weer dat Lucas Grieksdenkend was.

    28 maart: Witte Donderdag: Joh. 13, 1-15. De voetwassing. Blijkt hier niet uit dat Witte Donderdag meer met onderlinge zorgzaamheid dan met eucharistie ter maken heeft? Het idee dat het bij het Laatste Avondmaal om de instelling van het priesterschap ging -zoals in de verouderde clericale traditie werd beweerd- klopt volgens mij niet. Wel dat avondmaal-eucharistie met Pesach, offerbereidheid, breken en delen en onderlinge solidariteit bij sterven en herleven in verband gebracht kan worden. En met in-gedachtenis-houden.

    29 maart: Goede Vrijdag: Joh. 18,1-19,42. Het evangelie van Johannes is verreweg het laatste geschreven van de vier. Waarschijnlijk in Alexandrië rond het jaar 100 waar de gnostische richting de overhand kreeg. De in het Grieks schrijvende evangelist noemde zich Johannes, maar was niet de apostel. Wel heeft hij bijzondere aandacht voor de figuur van Jezus' leerling Johannes zoals blijkt uit zijn paasevangelie. Hij is een meester in het hooghouden van de twee werelden waarin -volgens hem- Jezus leefde: Woord of Zoon van God en mens 'die zijn tent onder ons had opgeslagen' (Joh. 1, 14). Hij kon prachtig poëtisch en psychologisch schrijven.

    30 maart: Paaszaterdag-Paaswake: Lucas 24, 1-12. Lucas geeft de eer van het eerste paasgeloof niet aan de apostelen maar aan de vrouwen. Daarmee concurreert hij met Johannes die alleen Maria Magdalena vermeldt en dan meteen Petrus en Johannes, zijn favoriet, als om strijd de verrijzeniservaring laat delen.

    31 maart: Pasen: Joh. 20,1-9: elk jaar krijgt het Johannes-evangelie de eer op Eerste Paasdag te worden voorgelezen. Dat zou ook te maken kunnen hebben met de neiging van de latere kerk om mee te gaan met de twee werelden-opvatting van het Johannes-evangelie die later werd voortgezet in het onderscheid tussen natuur en bovennatuur. Als Jezus 'de geest geeft', gaat hij dan werkelijk dood of staat hij zijn lichaam af om weer 'bij God' (Joh. 1,1) te zijn? Tegenwoordig is men -ook in de theologie- meer geneigd één werkelijkheid te erkennen en de vergankelijkheid van al het biologische te beseffen. Dood is dood. Wel delen velen met mij een soort religieuze ervaring dat het geheel van dit, ons vergankelijke, bestaan is opgenomen in een voor ons ontoegankelijk toekomstproces waar Jezus in is opgenomen en waar God de schepper van zal zijn. Zalig Pasen!

     Jos, ik hoop dat je er weer wat aan hebt. Doe de mannen de groeten! Pastor Gerard Weel. 

     

    Hoevinudie?

    Er werd aan alle gehuwde mannen in Nederland gevraagd: Wat is erger: 1. Je vrouw gaat naar haar moeder terug. 2. Je vrouw haalt haar moeder in huis.?  98% koos voor 2.



     

     

     



  • 16 januari 2013 - HHW 't Kruis - Gehoest in huis - Velius - Leenders - Hoevinudie?

    Heerhugowaard 't Kruis

    Met veel genoegen ben ik ook dit jaar weer betrokken bij de voorbereiding van de Eerste Communie in Heerhugowaard 't Kruis. Ze hebben daar een uitstekende werkgroep van ouders die hun kind daaraan willen laten meedoen en we zijn bij elkaar geweest om die -modern en geínteresseerd als ze zijn- goed op gang te brengen. Want dat is de bedoeling: ouders die hun kinderen iets meegeven, ook op geestelijk gebied, zonder de opdringerigheid van vroeger. Ze doen er graag aan mee en leren er zelf ook iets van. Communie als communicatie.

    Wintergehoest

    In deze weken is het normaal dat sommigen last hebben van griep of verkoudheid. Ook in ons huis is het soms niet stil 's avonds of 's nachts vanwege het gehoest. Ikzelf heb (nog) nergens last van en tegen de proesters zeg ik maar zoiets als: 'Nou ja, alles is tijdelijk'! Dat het buiten vriest, heeft ook zijn aardige kant: de zon laat zich er niet door weerhouden.

    Velius

    Het biografieboek over Velius van Piet Boon en Marit Veerman komt uit op vrijdag 19 april aanstaande. Ik heb een gedicht over onze Hoornse geschiedschrijver gemaakt dat bij de redactie -ik zit zelf in de leescomissie- nogal in de smaak viel. Misschien wordt er bij de presentatie gebruik van gemaakt. Ik geef het u alvast:

    Bij de biografie van Velius

    Dirk Velius, ik ken je van je brede hoed,
    je beeld in onze stad laat jou eronder schuilen
    zodat je slank postuur verkillen nog vervuilen
    zal als de regenwind er in de straten woedt.

    Niet met de borst vooruit, niet als een tweede Coen,
    je staat er tussen Gouw en Nieuwland weggedoken
    alsof je ruimte maakt voor wat werd onderbroken
    toen jij de stad ontviel, voor wat wíj moeten doen.

    Je ziel blijft buiten kijf, je geest komt sterker door.
    En wel: in je kroniek; jij weet van ons verleden

    maar laat wat komen zal aan ons, die in het heden
    jouw stad bevorderen. Die stad gaat bij jou vóór.

    Nu ons dit levensboek jouw tijd en stad beschrijft
    zien wij jouw inzet in, je woorden en je daden,
    maar ook je uitdaging laat zich niet langer raden:
    Wij blijven stadgenoot zolang jouw geest ons drijft.

                                                               Gerard Weel

    Leenders

    Ik schiet al aardig op met het lezen van Jos Leenders' boek over Hoorn in de Negentiende Eeuw. Er staan onvoorstelbaar veel feitjes en weetjes in, want de schrijver blijft dicht bij de dagelijkse practijk. En zijn stijl is vlot en levendig, soms zelfs guitig! Alleen al het bekijken van de vele illustraties is een groot genoegen.

    Hoevinudie?

    Naar aanleiding van het woord 'guitig' hierboven vraag ik me zo ineens af of het niet jammer is dat sommige woorden van onze taal niet het eeuwige leven hebben. Laatst gebruikte ik het woord 'donders' als uiting van lichte verontwaardiging, Sommigen kenden het niet. Kent men 'goochem' nog en 'miers(k)' en 'mesjokke'? Het zal wel verouderde spreektaal zijn, maar daar ligt nu juist tot op grote hoogte de rijkdom van onze taal!

     

     



  • 4 januari 2013 - Nieuwjaar - Tongriem - Jubileum - Hoevinudie?

    Nieuwjaar

    De jaarwisseling is voorbij. Zonder sneeuw en ijs, maar met veel nattigheid en prettige wandeltemperaturen. Voor mij was dat een groot voordeel: Ik moest in onze regio en in Heerhugowaard voorgaan in verschillende kerkdiensten en kon alle plekken goed bereiken. En dan nu maar wachten op het uitbreken van het voorjaar: de dagen lengen al. Om u allen een zalig nieuwjaar te wensen heb ik een lied van Jan Wit bewerkt -hij vergeve mij mijn geknoei- uit het Liedboek van de Kerken. Hier volgt het:

    Gij hebt, o oorsprong van het leven,
    de aarde aan de mens gegeven,
    het land, de zee is ons domein.
    Gij hebt ons aan het woord doen komen
    om tussen zichtbaarheid en dromen
    getuigen van de Geest te zijn.

    Kracht, wijsheid, deugd en welbehagen
    bepalen ’s mensen levensdagen
    en wijzen ieders woonplaats aan.
    Soms zijn wij prooi van duizend vrezen
    maar vaak mogen we veilig wezen
    en regelen ons vrij bestaan.

    Door veel geheimenis omsloten,
    door tegenslag niet weggestoten,
    gaan wij op alle dingen in.
    Wij zoeken tussen hoop en falen
    en tussen zoeken en verdwalen
    een onuitsprekelijke zin.

     

    Tongriem

    In mijn vorige Hoevinudie? had ik het even over de wonderlijke uitdrukking: 'van de tongriem gesneden zijn'. Dat was voor mij aanleiding daarover iets meer te willen weten. Ik vond het volgende: Het komt bij pasgeboren babies nogal eens voor dat de meegekregen tong, althans het onderriempje daarvan ('frenulum'), tot bijna onder de tongpunt vastzit aan de bodem van mond. De arts of de vroedvrouw moet dit altijd even controleren, want het kan op minstens zes punten een handicap worden als het niet wordt losgesneden. De officiële naam is: ankyloglossia. Bij mij bleek dat -naar mij later werd meegedeeld- het geval en dus moest de schaar er aan te pas komen op 12 april 1938. Ik gaf geen kik: zo ben ik. De zes handicaps die ik daarmee niet opliep waren: sommige medeklinkers niet kunnen uitspreken, geen juiste articulatie kunnen opbrengen, niet goed kunnen likken (!), geen blaasinstrumenten kunnen bespelen, geen ijsjes kunnen weglikken zonder te morsen en niet goed kunnen tongzoenen (!). Van mij hadden ze nog wel wat verder mogen gaan met de schaar! Maar dat ik voldoende van de tongriem gesneden ben, wordt me vaak bevestigd.

    Jubileum

    Dit nieuwe jaar is voor mij een jubileumjaar: op 12 april word ik vijfenzeventig en op 8 juni is het een halve eeuw geleden dat ik priestergewijd werd. Op zondag 9 juni doen we er wat aan in de voormalige Engelbewaarderskerk. Aan beide 'jubilea' tegelijk, want mijn verjaardag schuif ik dit jaar onder de tafel.

    Hoevinudie?

    Ik hoorde vanmiddag een aardig mopje: Iemand vroeg aan een politieagent in Amsterdam waar de Guido Gezellestraat was. De agent -en ook de omstanders die zich ermee bemoeiden- hadden geen idee en durfden bijna te zeggen dat die straat er dus wel niet zou zijn in Mokum. Totdat iemand riep: Hij bedoelt misschien de chuij-doo-gesellu-stroat!

     

     



  • 18 december 2012 - Winterreise - Urologie - Kunst of kitsch - Gouden Eeuw - Feestdagen - Hoevinudie?

    Winterreise

    Eén van de manieren om -psychisch- de komende wintermaanden gezond door te komen, is de muziek. Zelf spelen of zingen is natuurlijk het beste, maar concerten en CD's helpen ook. Ik was vorige week zondag in de Medemblikse Bonifatiuskerk bij het concert van Medemblica Vocali - tussen haakjes: is dit potjeslatijn of Italiaans? -: heerlijk om mee te maken: sfeer, ruimte, koor (én dirigent!), solisten, instrumentalisten: alles prima in orde. Mede door het enthousiasme van degenen die  aandachtig luisterden en daardoor de uitvoerenden stimuleerden. Maar met CD's (en Brava!) gaat het ook: ik heb voor de zoveelste keer Schuberts Winterreise beluisterd, deze keer van Gerhaber en Huber (2001). Wat een diepgaande ervaring! Dieptragisch en toch prachtig. Ik kom de winter wel door!

    Urologie

    Nooit geweten wat er zich op zo'n 'plaspoli' allemaal afspeelt! Ik moest erheen wegens prostaatvergroting. Dat heb je als je een oude man gaat worden (of bent!). Vroeger werd je aan zoiets nogal gauw geopereerd, maar mij gaan ze met medicijnen te lijf. Gelukkig dat die er zijn, maar het is nog afwachten of ze werken.

    Kunst of kitsch?

    In ons Westerzaaltje hebben we de boel in kerstsfeer gebracht: een boompje (vanwaar die p?), een stalletje (vanwaar dat 'le' ertussen?), een krans aan de muur, een aan de lamp hangende engelenkring en een paar rare beesten van stro. We kregen ook een exemplaar van de mooie meid die nu in de bushokjes rondhangt, maar die bewaren we voor na de feestdagen.

    Gouden Eeuw

    De tv-serie over de Gouden Eeuw wordt bij mij in huis met aandacht gevolgd, zodat we bij de koffie het niet alleen over voetbal en schaatsen hebben. Ik wist wel dat onze traditionele voorstelling van de VOC-tijd nogal gekleurd was en rijp voor herziening, maar die Goedkoop heeft toch vaak weer een originele, andere invalshoek gevonden, die een nog weer bredere kijk op de zaak geeft. Weer wat geleerd.

    Feestdagen

    Bij alle ellende die we via de media te verwerken krijgen, komen nu gelukkig de 'feestdagen'aan. Hopelijk klopt die term. Er is een goed voorteken, vind ik: het is buiten tot nu toe geen sneeuw en ijs, zodat je nog veilig over de straat (en de grote weg) kunt. Laten ze met de vorst maar wachten tot na de jaarwisseling. Z.K. en Z.N. !

    Hoevinudie?

    Laatst vroeg iemand aan me: Hoe leg je aan een inkomende nieuwe Nederlander uit wat 'spijkers op laag water zoeken' betekent? Ik 'stond met de mond vol tanden',  want ik wist zelfs niet waar die uitdrukking aan ontleend is. Maar zie: Google hielp me weer eens uit de brand: je hoeft maar 'spijkers' en 'laag water' in te tikken en 'je tongriem wordt losgemaakt'.

     



  • 6 december 2012 - Commercie? - wintertijd - olie - hoevinudie?

    Commercie?

    Er wordt nogal eens gescholden op de commercialisering van de traditionele feestdagen. Niet de bijbel of de kerk zijn dan de becritiseerde drijfveren om eraan mee te doen, maar de supermarkten en de (commerciële) omroepen. Toch denk ik dat we, juist nu we door de crisis weer wat meer de dubbeltjes omdraaien, door het scherpere economisch bewustzijn ook geholpen worden om meer verantwoord mee te doen met het doorbreken van de vaste dagelijkse sleur van 'gewone' (werk)dagen. Op een of andere manier krijg je dan weer wat meer gevoel om sociaal én inventief de afwisseling van het dagenpatroon (de kalender) te waarderen. Het gaat dan niet om het kopen en verkopen van cadeautjes alleen, het gaat ook om gezelligheid (niet wat je eet, maar met wie je eet!) en 'iets bedenken'. Je kunt je wel afvragen of het verschuiven van de bijzondere dagen naar het weekend (bv. vóór of ná 5 december) niet te veel toegeven is aan de druk van de wekelijkse vijf zgn. 'werkdagen' op ons levensritme. Er lijkt economisch niets verloren te mogen gaan. Moet dat altijd prioriteit krijgen? 

    Wintertijd

    Nu de wereld om ons heen er wit uit gaat zien, loopt het aantal groepsbijeenkomsten in de vrijwilligerssfeer (bv. in mijn 'Westerzaaltje') terug: de feestdagen van december eisen alle aandacht op en men blijft bij gladde wegen liever thuis. Gelukkig valt er 'in huis' tegenwoordig meer te beleven dan vroeger: televisie, computer, telefoon (al of niet mobiel), goed gevulde koelkast en vrieskist, CD's en DVD's, boeken, kranten, koken, puzzelen, schrijven (?), noem maar op. Je hoeft je thuis niet te vervelen. Toch is 'erop uit' ook in de winter soms nodig om je niet 'achter de geraniums' te voelen. Hopelijk komen we ook buitenshuis goed de komende winterdagen door.

    Olie

    Iets persoonlijks: ik werd door mijn huisarts naar de KNO-specialist verwezen: misschien een gehoorapparaat. Tot mijn vreugde constateerde hij dat ik alleen verstopte oorgangen had -die zijn in onze familie nogal smal- en dat hij die na enige tijd druppelen met olie best vrij en ruim zou kunnen krijgen. Hij zei: gewoon met slaolie. Ik zei: mag het ook met olijfolie? Hij: als u wilt, dat lijkt zeker wat chiquer! Ik: en bijbelser! Ik geloof dat hij me begreep, ik zie hem wel eens in de kerk.

    Hoevinudie?

    Op Sinterklaasavond vroeg een van mijn opgroeiende nichtjes de aandacht van ons gezelschap voor een mop. "Waarom krijgt een aardbei een rode kleur?" Antwoord: "Hij schaamt zich voor zijn pukkels!". Lachen, gieren, brullen....

     



  • 21 november 2012 - Bacterie - Reünie - Junius-Velius - Rotterdam - Hoevinudie?

    Bacterie?

    Bij het ouder worden merk ik dat er soms dingen uit het verleden naar boven komen die kennelijk in mijn geheugen waren opgeslagen en die ik een lange tijd vergeten leek te zijn. Soms leidt dat tot een prettige herinnering, soms tot een onaangename. In het laatste geval noem ik zoiets voor mezelf  ''een opspelende bacterie op mijn ziel''. Een voorbeeld: geheel onverwachts schoot mij vorige week een herinnering te binnen die ik jarenlang 'kwijt' was. Ze betrof de spraaklessen die iedere Hagevelder indertijd in zijn pubertijd moest ondergaan. Als vijftienjarige zat ik tegenover een kordate, ouderwets aandoende dame met een flinke voorgevel en een stevig gebonden 'knot' en moest ik met extra aandacht voor de klankrijkdom een gedicht van Albert Verwey voorlezen. Dat gedicht blijkt nu nog in mijn geheugen te zitten, terwijl ik het verafschuw. Het was getiteld 'Christus aan het kruis' en luidde als volgt: O Man van Smarten met de doornenkroon! - O bleek, bebloed gelaat, dat in de nacht - Gloeit als een groote, bleeke vlam, wat macht - Van eind'loos lijden maakt Uw beeld zo schoon! -- Glanzende Liefde in eenen damp van hoon - Wat zijn Uw lippen stil,  hoe zonder klacht - Staart ge af van 't kruis, hoe lacht gij soms zo zacht - God van Mysterie! Gods bemindste Zoon! -- O Vlam van passie in dit koud heelal, Schoonheid van smarten op deez' donkere aard! - Wonder van liefde, dat geen sterfling weet! -- Ai mij! ik hoor aldoor den droeven val - van dropp'len bloeds en tot de morgen staart - Hij me aan met groote liefde en eind'loos leed....  Vooral dat: 'ik hoor aldoor den droeven val van dropp'len bloeds'  is nooit meer van mijn ziel geweken. Ik noem het een nu weer opspelende geheugenbacterie. Het pathetische gedicht zou ik kwijt willen zijn, maar kennelijk kleven sommige klanken als velpon aan je herinneringsorgaan.

    Reünie

    Gisteren was ik in Leiden met een tiental oud-klasgenoten. Twee keer per jaar zien we elkaar, nu was het weer zover. We kregen een goede inleiding van een van ons over Kees Fens, vooral over zijn Volkskrantstukjes en zijn geestelijke ontwikkeling. Van 'orthodox gelovige' naar 'christelijke cultuur-journalist en criticus'. De meesten van ons herkenden veel van zijn 'omslag', maar zijn vereenzelviging van 'geloof' en 'leer' deelden we niet en ikzelf vraag me bij zulke zgn. ex-gelovigen steeds weer af of er dan niets van 'religieuze ervaring' achterzat en overblijft. Of heeft die er bij hen nooit achter gezeten? 

    Junius-Velius

    Vanmiddag mag ik voor de plaatselijke Bond van Ouderen een inleiding houden over twee beroemde Horinezen: Junius en Velius. Junius: internationaal beroemd om zijn geweldige talenkennis en vele geschriften in het Neo-Latijn, waaronder de 'Batavia', onlangs door Nico de Glas eindelijk in modern Nederlands vertaald. Dit boek was bedoeld om de koning van Spanje erop te wijzen dat de 'Hollanders' (=Bataven) wel degelijk een eigen volk met een eigen geschiedenis waren. Het uitgebreide werk (een omgevallen boekenkast?) werd door Junius in 1575 geschreven in opdracht van de Staten van Holland. Tot het vorig jaar, het vijfhonderdjarige herdenkingsjaar van zijn geboorte, was Junius in Hoorn zo goed als vergeten, maar Oud-Hoorn heeft dat goedgemaakt met de uitgave van drie geweldige boeken van en over hem. Velius -in Hoorn veel meer bekend- leefde in een veel beperkter kring: hij heeft wel buiten Hoorn zijn medische studie volbracht maar vestigde zich na zijn promotie als (stads)arts in Hoorn, zijn geboorteplaats, en werd er tevens schoolarch (bestuurder van de Latijnse School), weesmeester (beheerder van het vermogen van weeskinderen) en lid van de vroedschap. Algemeen geëerd door de bevolking van Hoorn (bv. wegens zijn inzet tijdens de toenmalige pestepidemie) werd hij door Maurits uit de vroedschap verwijderd omdat hij van huis uit doopsgezind was (en dus niet contraremonstrants genoeg) en zich vóór godsdienstvrijheid had uitgelaten. Zijn 'Kroniek van Hoorn' schreef hij om zijn kinderen en vrienden iets te doen weten van Hoorns verleden en van hun eigen eigentijdse geschiedenis. Zijn 'Chronijck' is in 1978 in facsimile herdrukt en in 2007 prachtig in twee delen in modern Nederlands omgezet met de nodige aantekeningen en verwijzingen. Goed werk van de Vereniging Oud Hoorn en de Bas Baltus-stichting! Velius boek loopt tot 1629. In 1740 verscheen de vierde druk, aangevuld door Sebastiaan Centen. Drs. H.W. Saaltink schreef in 1992 een vervolg over de periode 1630-1799 (op basis van de werken van Van Hees, Van der Meersch, Van Voorst-Carbasius en Abbing) en vorige week is het geweldige boek van Jos Leenders uitgekomen over de priode 1799-1914: 'Hij komt van Hoorn'. Al met al heeft Hoorn haar eigen geschiedenis niet aan de vergetelheid overgelaten!

    Rotterdam

    Komend weekend ben ik weer eens in Rotterdam. Daar mag ik elk jaar een keer preken voor de Nederlandse Protestantenbond (NPB) Deze keer zal het over twee onderwerpen gaan: 'Wat betekent in de bijbel de 'enigheid' Gods?' en ''Het Hebreeuws van de bijbel kent niet onze werkwoordstijden'. Beide thema's geven een grondige ondermijning van onze traditionele opvattingen in deze. Ik heb me erover ingelezen bij de Breukelmanhoogleraar Reeling Brouwer en de Hebreeuwskenner Dr. Klaas Goverts. Ik hoop dat wat ik ga zeggen bij de toehoorders overkomt. Er is altijd een nagesprek. 

    Hoevinudie?

    Als u me onder druk zou zetten om te antwoorden op de vraag: Wie  is je meest geliefde dichter?, zou ik in mijn wanhoop toestemming vragen er twee te mogen noemen. Nijhoff en Barnard (G. v.d. Graft). De eerste heb ik niet in levende lijve ontmoet, de tweede wel. Dat was op het abdijkasteel van Male bij Brugge waar Barnard vaak zijn beste vriend, Ignace de Sutter, opzocht die daar een soort (muziek)rector was. Het was heerlijk die twee daar mee te maken. De Sutter vrolijkte Barnard op en Barnard daagde De Sutter uit zijn liedteksten op zingbare muziek te zetten. De Sutter stierf in 1988. Toen ik in 2009 Barnard mocht groeten bij de uitkomst van zijn laatste boek, vroeg ik hem: Denkt u nog wel eens aan De Sutter? Barnard: Elke Dag! Ik: En bidt u voor hem? Barnard: Nee, hij voor mij! Barnard stierf in november 2010. Op het graf van mijn moeder staat een dichtregel van hem.                                                                                                 



  • 6 november 2012 - St. Maarten - Hoevinudie?

     

    St. Maarten

    In de lijst van mijn 'scripties' op deze site vindt u er een met de titel "Kerstgegevens". Aan de opgave van mijn provider kan ik zien dat daar nogal eens in wordt geneusd. Ik ontleende de gegevens over het vieren van Kerstmis aan het wonderlijke boek van de vorige eeuwse pastoor Bik, een verzamelaar van folkloristische gegevens. Vorig jaar werd me gevraagd op een gezellige ontmoetingsmiddag van mantelzorgers iets te komen vertellen over St. Maarten. Ook daarvoor ontleende ik veel aan het boek van Bik. Vorige week werd ik weer uitgenodigd op een mantelzorgersmiddag -nu in het gemeentehuis van Medemblik in Wognum- om een zelfde soort verhaal te vertellen i.v.m. de komende St. Maartensdag (11 november, deze keer dus op zondag). Mijn verhaal ging erin als koek, ook omdat haast iedereen in West-Friesland, mantelzorger of niet, wel iets weet van 'het 's avonds met een lichtje lopen'. Ik had deze keer voor de veiligheid mijn tekst mooi ingedeeld en in vijf punten op papier gezet. Omdat ik denk dat u, de lezers van deze rubriek, er misschien ook belangstelling voor heeft, geef ik er hier een samenvatting van.

    St. Martinus bisschop, mantelzorger

    A. Martinus (geb. in 316 te Sabaria in Hongarije, zijn naam komt van Mars, de oorlogsgod) was al op jeugdige leeftijd tribuun van het Romeinse leger. Dat wil zeggen dat hij met een belangrijke opdracht naar het buitenland (Gallië, Frankrijk)werd gestuurd, in zijn geval: de handhaving van het Romeinse gezag maar ook de verspreiding van het Christelijk geloof, omdat de keizer in die jaren christelijk was geworden. Bij de stadspoort van Amiens vroeg een bedelaar, bibberend van de kou, om een aalmoes. Zonder dralen sneed St. Maarten zijn soldatenmantel in tweeën en wierp de bedelaar de ene helft toe. Niet de andere helft. Dat was niet uit gebrek aan royaliteit maar omdat een Romeins soldaat de helft van zijn uniform zelf moest betalen (die was dus van hem), terwijl de overheid de andere helft bekostigde, die bij het einde van de dienst moest worden ingeleverd. In de nacht erop verscheen in een droom Jezus aan Martinus in de mantel van de bedelaar. Dat leidde ertoe dat hij ontslag nam uit de militaire dienst en zich -op advies van bisschop Hilarius van Poitiers- terugtrok in een klooster waar hijzelf de eerste steen voor legde. Toen bisschop Litorius van Tours overleed, wilden de gelovigen daar hem als bisschop hebben en kwamen hem afhalen, maar hij verborg zich in een ganzenhok. Op het moment dat de zoekers in de buurt kwamen, begonnen de ganzen te kwekken. Ze vonden hem en toen kon hij er niet meer onderuit. Hij werd een prima bisschop (van 371 tot 397). Op vormreis in Candes beland, werd hij overvallen door koortsen. Hij stierf daar op 8 november 397 maar omdat het enkele dagen duurde voor zijn lijk in Tours belandde, werd zijn feestdag op de kalender niet zijn sterfdag -zoals bij de meeste andere heiligen- maar zijn begafenisdag: 11 november. Zijn halve mantel kreeg bij de bisschopskerk van Tours een eigen bewaar- en bezoekplek. Omdat 'mantel' in het latijn vertaald kan worden met 'cappa' of 'capella', werd dit bijkerkje 'capel' genoemd en de beheerder ervan 'capellanus'. Daar komen onze woorden 'kapel' en 'kapelaan' vandaan. Amiens heeft zich uiteraard over de andere mantelhelft ontfermd, maar de bedelaar is niet op de heiligenkalender opgenomen.

    B. De verering van Martinus ging mee met de geloofsverkondigers die vanuit Frankrijk ('de oudste dochter van de kerk') naar het noorden van Europa trokken. In de jaren van de volksverhuizingen ging die verspreiding vooral via de Kelten. Die ontwierpen een eigen soort christendom -voorbeeldig!- in het westen (Noord-Frankrijk, Engeland, Ierland, Schotland) en in het oosten (Galatië in Turkije -van Paulus' bijbelbrief- is als woord etymologisch verwant aan Gallië en Kelten). In de tijd van Willibrord (658-739) waren het vooral de Britse kloosterlingen-missionarissen die Martinus 'meenamen' naar de Lage Landen, zodat de eerste hoofdkerk in Utrecht aan hem werd toegewijd en hij de patroon van de stad werd. Het rood-witte stadswapen van Utrecht beeldt de halve rode mantel en het witte onderkleed van de heilige uit! De aartsbisschop van de Domstad was ook de voornaamste kerkbestuurder van West Friesland, wat hij door een Proost in Hoorn liet merken. Het oude proostdijgebouw aan de Proostensteeg is er nog (een beetje) terug te vinden. Daaruit valt te verklaren dat er in onze regio zoveel Martinuskerken zijn: Westwoud, Medemblik, Zwaag, Bovenkarspel, 't Veld enz. St. Maarten werd populair in heel (Noord-)Holland. Als er weer eens een oorlog(je) uitbrak met de Utrechters riepen de Hollanders "Hup Holland" en de Utrechters: "Maarten, Maarten".

    C. In de loop der eeuwen kreeg Martinus van alles aan zijn halve mantel hangen. Hij werd patroon van de soldaten (zijn eerste functie), van de ruiters, ridders en paardenfokkers (zijn paard), van de smeden (zijn zwaard), van de wevers en de kleermakers (zijn mantel), van de bedelaars (goed dat die ook een patroon hebben!) en van de veehouders, herders en ganzenhoeders (het ganzenhok). Toevallig valt 11 november in de periode dat de wilde ganzen overtrekken, dus logisch dat men op zijn gedenkdag (vooral in Duitsland) gans eet. Sint Maarten wordt uiteraard ook als beschermheilige vereerd: hij wordt aangeroepen tegen bedwateren, alcoholisme, huiduitslag, koorts, pokken, roos, slangen en wormen. En tegen alles wat u er zelf nog wilt bijbedenken!

    D. Op sommige dorpen (o.a. 't Zand) heet het sintermaartenlopen 'keuvelen'. Een 'keuvel' is eigenlijk een monnikskap en het kan zijn dat de keuvelende kinderen vroeger daarin aan de deur verschenen om de heilige als monnik na te doen. Maar het woord 'keuvel'' betekent nu: lampion. Je hoort zelf een keuvel te maken: van een raap of van een varkensblaas. De oorsprong van het langs-de-huizen-gaan ligt volgens sommigen in een Martinuslegende die ingaat tegen het idee dat je als bedelaar wat krijgt van Martinus-nadoeners: Toen de heilige bisschop zich aan het eind van een vermoeiende dagreis op zijn ezel -ridders rijden op een paard, Jezusnavolgers op een ezel- realiseerde dat hij zijn dagelijks gebed nog niet had gedaan, zette hij zijn ezel aan een boom en ging naar het strand om te bidden. Hij bad zo langdurig dat het donker was toen hij ophield. Daardoor kon hij zijn ezel niet meer vinden. Hij liep naar het eerste het beste huis en vroeg of ze hem de weg wilden wijzen naar het bisschopshuis van Tours. De bewoners waarschuwden de buren en iedereen sloot zich aan met lampionnen om de bisschop thuis te brengen. Zo kwam Martinus veilig thuis in het donker. Het gaat dus eigenlijk -volgens déze legende- om een sintermaartenbegeleidingstocht. Hoe het met de ezel afkwam, is niet bekend!

     

    Hoevinudie?

    Er gaat een verhaal dat er onlangs en vrouw gillend de kathedraal van Tours is uitgevlucht. Ze was de grafstenen die daar de vloer vormen, langsgegaan om ze te bestuderen. Toen zag ze dat er op een van die stenen gebeiteld stond: "Ik ben niet dood".



  • 17 oktober 2012 - Peren - Gerardus - Leesgespreksgroep - Agenda 2013 - Hoevinudie?

    Peren

    De peren van mijn perenboom zijn geplukt: het is herfst. Het waren er toch nog meer dan twintig, maar sommige waren niet goed ontwikkeld, dus een soort kriel. Ze zeggen dat dat komt door het voorjaar: toen is er veel ontluikende bloesem afgevroren. Jammer, maar van steekmuggen hebben we daardoor geen last gehad dit jaar. Voor wat hoort wat, zegt moeder natuur.

    Gerardus

    Oktober is in onze familie een verjaardagenmaand: zowel van de oudere generatie als van de familiejeugd staan er veel vermeld op mijn verjaardagskalender. Zelfs de grootvader naar wie ik genoemd ben en die al vóór mijn geboorte was gestorven, staat erop (15 okrober): Gerrit de Lange van Ilpendam. De kerk van Onderdijk waarin in gedoopt ben, is een Gerarduskerk. Ik denk dat mijn ouders dat ook lieten meetellen: Gerardus Majella was in 1904 heilig verklaard en dan zijn er vaak nieuwe parochies die zo'n actuele heilige als patroonsnaam willen. Bovendien heette de eerste pastoor Gerardus (van der Meer). 16 oktober is Majella's sterfdag (1755), dus mijn naamdag.

    Leesgroep

    Ik hecht veel waarde aan lees- of gespreksgroepen en doe er aan verschillende mee; ze verrijken mijn geest. Hun seizoen is intussen begonnen: we zijn alweer bijeengeweest. Eén groep kiest elke keer een ander onderwerp waar we ons thuis op voorbereiden: de komende keer is dat: 'Het geluk van deze wereld': wat stel je je daar bij voor? In een andere groep lezen we het boek van Eugen Rosenstock Huessy over 'Toekomst: het christelijk levensgeheim'. Het boeit me zeer: christenen moeten volgens hem niet naar de dood toe leven maar naar het leven.

    Agenda 2013

    Intussen heb ik al weer heel wat ingevuld in mijn pas aangeschafte zakagenda 2013. Tegenwoordig gaat alles op afspraak, dus moet je op tijd zo'n ding aanschaffen. Maar ik besef wel dat je leven -gelukkig!- niet alleen uit het afwerken van afspraken bestaat: het meeste overkomt je onafgesproken. En dan maar hopen dat het hoofdzakelijk meevallers zijn. "Het moet daaie" zei mijn vader vaak.

    Hoevinudie?

    Van de week ging mijn broer-buurman een 'slaai' kopen. In de winkel stond men voor een raadsel. Uiteindelijk kwam men erachter dat hij een 'sleg' bedoelde. Het Westfries Woordenboek gaf ons bij de koffie uitkomst: 'slaai' is Westfries, 'sleg' is Algemeen Nederlands. Het had volgens ons net zo goed andersom kunnen zijn.



  • 6 oktober 2012 - Oktober-kaarten - NRC - Van Gogh - getallen - liturgie - hoevinudie?

    Kaartspel in de herfst?

    De herfst is nu goed doorgebroken: de bladeren van de bomen moeten eraan geloven. Maar de dahlia's zijn nog in volle pracht. Er zal nu in veel Westfriese huizen (en daarbuiten) wel meer gekaart worden. Zelf doe ik er niet aan: ik houd meer van gespreksgroepen. In een vorig berichtje heb ik, geloof ik, al eens verteld dat in het kaartspel de vroegere 'standen' terug te vinden zijn: heer, vrouw(e), boer. De 'aas' komt van iets anders: 'iets wat geld waard is'. Ik wist niet dat de plaatjeskaarten per kleur ook nog met eigennamen worden aangeduid: van de 'heren': harten: Karel (naar Karel de Grote), ruiten: Caesar (naar de keizer die met de 'keizersnede' geboren werd), schoppen: David (dé bijbelse koning), klaveren: Alexander (de Grote). Van de vrouwen: harten: Judith (de bijbelse heldin), ruiten: Rachel (de tweede vrouw van aartsvader Jacob), schoppen: Pallas (naar de godin Pallas Athene), klaveren: Argine (anagram (=letteromdraaiïng) van Regina (Latijn voor 'koningin'). Van de boeren: harten: Lahire (vriend van Jeanne d'Arc), ruiten: Hector (Trojaanse opponent van Achilles in Homerus' Ilias), schoppen: Ogier (vazal van Karel de Grote), klaveren: Lancelot (ridder van de Ronde Tafel). Ook de kleuren op zich hebben een standsverschil als achtergrond: harten: geestelijke voorbeelden, ruiten: invloedrijke zakendoeners, schoppen: hooggeplaatste wapendragers, klaver(en): leidinggevende plattelanders. Geloof maar, dat men zijn partner bij het kaarten via die zgn. toevallig vallende namen seintjes kon geven!

    NRC

    Niet iedereen vindt mijn gedachtenspinsels van belang. Kortgeleden schreef ik een ingezonden brief naar de NRC, maar men vond die niet de moeite van het plaatsen waard: ik kreeg netjes een afwijzende reactie. Ik kan het niet laten hem hier -waar ikzelf de baas ben- toch te publiceren, al is het maar om uw instemming of afkeuring op te roepen.              GEACHTE REDAKTIE, met enig ongenoegen las ik afgelopen donderdag het voorpaginabericht van Raymond van den Boogaard over de performance van Jan Fabre in De Nieuwe Kerk in Amsterdam. Volgens hem 'werden er bij De Beeldenstorm de heilgenbeelden stukgeslagen en de fresco's wit overgeschilderd. En staat er nu als mooiste grafmonument dat van Rombout Verhulst voor Michiel de Ruijter.' Geen woord over de kern van het gebeuren: dat het hoofdaltaar -het centrum van de katholieke eredienst ("altare quidem Christus est")- werd vervangen door een grafmonument van een nationale held. Voor katholieken een diepe wonde in de ziel. Waarom (weer) een teken van de calvinistische vooringenomenheid van de NRC? Ik wil geabonneerd zijn op een liberale krant! G. WEEL  HOORN.  Misschien vindt u mijn reactie wat benepen, maar ik ben allergisch voor historische eenzijdigheid!

    Van Gogh

    Nu het Van Gogh-museum voorlopig is gesloten (al vindt men de voornaamster werken terug in De Hermitage en, zoals altijd, in Kröller-Müller), is er een Van Gogh-presentatie in de Beurs van Berlage. Ik dacht: daar ga ik niet heen: het zijn opgepoetste foto's, dus kitsch. Maar mijn nieuwsgierigheid won het van mijn vooroordeel. Ik erheen en zie: alle hoofdwerken -vooral de kleurrijkste- (200 stuks) op ware grootte gefotografeerd en door fototechnische 'upgrading' prachtig geordend tentoongesteld in volle kleurenpracht. Alsof ze vers aan de handen van de schilder waren ontrukt. Dus zonder de toch wat donkere 'waas der jaren' van de echte werken. Bovendien kan je met een 3 D-bril de briljante dieptewerking van het perspectief nog meer ervaren. Ik heb -ik schaam me er niet voor- genoten, ook omdat je zo'n goed chronologisch overzicht meekrijgt van Van Gogh's ontwikkeling. Schaamt u niet: dit is geen kitsch maar een prima wegwijzer naar de échte werken!

    Getallen als ezelsbruggetje

    Ik weet niet zeker of ik er u al eerder mee heb lastiggevallen, maar ik houd van ezelsbruggetjes. Zó onwetenschappelijk is dat nu ook weer niet: Van Dale zegt er niets negatiefs over -noemt het naast een geheugensteuntje zelfs een mogelijke probleemoplossing- en geeft ook de Latijnse naam: pons asinorum. Van een vriendin kreeg ik er een om de ouderwetse katechismus te onthouden. Er schijnen meer varianten van te bestaan. Ik geef het in mijn eigen bewerking: Eén God alleen: een en anders geen; twee stenen tafelen, die nooit zullen rafelen; drie patriarchen (Abraham, Isaak én Jacobus), onze hiërarchen; vier evangelisten die van alles wisten; vijf kleine broden genoeg voor onze noden; zes stenen kruiken die naar wijn gaan ruiken; zeven sacramenten met hun paramenten; acht zaligheden voor wie deugden deden; negen eng'lenkoren die we zullen horen; tien Gods geboden, erfgoed van de Joden; elf en meer patronen (=naamheiligen), die ons 't goede tonen; twaalf apostelheil'gen die ons steeds beveiligen. Handig voor de zondagsschool, maar toch maar goed dat er in Nederland in de zestiger jaren een Nieuwe Katechismus verscheen, nog steeds een waardevol boek, heel wat meer geschikt voor onze tijd dan de zgn. 'herstelde' Romeinse Katechismus.

    Liturgische gebruiken oecumenisch?

    Soms spreek ik Roomsen die vinden dat er in de katholieke liturgie allerlei zgn. 'protestantse' gebruiken binnensluipen die daar volgens hen niet thuishoren. Zo zei Antoine Bodar laatst op de televisie dat je geen 'voorganger' mag zeggen maar van 'celebrant' moet spreken! 'En zij nemen nooit iets over van ons.' wordt er soms bijgezegd. Ik denk daar totaal anders over. Ik heb eens een lijstje gemaakt van specifiek roomse gebruiken en de 'protestantse' (maar daar is de groepsvariatie nog groter!) daartegenover gezet. Liturgische gewaden in kleuren worden ook bij de wat vrijere dominees en in de meer progressieve hervormde en gereformeerde gemeentes steeds meer gebruikt, misschien niet zo showerig,  maar dat is alleen maar goed. Ook de versiering met bloemen en kaarsen is tegenwoordig daar heel gewoon en gewaardeerd. Wierook vindt men er niet. Wel bij de Orthodoxen en Anglicanen. Wat zit daar theologisch achter? Posters en kunstzinnige afbeeldingen vind je aan beide kanten, zelfs beelden van voorbeeldige figuren. Ook 'intenties' raken in sommige protestantse gemeentes 'in'. De diepere betekenis van het mengen van wat water in de wijn bij het heilig Avondmaal wordt bij de protestanten (nog?) niet aangevoeld. Maar dat is ook niet wezenlijk bij de katholieken zoals dat daar wel de 'commixtio' (brood en wijn in elkaar) is. Het 'purificeren' van het 'heilig' vaatwerk kent men aan beide zijden, maar zou misschien wat eerbiediger (maar niet té) moeten. Het maken van een kruisteken bij schuldbelijdenis en zegen lijkt me alleen maar aanbevelenswaardig, maar ook katholieken doen dat vaak niet. Het inschakelen van niet-voorgangers zou aan beide zijden beter kunnen: wij allen zijn geroepen. Het belangrijkste, het verwerken van de bijbel in de liturgie, is iets wat de katholieken gelukkig steeds meer van de protestanten overnemen. Ofschoon ik me wel eens afvraag of de roomse preekjes -hoe actueel ook- voldoende op de bijbel gegrondvest zijn. Ik merk dat steeds meer katholieken de diepere waarde van de bijbel zouden willen leren kennen. Die zit niet in de zgn. 'Bijbelse Geschiedenis' noch in de 'mooie verhalen', maar in de 'unieke benadering van ons leven'. Nou ja, wie weet komen er steeds meer lezers op dat spoor... 

    Hoevinudie?

    Een goeie van mijn scheurkalendertje: Evenals placebo's werken gedichten alleen bij wie erin gelooft.



  • 20 september 2012 - Grafische kunst-rouwverwerking-gehoor-uitvaarten-dahlia's-hoevinudie?

    Grafische Kunst

    Met veel genoegen hebben we met een drietal uit onze kring de opening meegemaakt van de tentoonstelling van grafische kunst in Ridderkerk, waar het grafische werk (vooral etsen) van mijn zwager werd geëxposeerd. Het was een prachtige zondag en behalve van de te bewonderen werkstukken -etsen eist een geweldige precisie- genoten we van de tuin en de drankjes! En natuurlijk van de inleidende rede van een deskundige van Boymans van Beuningen.

    Rouwverwerking

    De terugkomavond bij Rita Feld in haar Uitvaartcentrum (de voormalige Engelbewaarderskerk) was zeer geslaagd: een grote opkomst, een gevarieerd programma (met passende muziek) en alle medewerking, ook van andere uitvaartverzorgers. Kennelijk is er veel behoefte aan zo'n soort nazorg. zoiets draagt bij aan de rouwverwerking bij veel nabestaanden.

    Geachte Aanwezigen,
     
    eervorige week was er op de televisie een programma onder de titel `vijfentwintig jaar vermist´. Het ging over een jongen die sinds 1985 spoorloos was, vermist, gezocht door familie en politie. Geen spoor meer van vernomen. Zijn broer werd door een televisiejournalist ondervraagd: ´Denk je dat je hem nog vindt, geloof je er nog in, na zoveel jaren?´ Hij antwoordde dat hij daar geen antwoord op kon geven omdat dit een vraag was waar hij het met zijn ouders niet over kon hebben: op dit punt konden ze het verdriet en de onzekerheid niet delen, want zijn vader dacht van niet en zijn moeder van wel. Gelukkig konden ze wel, alle drie, uit de grond van hun hart zeggen: we missen hem.
     
    Wachten is wezenlijk wat anders dan loslaten. Wachten op.. is wezenlijk wat anders dan er mee klaar zijn, wachten op... is, zelfs na zoveel jaren, een vorm van vasthouden. Hoe moet je verder in zo´n situatie? Ik denk dat u daar ook mee worstelt: vasthouden of loslaten? Eerst missen, dan herinneren en op den duur vergeten? Dat gaat zomaar niet.
     
    Volgens mij kun je, als het hierover gaat, wel een beetje geholpen worden door sommige verhalen uit de bijbel. De eerste christenen hebben zich afgevraagd of ze, na wat er op de eerste Goede Vrijdag was gebeurd, moesten loslaten of moesten vasthouden. Twee van hen verwijderden zich van de plaats van Jezus´dood en probeerden het gebeuren achter zich te laten door te vluchten naar een ander leefgebied waar de herinneringen zouden bedaren en het gemis zou afsterven. Onderweg konden ze het niet laten er soms toch even op terug te komen en dan hadden ze even het gevoel dat er iemand met hen meeliep en naar hen luisterde. Vasthouden of loslaten? Van gemis langzamerhand, soms met schokken, overschakelen naar herinneren…. Maar dan steekt onverwachts het gemis zijn kop weer op en krijg je nog commentaar dat je er nu toch eens overheen moest zijn. De weglopers uit het bijbelverhaal besloten uiteindelijk mee te gaan doen aan de verkondiging van de Levende maar niet alsof hij niet gestorven was. Hij was echt dood, maar toch…
     
    Er is volgens mij wel een mogelijkheid om -als de tijd daarvoor daar is- vast te houden aan wat iemand waard was in jouw leven door hem of haar nog heel wat tijd een rol te laten spelen in je verdergaan. Je laat hem of haar als het ware op de achtergrond met je meeleven. Jij gaat verder, je laat je dierbare niet los maar denkt soms of vaak -b.v. op bepaalde gedenkdagen- aan hem of haar, je haalt soms vrijmoedig en lachend herinneringen op en je geneert je niet om bij tijd en wijle in je privégedachten nog een gesprek te voeren en zelfs om advies te vragen: Wat vind jij daar nu van? Wat zou jij zeggen?
     
    Zo blijft iemand een rol spelen in je leven maar zwakt het gemis af. Iemand is dan wel dood, maar blijft een steunende rol spelen in je leven. Zoiets vraagt trouwens soms veel tijd, de een is er sneller mee klaar dan de ander. Het is niet langer: óf blijven missen óf: over en uit. Je gaat verder met je leven maar ergens, op een andere manier, mét elkaar.
     
    Sommigen van u weten wat bidden is, anderen misschien niet. Ik kan me wel verenigen met het volgende gebedje:
    Heer, ik weet niet waarom ons leven hier zo tijdelijk moet zijn. Misschien om ruimte te krijgen voor de mensen van de toekomst. Moge het leven van mijn dierbare(n) worden opgenomen in mijn leven en mijn leven uiteindelijk in U. Amen.
     
    P.S.
    Ik vond in mijn voorbereidingspapiertjes nog de volgende aantekeningen:
    Eerbied moet er ook zijn vóór de dood: we zouden positiever kunnen zijn bij het leven en eerlijker bij de de dood.
    Je kunt ook van deugnieten houden. Dat is de kern. Deugniet, ik houd van jou, vóór en ná je dood!
    Iemand zei op zijn sterfbed: Ik ga niet weg, jullie gaan weg!
     
     
    Gehoor
     
    Mijn gehoor gaat achteruit. Ze zeggen dat daar wat aan te doen is. Dus heb ik contact opgenomen met mijn huisarts en die zal me wel doorverwijzen. Vreemd bij zoiets is, dat je nog prima de telefoon en de televisie kunt verstaan maar dat je in een gezelschap, als er meer mensen tegelijk aan het woord zijn, het meeste niet meer kunt volgen. En bij een preek is het ook heel raar: je hoort jezelf (als jezelf preekt) heel anders en hebt geen idee of je goed overkomt. Lastig. Maar het doet gelukkig geen pijn en het is eigenlijk geen ziekte, zegt men.
     
    Zantkuijl en Hageman
     
    Afgelopen vrijdag mocht ik voorgaan bij twee uitvaarten. De eerste was van de heer Henk Zantkuijl, een beroemde man op het gebied van historische architectuur en monumentenzorg. En wat een fijn mens! Zijn edele natuur -ik overdrijf niet- zal in eigen kring en ver daarbuiten zeer gemist worden. 's Middags werd Peter Hageman uitgedragen vanuit de Oosterkerk. Hij was de geliefde echtgenoot van onze (nu gepensioneerde) parochiesecretaresse Miep en volgde ons doen en laten met grote belangstelling en inzet. Er zal in beide situaties heel wat rouw verwerkt moeten worden!
     
    Dahlia's
     
    We vonden ons garagepad nogal kaal en saai. Ik kreeg een ingeving: dahlia's! Zaad gekocht en ingezaaid -er viel regen genoeg- en eierdoppen rond de plantjes om de slakken te bestrijden. Nu staan ze volop in bloei, men zegt: ze zijn herfstbestand. Prachtige kleuren in allerlei variatie: wie bedenkt zoiets? We genieten er elke dag van en hopen dat het overwinteraars zijn zodat ze met ons door het leven blijven gaan. Vogels en bloemen, heel wat mooier dan honden en katten!
     
    Hoevinudie?
     
    Bij de heropening na de verbouwing van het Stedelijk Museum in Amsterdam deelde een spreker mee dat de verbouwing zo lang geduurd had dat er meteen begonnen moest worden met een nieuwe verbouwing die absoluut noodzakelijk was. Hij gaf de schuld aan de kunst: die staat nooit stil. De belastingbetaler denkt er het zijne van.
     

     



  • 3 september 2012 - Bleijs-rouwverwerking-SPQR-Hoevinudie?

    A. C. Bleijs' koepelkerken

    Gisteren was het -ook vanwege de heerlijke nazomerzondag- druk in Hoorn, mede in verband met het jaarlijkse cultuurweekend. De Koepelkerk aan het Grote Noord deed er volop aan mee omdat de beroemde architect ervan, de echte Horinees Adrianus Cyriacus Bleijs, dit jaar honderd jaar geleden gestorven is. 's Morgens mocht ikzelf voorgaan in de feestelijke eucharistieviering, waarbij de opgekomen belangstellenden konden genieten van een prima koor en geraffineerd orgelspel van dirigent-organist Mark Heerink en hopelijk ook een beetje van mijn zorgvuldig voorbereide preek. Na afloop daarvan waren er bij het koffiedrinken en het openen van de tentoonstelling verschillende aanwezigen die me vroegen om de tekst van de preek. Meestal heb ik die niet volledig op papier -een preek brengen is geen voorleesbeurt- maar deze keer wilde ik er nogal wat exacte historische gegevens in kwijt, zodat ik de tekst wél volledig had uitgeschreven. Daarom kan ik hem hier wel publiceren:

    Preek in de Koepelkerk van Hoorn op 2 september 2012 bij gelegenheid van de honderdjarige herdenking van de sterfdag van bouwmeester A. C. Bleijs.                                            Lezingen: Deuteronomium 4, Jacobus 1, Marcus 7.

    Zusters en Broeders, onze geschiedenis verloopt in fasen, in periodes. Dat geldt zowel voor de Algemene Geschiedenis: vóór Christus/ná Christus, als voor de Vaderlandse Geschiedenis: oertijd/middeleeuwen/republiek/koninkrijk: de Willemen, de koninginnen (tot in onze tijd), maar ook voor de geschiedenis van onze stad -binnenkort komt de nieuwe biografie uit van onze plaatselijke geschiedschrijver, de grote Velius- en niet te vergeten onze eigen privégeschiedenis. Wat dit laatste betreft: ga maar na: waar woonde u als kind, waar in uw volwassenwording, waar toen u volwassen wás en waar nú: elkaar opvolgende fasen van uw eigen levensloop met daarin alle veranderingen van uw eigen persoon: kind-puber-volwassene en misschien al oudere.

    Historisch besef van de fasen in de geschiedenis doet ons vandaag aandacht schenken aan de bouwmeester van dit indrukwekkende kerkgebouw hier om ons heen, de Horinees Adrianus Cyriacus(!) Bleijs (1842-1912), die honderd jaar geleden overleed, toen de tijd zo anders was als de onze nu. Het meeste van zijn leven was negentiende eeuws, de meesten van ons zijn van de twintigste eeuw: dat is nogal een verschil. Hij leefde en werkte in de periode dat het Rooms-Katholieke zelfbewustzijn -door Thorbecke erkend- naar buiten brak. We gingen van Achterstraat en Achterom naar Het Gróte Nóórd! De schuilkerkentijd was voorbij, de parochie ging groeien en bloeien. Wat een verschil met de de periode van krimpen en regionaliseren die we nú meemaken. Ook in het persoonlijk leven van bouwmeester Bleijs zijn radicale periodewisselingen voorgevallen. Na zijn Hoornse jeugd als timmermanszoon, gevolgd door zijn leerschool bij de grote Cuijpers in Roermond en zijn verdere opleiding in Antwerpen, leefde en werkte hij in zijn geboortestad van 1864 tot 1880. Hij was de architect van vele kerken in allerlei stijlen -o.a. in Heerhugowaard, Nibbixwoud, Gouda, Hazerswoude (nota bene: een ENGELBEWAARDERSKERK!), Obdam, Spierdijk, Pijnacker, Rhoon, Haarlemmerliede, Assendelft, Kethel- alsmede van verschillende gestichten, ziekenhuizen, woonhuizen en andersoortige gebouwen zoals de kapel van het kerkhof hier aan de Drieboomlaan. Toen hij nog bezig was met de Hoornse koepelkerk die in 1882 gereed kwam, verhuisde hij in 1880 al naar Amsterdam om daar de bouw van zijn Nicolaaskerk, ook een koepelkerk (maar voor de veiligheid met een kleinere koepel en wat grotere voorgeveltorens) tot een goed einde te brengen. Die kwam tot stand in de jaren 1884-1887.

    Maar toen kwam de omslag: vanaf 1886, toen zijn zoon Alexander in wie hij zijn opvolger had gezien, plotseling stierf -ongelukkiggenoeg op Sinterklaasavond-, trok hij zich steeds meer terug uit de bouwwereld en in 1903 liet hij al zijn architectspullen veilen om een compleet ander leven te beginnen als schoolgebouwenopziener in de regio Den Bosch, tot hij in 1912 stierf in het liefdesgesticht van Kerkdriel. Hij kreeg een mooie uitvaart in de Nicolaaskerk, dat wel, maar het kerkhof van de kerk  'De Liefde' aan de Bilderdijkstraat waar hij werd begraven, is geruimd zodat van een graf of een grafmonument niets is terug te vinden. Ook zíjn leven kende dus perioden van voor- en tegenspoed: de tijden veranderen en wij veranderen met ze mee. Bleijs heeft de betrekkelijkheid van zijn koepelkerken-periode ervaren. De negentiende eeuw was voorbij, de twintigste eeuw begonnen. Ook zíjn leven is verlopen in fasen. Uiteraard.

    In de lezingen van vandaag gaat het ook over heel verschillende historische situaties: in de eerste lezing moet het volk van Israël de overgang maken van de woestijntocht naar de vestiging in het Land van de Belofte. Met het grote risico dat het de bloemetjes buiten gaat zetten en de geboden aan zijn laars lappen. Welvaart kan leiden tot oppervlakkigheid en economische criminaliteit: dat zien we ook in ónze tijd. De tweede lezing speelt in een heel andere periode -de eerste christentijd- maar geeft dezelfde boodschap mee: vervalt niet tot goddeloos opportunisme ('na ons de zondvloed') en verwaarlozing van uw sociale verantwoordelijkheid voor 'wezen en weduwen', dus de mensen in nood tot wie de Heer u roept. En de derde lezing, het evangelie, spot bijna met degenen die allerlei verouderde gewoontes willen vasthouden of in ere herstellen: een nieuwe tijd vraagt om een nieuwe vormgeving van onze cultuur en van ons geloof.

    In onze tijd zou Bleijs zo'n kerk niet meer bouwen, ook al zouden we er het geld voor hebben. Monumentenzorg is een eerbetoon aan wat vroeger tot stand is gebracht en nog bewonderd kan worden, maar mag niet ten koste gaan van echte geloofsbeleving en eerlijke geloofsvernieuwing in deze tijd met onze eigen uitdagingen en verantwoordelijkheden. Je kunt gebruik maken en genieten van dingen uit het verleden, maar zoals Bleijs zelf afstand nam van de Cuijperstraditie en later zelfs van zijn eigen werk toen het in zijn leven om nog ernstiger dingen ging, zo moeten wij kijken of we in de nieuwe omstandigheden waarin we beland zijn -eventueel gebruikmakend van wat het verleden ons heeft meegegeven- toekomen aan vormgevingen van geloof en cultuur waarin wij in onze tijd onze inzet voor God en zijn mensen kunnen waarmaken. Durf -met Bleijs- de wisselende perioden van uw en ons leven aan. Moge de inspirerende heilige Geest ons de kracht daartoe schenken. Amen.

    Rouwverwerking

    Aanstaande zaterdag ben ik uitgenodigd iets te zeggen in de voormalige Engelbewaarderskerk die nu Uitvaartcentrum is geworden. Mevrouw Rita Feld organiseert dan een 'terugkomavond' voor degenen die in de afgelopen periode het verlies van een dierbare overledene te verwerken kregen. Wat gebeurt er met je bij zo'n ingrijpend verlies? Vanmorgen in de 'maandagochtendgroep' hadden we er al een gesprek over: wat is het verschil tussen iemand 'in herinnering houden' en íemand 'missen'? De meesten vonden dat 'missen' langzamerhand overgaat in 'herinneren'. Maar anderen vonden: andersom. En weer anderen: het gaat met golven en het hangt van je eigen karakter en je omstandigheden af. Soms kom je in een nieuwe, andere, misschien zelfs rijpere levensfase terecht. Gelukkig heb ik nog een paar dagen om erover door te denken.

    Kalender

    Elke dag scheur ik een blaadje af van mijn 'Historische Kalender'. Een enkele keer staat er iets op wat ik u wil doorgeven. Achterop het velletje van 20 augustus stond iets over wat 'SPQR' betekent, de vier letters die je overal tegenkomt in Rome. Het betekent natuurlijk -zoals we vroeger op school al moesten leren-:  Senatus PopulusQue Romanus (De Senaat en het Volk van Rome). Maar er blijken nog meer (ook meer humoristische) uitleggingen te zijn. B.v.: Sono Porci Questi Romani (Het zijn varkens, die Romeinen) en: Soli Preti Qui Regnano (Alleen priesters zijn hier de baas). En ook wel aardig vond ik (uit Asterix en Obelisk): Sono Pazzi Questi Romani (Het zijn rare jongens, die Romeinen). Zeker vanwege de familie Pazzi in Florence die tijdens een hoogmis in de kathedraal de Medici probeerde uit te roeien.

    Hoevinudie?

    Loop ik met mijn zus in Rotterdam. Loopt er een jongen langs de kade. Die ziet ons en roept ons toe: "The beauty and the beast!"  Zegt mijn zus: 'Wat roept hij?' Zeg ik: 'Och, niets van aantrekken, hij vindt jou een beest!'

     



  • 16 augustus 2012 - vakantietijd: inhaaltijd - Wiersinga - Andijk - Rozenstokboompje - Hoevinudie?

    Inhaaltijd

    Omdat ik pas in november weer aan een vakantiereisje verwacht toe te komen (deze keer naar de omgeving van Trier) gebruik ik deze rustige vakantietijd om een aantal dingen 'in te halen'. Dat wil zeggen: kansen voor wat ik al lang had willen ontdekken: inzake gebeurtenissen, boeken, natuurverschijnselen. Want soms ontdek je iets 'van vroeger' waar je eigenlijk nooit echt bij hebt stilgestaan en dan is er nu een gelegenheid voor herkansing. Ik noem u er drie voorbeelden van:

    Wiersinga

    In december 1975 kreeg ik bij gelegenheid van mijn koperen priesterfeest van Hans en Wils Schnabel (die toen bij mij in een gespreksgroep zaten) het boekje van Herman Wiersinga: "Verzoening met het lijden", uitgekomen in februari 1975 (ISBN 90 259 4062 5). Ik heb het waarschijnlijk in eerste instantie vluchtig doorgenomen want steeds als ik het in mijn boekenkast zag staan, had ik het gevoel: dat moet ik nog eens grondig lezen. Nu heb ik dat gedaan. Wat kunnen dominees, bijbelkenners en theologen een mens zoals ik toch geweldig helpen! Ik vind het zonder meer een kostbaar geschenk dat ik nu pas als zodanig ontdekte. Misschien omdat ik er nu pas aan toe ben. Het gaat over het heikele thema van de theologie: verzoening met het lijden. En eigenlijk over 'goddelijke IS menselijke verzoening'. Het heeft me diep geraakt.

    Andijk

    Ook een gebeurtenis kan worden 'opgehaald'. Op de Hoornse Rotaryclub vertelde Hans van Leerdam over de heldhaftig voorkomen dijkdoorbraak bij Andijk in de nacht van 13 op 14 januari 1916. Ik had wel gehoord van die bij Waterland in diezelfde dagen omdat mijn moeder - die toen zes jaar was -  die had meegemaakt. En ik heb zelf nog met mijn vader in de zomer van 1945 de Wieringermeer onder water zien staan waardoor ik eeuwigdurend anti-nazi ben en blijf. Ook kwam ik in de geschiedenis van ons gebied de dijkdoorbraak bij Schardam tegen op 5 november 1675. Maar van Andijk had ik in deze nooit gehoord. De dijkdoorbraak daar werd ternauwernood voorkomen door dappere dorpsbewoners die in die nacht met dekzeilen en zware gewichten, vloedplanken en zandzakken het onstuimige water tegenhielden onder storm en hagelbuien. Anders was heel West-Friesland (op Zandwerven na!) ondergelopen, zoals wel met het gebied bij Anna Paulowna is gebeurd. Van Leerdam wil dat er een monumentje voor komt: 'De Hans Brinkers van Andijk' of zoiets. Ik had er nooit eerder van gehoord en het boek van Peter Ruitenberg erover was mij onbekend. Ook een inhaalslag dus.

    Rozenboompje

    Een derde 'herontdekking': Op mijn verjaardag in april kreeg ik van een zeer goede vriendin een rozenboompje ('op stok'). Al gauw kwamen er fleurige witte roosjes aan, maar die zijn inmiddels uitgebloeid. Belt ze van de week op: 'Zitten er al weer roosjes aan de stok?'. Ik zei: 'Hoe kan dat nou, die zijn toch al uitgebloeid?'. 'Ja maar, ze gaat nog een keer bloeien elk jaar, heeft de verkoper gezegd!' Ik kijken. En: ja hoor: nieuwe knoppen. Nooit geweten. Of liever: niet beseft. Want inderdaad: ook van mijn andere rozen hebben sommige een tweede bloei. Kortom: een vakantietijd is een kans om veel in te halen en veel te ontdekken. 

     Hoevinudie?

    Vanmorgen  -het is Hoornse kermis- reed er een auto voor me met achter op het nummerbord de volgende tekst: 'Je moet niet dronken dat ik denken ben'.

     

     



  • 1 augustus 2012 - Olympics - Zaaltje - Tuin - Rotterdam - Hoevinudie?

    Olympics

    Ik volg de Olympische Spelen in Londen alsof ik er zelf aan meedoe. Dat ik met de Rotary vorige maand de verschillende locaties daar heb bezocht, werkt daar op een of andere manier vast aan mee. Fietsen en Zwemmen, dat kunnen wij als Hollanders natuurlijk heel goed. Tenminste, 'onze'  vrouwen. Logisch eigenlijk voor een land dat van dijken en sloten en van polders en waterplassen aan elkaar hangt. Elk kind kan hier in Holland vóór zijn tiende al fietsen en zwemmen. Dat ligt bij een Sahara-kind wel anders.

    Zaaltje

    Ons Westerzaaltje is multifuntioneel! We hebben er in vijf opzichten plezier van: de huurster van de kamer ernaast heeft er een 'uitwijk' aan waar ze televisie kan kijken, muziek luisteren en koffie drinken, wijzelf hebben er elke maandagochtend vanaf tien uur onze 'napraatgroep' van de parochie met als gastvrouw Annie de Wildt, verschillende groepjes houden er hun bijeenkomsten, wij kunnen er onze verjaardag vieren en -naar nu blijkt- in de vakantietijd kan er iemand overnachten op het gereedstaande opklapbed. Het slaapt er goed, vond mijn sportieve achternicht die van Utrecht naar Texel fietste en bij ons overnachtte. Bouwpastoor Hupperetz moest eens weten dat zijn 'schepping' op deze manier misschien nog wel meer tot haar recht komt dan vroeger.

    Tuin

    Mijn tuin is prachtig. De hortensia's en dahlia's zijn niet te houden! Maar pruimen en peren moet u dit jaar maar in de supermarkt halen, want bij mij zijn ze deze keer niet erg te vinden. Misschien moet ik beter laten snoeien en meer aan luisbestrijding doen. Nou ja, de rozen compenseren alles.

    Rotterdam

    Komend weekend ga ik weer eens uitgebreid naar Rotterdam. De laatste tijd kom ik daar niet vaak aan toe omdat ik zoveel weekends ben ingezet bij de liturgie in verschillende kerkgelegenheden. Maar dit weekend niet. Dat wordt dus zaterdag lekker naar de markt tussen bibliotheek en Laurenskerk en zondag naar de Pax Christi-kerk en ergens eten. Misschien wel gewoon bij mijn zus thuis, want we willen de Olympische Spelen niet missen. En ze kan aardig koken!

    Hoevinudie?

    Klant in een café die na zijn bestelling erachter komt dat hij geen geld bij zich heeft: 'Wat kost een borrel die ik laat staan?' Kelner: 'Evenveel als een gewone borrel maar na betaling mag u hem wel gratis opdrinken!'.



  • 18 juli 2012 - Komrij en Kopland - Westerzaaltje - Leesgezelschappen - WFG - Hoevinudie?

    Komrij en Kopland

    Overleden: twee groten uit 'onze' letterkundewereld, de een graag in de publiciteit, de ander teruggetrokken. De een meer thuis in de literatuurgeschiedenis, de ander in de psychiatrie. Ik vind hun gedichten erg verschillend: Komrij produceerde perfect maakwerk, maar echt geïnspireerd en met veel humor naast veel ontroering, Kopland was een meester in de magie en de mystiek van het dichten, vooral door zoveel mogelijk overbodigs weg te laten. Als religieus mens heb je meer aan Kopland, vind ik.

    Westerzaaltje

    Het 'Westerzaaltje' (zoals ik de voormalige sacristie van de Engelbewaarderskerk genoemd heb sinds die mijn eigendom is geworden) functioneert steeds beter. Niet alleen als appartementje voor een (Vietnamese) bewoonster maar ook als gelegenheid om groepjes van maximaal zestien personen een geschikte bijeenkomstruimte te verschaffen. Zoiets vraagt wel een goede samenwerking en welwillendheid van alle betrokkenen. En die is er gelukkig. Zou de zegen van mevrouw Wester erop rusten?

    Leesgezelschappen

    Veel van de vrienden en vriendinnen in mijn 'netwerk' zijn lid van een leesgezelschap. Ikzelf zit er in twee. Zoiets is interessant en gezellig tegelijk. En het geeft je het gevoel ergens bij te horen. Wist u dat zoiets niet een moderne uitvinding is? Naar aanleiding van de pasgeopende tentoonstelling in het Westfries Museum hier in Hoorn "La Hollande Pittoresque", kreeg ik een tip dat er een scriptie bestaat van Ben van der Linden over de Hoornse Leesgezelschappen in de achttiende eeuw, speciaal over "Tot Meerdere Oeffening" (let op de dubbele f). De andere heetten: Amicitia, Constantia et Concordia, Mozes en Aäron, C.G.S. Begemann, Lust tot Onderzoek, Gezelschap ds. Herderschee, Tot Nut en Genoegen (van K. Boon) en Varietas Delectat. Gelukkig gaat het er in de tegenwoordige gezelschapppen niet zo plechtig aan toe als in de pruikentijd!

    WFG

    Komende zondag mag ik voorgaan in de kerkdienst van het Westfries Gasthuis. Dat doe ik graag. De aandacht is daar altijd groot en de mensen daar zijn uiteraard bezig met echte levensvragen. Bovendien is de vorm van die diensten zeer oecumenisch en dat brengt de aanwezigen op een soort 'hoger plan' waarop allerlei liturgische kinderachtigheden zijn weggevallen. De gewone kerken zouden er een voorbeeld aan kunnen nemen.

    Hoevinudie?

    Ik kijk graag naar 'Cheers'. Niet elke aflevering is even sterk, maar soms druipt de humor ervanaf. Van de week was Rebecca Howe stomdronken aanwezig op een deftig feest waar een Mahler-programma met o.a. diens 'Kindertotenlieder' zouden worden uitgevoerd. Op een gegeven moment riep (althans volgens de ondertiteling) de toeterdronken Rebecca: "Kom nu maar op met die Kindertietentoeter...". Grove humor, maar ik heb de hele avond steeds weer een lachbuitje gekregen als ik eraan dacht en haar voor me zag!



  • 12 juli 2012 - Bedevaart - Slotviering - Verlangen naar Vernieuwing - Dudamel - Hoevinudie?

    Bedevaart naar Kevelaar

    Vorig weekend was ik geestelijke begeleider van de Noordhollandse Bedevaart naar Kevelaar die al zowat honderd jaar bestaat. Dat klinkt wat oubollig en ik wou het dus maar één keer proberen. Maar ik kan niet anders zeggen dan dat ik het een best positieve ervaring vond. Vriendelijk en sociaal gezelschap, eerlijke devotie, prima hotel met uitstekende kamers en prima eten, correcte leiding en buschauffeur, prachtig weer en geen verkeersdrukte of commercie ter plaatse: je komt er tot rust in een heerlijk 'erholende' sfeer. Bij mij kan Maria als 'troosteres der bedroefden' niet meer kapot!

    Slotviering schooljaar Werenfridus

    Zoals ik vorige keer schreef, voelde ik mijn zenuwen toen ik vorige week mocht voorgaan bij de slotviering van de scholengemeenschap Werenfridus. Nu, dat is allemaal erg meegevallen. Ik had zeker nog teveel herinnering aan vroegere jaren, toen het bijwonen van zoiets voor alle leerlingen verplicht was zodat er soms een ordeprobleem ontstond.
    Nu was alles geheel vrijwillig en de aandacht best groot. Mijn preekje werd geconcentreerd beluisterd, vooral toen ik een voorbeeld gaf van 'onafhankelijkheid'. Want dat was mijn thema: zoek in je puberjaren een evenwicht tussen 'meeloper-zijn' en eigengereidheid: durf kritisch te zijn én origineel, een persoonlijkheid maar solidair en sociaal. Dat soort dingen.

    Verlangen naar Vernieuwing

    Er is een doorwrocht boek uitgekomen over het Nederlands Katholicisme van 1953 tot 2003, dus de periode van mijn (ons?) actieve leven. Het is een vlot te lezen proefschrift van de historicus Maarten van den Bos, uitgegeven door de Wereldbibliotheek in Amsterdam (ISBN 978 90 284 2465 4), te koop voor nog geen twintig euro. Ik vind het vooral zo waardevol omdat het niet agressief noch goedpratend is geschreven maar evenwichtig, op feiten gebaseerd en goed gedocumenteerd. Wel viel me op dat het Nijmeegse perspectief overheerst, het Haarlemse blijft wat in de schaduw. Ook ga je bij het lezen beseffen dat het niet om een incidenteel gebeuren ging maar om een -haast wel te verwachten- oplopend conflict tijdens een langere periode, waar de Nederlandse kerkprovincie tot op grote hoogte aan ten onder is gegaan. Boeiend maar ook tragisch.

    Gustavo Dudamel

    Op 28 juni was ik aanwezig bij de slotavond van het Holland Festival in het Amsterdamse Concertgebouw. We moesten voor achten aanwezig zijn vanwege de komst van de kroonprins en zijn Maxima. Maar het genieten kwam van het podium: het Simon Bolivar Symphony Orchestra uit Venezuela met meer dan honderd enthousiaste en begaafde musici speelde o.l.v. het wonderkind Gustavo Duhamel twee moderne muziekwerken. Een Zuid-Amerikaans stuk uit 2008 van Benzecry en de Alpensymphonie van Richard Strauss uit 1915. Ik ben niet zo thuis in echt moderne klassieke muziek, maar dit programma zal ik nooit vergeten. Dat kwam ook door de uitbundige levendigheid van het orkest -bij de toegift speelden ze zelfs dansend!- maar vooral door de virtuositeit van de dirigent Gustavo Dudamel. Onthoudt die naam: hij is een wonder! De hele wereld wil hem al hebben, dus voorlopig zal hij wel niet meer zo gauw in Nederland zijn, maar als u een DVD van hem kunt bemachtigen, maakt u uzelf gelukkig. Het was een feestavond van de hoogste categorie.

    Hoevinudie?

    Ik hoorde laatst een aardige uitleg van het begrip 'biblia pauperum' (de bijbel voor of van de armen). Dat betreft het cultuurverschijnsel dat men de zgn. 'armen' die niet lezen konden indertijd de Bijbel visueel probeerde mee te geven via glas-in-lood-ramen in bv. kathedralen. De 'ontwikkelden' konden lezen en hadden zulke ramen, meenden ze, niet nodig, want die hadden hun rijke leesbijbels in leren banden. Chartres dus voor de armzaligen? Toen eens een protestant zelfvoldaan tegen een roomse zei: 'Ja, want jullie konden niet lezen!', antwoordde die: 'En jullie konden niet kijken!'. Een vette kluif voor een cultuurfilosoof!

     



  • 19 juni 2012 - Macbeth-Amsterdamse School-Werenfridus-Vlaggen-Boom-Brief-Openluchtdienst-Leenders-Hoevinudie?

    Macbeth

    Op Hageveld mocht ik vroeger meedoen met de opvoering van Shakespeare's Macbeth (in 1957): ik speelde de dokter die bij Lady Macbeth werd geroepen. Vorige week zag ik de Macbeth van het Amsterdams Toneel: wat een verschil! Macbeth en zijn vrouw waren nu 'bloeddorstigen', psychisch en letterlijk. Het toneel was één bloedbad: symbool van macht- en moordlust. Hoe afschuwelijk ook: ik houd wel van een alternatieve enscenering en heb genoten van de speellust van de dramatis personae. Met Shakespeare kun je meerdere kanten op, dat wisten we al.

    Amsterdamse School

    Afgelopen zaterdag was ik weer in Amsterdam, nu voor een excursie door de stad. Onder begeleiding van de beste stadsgids van de hoofdstad (deskundig, humoristisch, welbespraakt en met gevoel voor onze interesse) verkenden we de omgeving van het Hiltonhotel waar wonderlijk veel Amsterdamse School-architectuur te vinden is. Een ontdekking, althans voor mij. Daarna 'De Impressionisten' uit de Hermitage in de Hermitage. Prachtig! Onbegrijpelijk dat de hoge heren ze eerst van een grote R ('Refusé', geweigerd) voorzagen. Ik zou zo mijn hele hebben en houden verkopen als ik er één Monet mee kon bemachtigen.

    Werenfridus

    Mijn laatstgeboren oomzegger, tevens buurjongen, de jongste zoon van mijn broer en schoonzus, is geslaagd voor zijn VWO-diploma. Hij volgde de tweetalige opleiding van Werenfridus. Toevallig is de gewone voorganger van de slotviering van die school (tot voor kort altijd in de Engelbewaarderskerk) dit jaar niet beschikbaar, zodat de schoolleiding mij gevraagd heeft voor te gaan in de eucharistieviering die nu in de Oosterkerk plaats zal vinden. Wel spannend! Wat is een zinnige preek voor middelbare scholieren en hun ouders? Ik lig er niet van wakker, maar voel wel een zekere spanning, die ik vroeger niet had!

    Voetbalvlaggen

    Vóórdat het Nederlandse voetbalteam voor de derde keer verloren had, had ik mijn oranje en rood-wit-blauwe vlaggen al binnengehaald. Gauw overschakelen maar naar Tour de France en Olympische Spelen. Op mijn geschiedeniskalender las ik dat de oranje vlag lange tijd een concurrent is geweest van de rood-wit-blauwe. D.w.z.: de 'prinsenvlag' van de Oranje-stadhouders was orange-blanche-bleu, maar in de stadhouderloze periodes en in de patriottentijd werd dat oranje vervangen door het revolutionaire rood: rood-wit-blauw. Uiteindelijk kwam het tot twee vlaggen: een oranje vlag of wimpel náást de nationale rood-wit-blauwe driekleur. Ik bewaar ze allebei omdat ik van vrolijke kleuren houd.

    Boom met paddestoelen

    In onze voortuin staan twee grote esdoorns (officieel: acer saccharum) die zeker meer dan vijftig jaar oud zijn. Eén ervan vertoont in zijn kroon sinds een paar jaar paddestoelen. Dat schijnt een slecht teken te zijn: er is binnen in de boom dan een rottingsproces gaande. We hebben de boomdeskundige van de Gemeente erbij gehaald. Gelukkig heeft die ons gerustgesteld: de boom kan nog jaren mee en ontwikkelt zelfs een soort 'antibioticum', d.w.z. dat er aan de niet-rottende kant een extra sterkte groeit waardoor de boom zichzelf 'corrigeert'. Weer wat geleerd! Zolang de boom nog volop bladeren geeft, is er geen gevaar.

    Ingezonden brief

    Sommigen van u zullen gezien hebben dat ik in het NHD/DvWF een ingezonden brief heb laten plaatsen i.v.m. de problemen rond de katholieke kerkgelegenheden in de regio Hoorn. Ik vroeg me daarin af waarom men niet op het idee is gekomen de PKN-hervormde kerk van Westerblokker, oorspronkelijk een roomse kerk, samen met de protestanten te gaan gebruiken, zodat de tegenwoordige katholieke kerk daar afgestoten kan worden. Ik vermoed dat het oecumenisch ideaal van het Tweede Vaticaans Concilie bij de tegenwoordige kerkleiders al zover is weggezakt dat men niet eens meer aan die mogelijkheid heeft gedacht. Schande!

    Openluchtviering

    Afgelopen zondag was er in het kader van de Hoornse Stadsfeesten een open lucht-dienst op de Rode Steen. Het was prachtig weer, de opkomst was groot en alles was goed georganiseerd. Ik heb genoten, bijzonder ook van het koor en van de preek. Wat kunnen de Hoornse dominees toch goed met zulke situaties omgaan! Iedereen was aandachtig en vriendelijk en ik genoot van de goedgekozen woorden.

    Jos Leenders

    Vanmorgen kreeg ik de gelegenheid om het nieuwe boek van onze regionale historicus Jos Leenders uit Bovenkarspel te bestellen. Meteen gedaan. Het gaat over Hoorn in de negentiernde eeuw en het heet `Hij komt van Hoorn`. Jos kan uitmuntend schrijven -denk aan zijn boek over de parochies van onze omgeving- en weet uiterst deskundig bronnen te vinden die een ander niet eens op het spoor komt. Ik kijk ernaar uit.

    Hoevinudie?                                                                                                                                                                                                                                                
    ZIJ: Wat?  HIJ: Niets!  ZIJ: Oh.  HIJ: Nou ja..  ZIJ: Zie je nou wel.. HIJ: Het is niets. ZIJ: O, gelukkig. HIJ: Zeg dat wel.

     

     



  • 10 juni 2012 - Soestdijk - Pinksterpreek - Vuur van de Geest - Voetbalvlaggen - Breukelman - Hoevinudie?

    Soestdijk

    Vorige week heb ik samen met mijn Rotterdamse zus in de tuin van paleis Soestdijk genoten van de bijzondere opvoering van de opera Orfeo en Euridice. Wat een ervaring! De muziek blijft prachtig -al blijf je steeds denken: Kathleen Ferrier was dé eigenlijke zangeres hiervan- maar de meeste indruk maakte toch de enscenering. Het was een prachtige zomeravond en de historische reminiscenties, de rijke fantasie, de vondsten en de humor samen met de stijl en de symboliek zorgden voor een avond om nooit te vergeten. Wat toch heerlijk dat zoiets er is in het leven van ons, bevoorrechten!

    Pinksterpreek

    Mijn ervaring is dat er in katholieke kringen nauwelijks wordt gereageerd op de preek, die toch een belangrijk onderdeel is van de liturgie. Wel is het luisteren ernaar sterk verbeterd: ik herinner me nog de tijd dat menig predikant zichzelf moest onderbreken om stilte en aandacht te vragen (eisen?) van het kerkvolk: dat komt gelukkig tegenwoordig niet meer voor. Maar inhoudelijke reacties na afloop zijn een zeldzaamheid. Wel bemoedigende en -hopelijk- welgemeende complimentjes in de sfeer van: 'mooi gepreekt, pastor' of: 'goed gezegd en duidelijke preek!'. Maar weinig inhoudelijks. Daar is soms ook weinig gelegeheid voor: de koffie staat thuis te wachten. Het lukt bij het koffiedrinken op de pastorie in kleinere kring vaak wel: het gesprek heeft daar nogal eens te maken met het thema van de preek. En in de gespreksgroep waar ik bij betrokken ben, komt men ook nogal eens terug op wat er in de kerkdienst is gezegd. Kritisch vaak, maar dat is juist goed. Op mijn pinksterpreek in Onderdijk kreeg ik wel aardig wat reacties: ik heb daar excuses aangeboden voor de opdringerigheid van mij en mijn collega's: we hielden de gelovigen vroeger vaak 'hét geloof' voor in plaats van op te roepen een eigen geloofsontwikkeling aan te durven. Terwijl het toch eigenlijk gaat om wat ieder zélf denkt en in zichzelf aan 'geloof'' op het spoor kan komen. Een goede preek hoort daarop aan te sluiten.

    Vuur van de Geest

    Daags voor Eerste Pinksterdag was ik met enkele familieleden en veel bekenden in 'het Oktaaf' waar een boeiende en actuele voorstelling werd gegeven -met veel spelvondsten en muziek- van wat er bij het overschakelen naar een nieuwe kerkruimte nog naar boven kan komen aan vurige geestelijke inspiratie. We werden ook geconfronteerd met het verschil in benadering ten aanzien van de culturele traditie door jongeren en ouderen, waarbij ook nog eens karakterverschillen en onverwerkte ervaringen een rol speelden. Een betere en zinniger instap in wat Pinksteren bedoelt, hadden we niet kunnen treffen.

    Voetbalvlaggen

    Ik heb van de week iets zitten doen wat ik nog nooit gedaan heb: vlaggen naaien. Ik wilde zowel in mijn voortuin als bij het 'Westerzaaltje' twee vlaggen hebben: twee oranje, twee rood-wit-blauw. Vanwege het EK. Maar niet zulke grote: het is tenslotte maar sport en sommigen ergeren zich aan al die ophef. Dus ik aan het verknippen en verkleinen. Goed gelukt! Ze wapperen alle vier dapper in de wind en -bijgelovig als ik ben- ik weet nu zeker dat we (nou ja, het Nederlands elftal) gaan winnen.

    Breukelman

    Vorige week heb ik een bijzondere bijeenkomst bijgewoond in Amsterdam. Daar werd het laatste deel gepresenteerd van de serie boeken die de nagelaten chiers bevatten van de grote bijbelgeleerde Frans Breukelman. Hij heeft in mijn studiejaren grote ophef veroorzaakt door op een heel eigen manier de grondteksten van de bijbel te benaderen en weer te geven. Hij had grote invloed b.v. op sommige (vooral Amsterdamse) godsdienstleraren en dominees die probeerden hun leerlingen de bijbel te leren kennen vanuit de grondtekst (vooral het Hebreeuws) en dus vanuit een hun volkomen vreeemde cultuur die hun toch een beter en waardevoller idee zou meegeven dan de gewone en uitgesleten vertalingen. Ik deed er toen niet aan mee: ik was - met veel andere toenmalige collega's- van de zgn. ervaringskatechese. Inmiddels zijn onze tegenstanders van toen -naar ik vernam- wat minder fanatiek geworden en ik moet daartegenover bekennen wat meer op de lijn van Breukelman beland te zijn. 't Kan verkeren.

    Hoevinudie?

    Eén en één is twee, behalve bij man en vrouw. En ook niet bij vrouw tegen man!

     

     

     



  • 18 mei 2012 - Kent - Thomas Becket - Septuaginta - Kevelaer - Familiereünie - Hoevinudie?

    Kent

    Afgelopen weekend was ik in het kader van een Rotaryuitwisseling in Kent, het meest paradijselijke district van Engeland, vooral in de meimaand. We hadden, net als u hier in Nederland, prachtig weer. Het had daar zes weken cats and dogs geregend, dus ook voor onze gastfamilies was het een 'blessed revival'. We gingen zaterdag o.a. naar 'the Olympic Area' in Oost-Londen, waar de gebouwen voor het a.s. grote sportevenement nu zo goed als gereed zijn. We zagen hoe die vervallen stadswijk helemaal opleeft door deze economische en sociale injectie. Zou de 'crisis' in Nederland ook niet mede overwonnen kunnen worden als wij eens een keer de Spelen toegewezen kregen? 

    Thomas Becket

    Vrijdagmiddag bezocht ik in de Kathedraal van Canterbury voor de derde keer de plek van de moord op aartsbisschop Thomas Becket, door koning Hendrik II's handlangers neergestoken op vijfde kerstdag 1170, omdat hij de kerk meer diende dan de vorst. Zijn eeuwenlang door pelgrims hoogvereerde tombe achter het hoogaltaar van de kathedraal werd in 1538 door Hebndrik VIII verwoest. Op Hageveld leerden we het verhaal daarover via de onvergetelijke toneelstukken van Eliot en Anouilh. Er staat nu op de kale tombeplek alleen een brandende kaars en een inscriptie in de vloer. In mijn onschuld vroeg ik aan de welwillende gidsen die ons verwelkomden: 'En waar zijn zijn botten gebleven?' Die vraag veroorzaakte een kettingreactie: de een verwees naar een ander en die weer naar een hogergeplaatste die naar een boekhandel verwees en die naar de volgende en die naar de volgende. We zijn haast heel Canterbury afgelopen, maar: ik héb het: het uitverkochte boek "The Quest for Becket's Bones" (1995) van John Butler. Tot in de details staat daarin als in een spannende detective de geschiedenis van deze kwestie beschreven. Ik smul ervan. Net als indertijd toen ik de botten van Dante volgde. Butler vergelijkt met grote deskundigheid en mooi fotowerk deze twee 'queesten'. Vooral de theorie dat het in kloosters enige tijd gebruikelijk is geweest de botten van daar begraven beroemdheden in het geheim op een andere plek (dus niet meer in het graf) te bewaren om ontvreemding of vernieling te voorkomen, sprak mij aan. Erasmus zou er om lachen.

    Septuaginta

    Eindelijk! Al jaren heb ik een Septuaginta willen hebben. Dat is een uitgave van de enkele eeuwen vóór Christus in ALexandrië door zeventig Griekstalige Joden gemaakte vertaling van de Hebreeuwse Tenach (het zgn. Oude Testament) in het Grieks. Want op die vertaling is de vertaling in het Latijn (de Vulgata) die eeuwenlang in de kerk is gebruikt, gebaseerd. Elke vertaling geeft aan de tekst een eigen kleur en zelfs een eigen interpretatie. De grondtekst in het Hebreeuws is dus vaak via via (en dus gekleurd) tot ons gekomen. Het is voor mij -nu ik Hebreeuwse lessen volg- boeiend te ontdekken hoe sommige woorden en zinnen via het Grieks en daarna via het Latijn in onze Nederlandse bijbels, al of niet juist vertaald, zijn terechtgekomen. Maar dan moet je wel die Hebreeuwse, Griekse en Latijnse teksten hebben! De Hebreeuwse en Latijnse had ik wel, maar de Griekse Septuaginta nog niet. Nu wél: bij het antiquariaat Coriovallum in Heerlen vond ik er via de computer een voor een paar tientjes. Neem nou b.v. het  'Asperges me' dat vroeger vóór de Hoogmis altijd in de kerk werd gezongen. Het is een stukje van Psalm 50. Ik lees dat nu vanuit het Hebreeuws via de Septuagint en de Vulgaat naar het Nederlands en zie dat de vertalingen ieder een eigen kleur en betekenisnuance geven. Dat boeit en verrijkt me, maar soms merk ik dat de grondtekst een beetje verknoeid wordt. Traduttore traditore: de vertaler doet -vaak onbedoeld- geen recht aan wat er eigenlijk stond.

    Kevelaer

    Er bestaat in mijn familie een eigenaardige gewoonte! In navolging van mijn grootvader, 'Lange Jan Weel' van Onderdijk, die al vóór de oorlog per autobus (van Go de Rie uit Purmerend) naar de Duitse bedevaartsplaats Kevelaer reisde, hebben mijn vader en broer en ik die vrome excursie overgenomen. Ik ben er zelf al meerdere keren geweest -de eerste keer, meen ik, als seminarist op de fiets- en nu werd me gevraagd als geestelijke begeleider mee te gaan met de West-Friese en Waterlandse groep die jaarlijks deze traditie hooghoudt. Ik heb toegezegd, al is het in het weekend van 30 juni tot en met 2 juli, wanneer de Tour de France start en het Europees Kampioenschap Voetballen eindigt. U kunt nog mee, geheel verzorgd voor nog geen 200 euro: tel. 0228-584522.

    Familiereünie

    Terwijl ik in Engeland was, was er in Onderdijk de vijfjarige reünie van onze familie. Niet van álle We(e)len, alleen van het nageslacht van (Mar)Tinus en Annie, met eventuele partners. Ze schijnen er haast allemaal geweest te zijn, ik was een uitzondering. En ik kreeg foto's toegestuurd waardoor ik er haast spijt van kreeg Kent boven Onderdijk te hebben gewaardeerd! Ze gingen zoals vroeger met schuiten over de Grote Vliet, bezochten het nieuwe huis dat ons afgebrande geboortehuis vervangt, en brachten bloemen op het kerkhof. En zoenen, drinken, praten, zingen en eten natuurlijk. Hopelijk leven we over vijf jaar nog allemaal en dan zal ik er zeker bij zijn.

    Hoevinudie?

    In mijn tuin komen een kikker en een mees elkaar tegen. Zegt de kikker: 'Hip niet zo!' Zegt de mees: 'Hop niet zo!' Zeggen ze samen: 'O. K., dan huppen we verder.'



  • 2 mei 2012 - Koning(inne)dag - Heksenkring - Sonnet - Herdenking - Drie Monniken - Hoevinudie?

    Koning(inne)dag, Koningsdag, Oranjedag

    We hebben in het Westerzaaltje uitbundig Koninginnedag gevierd, met oranje tompouchen en sterke verhalen. Er kon geen stoel meer bij. En natuurlijk felle discussie of het in de toekomst 'Oranjedag' of  'Koningsdag' moet worden. De Oranjes stammen niet af van koningen maar van republikeinse stadhouders, vond de ene partij, een koning houdt als symbool van 'het hogere' de boel bij elkaar, vond de andere. Uitslag voorlopig onbekend.

    Heksenkring

    Tot onze verrassing is er in onze tuin een heksenkring verschenen. Een wonderlijk natuurverschijnsel: een slinger van grote paddestoelen -champignonachtig- in verhoogd gras. Volgens Google dachten sommige mensen vroeger dat zoiets ontstond uit spuug van in de nacht dansende heksen, maar tegenwoordig schijnen ze een lekkernij voor de fijne keuken te zijn. Wat is moeder natuur toch vrijgevig!

    Sonnet

    In mijn woonkamer hangt het beroemde sonnet van Christophe Plantin (1520-1589): "Le Bonheur de ce Monde". Keurig ingelijst geschonken door een vriend van vroeger. Het viel me op dat de vertalingen op internet niet erg correct waren, dus ben ik zelf aan de gang gegaan. Moeilijk, want je bent gebonden aan maat en rijmschema maar wilt ook graag redelijk Nederlands produceren zonder al te veel van de grondtekst af te wijken. Ziehier mijn resultaat. De punctuatie en accentuatie in de Franse tekst zijn die van de aartsdrukker zelf, in het Nederlands door mij enigszins aangepast. Misschien stuur ik mijn vertaling naar de Plantijndrukkerij in Antwerpen.

                  Le Bonheur de ce Monde.

                           Sonnet. 

    Avoir une maison commode, propre et belle,

    Un jardin tapissé d'espaliers odorans,

    Des fruits, d'excellent vin, peu de train, peu d'enfans,

    Posseder seul, sans bruit, une femme fidéle.

     

    N'avoir dettes, amour, ni procés, ni querelle,

    Ni de partage à faire avecque ses parens,

    Se contenter de peu, n'espérer rien des Grands,

    Régler tous ses desseins sur un juste modéle.

     

    Vivre avecque franchise et sans ambition,

    S'adonner sans scrupule à la dévotion,

    Dompter ses passions, les rendre obéissantes.

     

    Conserver l'esprit libre, et le jugement fort,

    Dire son Chapelet en cultivant ses entes,

    C'est attendre chez soi bien doucement la mort. 

     

             Het geluk van deze wereld 

                          Klinkdicht

    Een schoon en praktisch huis, een tuin met langs de muren

    leibomen vol van geur, veel vruchten, pas geoogst,

    wijn van de beste soort, geen drukte, weinig kroost,

    een vrouw voor zich alleen, betrouwbaar, zonder kuren,

     

    Geen schulden, geen proces, geen twisten te verduren

    met ouder of verwant, vol liefde elkaars troost,

    met weinig heel content, nooit bedelend bij de hoogst',

    zijn plannen ordelijk geregeld naar de uren,

     

    Vrijuit door 't leven gaan, maar zonder overmoed, 

    vertrouwend, niet benauwd, op God, het hoogste goed,

    in staat zijn hartstochten gedweeheid in te prenten,

     

    Vrijheid van geest bewaard, oordeelsvermogen groot,

    zijn rozenkrans gedraaid bij het snoeien van zijn enten,

    dat is in eigen kring kalm wachten op de dood.         

                                                     

    Herdenking

    Vrijdagavond ga ik weer met de Stille Tocht meelopen. Ik heb de Tweede Wereldoorlog op mijn manier en op mijn leeftijd meegemaakt en probeer zo mee te doen aan het demonstreren dat zoiets nooit meer mag gebeuren. Er is nu (gelukkig) weer een actuele discussie: waren daders ergens ook slachtoffers? Ik geloof van wel, maar het waren geen onschuldige slachtoffers: iedereen weet toch tot op zekere hoogte dat je je niet moet laten meeslepen door 'verleidende geesten' en je je niet moet laten ophitsen? Wel besef ik dat er in allerlei kringen slachtoffers vielen, ook in de landen van de bezetters zelf. En dat er ook misdadigers waren in onze eigen bevolking. De herdenking is gericht op álle slachtoffers en een waarschuwing aan ons allen: laat je nooit opjutten ten koste van anderen.

    Drie monniken

    Vorige week heb ik in Oostzaan het toneelstuk 'Drie Monniken' gezien. Dat gaf de toekijkers -die ademloos luisterden- veel te denken: wat zou je doen als je lange tijd in stilte en discipline in een klooster had geleefd en je plotseling verder moest  leven zónder klooster omdat dat opgeheven werd? Monnik één: wegduiken in filosofie en boeken op de bonnefooi (denken), monnik twee: de wereld verkennen door reizen en sociale contacten (kijken), monnik drie: je energie gebruiken om lekker bezig te zijn met nutteloze dingen zoals het verplaatsen van spullen, zonder geklets (tutteren). Jezelf zijn in je eigen eenzijdigheid. Wat kan toneel toch veel in je oproepen!

    Hoevinudie?

    In verband met die heksenkring moest ik denken aan wat ik over de bacterioloog Alexander Fleming heb gelezen. Hij ging in 1928 op vakantie en liet thuis een paar bakjes met ziekteverwekkende bacteriën staan. Bij thuiskomst bleek één bakje geen bacteriëngroei te vertonen doordat er een schimmel in was terechtgekomen die de bacteriën oploste. Vanuit die schimmel maakte hij penicelline, hét antibioticum bij uitstek. Zo ziet u maar: Op vakantie gaan is heilzaam voor de mensheid!

     



  • 24 april 2012 - Concerten - Verjaardag - Coen again - Hebreeuws en Grieks - Hoevinudie?

    Koorconcerten

    Graag ga ik -als het even kan- naar (klein)koorconcerten op bijzondere locaties. Op Palmzondag bv. het Passieconcert van 'Intermezzo' in De Vermaning aan de Westzijde van Zaandam, afgelopen zaterdag het 'door de eeuwen heen'-programma van 'Camerata Liocorno'.  Beide koren durven een hoog niveau aan, het eerste meer religieus (Letzten Worte van Haydn), het tweede meer diachronisch-gevarieerd in de Grote Kerk van Schermerhorn. Bij zulke gelegenheden geniet je met je oren en je ogen: luisteren en rondkijken tegelijk.

    Verjaardag

    Kort na Pasen vierde ik mijn verjaardag in het Westerzaaltje. Het bleek dat mijn gelukwensers -afgezien van post, telefoon en mail- uit drie 'soorten' bestonden: mijn medebewoners, mijn oud-parochianen en vrienden, en mijn familie. Het deed me goed dat die elkaar ook eens ontmoetten. Ik vond het een prachtverjaardag: vroeg beginnen en 's avonds uitrusten. Dat heeft natuurlijk ook met leeftijd te maken! Er was ook een aangetrouwde nicht van mijn moeder uit Ilpendam aanwezig: de verrassing van de dag! Het zaaltje (waar intussen een puike tuinaanleg aan is toegevoegd) voldoet op zulke dagen zeer aan de verwachtingen. 

    Coen weg?

    Ik ben nog niet in het Westfries Museum geweest voor de Coen-expositie. Je schijnt daar, door Maarten van Rossem gestimuleerd, als jurylid te mogen oordelen over het standbeeld van Coen op het centrale plein van Hoorn. Ik weet al wel waar ik voorlopig sta in deze: Coens beeld wegzetten op het museumpleintje en op de sokkel een nieuw beeld, maar dan van de Hoornse Erasmus: Adrianus Junius. Van hem hebben we vorig jaar de vijfhonderdste geboortedag in Hoorn gevierd en hem daarmee onttrokken aan de plaatselijke vergetelheid. Hij is een internationaal bekende en moreel onomstreden figuur van wie we ook enkele portretten hebben om een standbeeld naar te kunnen maken. Geen modernistisch-abstract iets alstublieft maar een algemeen gewaardeerd beeld zoals dat van Erasmus in Rotterdam. Als beeld vind ik Coens standbeeld trouwens niet lelijk. Maar voor eerbetoon moeten we bij een ander terecht.

    Hebreeuws en Grieks

    Soms vraagt iemand me: "Wat heb jij toch met Erasmus?" Sinds mijn Erasmusreis van onlangs (met o.a. mijn Rotterdamse zus) weet ik beter op die vraag te antwoorden. Het gaat me op dit punt niet zozeer om zijn overtuigd-maar-niet-kleinzielig priester blijven noch om zijn wereldburger willen zijn maar om zijn onvermoeide en nauwkeurige inzet voor een beter lezen van de oertekst van de bijbel, voorzover die nog terug te vinden is. Daarom ben ik bij een leesgroep Hebreeuws en een Homerusgroep. Daar kom ik er steeds meer achter dat we de aangekoekte interpretaties van de traditionele vertalingen (zelfs van de Septuaginta en de Vulgata) moeten doorprikken om -voor zover mogelijk- de oorspronkelijke inzet te gaan aanvoelen. Dan ontstaat er een vernieuwd geloof.

    Hoevinudie?

    Een krantebericht van vorige week bleef bij me hangen. In, ik geloof, Wenen is een straatnaam op verzoek van de bewoners ervan veranderd. Die straat heette naar een nazi-burgemeester uit de Hitlerperiode. De huizen in die straat werden er minder door in waarde en moeilijker door verkocht. De naam is nu veranderd, net als Stalingrad (nu: Wolgograd) en Leningrad (nu: Sint-Petersburg). Zouden in Hoorn de bewoners van de Coenstraat, de uitbaters van café J.P. Coen, de exploitanten van Foto Coenstad en de pleiters voor een tweede Coentunnel niet ook een beetje bang moeten zijn om economische redenen?



  • 4 april 2012 - Wereldburger - Vondel en Velius - Westerzaaltje - Saalhof - Goede Week - Hoevinudie?

    Wereldburger

    Naar aanleiding van mijn korte maar intense Erasmusreis waar ik het de vorige keer over had, ben ik nog weer eens in de teksten van de grote priester-humanist gedoken. Tot mijn vreugde vond ik de plaats waar hij de woorden schreef die ik citeer op mijn website (gerardweel.nl) als motto bij mijn 'home': "Ik wil een wereldburger zijn". Het staat in zijn brief aan Zwingli uit Basel op 3 september 1522: "Ego mundi civis esse cupio". De nog lopende uitgave van zijn brieven in de nieuwe Nederlandse vertaling zal nog wel niet toe zijn aan 1522, maar ik denk dat niemand moeite zal hebben met dit eenvoudige stukje Latijn.

    Vondel en Velius

    Bij de besprekingen over de op komst zijnde biografie van Velius, onze Hoornse Kroniekschrijver, kwam natuurlijk de discussie over Maurits' Wetsverzetting in Hoorn -waar Velius woedend om was- naar boven. En via Maurits ook die over de moord op Johan van Oldenbarneveldt, waar Vondel op zijn beurt woedend om was. Tot mijn verbazing vond ik in mijn boekenkelder twee exemplaren van Vondels Palamedes, het toneelstuk dat daarover gaat. Het bleek de uitgave te zijn die indertijd speciaal voor Hageveld werd gedrukt toen het stuk daar werd opgevoerd door de priesterstudenten. De Vondelcultuur nam daar indertijd een voorname plaats in de educatie in. Achter de namen van de 'dramatis personae' stonden behalve de namen van de spelers ook de namen van de ermee bedoelde rechters en slachtoffers van die moord. Eentje heette er Adrianus Junius, dus ik schrok. Maar bij nader zoeken werd me duidelijk dat dat onze Hoornse Junius niet geweest was, die was immers al in 1575 gestorven, terwijl de moord op 'Hollands Vader' plaatsvond in 1619. Weer wat geleerd!

    Westerzaaltje

    Toen ik de ruimte tussen de voormalige Engelbewaarderskerk en mijn huis vorig jaar kocht, wist ik al dat ik het daarbij behorende zaaltje waar vroeger mevr. Wester resideerde, in ere zou herstellen. Inmiddels wordt die ruimte weer voor verschillende (parochie)bijeenkomsten e.d. gebruikt. Er kunnen ongeveer twintig mensen een stoel vinden. Er is een spreekkamer bij en er staat een klein orgel in (met ernaast het Mariabeeld van de E-kerk dat ik in bruikleen mag hebben), er is een keurig toilet (in de voormalige kluis!) en een klein keukentje. Van de week wordt het fraaie naam- en huisnummerbordje aangebracht: "Westerzaaltje 28 F" staat erop. De familie Wester -en ik denk: de hele parochie- vindt het een terechte eer aan haar die zoveel voor onze gemeenschap heeft betekend.

    Saalhof

    Afgelopen week was ik uitgenodigd een tachtigjarige verjaardag mee te vieren in de Saalhof van Wognum-Nibbixwoud. Wat een bijzondere ervaring! Hoe daar warempel Westfriese wijn wordt gemaakt en hoe er daar een mileubewust bedrijf van de grond is gekomen waar het goed toeven is! Ik heb de oude heer Dirk Saal nog gekend. Die was behalve muzikaal (hij liet hele volksstammen zingen!) ook zeer milieu- en natuurgevoelig. Hij leerde ons het verschil in smaak te savoureren tussen een Conference en een Doyenne! Nu mijn Conferenceperenboom weer uitloopt, denk ik aan hem.

    Goede Week

    Ik las laatst een artikel waarin nog eens werd onderstreept hoe belangrijk het is dat je in je leven een indringend 'kalender- of periodebewustzijn' meekrijgt en in ere houdt. Bijna iedereen is uiteraard gevoelig voor de seizoenen in de natuur, maar er zijn nog veel meer mogelijkheden om eenvormige alledaagsheid in je leven te bestrijden. Neem nou de Goede Week. Wat zit daar niet een rijkdom aan bewustzijn van de levenselementen van ons bestaan in, als je daar tenminste niet overheen leeft. Witte Donderdag met alle eerbied voor samenkomen als er iets met iemand gaat gebeuren, Goede Vrijdag als je stilstaat bij wie ten onder gaat, Paaszaterdag als je de spanning voelt van ergens naar toe te leven, Paasdag 1 als alles open lijkt te breken en Paasdag 2 als alles kan en niets hoeft. Ik ben zeer dankbaar dat in ons vroegere dorp en in ons gezin zulk soort 'kalendergevoelens' werd meegegeven.

    Hoevinudie?

    Soms is 'ontmythologisering' een koude douche, een ontnuchtering waar je sportief op moet reageren. Indertijd werd er op Hageveld elk jaar een wedstrijd uitgeschreven: wie maakt het beste Regentenfeestgedicht? Liefst een lied, dan werd het gezamenlijk gezongen als de Regent verscheen. Als je won, droeg je dat jaar de eretitel 'P.P.': Princeps Poetarum, de topper onder de dichters. Ons werd verteld dat Vondel bij zijn begrafenis in de Nieuwe Kerk in Amsterdam zo werd genoemd door Petrus Francius die de lijkrede uitsprak. Wat een eer voor een puber zoals ik, die dat jaar (1955?) won. Maar nader onderzoek haalt me uit de droom: P.P. was een veelvuldig uitgedeeld epitheton bij elke gedichtenwedstrijd van hoog tot laag. Iedere leerling die op de oude Latijnse School een keer het beste gedicht van zijn groep schreef, kreeg de titel. Je zou dus kunnen zeggen: de minst erge der prutsers.



  • 25 maart 2012 - Voorjaar - Napoleon - Velius - Andreaskruisen - Hoevinudie?

     

    Voorjaarsreisje

     

     

    Vorige week heb ik dus samen met mijn Rotterdamse zus en een tiental reisgenoten een korte Erasmustour gemaakt. Studie en vakantie tegelijk. Naar plaatsen waar de grote priester-humanist gewoond en gewerkt heeft in (Zuid-)Holland en Vlaanderen. Ik wist niet dat je in drie dagen zoveel kunt opdoen aan historische informatie, sociaal (reis)contact, lekker eten en slapen en verkennen van een andere wereld in een andere tijd. Vanuit Rotterdam eerst naar Gouda, waar hij eigenlijk vandaan kwam en waar we in het stadsarchief en op de plek van het voormalige klooster Steyn het nodige terugvonden over zijn vormingsjaren. Rotterdam mag dan zijn toponiem (Roterodamus) hebben geleverd omdat hij er geboren is  -een kloosterling werd vaak ingeschreven met zijn geboorteplaatsnaam, denk aan Tonis Harmansz. van Warvershoef-, Gouda heeft terecht een tijdje gestreden om de eer dé Erasmusplaats van Holland te zijn: daar leerde hij beter Latijn, daar had hij zijn eerste netwerk. De daar bewaarde kinderstoel is natuurlijk niet echt, maar de handgeschreven brief in het archief wel. De volgende dag waren Anderlecht en Brussel aan de beurt: daar woonde Erasmus rond 1515 in het nu geheten Erasmushuis, dichtbij het hof van Karel V. We keken onze ogen uit: de historie ligt er aan je voeten. De laatste dag was Leuven aan de beurt waar Erasmus tweemaal woonde (1502-1504 en 1517-1521). Het begijnhof en de universiteit (met het Drietalencollege en de bibliotheek) gaven ons een geweldige inkijk in zijn wereld van toen. ’s Middags waren we in de Abdij van het Park waar hij het handschrift van Valla vond waardoor hij op het idee kwam de Latijnse tekst van het Nieuwe Testament te verbeteren. Alles wat daarmee te maken heeft, boeit mij hogelijk: mijn theologische en letterkundige opleiding ontmoeten elkaar op dat punt, vandaar… Na Leuven verhuisde Erasmus naar Basel en Freiburg: hij is nooit meer teruggeweest in ons koude Noorden. In 1536 werd hij begraven in Basel, maar zijn botten hebben ze niet teruggevonden. Een van zijn bijzondere talenten was dat wat hij las bij grote schrijvers, woordelijk oproepbaar bleef uit zijn geheugen: een lopende encyclopedie was hij dus. Zaterdagavond laat was ik terug in Hoorn.

     

    Napoleon

     

    Nauwelijks thuis kreeg ik een uitnodiging om mee te gaan naar de toneelvoorstelling ‘Napoleon op St. Helena’. De kritieken waren niet allemaal positief, maar ik heb erg genoten. Het was geen betrouwbare historische reconstructie maar de intelligente en soms ordinaire persoonlijkheid van Bonaparte boeide ons zeer. En wat een prestatie van de spelers om tekst en figuur met zoveel vaart aan ons over te brengen. Ik neem me voor om toneel weer eens wat meer voorrang te geven in mijn agenda.

     

    Velius

     

    Een derde historische figuur die mijn aandacht blijft trekken, is onze Hoornse Velius. Geschiedschrijver, magistraat en medicus. In onze leescommissie zijn we al aardig gevorderd met het ‘controleren’ van de teksten die door de twee schrijvers worden ingebracht voor zijn volgend jaar te verschijnen biografie. Omdat hij niet zoveel gegevens over zijn persoon heeft nagelaten, zal het boek ook gaan over de maatschappelijke toestanden in zijn tijd (rond 1600) in Hoorn en in Holland. Hij was een bescheiden man, wijs en sociaal. Heel anders dan de nogal eigengereide Erasmus, laat staan Napoleon!

     

    Amsterdams Andreaskruisen

     

    Amsterdam, zo stond op mijn geschiedenisdagkalender, heeft een stadswapen met tussen twee leeuwen drie Andreaskruisen. Die leeuwen zijn er in de zestiende eeuw, na de Alteratie, als schilddragers bijgevoegd, maar waar die kruisen vandaan komen, is onbekend. Ik heb een vermoeden: Het grote Andreas- ofwel Karthuizerklooster, waarvan de plechtige naam was “St. Andries ter Zaliger Haven” werd in 1391, door de paus goedgekeurd,  gesticht op kosten van de puissant rijke priester Dirk Sloyer, aan de westkant van de stad. De hele bevolking stond daar achter, want de reguliere kannuniken bevorderden de welvaart en het onderwijs. Bij de Alteratie mochten de nog aanwezige kloosterlingen zelfs in hun klooster blijven, al werd hun grondgebied toegevoegd aan de gemeente Amsterdam. Zou dit niet de reden geweest kunnen zijn dat het symbool van de apostel Andreas driedubbel werd opgenomen in het Amsterdamse wapen? Mocht u mijn vermoeden kunnen bevestigen of ontkrachten, graag!                                                                                                     

     

    Hoevinudie?

     

    Ik heb een eigen ideetje over de reden waarom Erasmus zich ‘van Rotterdam’ noemde en niet ‘van Gouda’! Het zou hem eigenlijk goed uitgekomen zijn om ‘Rotterdam’ te verdoezelen en daarmee zijn ‘illegale’ geboorte in die stad buiten beeld te houden (wat hij in zijn geschriften vaak deed),  maar…: er was al een beroemde Gouwenaar: Cornelius Aurelius Goudanus (dus: de ‘gouden zoon van Gouda’) die een decennium  eerder (1460-1531) leefde dan Erasmus en zich onder die naam grote beroemdheid had verworven o.a. als historieschrijver. Erasmus kreeg les van hem. Dus moest Erasmus een andere erenaam bedenken, ‘Goudanus’ was bezet, ‘Roterodamus’’ nog niet!!

                                                                               



  • 11 maart 2012 - Kalender - Beatrix - Engelbewaarderskruisjes - Erasmus - Hoevinudie?

    Kalender

    Even terug naar 29 februari: schrikkeldag. Hoe komt dat? Ik heb het met plezier uitgezocht. Volgens de natuur (met haar seizoenen) moet een jaar 365+een kwart dagen duren (een 'dag' is 24x60 minuten). Of eigenlijk net iets minder.  Omdat men met dat 'net iets minder' geen rekening had gehouden bij het invoeren van de Juliaanse kalender door Julius Caesar vanaf 2 januari in het jaar 45 vóór Christus, die inhield: twaalf maanden van 30 of 31 dagen met eens in de vier jaar een schrikkeldag op 29 februari (dat was de enige maand die anders altijd 28 dagen had), was men toch in 1582 al weer tien dagen op achter. Paus Gregorius XIII bepaalde daarom dat 5 oktober 1582 moest gelden als 15 oktober 1582. Bovendien kwam er een aanvulling op de schrikkeldagen: de eeuwjaren zouden geen schrikkeljaar meer zijn als ze niet door 400 deelbaar waren. Dus 2000 wel. Deze berekening van de Gregoriaanse kalender klopte bijna geheel met het natuurjaar, dit jaar b.v. (2012) zijn we nog maar ongeveer een halve minuut te vlot. Een halve minuut in ongeveer 450 jaar, dus voorlopig is er geen aanpassing meer nodig. De Gregoriaanse kalender werd, omdat ze van een paus was uitgegaan, in niet-roomse landen niet snel ingevoerd, maar bij ons in Holland al in 1582 omdat de meesten toen nog rooms waren. Griekenland was het laatste land dat accoord ging. In 1923.

    Beatrix

    Op mijn geschiedeniskalender trof mij de informatie dat Beatrix de eerste Oranjetelg is die haar naam niet aan een vroeger familielid ontleend kreeg en dat de klemtoon eigenlijk op de a moet vallen, als je de Latijnse achtergrond van haar naam beseft. Maar haar vader besloot al het fout te doen. Fout? We moeten eerst maar eens beginnen met het corrigeren van de voetbalwereld die de a van Heracles beklemtoont en plaats van de eerste e.

    Engelbewaarderskruisjes en -raam

    In onze voormalige Engelbewaarderskerk hing een groot en algemeen gewaardeerd driekruis van prachtig hout, gemaakt door onze voormalige parochiaan, timmerman Van der Lee. Zonder corpus, maar met symbolische verwijzing naar de medegekruisigden. De vroegere medewerkenden en vrijwilligers hebben nu een klein driekruisje ontvangen gesneden uit het voor hen zo herinneringsvolle grootkruis. Een fijngevoelig geschenk van het parochiebestuur. Ikzelf heb, toen ik met pensioen ging, een miniatuur-glas-en-lood van het Engelenraam ontvangen, gemaakt door parochiaan Beerepoot van de Koepoortsweg. Het hangt nu in mijn zitkamer. Van de week zag ik plotseling dat het gedeelte links onderaan niet een zwaard of zoiets is,  maar uitbeeldt hoe de grote engel het kerkgebouw schenkt uit de hemel aan de gemeenschap van Hoorn Noord. Vroeger werden patroonheiligen of kerkstichters soms ook uitgebeeld met in hun hand of op hun arm een miniatuurafbeelding van de betreffende kerk. Sla de kunstboeken er maar op na.

    Erasmus

    Ik weet nog precies wanneer het begon. In1969. Ik was bibliothecaris van de oude Hageveldse bibliotheek (vóór de vernieling ervan!) en werd gevraagd daaruit een zeer bijzondere Erasmusuitgave uit te lenen voor de grote herdenkingstentoonstelling vanwege zijn 500ste geboortedag in Rotterdam. Ik werd als dank uitgenodigd voor de opening ervan en voor de uitreiking van de Erasmusprijs van dat jaar aan de Franse filosoof Gabriël Marcel en de Duitse president Carl Friedriech von Weizsäcker. We hadden op de VU toen vurige discussies of Erasmus wel of niet bij de Nederlandse Litteratuur hoorde, omdat hij in het Latijn schreef. Ik vond van wel en Knuvelder ook!! Er was ook een lezing van Prof. J. N. Bakhuizen van de Brink die begon met te melden dat men drie jaar te laat was want dat Erasmus' geboortejaar waarschijnlijk 1466 was geweest. Sindsdien ben ik een Erasmus' fan. Komende donderdag ga ik samen met mijn Rotterdamse zus mee met een korte reis naar de plaatsen in Zuid-Holland en Vlaanderen waar Erasmus heeft gewoond. Met superdeskundige begeleiding. Heerlijk!

    Hoevinudie?

    Bij mijn onderzoekje naar de kalenderachtergrond kwam ik tegen dat er bij de Franse Revolutie in 1788 ook een poging is gedaan de heiligendagen te vervangen door gedenkdagen van "Honnêtes Gens".  Ik zocht op, welke profane keurigerd er toen op 16 oktober, mijn patroonheiligedag, terecht was gekomen. En wat denkt u? Socrates! In plaats van Gerardus Majella. Ik moet toegeven dat ik toch even enige sympathie voor het idee voelde opkomen!



  • 19 febuari 2012 - Medicijnen - Erkenning? - Misbruik - WBW - Hoevinudie?

    Medicijnen

    Van mijn lieve zus in Rotterdam kreeg ik een tip: voor een paar tientjes was er een hele doos klassieke muziek op CD's (plaaggeest Barnard schrijft: 'seedees') te koop: een aanbieding. Zo gezegd, zo gedaan. Voorlopig gebruik ik nu 's morgens drie medicijnen: een stukje bijbel, een bloeddrukverlager en een symfonie van Mozart, Haydn of Beethoven. Als een vriendelijke branding over een zwemmer.

    Erkenning?

    Tot mijn vreugde kreeg ik van de week een mailtje uit Zwartebroek. Of ze voor een tijdschrift van een vereniging daar een lied van mijn website mochten gebruiken. En wat dat kostte! Ik heb natuurlijk met gepaste trots teruggemaild dat zoiets bij mij niets kost en dat ik me vereerd voelde. Ik krijg een presentexemplaar. Het betrof het 'Lied van de Wijngaard' uit mijn 'Gedichten, Gezangen en Gebeden', de elfde scriptie op deze site.

    Misbruik

    Het kost me moeite niet met wrok rond te lopen in verband met het seksuele misbruik in roomse kring, vooral nu het ook oud-collega's betreft in Haarlem en Hoorn. Ik probeer mezelf te kalmeren door het besef dat het in de zestiger jaren, toen de grote 'uitbraak' plaatsvond, ook wel erg moeilijk was je weg te vinden in alles wat 'moest kunnen en mogen' in de sfeer van toen. Maar je had toch je geweten??

    Het WBW

    Het schrijven van korte (één A4-tje) biografietjes voor het Westfries Biografisch Woordenboek doet me goed. Ik heb nu aardig de slag te pakken. Want je ontdekt ook zelf op die manier nieuwe wetenswaardigheden. Ik ben nu bijvoorbeeld bezig met Geeraert Brandt, van wie ik altijd dacht dat hij uit Enkhuizen kwam. Maar hij was een Amsterdammer van geboorte en stierf in Rotterdam. Toch komt hij wel in het WBW, omdat hij dominee in Hoorn is geweest en historieschrijver van Enkhuizen. Nu weet ik bovendien dat er twee Susanna's van Baerle zijn geweest: Huijgens' "Sterre" en Brandts domineese. Het waren waarschijnlijk nichtjes.

    Hoevinudie?

    Op mijn dagkalenderblaadje: Sommigen geloven dat ze geloven en anderen geloven dat ze niet geloven. Dus: iedereen gelooft! Ja, zo kan ik het ook!



  • 5 febuari 2012 - Echte Winter - artikel Hageveld - Vasten HH Waard - Tortels - Barnard - Hoevinudie?

    Echt Winter

    Stralende zon boven sneeuw en ijs buiten. Dat dat er nog inzat toen we vorige maand dachten dat de winter weer niets geworden was! Gelukkig hoef ik dit weekend niet het verkeer in, maar een frisse wandeling naar de brievenbus zit er tot mijn genoegen wel in. Ik ga ervanuit dat degenen die zich in het weekend wel op glad ijs of op de besneeuwde autoweg wagen, dat vrijwillig doen. Als je móét, voel je je al gauw halve martelaar. Behalve als je graag de held uithangt natuurlijk.

    Artikel Hageveld

    Afgelopen week is mijn artikel over 'Homofilie en homosexualiteit op Hagevelds internaat' verschenen in het Reünistenjaarboek over 2011. De eerste reacties zijn positief, vooral omdat 'het verschijnsel' met achtergrond en historisch bewustzijn wordt benaderd en niet alleen anekdotisch. Ik werd bij het schrijven geholpen door mijn broer Hannes, twee vrienden en een klasgenoot. Het valt me op dat de eerste reacties vooral de bijgeleverde foto's betreffen. Misschien omdat het verwerken van de tekst wat meer tijd vraagt.

    Vastentijd op komst

    Uit mijn assistentieparochie Heerhugowaard De Noord kreeg ik het verzoek alvast in te seinen wat ik in de komende vastentijd zal gaan preken n.a.v. de weekendbijbelteksten. Dat betekende dat ik al voortijdig in de geestelijke wereld van de liturgie van de veertigdagentijd moest duiken, best een flinke opgave. Voor wie er zich in wil begeven, volgt hier mijn terugmail:

    Aswoensdag: Joël 2, 12-18; 2 Kor. 5,20-6,2; Matth. 6,1-6+16-18. Vasten en inkeer moeten ingetogen zijn en van binnen uit komen, maar ook als gemeenschap en in sociale verantwoordelijkheid worden uitgewerkt.
    Eerste Vastenzondag: Gen. 9,8-15; 1Petr.3,18-22; Marc.1,12-15. Ondanks de dreiging van de ondergang van de mens mag er vertrouwen zijn dat er redding zal zijn, want Christus is de nieuwe Noach, maar er moet eerst 'versterving' zijn in water en woestijn, pas daarna en daardoor breekt de komst van het koninkrijk aan.
    Tweede Vastenzondag: Gen. 22,1-2+9a-10 en 13,15-18; Rom. 8,31b-34; Marc.9,2-10. Je zult er eerst onderdoor moeten, want dan pas ga je beseffen dat je 'redding' moet krijgen. Van wat er te ontvangen valt, kun je nu slechts in visioenen getuige zijn: dat gold ook voor de apostelen en Jezus zelf.
    Derde Vastenzondag:Ex. 20, 1-17; 1 Kor 1,22-25; Joh. 2,13-25. Je gedrag moet bij God horen, niet bij de verleidende afgoden zoals geld en machtsvertoon. De tien geboden zijn aanwijzingen om je te kunnen aansluiten bij het Jezusgebeuren.
    Vierde Vastenzondag: 2 Kronieken 26,14-16+19-23; Efese 2,4-10; Joh. 3,14-21. Wangedrag leidt tot gevangen zitten, totdat de sociale verantwoordelijkheid terugkeert en God zijn barmhartigheid toont in Christus die met ons ten dode gevangen was en met ons herleven mag, of eigenlijk wij met Hem.
    Vijfde Vastenzondag, Eerste Passiezondag: Jer. 31,31-34; Hebr. 5,7-9; Joh. 12,20-33. Het nieuwe Verbond is persoonlijk, het komt op je eigen bereidheid aan, zoals bij Jezus: willen sterven om genade te vinden.
    Zesde Vastenzondag, Palmzondag, Tweede Passiezondag: Jes. 50,4-7; Fil.2,6-11; Marc.14,1 - 15,47. Je leven offeren kan niet zonder ondergang. Aan ons gelijk geworden en gevangen met instemming van de overheid, als paaslam ter slachting geleid, gaat Hij ons voor door dood naar leven.
    Pasen; Hand.10,34a+37-43; Kol.3,1-4; Joh. 20,1-9. Bevrijding geldt voor allen die Hem volgen in zijn levensloop door op 'het hogere' bedacht te zijn. Sluit je aan bij de vinders en volgers in de ochtend van de nieuwe dag als de grafnacht achter de rug is.
     

    Tortels, dom of verwend?

    De tortelduiven die elke dag hun kostje komen oppikken op de voederplankjes in mijn tuin, zijn verwende exemplaren. Nu er sneeuw is gevallen, ligt er een wiite kraag boven op de voorraad van de afgelopen dagen die nog lang niet op was. In plaats van daar even doorheen te prikken met hun snavels (waardoor ze nog bevroren hemelwater kunnen binnenhalen ook) vertikken ze het enige moeite te doen en kijken ze om zich heen waar de gulle voedselgever blijft. Of zijn ze te dom om te begrijpen dat ze even door de sneeuwkraag moeten prikken? Ik wacht met pedagogisch geduld tot ze uitgehongerd genoeg zijn.

    Barnard

    Ik lees op het ogenblik met groot genoegen maar soms ook met ergernis het laatste (?) boek van Willem Barnard (alias Guillaume van der Graft (1920-2010)): 'Orthodox of Niks' (2008). Soms blijkt hij als rolstoelgebonden oude van dagen een vervelende mopperkont, maar soms produceert hij pareltjes. Voor de 'ingewijden' een voorbeeld van dit laatste (blz. 90): Ik weet geen antwoord als mensen over levensvragen beginnen. Want ik probeer van die vragen juist af te komen. Ik heb niets in de aanbieding en zeg dat ook. Hetgeen de vraagstellers verwondert, want die dachten dat ik een theoloog was. Maar ik weet niets anders dan dat er een boek is, Bijbel geheten, dat geen boek is maar een bibliotheek, en dat ik dat lezen moet, er de weg in vinden, van tekst naar tekst verwezen. Omdat ik herlezen wil wat ik al gelezen heb. Omdat ik het nog steeds niet ken. Lezen dus. Verhalen en gedichten. Geen filosofie, ook geen religieuze filosofie. Ik ben een literator die verrast opkijkt als mythologie het woord neemt, hoewel het daar voor anderen ophoudt. Ik lees dan juist met rode oren, de verdiepingen, de verwijzingen in die boeken onderling, zijn eindeloos. Het is mijn taak en mijn lust en leven.

    Hoevinudie?

    Uit een brief aan de autoverzekeraar: 'Omdat het slachtoffer zich midden op de weg stond af te vragen of ze naar links of naar rechts zou gaan, móést ik haar wel overrijden.'



  • 21 januari 2012 - WBW - Technobeet - Zondagsgevoel - Paaschzunne -Hoevinudie?

    Westfries Biografisch Woordenboek

    Ik heb mezelf betrapt op enig chauvinisme. (Dit woord is afkomstig van een zekere Nicolas Chauvin, een 19de eeuwse ultrapatriot, veteraan uit het leger van Napoleon.) Bij het maken van een aantal korte biografietjes voor het Westfries Biografisch Woordenboek (zie de webside van het Westfries Genootschap, afd. commissie geschiedschrijving) merkte ik dat ik de volgorde ervan bepaalde aan de hand van de vraag of de kandidaten uit W'hoof-Onderdijk (Tonis Harmansz., pastoor Van Sante, Niek Mol van de WEB enz.) of Hoorn (schilder Waben, Margreet v. Hoorn, Martien Brozius enz.) kwamen. Die uit Schagen of uit De Streek leken me niet urgent en clerici bleken ook wel op enige voorrang te kunnen rekenen! Kennelijk is ook bij mij het hemd nader dan de rok!

    Technobeet

    Wat ben ik toch een technobeet! Van de week bleek er onderweg een oranje lampje te gaan branden op het voorfront van mijn onlangs gekochte auto. Ik durfde haast niet meer verder te rijden, vooral niet toen het na enige tijd van oranje in rood overging. En ik reed toen juist in the middle of nowhere langs het diepe water van de Walingsdijk bij Ursem! Op de gok reed ik toch maar met lood in mijn voeten naar huis en de volgende morgen in het rood naar de garage. Er stonden toevallig drie monteurs mij a.h.w. op te wachten en ik vertelde met een zorgelijk gezicht mijn angstaanjagend probleem. En wat denkt u? Ze begonnen alle drie te lachen en één zei: We denken al te weten wat er aan de hand is, ik ga wel even mee de auto in. Ik wees de plaats van het lampje aan. U heeft het boekje niet gelezen, zei hij: oranje betekent: 'voorzichtig, het wegdek kan een beetje glad zijn' en rood: 'het vriest, kijk goed uit'. Met een rood hoofd, maar lachend, startte ik mijn auto.

    Zondagsgevoel

    In een van de gespreksgroepen waar ik aan meedoe, zijn we bezig met twee boeken omdat die elkaar qua thematiek raken: 'De sabbat' van Abraham Heschel en 'Stil de tijd' van Joke Hermsen. Een van mijn reacties blijft steeds bij me bovenkomen: Wat goed dat we in onze opvoeding (althans in mijn milieu) zo'n sterk zondagsgevoel meekregen. Dat gaf en geeft ritme, variatie en spanning aan onze weekbeleving. Je wist van jongs af aan precies wat voor dag het was en soms was het zondagsgevoel net zoiets als het verjaardagsgevoel: anders dan anders. En mede daardoor waren alle dagen verschillend: op weg naar de zondag of in de nadagen daarvan. Houden zo!

    Paaschzunne

    Het wordt dit jaar een vroege Pasen. "De paaschzunne zit al in 't oosten" zegt Gezelle. Namens de Hoornse Raad van Kerken hebben we weer de 'Sobere Maaltijden' voor de vastentijd gepland. De eerste is op 24 februari en daarna zijn ze steeds op vrijdag, tot en met 30 maart. Om 18 uur in 't Oktaaf. Een van de organisaties die hierachter zitten is de MOV (Missie-Ontwikkeling-Vrede)-groep van Hoorn waar ik in zit. Wij mogen twee van de avonden verzorgen, de eerste en de vierde. We hopen uiteraard op een goede opkomst.

    Hoevinudie?

    In een café:

    'Wat wilt u drinken?' 'Een glaasje alcoholvrije genever.' 'Hebben we niet. Dan kunt u beter water nemen.' 'Goed, brengt u dan maar een groot glas alcoholhoudend water.'

    Grafschrift op een druktemaker:

    Hieronder ligt een man die alles non-stop runde, zijn leven was druk-druk, ADHD zijn lust.

    Wat hij zichzelf en ons nooit in zijn leven gunde, dat krijgt hij hier nu zelf en geeft hij ons ook: rust.



  • 8 januari 2012 - Winter - Digitaal - WBW en VELIUS - R.I.P. - N.Z.-film - Hoevinudie?

    Winter

    Geen sneeuw en ijs met Kerst en Nieuwjaar! Gelukkig maar voor de mensen die overal naar toe moesten, zoals ik. Wat toch wonderlijk dat uit onze jeugd de harde winters zich zo oproepbaar in ons geheugen hebben genesteld: huizen ondergesneeuwd, wegen onbegaanbaar, auto's uitgegleden, ruiten met ijsbloemen, 'meulen' op ijsschotsen, 'beuken' om de vorst uit je lijf te houden, vis opdiepen uit zelfgemaakte wakken en diepbevroren spruitjes ophalen van de witte akkers in de onbevaarbare polder. Ik kan dat alles nog meteen voor de geest halen. Toch was de winter vroeger ook niet elk jaar streng. Maar wat veel indruk maakt, zet zich kennelijk prominent vast in ons geheugen.

    Digitaal

    Sinds kort hebben we in ons huis digitale TV. Dat komt goed uit, want in dit jaargetijde komt een wat uitgebreidere keus van programma's goed van pas. Brava en Mezzo concurreren in mijn geval om de voorrang. Maar 'Man bijt hond', de quizzen en Planet Earth mogen er ook zijn.

    WBW en Velius

    Veel tijd gaat er in mijn geval in deze maanden zitten in het meewerken aan het Westfries Biografisch Woordenboek en de volgend jaar te verschijnen biografie van Velius, onze Hoornse geschiedschrijver. Ik mag wat dit laatste betreft deel uitmaken van de zgn. 'leescommissie' die probeert nog wat te verbeteren aan de gebruikte taal en soms aan de inhoud. Maar de schrijvers, Piet Boon en Marit Veerman, hebben weinig verbeteringen nodig: het boek is taalkundig en inhoudelijk van prima niveau. We kunnen er naar uitzien.

    R.I.P.

    Rond de jaarwisseling kreeg ik te maken met nogal wat 'gevallen' van overlijden. Gelukkig niet in mijn directe familie, maar wel van mensen met wie ik in mijn leven te maken heb gehad. Soms komt het wel eens bij me op: Wanneer zal ik zelf aan de beurt zijn? Gelukkig dat je dat niet weet -ik zou niet weten hoe ik zou reageren- en dat we tegenwoordig in ons land gemiddeld bijna tachtig mogen worden. En ik pas een beetje door de zeventig ben!

    Nova Zembla-film.

    Ik sprak op een nieuwjaarsreceptie een jongen van een jaar of tien die erg genoten had van de Nova Zembla-film. Vooral het 'kielhalen' van die ene agressieveling had hem aangenaam getroffen! Ikzelf had er wat moeite mee zijn enthousiasme te delen en met mijn bezwaren tegen die film aan te komen: historisch klopte hij niet erg, de psychologie van de overwinteraars ontbrak enz. Ik hield me dus maar in en dacht aan het woord van Cicero: Quisque judicat prout affectus est: Ieder oordeelt naargelang zijn gemoedsinstelling.

    Hoevinudie?

    Achter mijn kerstboom had ik een opgepotte amaryllisbol weggezet. Die was voorlopig niet aan de beurt: bij mij prijkt de kerstboom tot Driekoningen. Maar nu was het dus zover: weg die kerstboom... En wat denkt u? Weggedoken was de bol tot bloei gekomen! Acht dieprode bloemen uit één bol kondigen nu bij mij alvast de komende lente aan!



  • 28 december 2011 - Z.K.-Z.N. - Koor - Noorderkerk - Haitink-Callas - Tuinbouw - Halewien - Rita Feld

    Beste Wensen

    Misschien ook vanwege deze rubriek ontving ik veel beste wensen. Ik dank iedereen van harte maar zie geen kans even gul te zijn van mijn kant: ik heb andere prioriteiten, echt waar. Ik ben wel zo vrij geweest te turven welke wens het meest wordt gebruikt. Hier is het resultaat: Bij Kerst: zalig (16), prettig (11), fijn (7), gezegend (3), mooi (3), vredig (2), goed (2) en eenmalig: gezellig, goed, warm, gelukkig, betekenisvol, merry en sfeervol. Bij Nieuwjaar (tot nu toe): gelukkig (22), gezond (17), goed (9), voorspoedig (8), vredevol (3), zegenrijk (2), positief (2) en eenmalig: gezellig, vredig, prettig, mooi, speels, zalig, sprankelend, hoopvol,, best, leuk, smakelijk en liefdevol. Nou, daar kan ik het mee doen! Dank u wel en insgelijks.

    Koor

    Vorige week zondag begon voor mij al de kerstdrukte: ik mocht tekstspeaker zijn bij een koor in Koog aan de Zaan dat klassieke composities bracht op bijbelteksten. Ik heb mijn best gedaan en erg genoten van de sfeer, de stemming, de versiering en de verzorging. Het was in de Doopsgezinde Vermaning, een prachtige ruimte.

    Noorderkerk

    In de Hoornse Noorderkerk is op Eerste Kerstdag weer een voor iedereen toegankelijk kerstdiner gehouden. Er was een kleine honderd mensen: een hele organisatie dus. Toch was er nog het een en ander over en dat werd bij ons bezorgd. Onze woongemeenschap is zeker voor een week voorzien van alles wat nodig is. En van de HWK (het Hulpproject van de Westfriese Kerken) hadden we al kerstpakketten ontvangen. Zalig, zo'n kerstfeest!

    Haitink-Callas

    Met mijn jarige Operavriendin was ik bij het concert in Het Concertgebouw van Bernard Haitink en Mitsuko Uchida (Mozart en R. Strauss): geweldig. R. Strauss ben ik nog aan het ontdekken (ingewikkeld), maar als je zijn muziek ziet als een afgeleide van Mahler kom je een eind. En dan die Haitink! 82 en nog geen krimp, althans als alerte dirigent. Daarnaast kreeg ik via een speciale aanbieding van de NRC de bijna complete CD's en DVD's van Maria Callas. Daar geniet ik nu van terwijl ik aan de computer zit. Heerlijk!

    Tuinbouw-Zaadteelt

    Als derde deel in de serie 'Agrarisch Westfriesland', uitgegeven door Het Westfries Genootschap, is nu 'Tuinbouw  en Zaadteelt' verschenen met boeiende tekst en ontroerende foto's. Ik wist niet hoe het tuindersvak (van b.v. mijn vader en grootvader) is ontstaan uit het boerenbedrijf van de veeteelt op de boerderijen doordat de boerenknechts een groentetuintje aanlegden rondom hun (kleine en arme) huisjes. En hoe de tuinderij door de bollenteelt de welvaart van de boeren ging evenaren. En hoe de zaadteelt zich ontwikkelde in Andijk en Enkhuizen. Mijn vader had zelf ook zijn zaadperken in een hoek van zijn land en was commissionair van Nanne Prins in Andijk voor de tuinders van Onderdijk, zodat we maar al te vaak daarheen moesten om bestellingen over te brengen naar onze schuur. Voor mij was dat de eerste positieve oecumenische ervaring: de Prinsen waren ruimhartig en deskundig protestant.

    n.s. Halewien

    Mijn broer Hannes heeft onder dit pseudoniem zijn 'Verzamelde gedichten' uitgegeven. Een prachtige bundel. Ze zijn niet allemaal even makkelijk, maar veel is -zeker voor ons- herkenbaar omdat er zoveel autobiografie in zit. Hij beheerst -beter dan ik- de vrije versvorm maar heeft kennelijk ook gedegen les gehad (op Hageveld en op de UvA) in de traditionele dichtpatronen waar ook hij soms gebruik van maakt. Zijn aanleg komt van moederskant: zij en haar moeder waren erg taalbewust. Mijn vader droeg liever voor en was meer een verteller. Je kunt het slechter treffen!

    Rita Feld

    Het Noordhollandfs Dagblad vraagt wie we uitgeroepen willen hebben tot Westfries van het jaar. Ik heb Rita Feld opgegeven. Zij heeft toch maar de sprong gemaakt van Benningbroek naar Hoorn om de Engelbewaarderskerk te redden en er een stralend uitvaartcentrum van gemaakt, voor alle gezindten beschikbaar. Heel Hoorn-Noord gunt haar die eer.    U kunt nog stemmen!

     

     



  • 9 december 2011 - Sint en Piet - Lazarus - Nannerl - Rijksmuseum - Hoevinudie?

    Sinterklaas

    Sinterklaasavond was in mijn familie dit jaar weer een heerlijk avondje. Bij mijn zus en zwager waren er vijf kleinkinderen over de vloer, de meeste in de leeftijd waarop je van niet-gortig gortig wordt. Mijn bijdrage aan de gezelligheid bestond deze keer uit een quizz en een rijmspelletje, die gelukkig allebei lukten. Iemand begon over het discriminatoire van Zwarte Piet. In het gesprek daarover beseften we plotseling dat ook de Sint-figuur kan worden opgevat als een discriminatie van het bisschopsambt. Want welke moderne bisschop (als die bestaat) wil er nu in onze tijd nog in zo'n ouderwets liturgisch pak worden gepresenteerd?? Ikzelf voel me al een beetje gegeneerd als Erik Odekerke weer eens op de televisie verschijnt!

    Lazarus

    Op 1 december was er in De Huesmolen de voorstelling van 'Lazarus', over daklozen. Ik zat op het puntje van mijn stoel en vond het een uitstekend voorbeeld van geëngageerd toneel. Gelukkig was er een overgrote opkomst, waaronder die van de Hoornse wethouder van sociale zaken. Waarom onze regionale krant er zo goed als geen aandacht aan besteedde, is mij een raadsel. Misschien omdat uitgebreide kranteartikelen tegenwoordig allereerst over onbelangrijkheden moeten gaan: mode, koken en popmuziek. Maar misschien verwijt ik hiermee als de pot de ketel: deze rubriek vinden sommigen ook 'geteut'.

    Nannerl, de zus van Mozart

    Afgelopen maandag zag ik -samen met mijn Opera-vriendin- in 'The Movies', de supergezellige bioscoop in de Amsterdamse Haarlemmerstraat, de film over de ook zeer begaafde zus van Amadeus: Nannerl Mozart. Deze Franse film is historisch misschien niet waarheidsgetrouw maar toch heel boeiend omdat je je met de filmmaker kunt afvragen of het talent van Nannerl niet inderdaad is weggedrukt in de schaduw van haar broer, zoals dat indertijd door de mannendominantie vaak gebeurde. In boeken over Amadeus kom ik die gedachte haast niet tegen, maar misschien is deze film wel een eyeopener. Gelukkig het gezin waarin de meisjes zich niet láten wegdrukken! Al is het gevolg daarvan voor sommige jongens natuurlijk ook heel erg!

    Nova Zembla in het Rijksmuseum

    Inmiddels heb ik -naar aanleiding van de Oerlemans-film- nu ook de Nova Zembla-tentoonstelling van het Rijksmuseum (weer) bezocht. Die viel me erg tegen. Er was maar een klein deel van de teruggevonden voorwerpen van De Overwintering te zien en van het boekje van Tonis Harmansz. geen spoor! Wel was er natuurlijk het 'cedeltje' met de kruithoorn tentoongesteld, de in 1597 in 'Het Behouden Huys' achtergelaten afscheidsbrief van Barends en Heemskerck en de hunnen. Ontroerend en boeiend. De kruithoorn waarin dit document is bewaard gebleven, ziet er niet uit als een veel gebruikt voorwerp en is zelfs enigszins versierd. Is ook dat een aanwijzing dat de overwinteraars een zeker cultureel niveau hadden? Maar verder was er in deze vitrines niets te vinden van de teruggevonden kaarten en boeken. Tot troost hebben we nog even de prachtige Rembrandts bekeken die er nu vanwege de verbouwing tijdelijk vlak bij elkaar hangen, een stralende collectie in al haar pracht, met De Nachtwacht centraal. En.... bij ons vertrek zagen we dat de Lux Borea- CD 'The flute in the ice' met de prachtige fluitmuziek en de gezongen Tonis Harmansz.-teksten waar ik u over schreef, in de museumboekwinkel te koop was voor een kleine dertig euro. Ze weten er daar dus wel van!

    Hoevinudie?

    Een van mijn buren beheert in onze straat een fitnesscentrum en probeert daarmee de gezondheid van veel klanten te bevorderen. Gisteren stopte er vlak voor mijn huis een auto waar een sportlustige jongeman uitkwam met een grote sporttas. En wat denkt u? Meteen na het uitstappen ging hij -de sporttas voorop de auto- eerst eens uitgebreid en diep inhalerend een voor hem kennelijk heerlijke nieuwe sigaret opsteken en verwerken. Gezond of ongezond?



  • 16 november 2011 - Mantelzorg - Overstroming - Kopland - Lazarus - WFG+WBW - Hoevinudie?

    Sintermaarten-mantelzorg

    Met bijzonder veel genoegen heb ik vorige week donderdag, de dag vóór het Sintermaartensfeest, mijn inleiding over deze heilige mantelzorger gegeven in De Truydemanshof waar een grote groep mantelzorgenden uit onze regio bijeenwaren voor een ontspanningsmiddag. De aandacht voor mijn half historisch / half folkloristisch verhaal was zeer groot en mijn 'bespelen' van het publiek (sorry!) lukte prima. Dat kwam ongetwijfeld ook doordat mijn verhaal werd voorafgegaan door een quizz van enkele HBO-studenten over St. Maarten waardoor de zaal al helemaal in de stemming kwam. Ik heb die quizz bewaard -voor wie weet wat voor toekomstige gelegenheid- en thuis ook nog nagemaakt, maar dan toegepast op Sinterklaas. Want dat kan van pas komen op het a.s. heerlijke avondje in mijn familiekring waar van mij altijd een gezelschapsspelletje verwacht wordt. Laat de Sint maar komen!

    Overstroming

    Ook bij ons is er wel eens iets vervelends aan de hand. Vorige week werd ik in alle vroegte uit mijn bed geroepen omdat er overstroming was in de net gerenoveerde keuken van het nieuwe gedeelte dat ik onlangs bij mijn huis heb gevoegd. Een van de koppelingen van de watertoevoer was gesprongen en de boel stond blank. Gelukkig wisten we de hoofdkraan dicht te draaien en was de installateur snel ter plaatse. Maar de laminaatvloer is bedorven. Alles moet eruit en gedroogd en dan een nieuwe vloerbedekking. Ik neem nu maar zeil, want dat schijnt beter tegen watersnood te kunnen. Je weet maar nooit.

    Rutger Kopland

    Afgelopen vrijdag was ik bij een studiedag over onze grote moderne dichter Rutger Kopland, georganiseerd door de universiteit van Utrecht. Een rijke dag met een aantal deskundige en meestal boeiende inleidingen, waarbij de dichter zelf 's middags aanwezig was. Ik dank God dat zulke bijzondere talenten onder ons geboren worden. Ik beveel zijn gedichten -net als die van Willem Barnard=Guillaume van der Graft- van harte bij u aan.

    Lazarus

    Op 1 december is er in het Cultureel Centrum van de Huesmolen (Hoorn-Risdam) een bijzondere voorstelling waar ik zeker naar toega. "Lazarus", over en door daklozen. De Regionale Raad van Kerken heeft deze bijzondere 'happening' naar Hoorn weten te krijgen. Ik hoop dat er veel mensen op af komen. Geëngageerde vormen van toneel, muziek of andere vormen van kunst (denk aan Dario Fo) vind ik altijd boeiend.

    Westfries Genootschap en Westfries Biografisch Woordenboek

    Als lid van de Commissie Geschiedschrijving van het Westfries Genootschap was ik zondag aanwezig bij de middag voor nieuwe leden van het WFG. Op een bijzondere locatie: de oude Bonifatiuskerk (tegenwoordig ''t Kerkhuys") van Spanbroek. Er was een heel gevarieerd en prima verzorgd programma (nieuwe leden worden uiteraard in de watten gelegd!) met filmpjes, gezang, kledingshow, gedichtjes, excursie en presentaties van alle werkcommissies. Ikzelf mocht iets vertellen over het Westfries Biografisch Woordenboek waar ik aan meewerk. Ik raad u aan de site van het Westfries Genootschap eens goed te bekijken. Je wilt dan wel wereldburger zijn, maar kennis van je eigen moedergrond hoort erbij, alleen al uit dankbaarheid.

    Hoevinudie?

    Reve aan Mulisch: 'Hierbij stuur ik je twee vrijkaartjes voor mijn nieuwe toneelstuk, een voor jou en een voor een vriend van je, als die er zou zijn.'

    Mulisch aan Reve: 'Hartelijk dank, ik kom wel naar de tweede voorstelling, als die er zou zijn.'



  • 6 november 2011 - Maandagkoffie - Reünie - Myosotis - Hoevinudie?

    Maandagkoffie

    Afgelopen maandag is ons wekelijkse koffieuurtje herstart. De opkomst was nog niet zo groot maar de gezelligheid niet minder dan vroeger (toen we nog in de bijzaal van de kerk terechtkonden bij de collectetellers Cora Visser en Ben van Bockxmeer). We bespraken daar -meestal zonder geroddel- de afgelopen week en onze ervaringen daarmee. Nu zorgen enkele andere dames dat om tien uur de koffie en de verwarming in het nieuwe 'Westerzaaltje' op de juiste temperatuur zijn. Kom maar eens kijken!

    Reünie

    Ook dinsdag was het 'Westerzaaltje' bezet: mijn seminarieklasgenoten van vroeger kwamen er samen voor een reünie. We doen dat twee keer per jaar en deze keer was ik gastheer. De discussie werd ingeleid door een van ons die zich tegenwoordig 'buitenkerkelijk theoloog' noemt en ging over het moderne levensgevoel. Ik was wel zeer geïnteresseerd maar werd in beslag genomen door mijn verzorgende taak. Echt gekookt heb ik niet, maar met behulp van Deen redde ik het goed: koffie en thee met koek, wijn met zoutjes, soep, slaatje, pudding. En weer koffie, om te kunnen rijden. En lekker in mijn eentje afwassen: met meerderen wordt het alleen maar ingewikkeld. Als vriendenattentie heb ik mijn gasten twee cd's meegegeven: één met de Nova Zembla-liederen waar ik u op 6 juli ll. over schreef en één met het IKON-interview daarover dat op radio 5 te beluisteren was op zondag 23 oktober (zie mijn nieuws van 2 okt.) Dat interview was mij eerder afgenomen omdat ik op die zondag zelf in Spanje aan het site-seeing was in Granada.

    Myosotis

    Vanavond zal ik voor het eerst een avondwake meemaken in 'mijn' voormalige Engelbewaarderskerk, waar nu uitvaartverzorging Myosotis is gevestigd. Ik hoor dat het er daar hartelijk en verzorgd aan toegaat. Voor mij net als voor de vroegere kerkgangers zal het wel een eigenaardige ervaring zijn. Maar de opluchting dat onze kerk zo'n mooie bestemming heeft gekregen en zo prachtig is gerenoveerd, zal wel overheersen.

    Hoevinudie?

    Uit een brief die aan de autoverzekering werd gestuurd: "Met de ter plaatse wettelijk toegestane maximumsnelheid botste ik op een vrouw die mij tegen alle geldende voorschriften in tegemoetkwam!".



  • 18 oktober 2011 - IKONNova Zembla - Reclame - (Wel)lust - Griepprik - Tuin - St. Maarten - maandagkoffie - Gay-dienst - Erasmus - Zorgverklaring - Hoevinudie?

    IKON NOVA ZEMBLA

    Aanstaande zondag, 23 oktober, om 18 uur mag ik op Radio 5 in het IKON-programma Musica Religiosa iets vertellen en laten horen van de achtergrond van de bijzondere CD 'The flute in the Ice' (waar ik in een vroeger nieuwsitem op deze site over schreef). Het verhaal is wonderlijk en historisch heel interessant en de muziek (van de fluit c.s. en de stem) is prachtig en boeiend. Ik heb er vorige week al iets over kwijt gekund in een gespreksgroep: het was een prachtavond.

    Reclame

    Zelden laat ik me iets aansmeren door de TV-reclame: ik vertrouw commercials voor geen cent: ze liegen bij het leven. Maar nu ben ik toch door de knieën gegaan, twee keer nog wel. In navolging van Ruut Gullit heb ik mijn gehoorleeftijd laten testen. Ik kwam boven de 80 jaar uit! Dus zal ik binnenkort wel aan een gehoorapparaat moeten. Mannen kan ik beter verstaan dan vrouwen (lage stemmen beter dan hoge) en dat zou maar tot discriminatie leiden. Bovendien heb ik Audispray gekocht. Dat schijnt beter te zijn dan wattenstaafjes, zeker bij smalle oorgangen die bij ons in de genen zitten. Dus tweemaal bezweken. Ik schaam me wel een beetje.

    Lust en Wellust

    Bij 'De Engel van Hoorn' mocht ik iets zeggen over het verschil tussen "lust" en "wellust". Ik heb maar gezegd dat 'wellust' mij erger lijkt dan 'lust' maar dat vroeger -in mijn opvoeding- alles even erg was en beide zo goed als verboden. Erg veel indruk maakte ik niet: men leek mij niet erg ervaringsdeskundig te vinden. Gelukkig maar.

    Griepprik

    Wij ouderen kregen weer een uitnodiging ons een griepprik te laten geven. Tot nu toe heb ik dat mezelf nog nooit aangedaan, omdat ik nooit griep heb. Maar ik heb mezelf beloofd het wel te laten doen als ik eenmaal griep gehad heb. Als ik dan nog leef, natuurlijk: een lijk loopt geen risico.

    Tuin

    Onze tuin (ook die van Myosotis) ligt er al winterklaar bij. De jaarlijkse bloembollenbestelling is onderweg maar als de herfst zo zacht blijft, is er tot bijna in december nog tijd genoeg om ze te planten. Dat vind ik het aardige van 'winterklaar': ergens denk je dan al weer aan de lente.

    St. Maarten

    Rond 11 november mag ik een inleiding verzorgen op de bijeenkomst van de regionale mantelzorgers. Over St. Maarten, de roem  van alle landen, vanwege wiens begrafenisdag (hij stierf op 8 november van het jaar 397) de kinderen elk jaar 's avonds met een lichtje lopen. Een leuk onderwerp om met elkaar herinneringen op te halen. En het begrip 'mantelzorg' heeft vast daar zijn oorsprong aan te danken.

    Maandagochtendkoffie

    De laatste maandag van oktober -als ik terug ben van mijn vakantie in Spanje-  hervatten we de maandagochtendkoffiegroep (scrabble!). Die kwam tot aan de verkoop van de Engelbewaarderskerk bij elkaar in de ontmoetingsruimte van de kerk bij Cora Visser (na het collecte-tellen) om het weekend te bespreken en voor de gezelligheid. Nu zien we elkaar terug vanaf tien uur in het Westerzaaltje (naast de oude pastorie waar ik woon) dat intussen zo goed als klaar is na de herinrichting. Ook u bent hartelijk welkom. Elke maandag.

    Kerkdienst over homosexualiteit

    De homo/lesbo-dienst vorige zondag in de Noorderkerk was heel goed geslaagd, maar de opkomst had beter gekund. Volgend jaar doen we het weer, dan met andere voorgangers en een ander koor. En dan rekenen we op een massale opkomst! Want die dienst is voor allen bedoeld, niet alleen voor homo's en lesbiennes. We moeten allen meewerken aan de normalisering van homosexualiteit.

    Erasmus

    Ik kreeg van boekhandel Donner in Rotterdam een uitnodiging de presentatie bij te wonen van deel 9 van de vertaling van de brieven van Erasmus. Jan Bedaux vertaalde ze uit het Latijn en dit deel interesseert mij extra omdat het de brieven bevat die er tussen Erasmus en paus Adrianus VI gewisseld werden in verband met het optreden van Luther (januari 1522-april 1523). Maar ja, bijna veertig euro, dat is wel een rib uit mijn lijf!

    Zorgverklaring

    Ik kreeg een tip: als je moeite hebt met de soms te ver gaande medische ingrepen als je lichaam anders niet gered of je leven niet gerekt kan worden (bv. reänimatie), kun je op internet terecht bij zorgverklaring.nl. Dat lijkt me wel wat.

    Hoevinudie?

    Ik zag in de Hoornse binnenstad een winkel waar achter de etalageruit een bordje hing met daarop de volgende tekst: "Inkoop van oude rommel en Verkoop van zeldzame antiquiteiten".

     



  • 2 oktober 2011 - Küng - IKON - Euthanasie - Hoevinudie?

    Hans Küng

    Vanmorgen warempel applaus gehad na mijn preek! Die ging n.a.v. de lezingen van deze zondag over de kritiek op de top van de r.-k. kerk én op onszelf. Ik had het nieuwste boek van Hans Küng, de grote Zwitserse katholieke theoloog, bij de hand: "Is de kerk nog te redden?" (uitg. Ten Have, aug. 2011, ISBN9789025961664, 19.90 euro). Daarin staat een harde en duidelijke diagnose van de levensbedreigende ziekte die de roomse kerk doormaakt en hoe er misschien nog iets aan te doen valt. Ik heb benadrukt dat in de meeste gewone parochies in mijn omgeving er een veelbelovende uitwerking bestaat van het Tweede Vaticaans Concilie, maar dat de top van de kerk daar niet in meegaat. Het is nu erop óf eronder, omdat toekomstgerichte katholieken - zoals ik-  intussen zo goed als los zijn komen te staan van hun officiële superieuren. Die laatsten moeten dan maar uitsterven. Een van de kerkgangers wenste mij 'geduld' toe. Küng gelooft nog steeds in een vernieuwde kerk. Ik help het hem hopen.

    IKON-interview

    Afgelopen woensdag ben ik op uitnodiging van de IKON naar Hilversum gereisd omdat ze een radio-interview wilden opnemen over de wonderbaarlijke CD waar ik u een vorige keer (6 juli) over schreef. Ze waren er met mij zeer enthousiast over (ook over de zanger) en vonden het verhaal over Tonis Harmansz. van Warvershoef als achtergrond van de Nova Zembla-CD bijzonder interessant en zelfs cultureel van grote waarde. De uitzending is waarschijnlijk op zondag 23 oktober in het programma Musica Religiosa van de IKON, dus vlak voor het uitkomen in die week van de film van Reinout Oerlemans waar ze me al een voorvertoning van lieten zien. Ik voelde me bij de IKON zeer welkom -met de taxi gehaald en gebracht!- en kreeg een beste fles wijn en een bijzondere muziekuitgave als dank mee naar huis. Zelf ben ik 23 oktober met vakantie in Spanje (Andalusië) maar er is vast wel iemand die het interview voor me wil inblikken tot ik weer thuis ben.

    Euthanasie

    Komende woensdag zullen we het in onze gespreksgroep hebben over euthanasie. We doen dat aan de hand van tien stellingen die een van ons heeft opgesteld en die we van te voren met een schoolcijfer beoordelen op onze instemming daarmee. Op de bijeenkomst zelf worden eerst alle cijfers opgevraagd en dan gaan de hoogste en de laagste met elkaar in discussie, bijgestaan door de andere aanwezigen. Het blijkt een goede manier om iedere deelnemer bij het gesprek te betrekken. Een van de stellingen luidt deze keer: 'De medische techniek gaat mij soms veel te ver'.

    Hoevinudie?

    Komt een man bij de dokter: "Ik ruik niet zoals ik ruik. Heeft u een advies?" Dokter: "Net doen alsof het niet zo is." Man: "Helpt dat?" Dokter: "Nee, maar dat merk je niet."  



  • 19 september 2011 - Westerzaaltje - Myosotis - Roze Zondag - Bietendag - Hoevinudie?

    Westerzaaltje

    Er zijn intussen al drie groepsbijeenkomsten geweest in het Westerzaaltje (d.i. de ruimte tussen de voormalige Hoornse Engelbewaarderskerk en de daarbijbehorende vroegere pastorie waar nu mijn woongemeenschap is gehuisvest) terwijl het nog niet eens helemaal klaar is. Mevr. Wester zou er trots op geweest zijn! We hebben er wat mooie wandversieringen in aangebracht en natuurlijk ook wat roomse herinneringen. Het Maria-beeld komt er mooi tot zijn (haar?) recht. De houtgesneden kunstwerken van Joop de Waal uit St. Pancras, die we in bruikleen hebben van de fam. Bruggemeijer, vertegenwoordigen het Oude en het Nieuwe Testament: resp. de Belsazar-voorspelling van Daniël 5 (Mene-Tekel-Ufarsim) en de Barmhartige Samaritaan van Lucas 10. Het wachten is nu op de nieuwe hoog-rendementsketel, een extra toilet en keukenblok en de aanpassing van de verlichting. Dat de ingang (naast Joh. Poststr. 28) ook rolstoelvriendelijk moet zijn, is al gerealiseerd.

     Uitvaartcentrum Myosotis

    Vorige week is met aller instemming onze voormalige Engelbewaarderskerk heropend als Uitvaartcentrum Myosotis. Wie had gedacht dat het gebouw zo grondig gerenoveerd en zo keurig ingericht zou worden? Er zijn al honderden mensen een kijkje komen nemen en iedereen was vol bewondering. Tot eind oktober is er elke zondagmorgen van 10 tot 11.30 uur gelegenheid de nieuwe opzet te komen bekijken. U bent van harte welkom: er staan enthousiaste rondleid(st)ers voor u klaar.

    Roze Zondag

    Zondag 9 oktober a.s. zal ook in Hoorn 'Roze Zondag' worden gehouden. Om ons te helpen bij de bewustwording en integratie van homosexualiteit en lesbische aanleg. Ook de Raad van Kerken doet mee. Om 14 uur is er in de Noorderkerk een oecumenische kerkdienst. Ik mag als mede-voorganger de R.K. geloofsgemeenschap vertegenwoordigen. We hopen op een grote opkomst en willen elkaar helpen om over ouderwetse vooroordelen heen te stappen.

    Bietendag

    Komende zaterdag is het weer 'Bietendag'. Dat is een elk jaar terugkerende actie om het uitstekende werk van pastor Dirk de Wit z.g. (+2005) uit Bovenkarspel in Chili voort te kunnen zetten. Het is dit jaar de dertigste keer dat deze dag gehouden wordt. Wat begon met bietenrooien en verderging met fruit-, bollen- en andere agrarische werkzaamheden werd langzamerhand gecombineerd met sponsorloop, fietstocht, klaverjasdrive, viswedstrijd e.d. Je kunt a.s. zaterdag in een fruittuin werken (ze beginnen om 7.30 uur maar je kunt ook later aansluiten) of (gesponsord) wandelen (ong. zeven km.; start: 14 uur bij Oosteinde 114 Berkhout). Om 15 uur begint de feestelijke afsluiting op genoemd adres. Nadere informatie: 0228517836, En zie: www.bietenddag.nl  Het gironummer voor steunbijdragen is: 52.63.53.147 t.n.v. Fondos Solidarios Padre Dirk de Wit te Grootebroek.

    Hoevinudie?

    Vorige week kwam ik in de Stopera (de Iphigeneia-opera's van Gluck) tijdens de pauze een oud-leerling tegen die vroeger op school al heel goed saxofoon speelde. Ik vroeg: 'Doe je dat nog steeds?' 'Nee', zei hij, 'ik ben tegenwoordig boer en heb mijn sax ingeruild tegen een koe. Er komt hetzelfde geluid uit en bovendien nog melk! En je hoeft niet zelf te blazen!' Vroeger had hij in de klas ook al een eigenaardig soort humor.

     



  • 11 september 2011 - Myosotis - Westerzaaltje - Mariabeeld - Peren - 9/11

    Engelbewaarderskerk wordt uitvaartcentrum Myosotis

    Gisteren (10 sept. '11) was het vooral voor de parochianen van Hoorn Noord een historische dag: vijftig jaar na haar geboorte begon de Engelbewaarderskerk haar nieuwe toekomst als uitvaartcentrum: in volle glorie, geheel gerenoveerd en heringericht. Omdat het tevens monumentenweekend was, kwam er een grote stroom belangstellenden kijken hoe het gebouw geworden was. Welnu, unaniem keek men zijn ogen uit: wat een prachtig gebouw, wat een hartelijk sfeer. Voor levenden en voor gestorvenen. In mijn 'woordje' heb ik mevr. Rita Feld gefeliciteerd met haar Myosotis-drieslag: een uitvaartcentrum dat voorlopig verreweg het mooiste is van heel de omgeving, een boeiend twintigste eeuw-monument op de gemeentelijke lijst en een waardige herbestemming van het velen zo dierbare kerkgebouw. Wie had gedacht dat we zo goed uit de (financiële) moeilijkheden zouden komen. Zo zie je maar dat een crisis in onze tijd soms ook tot een nieuwe opzet in de toekomst kan omslaan.

    Westerzaaltje

    Inmiddels zijn we ook haast klaar met het in orde brengen van het zgn. Westerzaaltje tussen de (voormalige) kerk en de (voormalige) pastorie die nu mijn woonhuis is. Woensdag is er al de eerste bijeenkomst: de groep van Hebreeuws lezende dominees. Ik vind het een eer hun gastheer te mogen zijn.

    Mariabeeld

    In bovengenoemd zaaltje staat nu ook het Mariabeeld van de Engelbewaarderskerk opgesteld. Ik mag dat in bruikleen hebben van de parochie. Daaromheen speelt inmiddels ook een bijzonder geheim: Wie is de maker? Ene Hettema uit Amsterdam zoals het bisdom beweert of ene Brandt uit Hoorn zoals diens familie zo goed als zeker weet? Het parochiebestuur onderzoekt de zaak en wil dat beide partijen met bewijzen komen. Ikzelf ben alleen maar blij dat deze mooie Maria onder mijn hoede mag staan, zoals ik al mijn leven lang onder de hoede van de echte Maria mag leven.

    Peren

    Zojuist heb ik de peren in mijn tuin geplukt. Dat hoort inderdaad in de tweede week van september te gebeuren. Het zijn conferences en ze moeten nu nog wat rijpen. 110 prachtexemplaren van één boom! Ik ben zo trots als een pauw: na de overvloedige pruimenoogst van dit jaar nu twee manden vol prachtperen!

    9/11

    Tussen de bedrijven door keek ik naar de herdenking van 9/11. Onvoorstelbaar dat (jonge) mensen dit op hun geweten wilden hebben.



  • 21 augustus 2011 - Uitvaartcentrum - Pruimen - Nova Zembla - Landgoed Hageveld - Hoevinudie?

    Uitvaartcentrum Myosotis

    Vanmorgen kwam de uitnodiging binnen: Onze Engelbewaarderskerk wordt op 10 september aanstaande officiëel door burgemeester Van Veldhuizen omgezet in Uitvaartcentrum Myosotis van Mevr. Rita Feld. De sluiting van ons kerkgebouw lag ons eerst wel zwaar op de maag, maar nu we zien hoe het in nieuwe glorie, uitstekend gerenoveerd en opgeknapt, een zinvolle functie krijgt, zijn we eigenlijk blij dat we er zo vanaf gekomen zijn. Myosotis betekent 'vergeet me niet' en velen van ons zullen daarbij niet alleen hun doden gedenken maar ook hun vertrouwde parochiekerk. Ook de werkzaamheden aan de voormalige sacristie (later: 'het zaaltje van mevr. Wester') vorderen goed. Ik heb al klanten voor de huur ervan per dagdeel aangemeld gekregen, maar die moeten nog wachten tot half september. Dan zal het binnen en buiten ook bij ons klaar en mooi zijn, geschikt voor groepsbijeenkomsten.

    Pruimen voor giro 555

    De pruimenoogst van onze tuin is achter de rug: emmers vol. Mijn keukenvaardigheden zijn erdoor gegroeid: ik ben nu een ster in het maken van jam, gelei en compôte. Wie schetst mijn verbazing: het idee om ze gratis aan de weg te zetten met als voorwaarde een overmaking op giro 555 voor Somalië, vond navolging: in Onderdijk deden de gebroeders Jong die er zeker van gehoord hadden, hetzelfde op de kofferbakmarkt aldaar. De krant was er lovend over. Ziet u nu wel dat ik het evangelie verkondig?

    Nova Zembla: de muziek

    Van Reinout Oerlemans en Radio Vier heb ik nog niets gehoord, maar ze zijn te laat, want intussen ben ik enthousiast ingepalmd door de IKON (afd. Musica Religiosa) die graag een programma wil maken over 'mijn' Nova Zembla-CD. Van een collega, ds. Van Loo van het WFG, kreeg ik de tip om het daar te proberen. Ik hoop dat mijn verhaal over de muziek en de teksten die in "Het Behouden Huys" moeten hebben geklonken, nu een groter publiek zal gaan bereiken. De CD is echt de moeite waard: ik luister er haast elke dag naar en word er rustig van. Zoals die overwinteraars?

    Landgoed Hageveld

    Via een gulle vriendin kwam ik in het bezit van een prachtig en voor mij hoogst interessant boek; 'Landgoed Hageveld in Heemstede, 5000 jaar bewoningsgeschiedenis', van de hand van Frits Hazenberg, zelf een van de nieuwe bewoners van de appartementen die het seminariegebouw tegenwoordig huisvest. Hij heeft de historie van het landgoed waarop in 1923 het kleinseminarie -waar ik leerling en leraar was- gevestigd werd, van de oorsprong af grondig onderzocht en uitstekend en uitvoerig geïllustreerd weergegeven. Dan kom je erachter dat, terwijl de geschiedenis van het Derde Hageveld aldaar al zo'n boeiende geschiedschrijving oplevert, die periode maar een deel van het geheel is geweest: het landgoed heeft heel wat meer aan huizen en groepen meegemaakt. Het is ermee als met mijn eigen huis nu: vóór 1960, toen nog geen Poststraat was, liepen er koeien op deze grond of stonden er fruitbomen. En ooit was er hier eb en vloed omdat er nog geen dijken waren.

     Hoevinudie?

    Mijn dierbaar dagblad, Trouw, ging afgelopen zaterdag falikant in de fout. Gelukkig werd er even aandacht besteed aan de uitgave van Junius' boek Batavia, onlangs uitgekomen in de vertaling van Nico de Glas en gepresenteerd op de feestelijke Juniusherdenkingsdagen hier in Hoorn. Trouw geeft als schrijversnaam "Hadrianus Junius van Hoorn'. Dat betekent natuurlijk dat Hoorn de geboortestad van Junius is. Maar wat staat er verder? "Van Hoorn kreeg de opdracht om de 'Hollandse identiteit' vast te leggen." Alsof Junius zijn (tweede) voornaam was en 'Van Hoorn' zijn achternaam! Zo zie je maar: Ook bij Trouw weten ze niet dat het toen onder meer ontwikkelden gebruikelijk was je familienaam, in dit geval '(De) Jong(e), te verlatijnsen. Ik vermoed zelfs dat ze onze hele Junius niet kennen! Bij 'J. P. Coen van Hoorn' zou zoiets niet gebeuren. Moet dan toch maar Junius op de sokkel?

     

     



  • 4 augustus 2011 - Pruimen - Koperdieven - Geheim - Hoevinudie?

    Pruimen

    Het is pruimentijd. Mijn twee bomen blijken -ik sprak een deskundige- geen Reine Victoria's te zijn (wat ik eerder dacht) maar monsieur Hatif 's. Het zijn Franse wijnpruimen. En die moet je plukken zo gauw de kleur (van de vruchten, niet van de bomen!) van diepgroen overgaat in donkerpaars. Zo gezegd, zo gedaan. De oogst is overvloedig dit jaar. Als grote druiventrossen hangen de pruimen te lonken aan de takken: ik verzamel emmers vol. Het is een wonder hoe ze aan de takken komen, maar net zozeer hoe ik eraf moet komen! Dus gingen de raderen daaien en kwam ik op het idee ze in keurige diepvrieszakjes aan de weg te zetten met een tekst erbij: Gratis meenemen maar dan wel thuis iets overmaken voor Somalië (giro 555). Binnen een uur was de tafel leeg. Toch denk ik dat de voorraad zo groot is dat ik een jammaakster moet inschakelen. Ik ken een hele lieve. Zal ik de potjes heerlijke pruimenjam dan ook aan de weg zetten? Geloof maar dat er heel wat langskomers zo'n potje zullen meepikken. En wie weet is dan Somalië gered! Een ander idee is dat ik pruimenbowl maak voor de verjaardag van mijn zus en zwager. Ik heb een recept, het schijnt niet moeilijk te zijn en in mijn kelder heb ik nog wel wat geschikte flessen drank. Wie weet.

    Koperdieven

    Schande! Afgelopen weekend hebben koperdieven de bliksemafleider van de (vroegere) Engelbewaarderskerk gesloopt en gestolen. We hebben niets gehoord. Anders zouden we er naar het voorbeeld van onze burgemeester op afgegaan zijn, desnoods met hockeysticks. En we hebben dus ook geen foto's om op deze site te zetten. En voor een kollekte tot delging van de parochieonkosten is het nu te laat! Gelukkig komen dieven in de hel.

    Geheim

    Er is een nieuw 'geheim van de Engelbewaarders'. Het Mariabeeld dat mij door het parochiebestuur in bruikleen is gegeven, is volgens de documenten van bouwpastoor Hupperetz en de inventarislijst van het bisdom gemaakt door Renze of Douwe (broers) Hettema uit Amsterdam. Nu kwam een parochiaan me vertellen dat ik de belangstellenden daarover verkeerd had geïnformeerd omdat hij zeker wist dat het beeld gemaakt is door een toenmalige kunstenaar uit eigen kring die nog leeft, Bert Brandt. Ik heb contact opgenomen en zijn familie bevestigt dit. Wie moet ik nu geloven: enkele zeer betrouwbare parochianen of de bouwpastoor z.g. en het bisdom? Ik lig er niet van wakker, maar ik zou het raadsel graag opgelost zien.

    Hoevinudie?

    Op mijn scheurkalendertje stond dat als in de zomer de temperatuur 's avonds niet daalt, je prompt 's nachts onweer krijgt. Ik zat van de week tot laat in de avond te puffen van de zomerwarmte, dus ging ik maar niet naar bed, wachtend op de klappen. Nou, ik had beter koperdieven kunnen gaan vangen want ik heb geen spat donder gehoord. Scheurkalenders en kassiesventers moet je niet geloven, zei mijn opoe altijd.



  • 19 juli 2011 - Kraaij - Verbouwing - Vakantiestad Hoorn - Kookkunst - A flute in the ice - Hoevinudie?

    Kraaij sr.

    Het houdt niet op. Alweer een vertrouwde bekende Nederlander, en nog wel een Amsterdammer, overleden, een groot acteur: John(ny) Kraaijkamp. Het werd me bij het lezen van al die commentaren nog weer eens duidelijk dat ook acteurs -die toch lijken te kunnen doen en maken wat ze willen- afhankelijk zijn van het hun gegeven talent: het moet erin zitten, anders heeft alle 'vorming' geen zin. Hij was een natuurtalent maar ging daar niet gemakzuchtig mee om. Interessant vond ik de opmerking van Pierre Bokma dat hij nooit begrepen had waarom Kraaij zich zo nodig waar wilde maken in het meer 'serieuze' genre: het komische acteren is in wezen immers niet minderwaardig en vraagt misschien nog meer talent en niveau dan het zgn. grote rollen-drama. Het tragische zit ergens in het komische besloten. Ik ben het daar erg mee eens.

    Verbouwing

    Twee appartementen toevoegen aan je huis: ik dacht dat dat in mijn geval een fluitje van een cent was. Maar het valt tegen: de hypotheek, de ambtelijke procedure, de herinrichting, het schilderwerk, de brandveiligheid enz.: alles vraagt zijn tijd. Maar dan heb je ook wat, troost ik mezelf. Ook de renovatie van de Engelbewaarderskerk en de ombouw ervan tot uitvaartcentrum: het is een heel gebeuren, maar je kunt nu al zien dat het prachtig wordt.

     Hoorn: vakantiestad

    De vakantietijd breekt nu echt door: mijn agenda verraadt weinig verplichtingen. Gelukkig staat niet alles stil. Kerkdiensten b.v. zijn er doorlopend. Misschien omdat Hoorn veel vakantiegangers trekt en die soms best geïnteresseerd zijn in een zinnige liturgieviering. Samen met de thuisvakantievierders zoals ik.

    Kookkunst

    Toevallig beschik ik op het ogenblijk over drie soorten aardappelen: eigenheimers, opperdoezen en rode schotse. De laatste soort vind ik het lekkerst. En ik kan erover oordelen want mijn kookkunst neemt -nu ik niet meer zo in de schaduw sta van mijn Rotterdamse zus- met de dag toe: ik ben aardig aan het overschakelen van 'ik moet' naar 'ik mag'. Ik weet het wel: ik ben pas in fase 1: aardappelen. Fase 2 is: groente, fase 3: vlees. Soep en toetjes laat ik aan Deen over.

    A flute in the ice

    Vorige keer schreef ik over de Nova Zembla-CD. Intussen heb ik contact gezocht met Reinout Oerlemans in verband met zijn aanstaande film over De Overwintering en met Hans van den Boom van Radio 4. Ik ben nu in afwachting van hun reacties en zal u op de hoogte houden.

    Hoevinudie?

    Ik heb vannacht gedroomd dat ik dominee geworden was. Vrijzinnig, dat wel. Met een schok werd ik wakker. Moet ik nu naar een psychiater?



  • 6 juli 2011 - Tonis op Nova Zembla - Junius - Roze Zondag - Hoevinudie?

    Tonis op Nova Zembla

    Gisteren is mij iets bijzonder heugelijks overkomen. Ik kreeg uit Noorwegen van Prof. Wahlberg uit Godford (universiteitshoogleraar en conservatoriumdocent in Tromsö) een CD toegestuurd die eigenlijk een geweldige bijdrage is aan onze Vaderlandse Geschiedenis en die mede tot stand is gekomen door een van mijn scripties op deze site. Het zit -kort samengevat- zo:    In september 1871 vond Elling Carlsen uit het Noorse Hammerfest  op Nova Zembla de resten van 'Het Behouden Huys', het toevluchtsoord tijdens de beroemde overwintering van Barendsz  en Heemskerck c.s. Erin ontdekte hij o.a. drie halfvergane 'bewijzen' dat de overwinteraars elkaar hadden getroost met muziek: een fluit, een trommelstok en...een half vergaan exemplaar het liedboekje van Tonis Harmansz. van Warvershoef (waar ik op deze site mijn eerste scriptie over schreef). Alle drie vondsten zijn nu in het Rijksmuseum in Amsterdam. Er is bij een latere expeditie (van Gardiner in 1876) ook nog een trompet gevonden, althans wat daarvan restte. Bij gelegenheid van de opening van een onlangs in Noorwegen gehouden tentoonstelling over oude Hollandse zeekaarten vond Wahlberg het 'rond de fluit-ensemble' Lux Borea bereid de enigszins door het ijs beschadigde (dwars)fluit na te maken ('a wonderful instrument') en met (trommel)begeleiding enkele liederen uit het teruggevonden boekje te spelen en te zingen zoals die waarschijnlijk in 'Het Behouden Huys' hebben geklonken. Er waren er twee die van zingen hielden: Barendsz. zelf en Gerrit de Veer, de latere verslaggever, en twee die de fluit bespeelden: Claes Andries Goutijck en Jacob Jansz. Carsten Hoogwoudt. Pieter Cornelisz. speelde op een fiedel (een soort viool) maar die is nooit teruggevonden net als de trommel. En wie de trompettist en de trommelaar waren, weten we niet. Ze zongen volgens De Veer 'psalmen', ik denk dat hij bedoelde: geestelijke liederen. Goutijck stierf onderweg op de terugreis: misschien was hij al ziek bij het verlaten van Het Behouden Huys en liet hij daarom zijn fluit erin achter. De teksten die ze zongen, bleken -zie mijn scriptie- in de liedboekjes van Tonis voorzien te zijn van melodie-aanduidingen (geen noten) die men (mét noten!) ook kon terugvinden in het werk van Clemens non Papa (1510-1555) en Jacob van Eyck (1590-1657). De laatste nam ze op in zijn Der Fluyten Lust-hof (1644-1649). Clemens heeft er driestemmige muziek op gecomponeerd waarvan de hoofdmelodie nu gebruikt kon worden voor deze (eenstemmige) CD-reconstructie. De exact nagemaakte en door Wahlberg bespeelde fluit (een dwarsfluit) omvat drie octaven en de zanger zingt de teksten (no. 27, 5, 17, 7, 31, 15, 9 en 35 van het boekje) zoals ik die nauwkeurig maar leesbaar heb weergegeven op mijn site. Prachtig om te horen en historisch een waardevolle trouvaille! Prof. Wahlberg schreef me: 'I send you a copy of our new CD, A Flute in the Ice. Your contribution has been very important in this project. You made the texts from Het Suyverlick Boecxken available. Thank you so much!' Ik glunder van trots, dat begrijpt u. We weten nu hoe het klonk toen de overwinteraars op oudejaarsavond 1596 liederen van Tonis Harmansz. zongen op Nova Zembla. Binnenkort op Radio lV?       

    Junius

    De Hoornse Juniusfestiviteiten zijn achter de rug. Geslaagd! Afgelopen vrijdag heb ik genoten van het neo-latinisten symposium in de Hoornse Schouwburg waarop deskundigen uit binnen- en buitenland bijeenwaren. Boeiende lezingen over onze Hoornse beroemdheid Junius. Daarna kwamen we met een grote groep belangstellenden samen in de grote zaal waar Prof. Chris Heesakkers, Nico de Glas (classicus) en Dirk van Miert (Juniusspecialist uit Hoorn) aan het woord kwamen over de drie bij deze gelegenheid uitgekomen prachtboeken: resp. een boek met wetenschappelijke artikelen, een vertaling in het Nederlands van zijn hoofdwerk 'Batavia' en een rijk geïllustreerde biografie. Naast de wethouders van Hoorn en de afgevaardigden van de Hollandse provincies was ook het Hoorns Kamerkoor aanwezig dat o.a. door Willem Woestenburg gecomponeerde liederen op teksten van Junius bracht. Daarna gingen we in optocht naar het geboortehuis, waar een gedenkteken met duidelijke tekst werd onthuld. In de Boterhal -waar een Juniustentoonstelling was- kregen we een borrel en een boek (de biografie). 's Avonds eindigde de drukbezochte Juniusstadswandeling ook op een tentoonstelling: in het Pakhuis van Oud-Hoorn. De dag erna was er feest in de Juniusstraat: onthulling van het gecorrigeerde straatnaambordje, dans en muziek (o.a. draaiorgel), grote straatfoto's en expositie van oude lokatieopnamen. En koffietafels met allerlei lekkers. Geslaagd! En nu maar hopen dat Coen vervangen wordt door Junius!        

    Roze Zondag

    Zondag 9 oktober is het Roze Zondag. Dat is heel wat anders dan Gay Parade. Het draait hier in Hoorn dan om een niet-exhibistionistische oecumenische kerkdienst in de Noorderkerk waar alle kerken  van de Regionale Raad van Kerken aan meedoen en waarin de (natuurlijke) homosexualiteit aan de orde wordt gesteld. Goed dat daar aandacht voor is want bijna alle kerken hebben in het verleden (en nu nog?) sterk bijgedragen aan het taboe op dit punt. Ik ben gevraagd namens de RK Parochie mee voor te gaan in deze viering, samen met de dominees uit andere kerken. Preken over dit onderwerp zou ik moeilijk vinden, maar dat doet in dit geval een dominee. Toch heb ik me er al wel in verdiept want ik ben op verzoek van de redaktie bezig met een artikel over 'Homosexualiteit op Hageveld" voor het komende jaarboek van de Reünistenvereniging Hageveld, het voormalige klein-seminarie van het bisdom. Ik heb er natuurlijk als student en als leraar daar wel het een en ander van meegemaakt. en waargenomen.   

    Hoevinudie?

    Interviewer aan Madonna: Wat zou u het liefst lezen op een onbewoond eiland? Madonna: een getatoueerde matroos! Madonna aan interviewer: Welke verfrissing kan ik u aanbieden? Interviewer: Een Dame Blanche!                                                                                                                                 



  • 20 juni 2011 - Familieplaatje-Sluiting-ICT-Genealogisch-Hoevinudie?

     

    Familie?

    Hoevinudie?   Er is een boek verschenen van iemand die hopelijk geen familie van me is.. Het gaat over managers die advies nodig hebben bij het buiten spel zetten of activeren van iemand waar ze mee zitten. En ik maar denken dat het wel goed zit tussen mijn familie en mij!

    Sluiting

    Zojuist ben ik teruggekeerd van de notaris i.v.m. de aankoop van de tussenruimte tussen mijn huis en de Engelbewaarderskerk. Tweede Pinksterdag hebben we er de laatste viering gehad. Met grote opkomst en veel publiciteit: TVNoordholland, RadioNoord, RadioHoorn, NHD-DWF enz. Vooral het artikel in het NHD vond ik prima. De titel was een citaat uit mijn preek: 'Alles wat leeft, is tijdelijk'. Dat we de vijftig jaar niet gehaald hebben, was voor een van onze meer filosofisch ingestelde parochianen aanleiding om op te merken: "Tja, je bent soms eerder dood dan je denkt". Maar dat is voor ons toch wel een bitter soort humor. Ik ga nu mijn nieuwe aanwinst inrichten: tafels-stoelen (voor vergaderingen), orgeltje, stapelbare stoelen en muziekstandaard voor de dirigent (voor koorrepetities), bestek voor koffie en thee enz. en het moeder en kind-Mariabeeld dat ik van de kerk in bruikleen heb gekregen. En er komen nog wat herinneringen aan de wand. We noemen het 'het Westerzaaltje', insiders weten waarom.

    ICT

    Van een ingewijde in de geschiedenis van onze omgeving kreeg ik een tip: op internet is er een site die oude geschreven documenten toont 'van papier tot digitaal'. Ik stond ervan te kijken wat ze daar allemaal al op hebben gezet. Dat bespaart een heleboel bezoeken aan archieven als je iets uit de oude tijd wilt napluizen. Wel vraagt het wat ervaring in paleografie: handschriften zijn voor niet-insiders vaak moeilijk te lezen.

    Genealogisch

    Van de week kreeg ik een aardige mail van pater Jan Appelman, emeritus Mill Hill-father in Oosterbeek. Zijn en mijn voorouders zijn in 1761 verwant geraakt, had hij in de boeken gevonden. Hij had in Apeldoorn de Mormonen-bibliotheek geraadpleegd en kreeg daar verbinding met het oude doopboek van de parochie Wervershoof. Jacob Weel, zoon van Simon Jacobszoon Weel, wonende in Onderdijk onder het Rechtsgebied van Medemblik, trouwde op 25 januari 1761 in de kerk van Wervershoof met Neeltje Appelman uit Wervershoof. Ze kregen zeven kinderen, van wie de oudste (uiteraard Simon) nog geen twee jaar werd. Ik heb wel eens gedroomd dat ik in de Franse Revolutie-tijd leefde. Dan had ik dus een van díé zes Welen moeten zijn.

    Hoevinudie?

    Eigenlijk ben ik niet zo gek op limericks. Ze zijn vaak zo gekunsteld in elkaar gedraaid en de humor is niet altijd even sterk. Laat ik nu in de dagboeken van mijn geliefde dichter Willem Barnard een door hem gemaakte limerick tegenkomen! En nog een roomse ook! Een beetje aangepast luidt hij als volgt: God hield van Brigitta, een Zweedse, // want alles wat slecht was vermeed ze // haar ziel nam een keer // want eerst had ze'n heer // en alwat die leuk vond, dat deed ze.



  • 6 juni 2011 - N.a.v. - Sluiting - Tuin - Pinksteren - Hoevinudie?

    N.a.v. vorige keer

    Vorige keer schreef ik u over twee programmapunten in mijn agenda die me nog te wachten stonden: Oostereiland en Raad van Kerken. Beide pakten goed uit: het oude Krententuincomplex in Hoorn is omgetoverd in een modern geheel van voorzieningen en toch is de antieke architectuur volledig gerespecteerd. Een van de leidinggevenden bij dat proces van herbestemming is Liesbeth van Apeldoorn die ons rondleidde. Een unieke ervaring. Ik ga er vast binnenkort met belangstellende gasten naar toe: je kunt er eten, films bekijken, museum bezoeken, je laten informeren over Hoorn bij de VVV en eventueel logeren. Vroeger werd Hoorn (net als Brugge indertijd) het 'dooie stadje' genoemd, nu: die tijd is wel voorbij!       De avond van de Raad van Kerken Hoorn e.o. was ook een boeiende. De heer Hulsman benadrukte vooral dat nogal wat kranten een verkeerd beeld geven van wat er in Egypte (en Syrië) aan de hand is: men gaat vaak uit van een eigen verouderd zwart-wit patroon, b.v. over Moslims en Kopten. Hij beval het boek van E. Mulder aan: 'De omstreden bronnen van de Islam' (2009).

    Sluiting van de Engelbewaarders

    Volgende week maandag is de laatste eucharistieviering in de Engelbewaarderskerk van Hoorn. Ik heb de preek die ik dan mag houden, laten corrigeren en aanvullen door een aantal -heel verschillende- kennissen. Dat schijnt uitzonderlijk te zijn. Sommigen vinden een preek maken eenmanswerk. Maar ik ben blij met de reacties die ik al gedeeltelijk verwerkt heb. We zouden toch "De kerk, wij samen" zijn?

    Tuin

    Met de aankoop van het tussenstuk tussen de E-kerk en mijn huis word ik ook een heel stuk tuin rijker. Nu is dat nog meer een grasveld, maar mijn broer-met-de-groene-vingers zal er met zijn vrouw en mijn andere broer die hovenier is geweest, vast een mooi geheel met de rest van onze tuin van maken. En ik maar bewonderend kijken en geen poot uitsteken! Ja, zeg, ik ben de oudste!

    Pinksteren

    Pinksteren op komst: dit jaar bijzonder laat. 'De doorbraak van de volheid van het aardrijk' in de natuur is al haast weer voorbij! Maar goed: de pruimen en de peren moeten nog komen.

    Hoevinudie?

    Mijn dagkalendertje geeft me niet elke dag een prettige ochtendkick. Maar vorige week werd ik een stuk wijzer. Er stond het volgende: 'Wist u dat het aantal botten in een menselijk lichaam 206 is? De hand en de voet nemen hiervan het grootste aantal voor hun rekening, namelijk respectievelijk 54 en 52.'  Ik vroeg aan mijn huisgenoten het aantal te schatten. Er was er één die bijna precies het juiste getal noemde. Die noemen we nu: 'onze geleerde''!

     



  • 18 mei 2011 - Hotel Mariakapel - Giethoorn en Schokland - Apostolisch - Oostereiland - RvK Hoorn - Hoevinudie?

    Hotel Mariakapel

    Vorige week kreeg ik onverwachts een bijzonder verzoek: drie vrouwelijke artiesten die enige tijd logeerden in het nu als kunstenaarshotel ingerichte deel van ons oude Mariaklooster (later: Weeshuis) in de Achterstraat, wilden graag wat meer weten van hun tijdelijke domicilie en de aangrenzende Mariakapel. Ze hadden op deze site mijn 'scriptie' over 'De geestelijke gebouwen in Hoorn' gevonden en wilden me uithoren over hun verblijfplaats. Ik ernaartoe. De drie gratiën bleken uit verschillende landen te komen en in verschillende kunsten afgestudeerd te zijn: uit Rusland (architectuur), uit Frankrijk (textiele werkvormen) en Zwitserland (visual arts). Opvallend vond ik dat ze het graag in het Engels hadden, terwijl er toch twee franstalig waren. Gelukkig had ik kortgeleden juist een scriptie van een VU-studente, Rosaly Klaver, toegestuurd gekregen (in het Engels) die over de Hoornse 'monasteries' ging, dus ik kwam beslagen ten ijs. Ze waren heel aandachtig en geïnteresseerd en we hebben na de inleiding de omgeving verkend: hartje Hoorn heeft nog genoeg restanten van de zeven zuster(s)kloosters. Ik heb ze natuurlijk ook verwezen naar het vroegere mannenklooster Pietersdal, een juweel. Leuk, zoiets.

    Giethoorn - Schokland

    Afgelopen zaterdag hadden we Engelse Rotaryvrienden in Hoorn en we gingen naar Giethoorn en Schokland. Beide excursies bevielen me: het punteren met 'de kloet' en het door mij nog nooit verkende voormalige Zuiderzeeëiland. Die kloet was overigens korter dan bij ons thuis vroeger, waardoor we op het meer, door de tegenwind afgedreven, geen grond meer voelden, zodat we moesten worden opgehaald door een motorboot. In Giethoorn hebben ze bovendien lekkere kroketten, in Engeland tot mijn verbazing onbekend. Schokland is een aanrader: historisch en geografisch heel speciaal. Ik zeg: doen!

    Apostolisch Genootschap

    Eerlijk gezegd was ik altijd geneigd om te zeggen dat Hoorn-Noord maar één kerk had: onze Engelbewaarderskerk. Maar afgelopen zondag liet de Apostolische Kerk van de Hogerbeetsstraat, die zich tot nu toe altijd wat teruggetrokken opstelde, van zich horen: er was een open dag met een hartelijke ontvangst van belangstellenden, een voor iedereen toegankelijke 'eredienst' en een informatief programma met lunch, discussie, workshop en kinderopvang. Ik hoorde later dat er in Hoorn en in Westerblokker twee verschillende Apostolische gemeenschappen zijn; tot nu toe zeer teruggetrokken en geen lid van de Raad van Kerken. Maar dat die van Hoorn zich nu meer oecumenisch en open ontwikkelt, waardoor er nieuwe contacten kunnen ontstaan. Ik zal er op de bijeenkomst van de Raad van Kerken morgen over vertellen.

    Oostereiland

    Komende vrijdag mag ik met een flinke groep belangstellenden mee naar het nog niet eens opgeleverde Oostereiland hier in Hoorn. Vroeger was daar De Krententuin, onze penitentiaire inrichting, maar nu is het een gemoderniseerd historisch complex met voorzieningen van allerlei aard: musea, hotel, woningen, restaurants enz. Er is veel aandacht besteed aan de architectuur omdat men het modern én historisch wilde hebben. Ik ben zeer benieuwd.

    Raad van Kerken

    Volgende week woensdag staat ons een boeiende avond te wachten: op de jaarlijkse jaarvergadering van de Hoornse en Regionale Raad van Kerken komt drs. Kees Hulsman spreken over de actuele situatie in Noord-Afrika en Egypte. Hij is daar vaak geweest en kan dus uit eigen ervaring spreken. Wie had gedacht dat we in deze jaren zo met zich daar afspelende revoluties en met de ontwikkelingen in de Islamwereld te maken zouden krijgen? Ik ben geneigd om te zeggen: Dat ik dit nog mag meemaken! Woensdag 25 mei om 20 uur in Het Foreestenhuis (Grote Oost).

    Hoevinudie?

    Grafschrift op een luie collega:

    HIER RUST IN VRED' EEN KAPELAAN     DIE NOOIT IETS ANDERS HEEFT GEDAAN  !                 



  • 4 mei 2011 - 4 mei - Obama - tussenruimte - duif - Lorca - Hoevinudie?

    4 mei

    Naar mijn gevoel beleven we in deze weken het jaarhoogtepunt. Toch al vanwege de doorgebroken lente, maar dit jaar bijzonder omdat daar mee samenvallen de heerlijke buitentemperaturen, de geestelijk indringende Goed Week, de Paasvreugde, koninginnedag (deze keer samen met de Engelsen) en bevrijdingsdag en natuurlijk de 4 mei-gedenkdag die ik nadrukkelijk in ere houd -met de vlag halfstok en de stille tocht- omdat ik me 'de oorlog' herinner. Ik mag dan wel een kind geweest zijn toen: het geheimzinnige van de ondergrondse (waar onze familie aan meedeed) en de ellende van de hongerwinter (met gaarkeuken en Wieringermeervluchtelingen) blijven me altijd bij. Ik wou dat iedereen in een van zijn of haar handpalmen tatoueerde: OORLOG MOET NIET. Het mag ook in allebei.

    Obama

    Ik heb me vaak afgevraagd waarom de Amerikaanse veiligheidsdiensten niet even snel de misdadigers die deze wereld voor sommigen tot een hel maken, uitschakelen. Ze hebben toch een overmacht aan intelligente apparatuur en organisatiedeskundigen? Nu ik met vreugde zie hoe Obama Osama heeft verwijderd, begrijp ik wel dat zoiets niet een kwestie van 'even snel ingrijpen' is: er is veel voorbereiding bij nodig. Maar het loont de moeite om het zo nu en dan te doen!

    Tussenruimte

    Intussen zijn we hier druk bezig met de voorbereiding van de ontruiming van de Engelbewaarderskerk. Derde Pinksterdag is de grote uitruiming. Het 'tussenstuk' tussen mijn huis en het kerkgebouw, dat ik gekocht heb om bij mijn project te voegen, krijgt ook een ander aanzien: een bijeenkomstzaaltje en een bewonersappartement. De installateur vond gelukkig dat mijn plannetje uitvoerbaar was. Een duidelijk idee voor het ons toevallende tuingedeelte hebben we nog niet, maar het tuinschuurtje is al aan ons overgedragen.

    Duif

    Toen ik van de week een groep Rotarians mocht ontvangen voor een borrel in mijn tuin, merkten de natuurliefhebbers onder hen al gauw op dat er een tortelduif nestelt in een van mijn bomen. Trouw zit het vrouwtje -want dat zal het wel zijn- op het slordig gemaakte nest in de prunusboom. Ik heb er wat voedsel en water in de buurt klaargezet, maar tot nu toen wijkt ze geen moment van de eieren. Zou zo'n aanstaande moeder eerst veertig dagen vasten?

    Lorca

    Deze zomer zal ik wel niet erg aan vakantie-houden toekomen: veel assistenties en betrokkenheid bij de Engelbewaarderskerk. Wel ben ik met enkele vrienden intussen ingeschreven voor een oktoberreis naar Spanje, naar het gebied waar de grote dichter en toneelschrijver Frederico Garcia Lorca heeft geleefd. Het is een reis van de universiteit van Nijmegen met een uiterst deskundige begeleiding, net als vorig jaar bij de Dante-reis. We hebben er veel zin in en lezen natuurlijk alvast alles wat los en vast zit over Lorca.

    Hoevinudie?

    Jantje steekt op school zijn vinger op. "Wat is er, Jantje?" Jantje: "Juf, de maan is veel nuttiger dan de zon!" "Hoezo, Jantje?" Jantje: "Omdat we 's nachts meer licht nodig hebben dan overdag. Want dan is het al licht!".



  • 21 april 2011 - Kloklodenkast

     

    Deze keer geen nieuwtjes maar een kort artikel over een boeiende kast in de Noorderkerk van Hoorn.
    Om de paasdagen mee door te komen!

     

                       In de Hoornse Noorder- of Mariakerk aan het Kleine Noord bevindt zich naast de binnenkant van het voorportaal  (dus aan de westzijde van het gebouw) een heel speciale inbouw: een kloklodenkast. Als je dit woord bij Google intikt, lijkt het wel of zoiets iets speciaals is van Hoorn: zowel deze als die van de Hoornse Oosterkerk worden als eerste genoemd.  De kast waarvoor ik in dit korte artikel uw aandacht vraag, dateert uit 1725, tenminste van dat jaar is het uit vier korte gedichten bestaande gekalligrafeerde opschrift op het kleurrijk beschilderde houten beschermschot. De kast is dus niet echt oud: die van de Oosterkerk is van 1612. Het doel  van zo’n kast was het opvangen van de twee zware loden die als ze hun tocht van boven naar beneden hadden volbracht, op de grond neerkwamen. Zeker als door de zware last de touwen zouden breken, was dat een noodzakelijke voorziening: de eronder liggende grafzerken mochten niet beschadigd worden. De loden zelf hadden als functie door hun langzaam neerdalen het uurwerk van de buiten uithangende wijzerklok gaande te houden, zoals we dat kennen van de klokloden van de uurwerkklokken die onze binnenkamers sieren. Ze moesten dus regelmatig omhoog getrokken worden, maar door de hoogte van de kerk was dat niet elke dag nodig. Gelukkig maar, want het was een werkje waar enige spierbalkracht voor nodig was. De loden, die misschien nog uit de middeleeuwen stammen, waren zwaar: als ze zouden vallen, konden ze ernstige schade veroorzaken. Waarschijnlijk heeft men om die reden rond 1725, toen de grafstenen rijker en deftiger werden dan in de voorafgaande tijd, besloten een loden(opvang)kast te plaatsen. Op de bodem van de kast ligt voor de veiligheid een laag zand en Monumentenzorg heeft daarop nog weer een serie dakpannen geplaatst ter extra bescherming.
                    Ik begin erover omdat ik via mijn collega, ds. Mataheru, de vraag van een zijner gemeenteleden kreeg doorgespeeld of ik wilde uitzoeken of de tekst van het opschrift zoals die via internet wordt verspreid en die ontleend is aan de informatie die door de Stichting Noorderkerk is uitgegeven, wel klopte met het origineel. Dit bleek niet zo te zijn. De verspreide tekst bleek afkomstig van een slordige lezer. De eerste drie gedichten zijn in het Nederlands en daarvan is de weergave zo goed als correct. In het origineel staan echter enkele spatiefouten, die in mijn hier volgende weergave heb gecorrigeerd. De betekenis van het geschrevene is mede daardoor gemakkelijker te begrijpen.

    Al Adams nageslagt, hoe laag hoe hoog verheven,
    Haar levensloop daalt ook, als desen naar beneen.
    Een soet en net vertoog, is ’t uurwerk van dit leven:
    Soo haast het onrust stilt, volgt rust en doot met een.
    Totdat Godts almagt eens dat lood weer op sal winden
    Om eeuwig sonder rust de ware rust te vinden.

    Wie denkt niet op de tyd en ’t lopen van dees looden
    Dat hy eens sterven moet en gaan soo tot de dooden

    Het opgewonde lood door ’t onrust voort gedreven
    In swaarte neergedaalt, ’t welk op sijn tijd loopt af,
    Vertoont, hoe ’t Lighaam door veel onrust in dit leven,
    In sorgen afgemat sijn ruste vint in ’t graf.

    Enkele noten: regel 1: Al=Geheel; r.2: Haar=Zijn (was toen gebruikelijk); als=zoals; r.3: soet=mooi; net=keurig, verstandig; vertoog=onderwijzing; r.4: Zo gauw het (= het uurwerk) onrust doet stilvallen, volgen tesamen rust en dood.; r.7: op=naar aanleiding van; r.8 soo=dus; r.9: onrust was toe kennelijk onzijdig; r.12: In=Onder.

    Het Latijnse gedicht dat daaronder volgt, moet bij nader inzien als volgt gelezen worden:

    Ut currente rota terram descendere ad imam
    Mole sua et sisti pondera pressa vides
    Corpora curarum sic mole gravata sepulcro
    Inveniunt requiem contumulata suam.

                            Vier redelijk geslaagde hexameters! Mijn vertaling luidt als volgt: Zoals gij bij het ronddraaien van het uurwerkrad de omlaaggedrukte gewichten naar de diepe grond ziet dalen door hun eigen zwaarte en dan blijven stilstaan, zo vinden lichamen die door de last van de zorgen bezwaard waren, doordat ze samen (met die zorgen) begraven werden, hun rust in het graf.
                            Nog een aanvulling: de teksten lijken het resultaat te zijn van een soort prijsvraag of competitie. Met als opdracht: schrijf in het Nederlands of in het Latijn een opschrift in verzen (dus in een juist metrum en in het Nederlands op rijm) op de kloklodenkast. Ik maak dit op uit de vier verschillende lettertypen in de geschilderde weergave en uit de van elkaar onafhankelijke inhoud van de stukken die overigens op hetzelfde neerkomen: in het graf komt (net als bij het daaleinde van de loden) niet alleen je zware lichaam maar ook je psychische last tot rust. Alleen in het tweede vers komen de lasten van het leven er niet aan te pas! En alleen in het eerste vers zit een verwijzing naar God en de eeuwigheid, haast als een toevoegsel! 



  • 6 april 2011 - Juniuswinkel - Pinksteren? - WFG - 12 april - Lente

    Juniuswinkel-Juniusstraat

    Veel Hoornse inwoners en bezoekers van onze stad zullen het al opgemerkt hebben: in  de Nieuwstraat (nummer 12A) is de zgn. 'Juniuswinkel' verschenen. Dit statig historisch pand wordt binnenkort geopend om het te renoveren Westfries Museum tijdelijk te vervangen. Wij van het Junius-comit vinden het een prima beslissing om in dit Juniusjaar -hij werd geboren op 1 juli 1511- ook op deze manier aandacht aan de grote Hoornse geleerde te besteden. Het pand vertoont al op alle ramen van de voorgevel in grote letters zijn naam. Toch goed dat hij zijn familienaam verlatijnst heeft: ook internationaal doet die het veel beter dan het wat simpele (de) Jong(e). Inmiddels is er in Hoorn Noord via het wijkcentrum ook een planning gemaakt van de viering van zijn vijfhonderdste geboortedag: de Juniusstraat zal op zaterdag 2 juli geheel versierd en feestelijk betrokken zijn bij de aandacht voor deze trots van Hoorn. Ik heb al horen roepen: "Weg met J.P.Coen, leve Junius!"

    Pinksteren?

    Rond de pinksterdagen zal waarschijnlijk de verkoop rondkomen van de Engelbewaarderskerk aan een onderneming die er een uitvaartcentrum van zal maken. Het gebouw blijft op die manier ook als gemeentelijk monument bewaard. De Hoornse parochie heeft nog heel wat kopzorgen om alles zo te regelen dat zo'n historisch moment keurig verloopt. Zelf ben ik er ook bij betrokken. Niet alleen als oud-pastor maar ook omdat ik 'het tussenstuk' (de voormalige sacristie) zal kopen om bij mijn huis (de voormalige pastorie) te voegen. Zoiets vraagt nogal wat 'regeling'. En dat op mijn oude dag! Er hoort ook een stuk tuin bij, maar daar heb ik familie voor!

    WFG

    Vanwege het Westfries Genootschap waren we vorige week in "De Moriaan" in Warmenhuizen. Dat is naar verluidt de oudste nog in gebruik zijnde herberg van Noord Holland (van vr 1627), in elk geval van groot West Friesland. En het pand is uitstekend geconserveerd: er hangt een prachtige historische sfeer. Door het zonnige lenteweer wandelden we bovendien het dorp in naar de oude Ursula-kerk die vorig jaar uitstekend gerenoveerd is. De moeite waard om kerk en dorp (en herberg!) eens met een bezoek te waarderen. Het woord 'moriaan' kan 'kleurling' maar ook 'gaper' betekenen in de zin van 'iemand die zijn mond wijd opent om een (Oosters-Arabisch) medicijn in te nemen.

    12 april

    Mijn verjaardag valt dit jaar ruim vr Pasen. Dus in de vastentijd. Ik ben vrijzinnig genoeg om er toch wat aan te doen. Maar ik heb mijn familie wel op de zondag ervr uitgenodigd, indachtig de vroegere regeling dat er op zondag niet gevast hoefde te worden!

    Lente

    Ik tracteer u op een heerlijk gedicht van Jan Hanlo (1912-1969):

    Het was half vijf 's morgens in April / Ik liep, en floot de St. Louis Blues / Maar ik floot die op mijn eigen wijze / Al fluitend dacht ik: mocht mijn fluiten / gelijken op de zang van de grote lijster / En waarlijk, na enige tijd geleek mijn / fluiten van de St. Louis Blues / op de zang van de grote lijster: / turdus viscivorus                    



  • 22 maart 2011 - Engelbewaarderskerk Hoorn-Noord - Bijbelgroep Den Helder - Engel van Hoorn - Japan-Libië - The king's speech - Hoevinudie?

    De Engelbewaarderskerk in Hoorn-Noord

    In het nieuwe nummer van het kwartaalblad van Oud-Hoorn doet de hoofdredacteur-voorzitter het voorkomen dat mede door mijn artikel over de Engelberwaarderskerk in zijn blad (en op deze site) het gebouw op de gemeentelijke monumentenlijst is gekomen, waardoor het voor de toekomst bewaard blijft. Misschien wat te veel eer, maar ik ben als oud-pastor van Hoorn-Noord wel zeer ingenomen met de nieuwe bestemming die het gebouw, naar verwacht wordt, na de verkoop gaat krijgen: uitvaartcentrum. Zelf ben ik van plan de voormalige sacristie (met het zaaltje van Mevr. Wester!) te kopen en bij mijn huis te voegen, zodat mijn opvangproject over nog wat meer verhuurbare ruimte gaat beschikken. Alles op een rij: iedereen blij!

    Bijbelgroep Den Helder

    Vorige week had ik een prachtige avond in Den Helder. George Martens (vroeger WFG) is daar pastor maar tevens vlootaalmoezenier. Als zodanig moest hij tijdelijk naar de Nederlandse militairen in Afganistan. Hij had mij gevraagd hem te vervangen in zijn Helderse bijbelgroep. Dat heb ik graag gedaan. Het ging over 'inspiratie' en het was een zeer belangstellende en hartelijke groep. Inspiratie heeft niet alleen met de bijbel te maken maar met alle literatuur, ja met alle kunst en zelfs met ieders 'zin om wat origineels te gaan maken of doen'. Ieder van de aanwezigen had wel een voorbeeld. In verband met de voorbereiding van deze avond kreeg ik een paar keer een mail uit Afganistan. Wel ja, geen enkel probleem: www. betekent wereldwijdweb. Het blijft een wonder.

    Engel van Hoorn

    Eergister was ik bij 'De Engel van Hoorn'. Dat is een vaak boeiende bijeenkomst op zondagmiddag in de Hoornse Noorderkerk waarop o.l.v. ds. Rudolf Kooiman een bepaald thema wordt bediscussieerd met korte inleidingen, passende muziek en een column. Het ging deze keer over: Wat is voor jou belangrijk, wat zou je willen doorgeven aan je nageslacht?  Volgens mij twee thema's die niet hetzelfde zijn, maar dat kwam niet in mindering van de vruchtbare gedachtenwisseling. En de column van Ton Heijboer die aansloot bij het evangelie van de zondag (het Tabor-verhaal) was voor mij een hoogtepunt: vertellen is meer waard dan tellen en een droom op de achtergrond van meer belang dan 'leven buiten Gods gloria'. 

    Japan-Libi

    De mensen die ik sprak, waren vorige week allemaal diep verontrust i.v.m. Japan: de natuur en de techniek blijken soms onze vijand te zijn. Maar een paar dagen later was het Libi wat de klok sloeg. Tegen de grotere natuurkrachten begin je weinig, maar tegen een dictator hopelijk genoeg om hem klein te krijgen.

    The King's Speech

    Gistermiddag ben ik naar 'The king's speech' geweest. Ik heb geen verstand van filmtechniek. Of een film 'goed gemaakt' is of nogal stuntelig, kan ik niet beoordelen. Maar dat een historisch onderwerp -het stotteren van de tweede keus-koning van Engeland vlak voor de Tweede Wereldoorlog- zo indringend en hoopgevend werd verfilmd, maakte ook op mij diepe indruk. En dat je je afwijkende natuur niet moet wegdrukken maar moet gebruiken, dat besef ik nu nog beter. Al wist ik dat al sinds ik mijn eigen linkshandigheid inzet om afwisselend links en rechts te schrijven en een (aard)appel ongegeneerd met mijn linkerhand durf te schillen. Alleen een kruisteken maak ik nog steeds met rechts!

    Hoevinudie?

    Uit een brief: P.S.: Laat mij het even weten als je deze brief niet ontvangen hebt.



  • 7 maart 2011 - (Voor)vastentijd - CDA - Humor - Hoevinudie?

    (Voor)vastentijd

    Zoals ik u de vorige keer al vertelde, heb ik dit jaar de ouderwetse voorvastentijd gemist. Vroeger kon je bij een late Paas (als het kerstgevoel was uitgesneeuwd) geestelijk een gevoelige tussenperiode meemaken bij het krieken van de lente. Maar goed, het is nu zover: Carnaval, Aswoensdag en Vastentijd. Ik heb nog eens geneusd in het boek van pastoor Bik -waar ik een gedeelte van als 'scriptie' heb opgenomen op deze site onder de titel "Kerstgegevens"- en ik vond daar weer een paar wonderlijke gegevens i.v.m. het begin van de veertigdaagse vasten. Wist u dat vroeger, voor het Carnaval losbarstte, er soms een uitvaartdienst voor 'het Alleluia' werd gehouden? Deze liturgische vreugdekreet moest wegwezen tot Pasen en werd dus in de vorm van een ''lijk van bordpapier" op een baar onder een rouwdeken voor in de kerk gezet met allerlei huilende 'krijters' eromheen die onder tranen zingend afscheid namen van 'Alleluia', onze dierbare zangersvriend. Het is maar dat u het weet! In het boek stond ook dat het woord 'carnaval' -ook al doet het officile etymologische woordenboek daar niet aan mee- wel degelijk ook kan zijn afgeleid van 'carrus navalis'. Er was, vooral in havensteden, een oeroude traditie dat bij het door de dooi loskomen van de schepen in de haven n schip op een kar -versierd en bevolkt door narren- als 'blauwe scute' door de stad werd gereden al teken van het begin van het vaarseizoen als de winter voorbij was. "Carne levare" (afzien van het vleeseten) heeft dus geen alleenrecht. Verder verstrekt Bik de nodige gegevens over Aswoensdag: o.a. dat de dan gebruikte as zowel van verbrande palmtakjes (soms die van vorig jaar) afkomstig kan zijn als van de in rook opgegane sigaren van de pastoor!

    CDA

    Toen we in het gezelschap waarin ik verkeerde de verkiezingen nabespraken onder het genot van een goed glas wijn, kwam ik ertoe mijn 'oplossing' voor het CDA in de groep te gooien: ze moeten het CDA omzetten in de "OEP": de OECUMENISCH-EUROPESE PARTIJ. Dan weet je tenminste waar je op stemt: vr erkenning van iedere positieve (eventueel: godsdienstige) levensbeschouwing en vr het doorzetten van de Europese eenwording tot een soort Verenigde Staten van Europa. Krampachtige nationalisten gaan dan maar naar de SGP en anti-islamieten naar de PVV. Ik kreeg alle instemming van mijn gezelschap en was al gauw uitgeroepen tot lijsttrekker. Vooral het kort-en-krachtige 'OEP' sprak aan. Maar ik vond mezelf te oud en ben nu op zoek naar een good looking jonge vrouw die economisch goed is (daar ga je, VVD!) en zich sociaal hard maakt voor de zwakkeren (daarmee: PvdA en SP overbodig!) en het milieu (weg Groenlinks en Dieren!) Als ik haar gevonden heb, hoort u het z.s.m..

    Humor

    Bij het opruimen van mijn boeken in de kelder kon ik niet nalaten nog eens te neuzen in de nonsensicale boekjes van C. Buddingh' en Frans de Clerq. Ik heb o.a. gelachen om de volgende drie: Leraar: Wat is een fjord? Leerling: Dat is een auto in Noorwegen. Aanminnige jongedame bij de dokter: Dokter, wat moet ik doen om mooie handen te krijgen? Dokter: Niets! Meester: Wat is een ongeluk? Kind: Dat u onder een auto komt en dat u dan niet dood bent.

    Hoevinudie?   

    k moet wel dankbaar wezen dat God mij ogen gaf, maar kun je eenmaal lezen, dan leer je't nooit meer af.



  • 18 febuari 2011 - Almanak - Tulpen - Voorvasten - Legende - Spelling - Vrijmetselaar - Hoevinudie?

    Enhuizer Almanak

    Eigenlijk bij toeval heb ik dit jaar een Enkhuizer Almanak (jaargang 416!) bij de hand. Vorige maand ging ik met onze Enkhuizer gespreksgroep het oude stadsdeel van de geuzenstad verkennen en kwamen we vlak bij de Dromedaris in het speciale pandje terecht waar een tentoonstelling over dit fenomeen te bewonderen valt. We kregen boeiend uitleg van Mevr. Jongert, de behoedster. Het leukste van de inhoud vind ik de practische suggesties van de 'Enkhuizer wijsheden, foefjes, trucs en tips voor huis, tuin en keuken'. B.v.: 'Gouden en zilveren sieraden en bestek gaan weer glanzen als je ze inwrijft met tandpasta.' En: 'Niet-lege balpennen die niet schrijven, worden weer actief als je ze enige minuten in warm water legt.'. Kijk op www.almanak.nl .

    Tulpen

    Het zit vast in mijn genen. Koop ik vorige week bij Deen een potje met vier tulpenbollen, nog maar net een klein beetje gesproten. Zet ik ze keurig in een stijlvolle ompot van Gouds aardewerk. Geef ik ze niet te veel, niet te weinig water. Groeien ze omhoog en ontwikkelen ze flink bladgroen. Dagen er knoppen met aanzwellende vermiljoenrode kleur. Staan er nu vier prachtige rode tulpen te pronken op mijn siertafel. Het zit in de genen, van de tulpebollen en van mijzelf als zoon van een bollenkweker!

    Voorvasten

    Omdat het dit jaar zo'n late Paas is, kreeg ik het met onze Hebreeuws lezende domineesgroep over de zgn. voorvasten. Vroeger begon drie weken voor de vastentijd, dus een kleine maand voor aswoensdag, de serie van drie voorvastenzondagen: Septuagesima, Sexagesima en Quinquagesima. Om er alvast in te komen, in de vastenvoorbereiding voor Pasen. Ik herinner me het prachtige Gregoriaans van de Introitussen van die zondagen: resp.: Circumdederunt me gemitus mortis (De verzuchtingen om de dood hebben mij omsingeld), Exsurge, quare obdormis, Domine, adhaesit in terra venter noster (Treed op, waarom slaapt gij, Heer, onze buik zit vastgeplakt aan de moddergrond) en: Esto mihi in Deum protectorem, dux mihi eris et enutries me (Wees mij een goddelijke behoeder, gij zult mijn begeleider zijn en mij niet laten verhongeren). Ik ben, geloof ik, geestelijk niet echt behoudend, maar dat de voorvasten met zijn culturele rijkdom om voor mij onduidelijke redenen door Rome's betweters is afgeschaft, maakt me vooral dit jaar nijdig.

    Legende

    Ik zou u nog lekker maken met een reactie op de opera Legende die ik vorige week in de Stopera mocht meemaken. Wat een explosie van diepzinnige en aangrijpende fantasie! Zowel in de betreffende muziek als in de enscenering en de tekst. Het is niet onder woorden te brengen wat daar werd uitgespookt! Ik probeer het dus maar niet. Maar fantastisch was het!

    Weer: Spelling

    Ik kreeg een mailtje van een vriendin: waarom ik woorden als 'critiek' en 'practisch' (soms) met een c blijf schrijven, terwijl dat toch tegenwoordig met een k moet. Ik schreef het volgende terug: Inderdaad 'hoort' het nu weer eens een tijdje met een k, maar als het over spelling gaat ben ik soms een soort dienstweigeraar omdat ik het met de voortdurende wijzigingen in de 'officile' Nederlandse spelling niet eens ben. West Fries was tot voor kort Westfries en is nu weer West-Fries. In andere Europese landen peinst men er niet over om bijna eens in de twintig jaar weer omstreden (ook in taaldeskundige kringen) spelling(s)veranderingen te bedenken en voor te schrijven. Ik vind trouwens dat je in zo'n raar land als het onze het volste recht hebt de spelling die je op school geleerd hebt, je leven lang aan te houden. Daar komt nog bij dat ik, als het erom gaat de spelling voldoende analogisch (dak-daken, niet: dakken, maar wel handvat-handvatten, niet handvaten), fonologisch (sinaasappel, niet chinaasappel) en etymologisch (cake, baby, niet keek, bebie) te houden, ik de voorkeur geef aan de etymologische component. Dat betekent dat ik graag de oorsprong van het woord herkennen wil in de spelling ervan. B.v.: practisch is verwant aan practicum en practicus, Latijnse woorden afgeleid van het Griekse praxis. Critiek is verwant aan crisis en criticus enz. Mijn vriendin vond me eigenwijs.

    Vrijmetselaar?

    Laat iemand me van de week serieus uitnodigen om vrijmetselaar te worden! Of ik daar wel eens over nagedacht had....? Nee, nooit! Ik ken wel goede vrienden die logeleden zijn en ik heb wel eens loge-uitvaarten meegemaakt, maar bij ons thuis werd er vroeger -in de vroecumenische tijd- over vrijmetselaars gesproken alsof het de stiekeme bloedzuigers van de maatschappij waren. Dus namens mijn vader en moeder moet ik 'nee, dat nooit!' zeggen, anders draaien ze zich om in hun graf. Maar ik denk en spreek niet meer namens mijn vader en moeder en dus zei ik: 'Wie weet, ooit!'.

    Hoevinudie?

    Een vriezer is volgens de Enkhuizer Almanak een probaat middel voor haast alles! Bij uienschillen b.v. hoeft u nooit meer te huilen als u de uien in een vriezer bewaart. Maar of ze dan nog te schillen zijn... En kerken die aan kaarsen verdienen, moeten nooit een vriezer bij de kaarsenvoorraadkast in de sacristie zetten, want kaarsen die in een vriezer hebben gelegen, branden langer!



  • 7 febuari 2011 - Muziek - Opruiming - Egypte - IHS - Hoevinudie?

    Muziek

    Mijn muziekbehoefte -ben ik verslaafd?- wordt in deze vrvoorvastenperiode intens bevredigd. In mijn opgeruimde kamer kom ik nu ook aan mijn binnengekomen CD's toe, afgewisseld met Brava. En met mijn automatisch zich opvullende OV-chipkaart bereik ik gemakkelijk Amsterdam. Vorige week heb ik genoten van Verdi's Don Carlos in de grandioze enscnering (van Nicholas Hytner) en bezetting van de Metropolitan. Die was op filmdoek te volgen in Tuschinski en het valt niet gemakkelijk onder woorden te brengen wat je dan ondergaat met je oren en je ogen. Topzangers (mnl./vr.) zijn tegenwoordig ook topspe(e)l(st)ers en een operaorkest met z'n dirigent (Yannick Nzet-Sequin) kan wedijveren met ons KCO. Dat Verdi's libretto historisch niet erg 'klopt' -de schuld van Schiller?- neem je dan graag op de koop toe, al was het voor mij wel aanleiding nog eens goed na te gaan (bij Google en in mijn boekenkast) wie Philips II en zijn zoon Carlos 'eigenlijk' geweest zijn. Alsof dat -voorlopig- nog niet genoeg geweest was, was ik afgelopen zondag (na de Memisa-kerkdienst in Heerhugowaard De Noord) in de Stopera. 'Het Sluwe Vosje'. Ik was daar vorige keer al bij geweest, maar deze tweede keer kon ik nog meer meegaan in de dierlijke fantasiewereld met haar kleuren, tempo, enscnering, psychologie en muziek. Heerlijk, interessant en ontspannend tegelijk. Ik heb diepe bewondering voor de mensen die -ieder op eigen plek en met eigen talent- zulke prestaties opbrengen. Echte kunst is goed voor het publiek, voor de 'brengers' ervan en voor de maatschappij als geheel. Hoort u dat, kunststaatssecretaris Zijlstra?? Komende week mag ik nog een keer: 'Legende' van Peter-Jan Wagemans. Trouw is er lyrisch over, ik ben benieuwd en zal u er zeker lekker mee maken. De dirigent is Reinbert de Leeuw en de regie is van Marcel Sijm. Deze laatste zal toch geen Onderdijker zijn?

    Opruiming

    Als je je huis een grote schoonmaak geeft -zoals ik na jaren- moet er ook worden opgeruimd. Je bent geneigd alleen maar te verplaatsen, maar op een gegeven moment red je dat niet meer. In mijn geval waren er vier oplossingen: zwarte vuilnisbak, LOP (liefdewerk oud papier), kelder (schuurtje is al vol en moet ook nog een keer aan de beurt komen) n....koninginnedag! Van mijn oudste zus hoorde ik dat zij daarvoor altijd haar kleinkinderen in mag zetten en dat ook mijn afdankertjes bij hen welkom zouden zijn. Probleem opgelost. Want weggooien? Nooit!

    Egypte

    In het tumult om Egypte hoorde ik iemand schreeuwen: 'Hij is een pharao!'. Dat vond ik een goeie! Want van kindsbeen af weet mijn generatie wat een pharao is. Wel heb ik me afgevraagd of de spreker een christen of een jood zou zijn geweest en of alleen de bijbel de vroegere leiders van Egypte bestempelde als onderdrukkers. Philips II wordt in Spanje ook heel anders beleefd dan bij ons. Bovendien vroeg ik me af of de tegenwoordig jonge generatie Nederlanders nog het woord 'farao' (nu z gespeld!) kent. Van Jozef en van Mozes, weet je nog? En van Toetanchamon en Ramses II, natuurlijk.

    IHS

    In onze maandagochtendkoffiegroep (Scrabble!) -er waren enkele oud-Strekers bij- kregen we het over het vroegere gebruik om 'IHS' op het raam boven de voordeur of de erker te zetten. We wisten wel dat er twee uitleggingen van zijn: 'In Hoc Signo' (In Dit Teken), het overwinningsteken van keizer Constantijn die daarmee christen werd n 'IHS', de eerste drie letters van het woord Jesus in het Grieks, waar I onze J weergeeft en H staat voor de lange -klank. De aanhangers van de eerste opvatting keuren de tweede tweede uitleg af en andersom. Er zijn volgens Google ook nog andere verklaringen en daar zouden de Jezueten mee te maken hebben. Maar we hielden twee vragen over: 1) Werd er tussen of middenin die letters een kruis geplaatst (wat enige steun geeft aan de eerste opvatting) of juist niet (wat de tweede ondersteunt)? 2) Was dit gebruik er alleen in de dorpen van De Streek of kwam het in West-Friesland ook daarbuiten en in de steden voor? En als het 'typisch De Streek' was, door wie of wat kwam zo'n streektraditie dan tot stand? Had ze met het schuilkerkengebeuren te maken? Graag uw reactie: gerardweel@zonnet.nl .

    Hoevinudie?

    Van iemand die thuis is in de verzekeringswereld, kreeg ik een serie uitspraken uit brieven die -volgens hem- echt waren toegestuurd aan Univ en dergelijke. Voor de aardigheid citeer ik er twee: 'Een voetganger kwam plotseling van de stoep en verdween vervolgens zonder een woord te zeggen onder mijn auto.' En 'Ik heb zoveel formulieren moeten invullen dat ik veel liever had gehad dat mijn geliefde vrouw helemaal niet was gestorven.' Proost!



  • 22 januari 2011 - Film - Kamer - Oecumene - Bloembollen - Bidprentje - Hoevinudie?

    Film

    Op dringend -ik zeg niet: dwingend- advies van mijn Oegstgeester zus en zwager ben ik weer eens naar de film geweest. In Amsterdam (De Uitkijk). Het ging om 'Des Hommes Et Des Dieux'. Prachtig, indringend en ontroerend. Vooral de natuurbeelden en de gezangen. Want het speelde zich af in een Algerijns woestijnklooster. De Franse monniken daar waren zo vertrouwd met de mensen in de omgeving, voor wie ze zich inzetten, dat ze niet weggingen toen hun leven op het spel kwam te staan bij de revolutie. Van zo'n film krijg je een existentile vraag mee naar huis: 'Wat zou jij doen?'.

    Kamer

    Mijn kamer is een plaatje. Grondig opgeruimd en diepgaand schoongemaakt. Klaar voor de nieuwe lente en het nieuwe geluid. Nu de tuin nog. Ik zag al doorbrekende knoppen aan de hortensia's bij de voordeur tussen de afgestorven bladeren van vorig jaar. En 's morgens de zon achter de gordijnen!

    Oecumene

    De week van en voor de oecumene had voor mij dit jaar -na vele jaren slijtage- nieuwe spanning. Dat kwam doordat op de dag ervoor de dag van het Jodendom is ingevoerd en doordat de oecumene nu ook tot Islam-gevoeligheid (erkenning?) oproept. Het is een hele opgave om die beide geestelijk niet te ontwijken maar te durven benaderen n de Sjoah van toen en tijdens Taliban-onlusten van nu.

    Bloembollen

    Gisteren was ik in De Proeftuin van het agrarisch centrum in Zwaagdijk-Oost. Want daar werd het boek van Maarten Timmer gepresenteerd over de geschiedenis van de bloembollenteelt in onze regio in de afgelopen eeuw, geschreven in opdracht van de commissie geschiedschrijving van het Westfries Genootschap, waar ik deel van mag uitmaken. Ook als persoon ben ik er natuurlijk in genteresseerd omdat ik in mijn eigen familie deze geschierdenis op kleine schaal zelf heb meegemaakt. Net als voor zovele andere bollenkinderen uit de tijd van na de oorlog zijn termen als 'Rose Copland' en 'voorverkoop' ook voor mij gesneden koek.

    Bidprentje

    Van de week kreeg ik een bidprentje van Gerardus Weel toegestuurd. Na van de schrik bekomen te zijn, las ik de tekst. Het betrof niet de neef van mijn vader uit Nibbixwoud die het slachtoffer werd van een slok vergif, bij vergissing gedronken toen hij in zijn schuur naar wat frisdrank snakte en toen per ongeluk een verkeerde fles pakte -zo ging dat vroeger met bestrijdingsmiddelen-, maar het ging om een andere naamgenoot (ook Martinusz.) die in 1897 werd geboren en in 1960 op het kerkhof van Westwoud werd begraven. Hij was familie van father Jan Appelman MHF uit Oosterbeek die mijn website had ontdekt en gemerkt had dat hijzelf in de zevende graad een neef van mij was. Hij was ook verwant aan de Gerardus van het bidprentje en stuurde het me toe. R.I.P.

    Hoevinudie?

    In de vogelwereld heerst een strenge hirarchie. De mezen die elke dag als eersten mijn vogelvoerbakje in de tuin weten te vinden, worden steeds verdreven door twee tortels die mij overigens dierbaar zijn (mijn moeder had iets met tortels). Die speelden tot nu toe verder de baas, maar afgelopen week werden zij op hun beurt verjaagd door een grote mooie, veelkleurige (post?)duif die kennelijk meende het rijk alleen te mogen hebben. En wat denkt u? Daags erna moest die grote mooie duif het veld ruimen voor een brutale Vlaamse gaai die met zijn blauwe zijveertjes even kwam laten merken wie er baas boven baas was in hun wereld. Had ik maar zulke blauwe zijvleugels en zo'n geduchte snavel. Misschien na rencarnatie?

     

     

     



  • 4 januari 2011 - Jaarwisseling - Lenteklaar - Muziek - Oudjaar - Woongroepkerst - Hoevinudie?

    Zalig Nieuwjaar!

    Ik wens u allen -dichtbij of veraf- een gezegend nieuwjaar. Dat met 2011 naar mijn gevoel een nieuw decennium start (de eerste tien -of elf?- jaar van de nog jonge eeuw zitten erop) geeft me een extra kick. En natuurlijk ook dat hiermee het Juniusherdenkingsjaar is aangebroken. Want zo zal hopelijk dit jaar hier in Hoorn en in historische kringen bekend blijven: na vijfhonderd jaar brak Junius in 2011 door vanuit Hoorn. De eigenlijke feestdagen rondom hem zijn begin juli, de voorbereidingen (waaraan ikzelf mag meewerken) zijn in volle gang.

    Lenteklaar

    Na de drukte van Kerst ben ik eraan toegekomen mijn kamer grondig op te ruimen en te reorganiseren. Ik weet wel: ik had die tijd moeten gebruiken om uw nieuwjaarskaarten te beantwoorden, maar het moest noodzakelijk gebeuren want ik struikelde over de neergekwakte spullen en dus moest ik voorrang geven aan dit huiselijke karwei. Excuses dus en met oprechte dank voor uw hartelijke wensen die ik best wel tot mij door heb laten dringen, maar nu zit ik er tenminste eindelijk weer eens netjes bij. Op mijn schone tafel staat n prachtige nieuwjaarskaart te pronk: een foto van een sneeuwtuin waar gele narcissenknoppen zich door de sneeuw naar boven wurmen. Helder wit, frisgroen en knalgeel. Prachtig! En bemoedigend! De dagen lengen, lenteklaar?

    Muziek

    Terwijl ik bezig was met opruimen en herinrichten kon ik tegelijkertijd de CD's beluisteren die ik met de feestdagen cadeau kreeg. Een nieuwe uitgave van Schuberts Winterreise (Huber-Gerhaher), een bandje met de zesde van Van Beethoven (Von Karajan), een verzamel-CD met o.a. Cecilia Bartoli, kerstliederen van The King's Singers op CD, de nieuwste CD van Het Westfries Mannenkoor en een oud bandje met de oudejaarsconference van Wim Kan (1976). Ook die laatste was heerlijk om te horen!

    Oudjaar

    Op oudejaarsavond mocht ik de dank- en gedenkdienst leiden in Heerhugowaard-'t Kruis. Het thema was: Wat moeten we veel achter ons laten! Maar helemaal herbeginnen hoeft ook weer niet: met Kerst hebben we wel wat meegekregen wat meekan, wat meemoet! Wat wel, wat niet? Ik had de indruk dat ieder van de aanwezigen zichzelf onderzocht. Daarna, in het gezin van mijn zus, Van Muiswinkel c.s. gevolgd. Weer eens een originele vorm! Tussen cabaret en conference. Al moest ik -op mijn leeftijd- erg mijn best doen om alles (of: zo veel mogelijk!) op te vangen: we vonden het heel geslaagd. Toch dacht ik even terug aan mijn Wim Kan-bandje! 

    Woongroepkerst

    In mijn woongroep hadden we vorig (eigenlijk: eervorig) jaar een kerstdiner, gratis verzorgd door enkele gulle vrijwilligers. Deze keer werd ons een grote hoeveelheid (lekkere) levensmiddelen gebracht om onderling te verdelen. We zijn dus niets tekortgeschoten. Ikzelf had trouwens een heerlijk en gezellig  kerstdiner bij mijn broer en schoonzus in 't Zand.

    Hoevinudie?

    Precies op het moment dat ik in de krant naar een foto van Coen Moulijn, die ziek was, tuurde om te zien of ik hem nog herkende, hoorde ik het nieuwsbericht op de radio dat hij was overleden. 73 jaar. Ik dacht: Sport helpt dus ook niet. Ik word dit jaar 73 en hoop nog vele jaren mee te kunnen. Had Churchill dan toch gelijk toen hij beweerde: 'als je lang wilt leven moet je vooral nooit aan sport doen en dikke sigaren roken!' Het laatste zal ik hem niet nadoen, het eerste wel!

     



  • 17 december 2010 - Kerst - Mijn nieuws - Geheugen - Alleen jongens? - Zanussi

    Kerst

    Niet geheel tot mijn genoegen ben ik dit jaar op verschillende plaatsen en voor verschillende groepen ingezet als een soort gangmaker voor het Kerstfeest. Als een soort kerstman dus! Gisteren mocht ik al voorgaan bij de viering met de Hoornse KBO: die heb ik overigens als heel aandachtig en gezellig ervaren. En prima georganiseerd zodat ik me verder nergens mee hoefde te bemoeien! Komende dinsdag mag ik 'gids' zijn bij de kerststadswandeling in Hoorn: we lopen dan in groepen door de hele binnenstad om op allerlei plekken een groep acteurs tegen te komen die ons iets bij zullen brengen wat met Kerstmis te maken heeft. Op die dag zal ik ook proberen de Rotaryclub Hoorn te interesseren voor de achtergrond van het kerstgegeven. Donderdag moet mijn kerstpreek mee naar Avondlicht, op kerstavond naar De Huesmolen en op eerste kerstdag naar Heerhugowaard De Noord. Gelukkig heb ik daarna alle tijd om de oudejaarspreek voor Heerhugowaard 't Kruis voor te bereiden. Al met al voel ik me nog niet achter de geraniums gezet!

    Deze nieuwsrubriek

    U heeft natuurlijk wel eens gemerkt dat er soms fouten sluipen in deze nieuwsrubriek van mijn website. Soms merk ik ze zelf (achteraf) en kan ik ze nog verbeteren. De benadering van deze rubriek is via een inlogcode alleen aan mezelf toevertrouwd maar mocht u een aanmerking of een verbetering willen inbrengen, dat kan via de mail: gerardweel@zonnet.nl  . Ik dank trouwens degenen die deze weg om mij te bereiken -meestal met meer waardering dan kritiek- al hebben weten te vinden.

    Geheugen

    De ouderen onder u zullen herkennen wat ik bedoel: soms kan ik niet meteen op de naam komen van iemand aan wie ik denk of -nog erger- die ik tegenkom. Laatst las ik een gedicht van een dichteres die ik hogelijk bewonder en die ik vroeger in mijn lessen Nederlands behandelde maar van wie ik op dat moment de naam niet kon vinden. Ik wist van alles van haar, maar haar naam.... Zo ineens, ik weet niet waardoor, schoot die me te binnen: Ida Gerhardt. Gelukkig heb ik onlangs een dokter gesproken die wist dat dit niets met dementie of zoiets te maken heeft maar wel met 'verouderende hersenopslag'. Je schijnt er wat aan te kunnen doen door oefeningen en b.v. kruiswoordpuzzels. Tip voor de kerstvakantie!

    Alleen jongens?

    Op de Rotaryclub vertelden de Kenya-gangers over het opvanghuis waar ik u in de vorige aflevering van deze nieuwsrubriek van op de hoogte stelde. Er ontstond een hele discussie -aangezwengeld door de vrouwelijke leden van de club- waarom er in dat Nakuru-opvangcentrum alleen zwerfjngens worden opgevangen en geen meisjes. Wij hadden zelf die vraag ook gesteld aan de directeur daar, toen we er waren. Het antwoord was drievoudig: a) onder de nachtzwerfkinderen daar zitten -gelukkig- haast geen meisjes, b) de meisjes worden al het meest geholpen door het watertanksproject omdat zij, nu ze niet meer elke dag naar de rivier hoeven, naar school kunnen en c) het is niet verstandig deze onopgevoede jongens met meisjes te laten omgaan (voorlopig), men kan dan beter eigen opvangplekken voor meisjes opzetten, wat misschien al gebeurt. Ik noem u nog een keer het gironummer en het informatiepunt: giro 9479390 t.n.v. stichting communityservice Rotary Hoorn t.b.v. Nakuru-opvanghuis Moses Kombo. En het informatietelefoonnummer is: 0229 551536.

    Zanussi

    Er wordt in mijn huis veelvuldig gebruik gemaakt van de wasmaschine. We hadden een goeie die heel wat jaren is meegegaan maar nu liet hij (of zij?) het toch afweten: van binnen was er iets gebroken, de vakman haalde de brokstukken eruit. Ik vergat hem te zeggen dat de nieuwe een Miele moest zijn -het merk van mijn moeder- en dus kwamen ze met een Zanussi. Maar die doet het prima, de gebruikers zijn enthousist en de prijs viel me honderd euro mee. Zo zie je maar dat je niet altijd naar je moeder moet luisteren.



  • 6 december 2010 - Sinterklaas - Hendrikse - Brava - Kenya - Hoevinudie?

    Sinterklaas

    Het was dit jaar driedubbel: zaterdagavond-zondagavond-maandagochtend. In onze familiekring was het zaterdag al zover: pakjesavond. Met de vijf kleinkinderen van mijn zus en zwager erbij was het weer een heerlijke avond: kinderen zijn wezenlijk met Sinterklaas. Je voelt je op mijn leeftijd dan echt een overlevende uit de voortijd: wat ging het er vroeger anders aan toe. Of zou een kind van nu toch ongeveer hetzelfde doormaken als wij vroeger? Zondagavond was het eigenlijk de vigilie van de heilige Sint. Ik zat met een goed glas en een stuk(je) banket bij "'T Spaanse Schaep". En vanmorgen vertelden we elkaar bij de maandagmorgengroep hoe de Sint gereden had. Bij ons thuis vroeger kwam de Sint zelf met Piet op de vigilieavond en kreeg je alleen wat pepernoten voor je goede gedrag, maar op 6 december in alle vroegte vond je je stoeltje in de huiskamer met wanten, suikergoed en marsepein, een taaipop, een visspel en nieuwe klompesokken. Dank u, Sinterklaasje!

    Hendrikse

    In verband met onze gespreksgroep lees ik het boek van dominee Hendrikse 'Geloven in een God die niet bestaat'. Voor mij eigenlijk een overbodig boek. 'Bestaan' in de betekenis die hij (en de meeste athesten) eraan geeft is inderdaad niet het juiste woord als het om de godservaring gaat. 'Vertrouwen' en 'gebeuren' komen dichterbij. Maar dat was in de progressieve theologie ook al 'ontdekt'. Hij is wel erg negatief over 'het christendom', vind ik. Maar dat past misschien in zijn protestantisme, terwijl ik mezelf verwijt dat ik me teveel laat passen in het katholicisme. Nou ja, als er maar beweging en bekering inzit!

    Brava

    De geheimen van het omroepbestel zal ik nooit doorgronden: hoe is het mogelijk dat een redelijk ontwikkeld volk zulke onbenullige tv-kost te verteren krijgt. Maar nu doet zich een groot wonder voor: er blijkt plotseling een zender te zijn, Brava, waar je boeiende klassieke concerten en origineel gensceneerde opera's en balletten zomaar uitgebreid voorgeschoteld krijgt. Degenen die daar achter zitten zijn kennelijk nu eens niet bang voor zappen! Hulde!

    Kenya

    Intussen ben ik bijgekomen van onze reis naar Kenya (ik houd die y vol!). Zoveel indrukken in n week, gecombineerd met een maag-darminfectie: het duurt even voor je weer 'bij' bent. Ik ben nu een overtuigd propagandist van het watertanksproject bij Nakuru. 400 euro op giro 9479390 t.n.v. Stichting Community Service Rotaryclub Hoorn en u bent sponsor van een watertank (met uw naam erop) met alles erop en eraan in de bush-bush daar. Nadere informatie: 0229-551536. Uw bijdrage is aftrekbaar bij uw belastingopgave want het betreft een erkend goed doel. Absoluut betrouwbaar en zonder enige strijkstok. Als u 400 euro een te grote hap vindt, beveel ik u een ander prima project in Nakuru aan. We bezochten daar een opvanghuis voor dakloze en meestal ouderloze kinderen die 's nachts door sociaal werkenden van de straat gehaald worden om een plekje te krijgen met bed, kleding, ontgifting, eten en school. Heel practisch en effectief, betrouwbaar en zonder strijkstok. Elke gift is welkom op het hiervoor genoemde gironummer maar vermeld er dan wel even bij: voor het opvanghuis van Moses Kombo in Nakuru Kenya. Ik ben er geweest en heb zelf gezien hoe kinderen daar gered worden en geschikt gemaakt voor een maatschappelijke toekomst. Ook over het opvanghuis kunt u informeren via 0229-551536.

    Hoevinudie?

    Ik ben nog steeds bezig in Barnards Dagboek. Elke dag een paar bladzijden. Wat vindt u van 28 september 1989? Er staat -zoiets wordt bij hem vanzelf een gedicht- het volgende:    

    Er wipte een musje op de takken van mijn pereboom. Hij keek met zwarte pitjes mijn kant uit: Ik weet niet hoe die mus mij ziet. Een berg bewegelijk graniet? Een boom, een van zijn schors ontblote en van zijn wortels losgeschoten? Een kater op zijn achterpoten? Ik weet niet hoe die mus mij ziet. Misschien ook beter maar van niet.                                                                                                                                                           



  • 25 november 2010 - Kenya - Barnard - Paus - E-kerk - Hoevinudie?

    Kenya

    Vorige week na een intense en boeiende reis teruggekeerd uit Kenya. We zaten in de omgeving van Nakuru, de vierde stad van het land, na Nairobi, Mombassa en Kisumu. Drie dingen zullen me bijblijven: het hartelijke (en deskundige!) (reis)gezelschap van hier en van daar, het geweldige en effectieve watertanksproject van de Rotary in de bush-bush aldaar -ik kom erop terug- en de oerdieren in het nationale wildpark bij het Lake Nakuru met de vele soorten -en kleuren- watervogels en de prachtige grote en kleine landdieren. En natuurlijk mijn maagproblemen, maar die zijn over en dan vergeet je ze.

    Willem Barnard (Guillaume van der Graft)

    Voor mij persoonlijk betekende de nu overleden Willem Barnard meer dan Harry Mulisch. Een half jaar geleden ontmoette ik hem -kwetsbaar en lief geworden- voor het laatst bij de presentatie van zijn uiteindelijk uitgekomen dagboek (Een Zon diep in de Nacht) in Utrecht. Ik had hem eerder meegemaakt in de abdij van Male bij Brugge waar hij de toenmalige rector, zijn vriend en pastor Ignace de Sutter, gezelschap hield. Later maakte ik hem mee in Hoorn waar wij o.l.v. ds. Chris Mataheru zijn Johannes-commentaar bestudeerden. Op het graf van mijn vader en moeder in Onderdijk staat een dichtregel van hem. Hij werd ons in de vijftiger jaren op Hageveld al meegegeven door leraar Aat Angevaare als 'experimernteel dichter' zoals dat toen heette en op Warmond telden zijn boeken mee bij de preekleerlessen. Barnard was een veelbewogen man, een diepzinnige en precieze exegeet en een vituoze taalbeheerser. Ik herdenk hem met groot ontzag.

    Paus

    De Paus geeft een krimp inzake het condoomgebruik. Te laat. Wat toch jammer dat de kerkelijke autoriteiten pas bijdraaien als hun gezag tot op de bodem is aangetast.

    Engelbewaarderskerk Hoorn

    We zijn bezig een 'bestemming' te zoeken voor de Engelbewaarderskerk van Hoorn-Noord waar ik jarenlang de pastor van mocht zijn. Wie weet vinden we een koper die er wat in ziet en met wie het parochiebestuur in zee wil gaan. Liefst met een idele, sociale doelstelling natuurlijk. Daar is het gebouw voor bedoeld.

    Hoevinudie?

    Ik was uiteraard geen deskundige als het om de techniek van het plaatsen van watertanks in Kenya gaat. Maar op n punt stond ik mijn mannetje: konijnen verzorgen! Een van de tanks werd onderhouden (en was gedeeltelijk betaald -zo zit de procedure in elkaar vanwege de eigen verantwoordelijkheid- ) door een vrouw die om haar bijdrage te kunnen leveren konijnen hield voor de verkoop. Ik zou haar z hebben kunnen adviseren want ik had als jongen een konijnenhok-met-inhoud waar ik dagenlang voor gezorgd heb! Maar het hoefde niet: ze redde zichzelf wel, nu ze niet meer uren hoefde te lopen om water te halen.



  • 8 november 2010 - Junius - Kenia - Vasalis - Boekje - Mulisch - Iets groots - Hoevinudie?

    Junius

    We hadden vanmiddag weer een bespreking i.v.m. met de Junius-herdenking hier in Hoorn volgend jaar. Onze Hoornse deskundige, Dirk van Miert, heeft zijn boek over hem bijna klaar en wij mochten commentaar leveren. Nu, dat ging lekker want het wordt een prachtig boek: heel leesbaar geschreven, uitstekend en tot in details genformeerd en van prima illustraties voorzien. Het zal op grote schaal beschikbaar komen want het is zowel geschikt voor 'gevorderden' als voor scholieren. Hoorn bracht 'een tweede Erasmus' voort!

    Kenya

    Deze woensdag vertrek ik al vroeg naar Kenya (in het visum staat dit woord inderdaad met een y). We gaan daar met een groepje rotarians de watertanks 'inspecteren' -inmiddels meer dan duizend- die daar door de sponsors van ons Rotaryproject geplaatst zijn in de dorpen rondom Nakuru. Om de mensen daar te voorzien van gezond gebruikswater via watertanks die in de moessontijd het regenwater opvangen en zuiveren. Daardoor kunnen de mensen hun lijf (en vooral hun gebitten!) gezond houden en hoeven de meisjes niet meer mijlenver water te gaan halen, zodat ze naar school kunnen. De gemeente Hoorn steunt ons en heeft de 1001-ste tank geschonken. We reizen uiteraard op eigen kosten en hopen 17 november terug te zijn.

    Vasalis

    In februari van volgend jaar gaat de grote biografie van onze dichteres M. Vasalis verschijnen, geschreven door Maaike Meijer. Ik kreeg van haar familie -ze weten dat ik iets met haar heb!- een voorpublicatie toegestuurd en daaruit blijkt dat deze teruggetrokken dichteres een boeiende en levenslustige vrouw geweest is die van alles beleefd heeft. Ze hield niet van openbare publiciteit en zelfs de meeste van haar gedichten liet ze niet het daglicht zien, maar voortaan zal ze toch niet meer 'de beroemde onbekende' genoemd kunnen worden: de biografie omvat 960 pagina's! Vasalis, ik hoop dat u haar leest en dus nooit meer vergeet.

    Boekje

    Ons boekje 'OntRoomsing' is nu uitverkocht. De methode om een exemplaar te kunnen bestellen via een giro-overschrijving (met adres!) heeft goed gewerkt. Ik zal dus vanaf nu de (te)laatkomers moeten teleurstellen. We hebben met mijn medeschrijvende klasgenoten afgesproken dat we in onze volgende bijeenkomst de reacties zullen bespreken. Vooral de kritische natuurlijk! Lezers en schrijvers kunnen van elkaar leren.

    Mulisch

    Bij mijn gespreksgroep hebben we natuurlijk ook gesproken over Mulisch. In mijn leraarsperiode werden vooral 'Twee Vrouwen' (1975) door meisjes en 'De Aanslag' (1982) door jongens gelezen. Uit mijn eigen jonge jaren herinner ik me 'De Diamant' (1954) en 'Het Stenen Bruidsbed' (1959). Naar aanleiding van zijn sterven ('overlijden' betekent wat anders!) ga ik 'De Ontdekking van de Hemel' (1992) herlezen: daar ben ik in eerste instantie te vluchtig doorheen gegaan. Ik bewonder Mulisch om zijn beschrijvingsvaardigheid en zijn benadering van geheimvolle zaken, maar met zijn 'verwisseling' van feit en fictie en met zijn terugbrengen van de 'werkelijkheid' tot 'bedenksels' heb ik moeite. Er is toch ook 'voorgegeven werkelijkheid', of is dat (theologisch?) vooroordeel? Natuurlijk is de mens creatief, maar om hem nu 'de schepper' te noemen... Maar misschien begrijp ik hem (nog) niet goed. We zullen zien.

    Iets groots

    Zou de nieuwe regering ons dwingen wat meer realistisch te zijn? Amstelmeer van de baan, Nationaal Historisch Museum gaat niet door, Noord-Zuid-lijn kan net niet meer ongedaan gemaakt, enzovoorts. Of is het gewoon: tering naar de nering? Op Wieringen, zo vertelde iemand me, hoor je veel mensen zeggen: ze dachten in de vorige politiek te veel aan 'iets groots' en verwachtten daar nog economische winst van ook. Wij blijven liever nuchter.

    Hoevinudie?

    De voorzitter van Oud-Hoorn haalde vanmiddag een mooi citaat van Mulisch uit de kast: "Gemakkelijk te lezen betekent vaak met veel moeite geschreven!".



  • 21 oktober 2010 - Westfries Biogr. Wb. - 'Scripties' - Naema Tahir - Aat Angevaare - Hoevinudie?

    Westfries Biografisch Woordenboek

    Vorige week hadden we bijeenkomst van de Commissie Geschiedschrijving van het Westfries Genootschap, afd. Westfr. Biografisch Woordenboek. Dat willen we graag aanvullen met nieuwe items. U kunt het vinden op de site van het Westfries Genootschap. Wie moeten erin? Ze moeten overleden zijn en iets met het openbare leven van Westfriesland te maken hebben gehad, maar toch: wie wel en wie niet? Als u tips heeft: graag naar:  gerardweel@zonnet.nl.

    'Scripties'

    Zoals u misschien gemerkt heeft, is nu mijn aangekondigde 'scriptie' (tussen verontschuldigingstekens, want formele, chte scripties zijn het niet!) aan de reeks op deze site toegevoegd. "De Ombouw", jeugdherinneringen. Ik heb er met plezier aan geschreven en hoop dat u dat merkt. Op twee van mijn 'schrijfsels' kreeg ik commentaar: Waarom wordt er in 'De geschiedenis van de parochie Hoorn' zo weinig verteld over de wijkparochie Grote Waal? Ik blijf het antwoord schuldig: gewoon onzorgvuldigheid. En ten tweede: In 'De Ombouw' gaat het o.a. over 'vissen bij Onderdijk': Waarom is er niet wat meer over vissen in de voormalige Zuiderzee in verwerkt? Gelukkig is inmiddels een nieuw nummer van "'t Magazointje" van Onderdijk verschenen. Daarin vertelt Jaap Smak er -heel smakelijk- meer over. Dus daar verwijs ik naar.

    Naema Tahir

    In mijn scriptiereeks staan twee stukken over Christendom en Islam. Misschien wat oppervlakkig. Toen ik Naema Tahir in Buitenhof op de televisie zag, dacht ik: die zou ik graag ruimte op mijn site gunnen, want die is verstandig, deskundig en diepergaand als het gaat over de ontmoeting van die twee cultuur- en geloofssoorten. Ik hoop dat ze nog vaak van zich laat horen.

    Aat Angevaare (1920-2010)

    Op onze onlangs gehouden klasserenie ging het (nog) niet over ons boekje "OntRoomsing". Dat komt volgende keer aan de orde, als de reacties binnen zijn en alle exemplaren aan de man gebracht (wat dat laatste betreft: het is bijna zover). Wel besteedden we even aandacht aan het overlijden op negentigjarige leeftijd van onze oud-leraar Aat Angevaare die -achteraf- een dichter bleek te zijn. Ik vond in mijn boekenkast een bundeltje van hem: 'Vrije zaterdag' (1965). Een dichter voor de klas, dat merkten we toen al. R. I. P.

    Hoevinudie?

    Bij het opruimen van de boeken in mijn kelder kwam ik de 'Gedichten van De Schoolmeester' tegen (uitgave Jacob van Lennep). U weet wel: die van het grafschrift op zijn collega-dichter Hub. Corn.z. Poot dat luidt: "Hier ligt Poot. Hij is dood." Ik vond er nog een paar van hem: "Degene die hier leit, die is zijn leven kwijt". En een op een plotseling overleden breilustige jongedame: "Als ik dit van te voren had geweten, was ik vast mijn breiwerk niet vergeten".



  • 5 oktober 2010 - CDA - spelling - boekje - Kenya - Hoevinudie?

    CDA

    Met stijgende verbazing heb ik het CDA-congres gevolgd. Als ik de zaken op een rijtje zet, begrijp ik wel dat Nederland jammergenoeg aan een rechtse regering toe is vanwege de economische crisissituatie. En dat het probleem daarbij is dat Wilders daaraan wel wil meedoen maar daarbij eist dat er wat gedaan wordt tegen -wat hij noemt- de 'islamisering' die er gaande zou zijn in West-Europa. Hij denkt daarbij aan afstoting en uitsluiting. Zou het CDA niet met een christelijk verantwoorde tussenopstelling kunnen komen die meer diepgang heeft? Als volgt: wie bij ons legaal binnenkomt krijgt -want we moeten en willen naar ons geloof en onze traditie gastvrij zijn- belangstelling van onze kant voor zijn achtergrond (wie zijn uw vader en moeder, wie is uw profeet?) en wordt uitgedaagd zich serieus te verdiepen in nze geestelijke ondergrond: democratie, tolerantie en gevoeligheid voor de bijbel. De Nederlandse christenen (katholieken maar vooral protestanten) verstaan zich tegenwoordig steeds meer met de Joodse religiebeleving (uit schaamte voor WO II ?), zo moeten zij ook de diepere bedoeling van de Koran -na historisch en literair onderzoek- opdiepen. Zoals moslims dat zelf ook met hun eigen boek en met de bijbel zouden moeten doen. En wie weet gaan onze nieuwe Nederlanders zich dan ook meer inspannen om kennis te maken met nze ondergrond die het niet meer moet hebben van tegenstellingen maar van wat we in elkaar vinden om ons leven vredelievender te maken. Dat is toch het uitgangspunt geweest van het CDA. Houd toch op met elkaar de maat te nemen! Probeer erachter te komen wat gelovige moslims ten diepste bezielt, durf hn taal te verstaan zoals zij onze (spirituele) taal moeten leren begrijpen. Werk niet mee aan een moderne -internationale- verzuiling. Er zijn aan de overkant mensen die in de toekomst door de globalisering onze buren zullen zijn, ook al blijven ze in eigen land. En laat de pers ook eens wat moois uit de koran naar voren brengen en niet alleen doen wat Maarten 't Hart met de bijbel uitspookt. CDA, succes met deze grootse opgave!

    Spelling

    In mijn familie en onder mijn klasgenoten is de kwestie 'spelling' een hot item. Vandaag stond er op mijn historische kalender: 15 okt. 2005: de nieuwe spelling is uitgekomen. Wat betekent dat 'de'? Vroeger ging er minstens een halve eeuw overheen voor er een                       spelling(s?)verandering officieel werd, d.w.z. door de overheid bekrachtigd. Op de VU leerde ik dat zoiets alleen aan de overheid toekwam en niet aan een groepje geleerden of schoolmeesters. Bovendien werd er benadrukt dat spelling eigenlijk een kwestie van ondergeschikt belang is als het om de taal gaat: de weergave in geschreven letters van de in wezen gesproken taal van een volk is slechts van (betrekkelijk) belang voor schrijven en lezen. Gedichten b.v. moeten eigenlijk hardop gesproken (d.w.z. voorgedragen) worden. Spelling(s?)fouten zijn dus geen taalfouten. Nu doet zich tegenwoordig in Nederland -in tegenstelling tot de andere taalkringen van Europa- het vreemde verschijnsel voor dat de voorgeschreven spelling haast na elke tien jaren wordt herzien of bijgesteld. Logisch dat groepen journalisten of 'wetenschappelijke' spelling(s)deskundigen menen een eigen weg te kunnen gaan en dat velen die -zoals ik- op school een vroegere spelling hebben geleerd, het daarbij houden om niet iedere keer weer een voor korte tijd geldende herscholing te hoeven opbrengen. Het achterliggende meningsverschil heeft o.m. te maken met waar de voorkeur aan gegeven wordt: etymologische, analoge of fonologische spelling (resp. gebaseerd op de afkomst, de overeenstemming of de klankverwijzing van de woorden). U begrijpt nu dat het feit dat de nieuwste spelling(s)voorschriften al vijf jaar niet omvergehaald zijn op de kalender als een historisch feit wordt bejubeld!

    Boekje

    Het voorgaande heeft ook gespeeld bij het samenstellen van ons boekje 'OntRoomsing'. Ik geef toe dat ik als redacteur wel wat meer eenheid van spelling had kunnen en moeten aanbrengen -nog afgezien van de echte spelfouten waarvan een van de medewerkenden er een tiental opspoorde-, maar bij zo'n variatie van (overigens bijna even oude) schrijvers een zekere uniformiteit opdringen heeft ook iets bedillerigs. 'Praktisch' of 'practisch' of 'prakties': ik zal er niemand om straffen. Intussen hebben bijna alle driehonderd exemplaren van het boekje een bestemming gevonden: sommige als cadeau, sommige betaald. Ik geloof niet dat er een tweede druk nodig is, maar de reacties zijn haast allemaal positief. Mocht er een vervolg op komen, dan zal dat gaan over 'verlies van religieus bewustzijn' en niet over 'verlies van roomsheid'.

    Kenya

    Zojuist heb ik mijn e-ticket ontvangen voor onze reis naar Nakuru in Kenya in november. Dat is wel heel iets anders dan een cultuurreis naar Toscane! Al was het maar omdat ik nu naar de GGD moet voor de inentingen. Maar deze kans wil ik toch niet graag voorbij laten schieten omdat die me waarschijnlijk ook wat practijkervaring zal bezorgen voor de preken die ik nogal eens moet houden i.v.m. de missie. Ik ben lid van de Hoornse MOV: Missie- Ontwikkelings- en Vredesgroep. Met boeken, folders, tijdschriften en gesprekken alleen voel ik me altijd nog teveel outsider. Dat zal overigens door zo'n reisje niet wezenlijk veranderen, natuurlijk.

    Hoevinudie?

    Vandaag was het zulk mooi weer dat ik zomaar eens op het Grote Noord ging wandelen. Werd ik aangesproken door een lieftallige dame die vroeg of ik wel eens sultana's had geproefd. Om er vanaf te wezen zei ik ja. Troont ze me meteen mee naar een geheim adres waar ik een heel vel moest invullen over de kwaliteit van sultana's! Onder grote dankzegging kreeg ik een kleurpotlodenset als presentje. Ik vraag me nu af of ik niet heb lopen dromen, want ze was een heel lieve verschijning. Maar het setje ligt hier nu echt naast mijn computer!



  • 26 september 2010 - Dante - Peren - Weel - Bollentijd - Van Meegeren - Hoevinudie?

    Dante

    Afgelopen woensdagavond ben ik teruggekeerd van misschien wel de boeiendste reis van mij leven: Dante achterna op de meeste plaatsen van zijn verbanningszwerftocht door Itali. Prachtig -niet te heet- weer, prima bus, deskundige begeleiding, eerste klas hotels, heerlijk Italiaans eten en drinken, interessant en aangenaam gezelschap (van voorname(lijk) dames!). Per bus heen: Kufstein - Trente - Verona - Bologna - Ravenna - Arezzo - Siena - San Gimignano - Certaldo - Florence - Mantua - Bergamo. Per vliegtuig terug. Wel vemoeiend, maar ik zit topvol met "Viva Italia, viva Dante!". God is goed.

    Peren

    Na thuiskomst meteen de peren geplukt. Ze liggen nu te rijpen op mijn fruitschalen; meer dan vijftig, van n boom! Moeder Natuur heeft het wonderlijk bestierd: dit jaar zo goed als geen pruimen maar wel volop peren. Conferences!

    Weel!

    Een van de lezers van deze site, Jan Gerrit Goet, heeft me een aanvulling toegestuurd op de genealogische 'scriptie' "Drie Generaties Weel". Zijn vrouw is verwant aan onze familie. Het komt op het volgende neer: mijn vader (1907-1995) kwam van Jan (1880-1956) van Maarten (1847-1934) van Jan (1815-1898) van Gerrit (1775-1830) van Jacob (1738-1815) van Sijmen (1700-1770) van Jacob (1675-1735) van Sijmen (1653-1728) van Laurensz. (1620-1680). Sommige sterfdata zijn geschat: de echte gegevens ontbreken. De heer Goet is veel verder gevorderd in de genealogie dan ik: als u hem verder wilt volgen: www.goet-net/jangerrit .

    Bollentijd

    Ik heb weer -voor een goed doel- twee pakketten bloembollen besteld uit de Bollenstreek. Want volgende week is het al weer oktober en moet de tuin winterklaar worden gemaakt. Ik hoef er zelf weinig aan te doen, want mijn broer-buurman doet niet(s) liever.

    Vermeer- Van Meegeren

    Naar aanleiding van de tentoonstelling in Rotterdam heb ik het boek van Edward Dolnick over "De Vervalser" (Van Meegeren) gelezen. We hadden vroeger thuis 'De Emmasgangers' boven de bank hangen. Omdat ik er de ontstaansgeschiedenis niet van kende, vond ik het schilderij toen mooi. Nu ik die wel ken, is de aardigheid eraf. Maar het boek heeft me geboeid van het begin tot het einde.

    Hoevinudie?

    Komt een vrouw bij de dokter. "U bent zwanger" is de conclusie. Zegt zij: "Wat een opluchting!".



  • 5 september 2010 - De Nollen - Concertgebouw - Dantereis - Junius - Hoevinudie?

    De Nollen

    Met onze gespreksgroep zijn we vorige week naar 'De Nollen' geweest: het ku(n)stgebied van Rudy van de Wint bij Den Helder. Wat een ontdekking! Alles is daar gericht op 'artistieke ervaring': zon, wind, buien, wolken, bunkers, vijvers, gras, duinheuvels, bouwvormen, wonderlijke binnenruimtes en grote organische voorwerpen van materiaal dat tegen het weer kan. Je moet er geweest zijn om het te weten en dan nog is het niet onder woorden te brengen. Zoals chte kunst altijd.

    Concertgebouw

    De laatste weken -terwijl anderen op vakantie waren- kwam ik er toe een aantal concerten mee te maken in het Amsterdamse Concertgebouw. Robeco. Prachtig! Wat speelt zich daar (elke dag!) iets af wat muziekliefhebbers een geweldige kick meegeeft om dankbaar te zijn voor het leven!

    Dante-reis

    Komende zaterdag ga ik mee met de Dante-reis van Cialona en Janssen. Die jaarlijkse excursie is een begrip bij liefhebbers van de Italiaanse Renaissance-literatuur. Tien dagen naar de plaatsen waar Dante na zijn verbanning uit Florence periodes van zijn leven heeft doorgebracht. Bij zoiets moet je wel deskundige begeleiding hebben. Nou, dan zitten we goed!

    Junius

    We zijn druk bezig met de voorbereiding van de Junius-herdenking in Hoorn volgend jaar begin juli. Onze Hoornse Junius-specialist, Dirk van Miert, is bezig met een prima leesbare -ik ken de drukproeven- biografie die bij die gelegenheid beschikbaar komt. En Junius' geboortehuis in de Kerkstraat krijgt een opknapbeurt. Junius, de Hoornse Erasmus!

    Driemaal Hoevinudie?!

    A. Op Allerzielendag ging de godsdienstles over 'doodgaan'. De leraar vroeg ieder in de klas welke spreuk hij of zij uiteindelijk op zijn of haar grafsteen wilde hebben. Een van de leerlingen heette Dik, net als Dik Trom. Hij riep spontaan: "Dik tevreden!".

    B. Ieder heeft een geloof. Soms zakt het weg, soms speelt het op.

    C. Gelezen op een T-shirt: As finishing touch God created the Dutch.

     



  • 24 augustus 2010 - Sail - reacties - NPB - Maasvlakte - oogst? - OV - P.S.

    Sail

    We waren bij Sail. Geweldig! Het was prachtig weer, we zaten in de buurt van Buitenhuizen op klapstoeltjes aan het Noordzeekanaal, waar de ophalers uit Amsterdam de gasten uit IJmuiden opvingen. Machtig mooie schepen. En 's middags op het IJ per boot -met een drankje- in wind en zon gevaren langs de grote gasten. En natuurlijk trots dat een van onze familie er de baas over was.

    Reacties

    Van heel verschillende kanten krijg ik reacties (en bestellingen!) op het "Ontroomsing"sboek(je). Heel positief, gelukkig. Wel wat aanmerkingen op de spelling en de indeling, maar ook complimenten i.v.m. de leesbaarheid en de lay out. Een wat fundamenteler kritiek kwam van Ted van Maarle die meer aandacht had gewild voor de religieuze krisis die dieper gaat dan 'ontroomsing'. En van onze oud-leraar Bas van der Meer die een dieper historisch bewustzijn had gemist: alles moet toch beoordeeld worden vanuit de tijdsomstandigheden en de seminarie-opleiding was volgens de normen van die tijd voor veel (plattelands)jongens een hele emancipatie! Er zullen er wel meer zijn die het (beperkte) goede van vroeger dankbaar meedragen.

    NPB

    Elk jaar mag ik een keer voorgaan in de dienst van de NPB (Nederlandse Protestantenbond) in Rotterdam. Afgelopen zondag was het weer zover. Ik houd me bij zo'n gelegenheid graag aan de voor die zondag 'voorgeschreven' lezingen van de katholieke traditie en die betroffen 'van alle kanten door de nauwe deur', een uitdagend thema. Als je beseft dat het betreffende beeld bij Lucas kan zijn opgekomen n.a.v. de verwoesting van de tempel van Jeruzalem waarbij de brede toegangspoorten tot puin vervielen en er misschien alleen een nauwe poort nog uitweg bood, zou hier de verhouding tussen vastgelopen Joden en uitwegzoekende a.s. christenen in gezien kunnen worden. "De weg" zou men door die deur kunnen bereiken nu de tempel was verwoest en in drie dagen h(of -v)errezen. Een eventuele poortdeur in Jeruzalem (de Essenenpoort?) is dan wel ver verwijderd van de angstaanjagende 'smalle weg' van de vroegere (protestantse) opvoeding! Er volgde na de dienst een boeiende discussie.

    Tweede Maasvlakte

    Het weekend Rotterdam gaf me de gelegenheid de werkzaamheden aan de Tweede Maasvlakte te bewonderen. Wat een onderneming! En wat een ondernemingslust om zo van de natuur gebruik te maken dat er een heel nieuwe economische wereld tot stand komt. Zouden geld verdienen en moeder natuur eren toch kunnen samengaan?

    Oogstmaand?

    Augustus -het woord oogst is er aan ontleend (niet andersom)- is als het om peren gaat meer de rijpingsmaand: mijn peren worden al dikker zodat er een vogelwerend net over moest, maar ik schijn nog tot half september te moeten wachten met plukken. Wel kan ik al pruimen plukken. Maar het verhaal van Jantje gaat niet op: mijn twee bomen zijn dit jaar niet zo volgeladen dat ik vijf/zes pruimen niet zou missen. Nou ja, dan maar geen jam.

    OV

    Inmiddels ben ik al zeker tien keer naar het NS-station geweest om mijn OV-chipkaart in orde te krijgen ('activeren' schijnt dat te moeten heten). Dan moet er weer eerst getelefoneerd worden, dan weer eerst een papier ingevuld en opgestuurd, dan weer eerst een retourbrief ontvangen, dan weer eerst iets bij de NS geregeld als je er ook mee met de trein wilt reizen, dan weer als je korting wilt krijgen, dan weer als je een persoonlijke kaart wilt, dan weer als je automatisch wilt opladen, dan weer als je wilt 'activeren' enz. enz. enz. enz. Het probleem ligt bij mij als sufferd waarschijnlijk dat ik de juiste volgorde niet meer in mijn kop kan krijgen. Ze kijken je aan met een meewarige blik: de schuld ligt bij u, meneer, de ouderdom komt met gebreken!

    P.S.

    P.S. Misschien wacht u op mijn aangekondigde 'scriptie' "De Ombouw" (jeugdherinneringen). Ik merk dat het redigeren juist bij deze tekst extra tijd kost: er vallen me steeds aanvullende flarden in die ik toch nog wil verwerken en verwoorden. Even geduld s.v.p.

     



  • 4 augustus 2010 - laptop - De Ombouw - kermis - peren - boek(je) - Hoevinudie?

    Exit laptop

    De laptop waarmee ik u tot nu toe bediende -in dankbaarheid ontvangen bij mijn afscheid als Hoorns pasto(o)r in 2003- was volgens mijn deskundige broer aan vervanging toe: hij werd te langzaam. Gelukkig kan hij nog als reserve mee, de tuin in b.v. en op reis. Op mijn bureau staat nu een bijdetijdse computer: losse muis, los toetsenbord, groter en helderder beeldscherm. Voor u maakt het geen verschil, voor mij was het even wennen en dat is intussen al gelukt.

    De Ombouw

    U kunt binnenkort op deze site een nieuwe 'scriptie' verwachten. Jeugdherinneringen onder de titel 'De Ombouw'. De titel slaat vooral op de verandering van mijn persoontje van dorpsjongen naar student, maar ook op mijn besef dat ons leven 'omhuifd' wordt door de (boven)wereld waarin ons leventje zich afspeelt. Ik besef wel dat ik de tekst meer tot mijn eigen plezier en tijdverdrijf heb geschreven dan om u van dienst te zijn. Maar ik hoop dat u hem toch interessant en onderhoudend zult vinden en de taal redelijk op niveau. Want op dit laatste heb ik extra gelet!

    Kermis

    De Hoornse kermis -op die van Tilburg na de grootste van het land- komt komend weekend van de grond. Ik heb gistermiddag al even poolshoogte genomen bij de opbouw. Er komt een nieuw reuzenrad met gesloten cabines. Het opbouwen trekt veel bekijks, vooral van kinderen en kritische (oudere) mannen. De eerste nieuwsgierig, de tweede 'deskundig' en elkaar overtroevend in commentaar. De beste stuurlui staan aan wal. Ik herinner me van vroeger dat de kermis voor een jonge jongen uit drie 'gebeurens' bestond: de opbouw waarbij soms handige knapen waren ingeschakeld, de driedaagse 'actie' met (draaiende) attracties, muziek, kramen, dansen en drinken en tenslotte het afbreken met het zoeken naar 'verloren' muntgeld. Ik beperk me tegenwoordig tot het eerste n: een extra glas!

    Peren

    Mijn perenboom is nu 'dragend'. De vruchten worden al dikker en voller. Ik tel er ongeveer zeventig. Een deskundige vond het een beste boom, goed gevormd en correct gesnoeid. Maar hij voorspelde dat de peren pas na half september rijp zouden zijn en er nog bescherming zal moeten komen tegen gulzige vogels en (oor)wurmen. Nou ja, je moet er wat voor over hebben als je fruitkweker wilt zijn.

    Boek(je)

    Elke dag moet ik naar de brievenbus om bestelde Ontroomsingboekjes op de post te doen. Vooral de verkoop via de giro loopt goed (10 euro op 545087 t.n.v. G. Weel te Hoorn) en de reacties die ik krijg d.m.v. mail, telefoon en post zijn tot nu toe alle positief maar tegelijkertijd niet onkritisch. Er kwam zelfs een reactie van een klasgenoot die had afgezien van een bijdrage en die nu inseinde aan een tweede druk te willen meedoen! Als die er komt, natuurlijk...

    Geen Hoevinudie?

    Deze keer geen Hoevinudie. Hoevinudie?

     



  • 21 juli 2010 - Boek(je) - Paul Vlaar - Spierdijk - West-Friesland - Hoevinudie?

    Boek(je) 'OntRoomsing'

    Tot nu toe loopt het prima met de verspreiding van mijn (ons) boekje 'OntRoomsing'. Intussen is het ook verkrijgbaar aan het parochiesecretariaat bij de Hoornse Koepelkerk (Achterom 24A op werkdagen 's morgens) en natuurlijk door een tientje te storten op giro 545087 van G. Weel te Hoorn. In dit laatste geval krijgt u het z.s.m. thuisgestuurd. Er was wel wat kritiek op de indeling (te veel van de hak op de tak) en er is ook een tiental drukfouten ontdekt. Maar anderen vonden de variatie juist zo aantrekkelijk! Wat de inhoud betreft zijn de reacties erg positief: het is vlot leesbaar (op de sociologische schema's na!) en er zit een soort evenwicht in tussen 'afhakende' en 'niet-brekende' bijdragers. En iedereen gunt iedereen een eigen ontwikkelingsgang: sommige lezers herkennen iets van hun eigen geestelijke verandering en krijgen de neiging zelf ook zo'n soort bijdrage op papier te zetten. Van de driehonderd exemplaren zijn er nu ruim tweehonderd de deur uit, een tweede druk is dus voorlopig nog niet nodig.

    Paul Vlaar

    Hoe zou het toch komen dat kerkelijk misbruik en parochile incidenten zozeer 'Gefundenes Fressen' zijn voor de publiciteitsmedia? Er was een tijd dat kerkelijk nieuws niet verder kwam dan Sursum Corda! Het heeft, denk ik, niet alleen te maken met de zgn. komkommertijd of de behoefte aan sensatie maar ook met de massale belangstelling voor sex-zaken en sport (vooral voetbal). Sinds de pil is het hele sexuele patroon wezenlijk anders geworden en de worsteling tussen sexuele bevrediging en ware liefde alleen maar groter. En sinds de algemene verbetering inzake lichaamscultuur (medisch, hyginisch, esthetisch) en sportbeoefening is bij velen de aandacht voor het lichamelijke overheersend geworden tegenover de geestelijke verdieping. Het zou goed zijn als de belangstelling voor de twee kanten van onze persoon, vroeger lichaam en geest genoemd (of: lijf en ziel), weer meer evenwichtig werd in onze maatschappij en als de kerkleiding niet alleen het 'hogere' maar ook het sociale zou waarderen en stimuleren. Paul een beetje meer diepgang en Punt een beetje meer contact. Zo denkt de wijsneus in Hoorn!

    Spierdijk

    Eergisteren woonde ik in Spierdijk de uitvaart bij van Ank Smit-Klaver, de zo jong gestorven vrouw van onze uitvaartverzorger. Het hele dorp was aanwezig, de kerk stampvol en het kerkhof bezaaid met mensen. Op zo'n moment leeft, in elk geval in onze Westfriese dorpen, de hele gemeenschap mee. En ieder voelt de kwetsbaarheid en de diepere verbondenheid van ons er-zijn-met-en-voor-elkaar. Alle discriminatie valt dan weg, iedereen voelt zich geroepen.

    West-Friesland

    Zondag kreeg ik hartelijk bezoek. We gingen een rondje Noord-Holland doen en bezochten de Scheringa-gebouwen, de indrukwekkende kerk van Noord-Scharwoude, de verborgen natuurpracht rond Winkel, de schoonheid van Twisk, de zomerse terrascultuur van Medemblik en...de sfeer en het eten van het zeilrestaurant op de (Onderdijkse!) Vooroever. Een prachtige rit. Ik zou zeggen: doen!

    Hoevinudie?

    Het is niet goed vogels in de zomer dicht bij mensenhuizen te houden. The sky is the limit. Bij mijn voederbakje in de tuin zijn dan ook geen mezen, kauwtjes, eksters, mussen, spreeuwen of merels enz. meer te zien, laat staan roodborstjes of winterkoninkjes. Maar toch leg ik dagelijks wat vogelvoer in het bakje want twee tortels -lievelingsdieren van mijn moeder- komen er elke ochtend trouw op af. We groeten elkaar steeds eerbiedig.



  • 8 juli 2010 - "OntRoomsing" - Hup - Bijbel - Tour - Hoevinudie? A en B

    "OntRoomsing"

    Ja hoor, mijn boek(je) "OntRoomsing" is van de drukkerij gekomen en uiteraard allereerst toegestuurd aan medeschrijvers, familie en vrienden. Tot nu toe zijn de (vele) reacties positief, maar de meeste lezers zeggen het eerst nog eens grondig tot zich te willen laten doordringen en er daarna op terug te zullen komen. Het is inmiddels ook in de verkoop: u krijgt een exemplaar toegestuurd als u 10 euro (all in) overmaakt op giro 545087 van G. Weel te Hoorn. Graag met uw adres i.v.m. de verzending. Ook in de boekwinkel komt het voor de genoemde prijs te koop, tot nu toe alleen nog bij boekhandel Stumpel in Hoorn en De Heemsteedse Boekhandel Blokker in Heemstede. Met een paar andere (Rotterdam, Utrecht en Wervershoof) ben ik nog in onderhandeling. Ik ben uiteraard nieuwsgierig naar de reacties, misschien ook in de pers.

    Hup, Holland, Hup!

    Het Nederlandse voetballen stuwt ons allen op in de vaart der volkeren! Ik ben benieuwd hoe ze naar me kijken als ik binnenkort in Itali op vakantie ben! Of zou volgende week alles weer vergeten en vergeven zijn en we gewoon weer 'wel kijken, niet kopen' horen? Gelukkig hebben we dan nog de Tour. En de diepere vreugden van de ziel natuurlijk!

    Bijbel

    Wat dit laatste betreft: ik geniet de laatste tijd zeer van een paar tijdschriften over de Bijbel waar ik op geabonneerd ben. "Interpretatie", "Met Andere Woorden" en "Maandschrift voor Leerhuis en Liturgie". Wat is het toch boeiend om je te verdiepen in de wereld van de bijbelse taal: Hebreeuws (Tenach), Grieks (Nieuwe Testament), Latijn (Vulgata en Erasmus), maar ook: Nederlands (van Statenvertaling tot NBV). Want met de NBG en de Willibrord, hoe waardevol ook, ben je er niet. En wat er zich de laatste jaren afspeelt in de bijbeltaalwereld raakt aan je taalgevoel, aan je cultuur en aan je geloof. En daar kom je -gelukkig!- nooit mee klaar.

    Tour de France

    Afgelopen zaterdag waren we bij de "Grand Dpart" van de Tour de France in Rotterdam. Eigenlijk hebben we de renners niet gezien want we waren bang voor buien en onweer, maar alleen de 'karavaan' al en de enthousiaste mensenmenigte gaven een opgewonden gevoel. Volop zon en verkoelende wind, gulle en groetende reclamewagens -ik hield er een geel zonnepetje aan over-, iedereen ijs en patat, wat wil je nog meer? Op vakantie gaan doe je pas n de WK en de Tour, dus nu geniet ik 's middags van het Franse landschap en 's avonds van de vuvuzela's (en de kopballen van Robben). En 's morgens van de Bijbel!

    Hoevinudie?

    A. Op het gemeentehuis zit een ambtenaar weer eens voor zich uit te staren. Vraagt een collega: Wat doe je? Antwoord: Ik denk na over het verschil tussen iets zijn en iets doen.

    B. Mijn krantbezorger is zoon van een geschiedenisleraar. Hij mocht een spandoek maken voor iemand die naar de finale in Zuid-Afrika gaat en vroeg zijn vader om advies. Weet u wat erop staat? "KOM MAAR OP, ALVA!"

     

     

     



  • 20 juni 2010 - De Tuin - WK - 'OntRoomsing' - Hoevinudie?

    De Tuin

    Ik hoor dat het dit jaar geen goed pioenenjaar is. Nou, dat valt wel mee. In de bloemenwinkels en langs de weg wordt er een overvloed van aangeboden en in mijn eigen tuin staan er zoveel dat ik zelfs een ekster er bloemblaadjes van zag proeven! Echt waar! Waar ik trots op ben, dat zijn de overgerfde spierwitte pioenen die uit onze tuin in Onderdijk bij mij zijn terechtgekomen. Ze staan in volle bloei. Ik hoop dat ze nog jaren meegaan.

    WK Voetbal

    Bijna alles volg ik. Gedeeltelijk samen met mijn huisgenoten. Ons huis is uitbundig versierd. Logisch dat Nederland het goed doet. Zelf was ik niet zo voetbalbegaafd -ik zocht het meer in schaatsen en volleybal!- maar mijn familie was en is lang niet de minste bij Strandvogels, Ilpenstein, RKEDO en zelfs Grasshoppers! Zoiets straalt net als bij het WK ook af op de familie van de spelers!

    "OntRoomsing"

    Mijn boek(je) "OntRoomsing" wordt nu gedrukt. Ik mag de komende week de toezending verwachten. Zelf heb ik een proefdruk ontvangen en gecontroleerd: ik was zeer tevreden, er hoefde haast niets verbeterd te worden. Op de paginering na, die kon wat handiger (steeds aan de buitenkant van de pagina). Volgende keer laat ik u weten hoe u aan een exemplaar kunt komen, eerst moeten de presentexemplaren de deur uit.

    Hoevinudie?

    Wat zei laatst een (moderne!) predikant? "Nou is God zelfs mens geworden en nou is het ng niet goed?". Amen.



  • 5 juni 2010 - Boek - Verkiezingen - Voetbal - Dante - Hoevinudie?

    Boek

    Mijn boek 'OnrRoomsing' gaat komende week naar de drukkerij. Volgende keer zal ik u wel vertellen in welke boekwinkels u een exemplaar kunt bemachtigen. Sommigen -o.a. de medeschrijvers, mijn klasgenoten- krijgen natuurlijk een presentexemplaar, anderen kunnen t.z.t. ook bestellen per giro. Ik heb al heel wat belangstellenden op mijn lijstje, maar het kan dus nog wel enkele weken duren voor de uitgave echt verschenen is. Nadere gegevens (o.a. de prijs!) volgen.

    Verkiezingen

    Spannende verkiezingen! Het wordt tijd dat de komende woensdag aanbreekt. We hebben nu wel voldoende politieke informatie over ons uitgestort gekregen! En dan maar afwachten, niet alleen wat de uitslag zal zijn maar ook wat er van de beloftes waargemaakt zal worden.

    Voetbal

    Ik heb lang gedacht dat het Nederlands voetbal nooit meer het niveau van Bergkamp en Van Basten zou kunnen halen, maar nu ik vandaag de voorwedstrijd tegen Hongarije heb gezien, acht ik de kans dat we ver komen niet gering. Zelfs als Robben het moet laten afweten. Ook mijn huis wordt -tot op zekere hoogte- in het oranje gezet. Niet door mij, maar door enkele andere bewoners die denken er ook verstand van te hebben!

    Dante

    Van een boekenvriend kreeg ik een bijzonder boekje: de vertaling van Dante's Hel door ds. J.J.L. te Kate (1819-1889). Ik leerde vroeger zowel als leerling als als student dat deze dominee letterkundig tweederangs was, maar dit vertaalwerk van hem vind ik toch bewonderenswaardig. Wel erg negentiende eeuws (opgeblazen) maar met een perfecte beheersing van de toenmalige (Nederlandsche) woordenschat en van Dante's moeilijke rijmschema. De veroordelende Tachtigers zouden hun pijlen eens wat meer op hun eigen boezem hebben moeten afschieten!

    Hoevinudie?

    Vorige week ben ik (bijna) dronken thuisgekomen. Mijn schuld was het niet. Ik ging met een bejaardenuitje mee naar Drente, op excursie. Wat denkt u? Het bleek een bezoek aan een advocaatmaakboerderij te zijn, waar je verwacht werd aan een proeverij deel te nemen. Vijf soorten advocaat en twee soorten likeur! Eenmaal thuis lekker geslapen, dat wel!

     



  • 24 mei 2010 - Overlijden - Preken - Stage - OV - Hoevinudie?

    Overlijden

    De laatste tijd bereiken me nogal wat overlijdensberichten die me raken. Een vriend-buurjongen van vroeger in Onderdijk (Gerrit Haakman), een seminarieklasgenoot en latere collega (Pieterjan Blankendaal), een oud-leerling en medeliteratuurgenieter (Joost Divendal). Enzovoorts. Deze hier genoemden waren alle drie een drijvende kracht in hun omgeving: resp. in het dorp, onder mijn jaargenoten en in de journalistiek (vanaf de Hageveldse schoolkrant!). Ik ga ervan uit dat ons menselijk leven, hoe tijdelijk ook, een zin heeft die zich niet beperkt tot de kortstondige levensjaren.

    Preken

    Met Pinksteren hield ik (ongeveer) dezelfde preek in Avondlicht en in Onderdijk. Dus voor twee heel verschillende groepen luisteraars. Eigenlijk is dat een heksentoer als je echt over wilt komen. Preken doe je voor een doelgroep en niet voor mensen in het algemeen.

    Stage

    In de NRC is inmiddels een discussie gaande (geweest) over de waarde van de verplichte maatschappelijke stage voor middelbare scholieren. Een leraar beweerde dat die ten koste gaat van rekenen en taal, waar de school eigenlijk voor is. Maar een docent maatschappijleer vond dat de school voor meer bedoeld is en dat zo'n stage een waardevolle bijdrage kan zijn aan de persoonsontwikkeling van de leerlingen. Ik ben het met de laatste eens en ik spreek uit ervaring: vorig jaar heeft een scholiere bij mij 'sociale stage' gelopen en zowel voor ons (mijn bewonersgroep) als voor haar was dat een leerzame ervaring. En toen ikzelf nog in opleiding was -rond 1960!- hielp ik met een paar klasgenoten enkele weken in een vakantiespeeltuin (met excursies) in Amsterdam-Oost. En ik meen dat ik daarvan veel geleerd heb!

    OV

    Ik ben inmiddels bij wat betreft de OV-chipkaart. Op naam en met automatische aanvulling van het saldo. Ik had eerst een voorlopige proefkaart, maar die kun je inleveren en het nog uitstaande saldo terugontvangen. De nieuwe is geldig tot 2015.

    Hoevinudie?

    Bij de 4 mei-herdenking kregen we van de Raad van Kerken een bosje witte rozen om bij het monument neer te leggen na de Stille Tocht. En ervan heb ik mee naar huis genomen ter herdenking thuis. Het blijkt een wonderroos. Beslist niet van plastic en toch staat hij (of: zij?) nog steeds in volle glorie en zonder een spoor van verwelking in mijn kamer. Ik geef hem/haar wel steeds vers water. Misschien moet ik daarmee ophouden en hem/haar droogzetten. En dan eens kijken wat er gebeurt. Ik houd u op de hoogte!!



  • 7 mei 2010 - Pieterjan - massapaniek - mezennestje - afwasliederen - hoevinudie?

    Pieterjan

    De meimaand begon voor mij met een heerlijk verblijf in het Roergebied dat intussen is veranderd van een vervuilde kolenmijnenstreek in een attractieve natuurregio aan beide zijden van de Ruhr. Maar thuisgekomen overvielen me verschillende overlijdensberichten, o.a. van Pieterjan Blankendaal, een boeiende klasgenoot vanaf ons eerste seminariejaar. In korte tijd werd zijn leven afgebroken. Ik gedenk hem met allerlei gevoelens van verlies en waardering.

    Massapaniek

    Wat kan n raddraaier de stiltebeleving en het stijlvolle ritueel van velen bederven! Zou het in onze 'cultuur' nu zo worden dat het bijeenkomen van grote groepen mensen niet meer kan vanwege de kans op massale paniek, ordeverstoring en gevaar? In de kerken kwam zoiets zelden voor (toch?) en in het buitenland lijkt het er ook anders aan toe te gaan. De Stille Tocht in Hoorn is ook dit jaar weer eerbiedig verlopen.

    Mezennestje

    Ja hoor, 'mijn' mezen hebben nakroost! Het is een grote drukte voor de jonge ouders. Ik kan niet nalaten u het gedichtje van Gezelle mee te geven dat hij in 1877 schreef toen hij dit wonder aanschouwde. Speels, vlug, knap van structuur en klankrijk. Ik heb het een beetje aangepast, hopelijk niet verknoeid.

        Een mezennestje is uitgebroken               Het mezenmoe(de)rtje komt getrouwig

        dat in de wilgenstronk                            komt op de warme noen

        gedoken                                              mooi blauwig

        met vijftien eitjes blonk:                        en geligkleurig groen,

        ze zitten in de boom te spelen,               ze brengt hun dit en dat, om te snaaien,

        tak-op, tak-af, tak-uit, tak-in, tak-om,     tak-om, tak-op, tak-af, tak-uit, tak-in,

        met velen                                           ze graaien

        en 'k lach me(2x), 'k lach me bijna krom.  en kruipen zo vluchtig het mezennestje in.

                                        Het mezenva(de)rtje zit -daarbuiten,

                                        beschut voor 't zongestraal-

                                        te fluiten

                                        al in de mezentaal;

                                        daar vliegen ze, altegelijk tesamen,

                                        tak-om, tak-op, tak-af, tak-in, tak-uit,

                                        en, amen,

                                        het mezennestje is al weer leeg en uit!

    Afwasliederen

    Binnenkort komt er een CD uit van ons gezin waarop de liedjes die wij vroeger -en soms nu nog wel- zongen bij het afwassen en het tulpenpellen, te horen zijn. Opgenomen in een studio (zonder geluid van stukvallende borden of een sorteermachine), dus niet eens zo erg amateuristisch! Je hebt tegenwoordig afwas- en tulpenpelmachines, dus je kunt er mooi voor gaan zitten om te luisteren. En mee te zingen, natuurlijk!

    Hoevinudie?

    Spreuk van de maand: Jeugd is niet een periode maar een geestesgesteldheid.

                                       



  • 21 april 2010 - Engelbewaardersraam - Reünie - Enkhuizen - Hoevinudie?

    Engelbewaardersraam

    Zoals u misschien gezien heeft bij mijn scripties op deze site, is inmiddels mijn verhaal over De Waarde van de Hoornse Engelbewaarderskerk doorgekomen, zowel in het kwartaalblad van Oud-Hoorn (met mooie foto's) als hier in eigen beheer. Ik heb al veel reacties gehad, gelukkig positief: 'informatief en goed leesbaar'. Er waren er ook die bleven steken bij mij opmerking dat ik de naam van de ontwerper van het alom geroemde glas-in-beton-raam niet had kunnen achterhalen. Daar werd werk van gemaakt en ja hoor: we weten nu zo goed als zeker dat het Berend Hendriks (1918-1997) geweest moet zijn. Die heeft de gelijksoortige ramen gemaakt van de Rotterdamse Steigerkerk, de Pinksterkerk in Heemstede en de Christus Koningkerk in Amsterdam-Watergraafsmeer. We gaan wel verder met het onderzoek want er kwam ook nog een andere naam naar boven: Egbert Dekkers, een priester-glazenier. U hoort ervan!

    Renie

    Afgelopen maandag hadden we weer de halfjaarlijkse reniegroep van mijn seminarieklasgenoten bijeen, deze keer in Nuenen. Het ging o.a. over mijn aanstaande boek 'Ontroomsing' waarvoor nu alle bijdragen binnen zijn en al voor de zoveelste keer geredigeerd. Het gaat binnenkort naar een uitgever. Ik moet nog beslissen over 'eigen beheer' of 'in een uitgeversfonds'. Door de toestanden in de roomse kerk de laatste tijd krijgt het boek waarempel nog een actuele waarde! Dus wie weet wil een uitgeverij het op zich nemen en voor de verspreiding zorgen. Het zal nog wel even duren voor u een exemplaar kunt bemachtigen!

    Enkhuizen

    In het NHD van vandaag staat een aardig artikeltje van Co Buysman over de twee ankers op de Drommedaris van Enkhuizen. Met een foto van Theo Mes. Maar met helemaal geen aandacht voor de tekst van Junius die ertussen staat! Nico de Glas en ik hebben die tekst vanwege de komende Junius-herdenking in Hoorn kortgeleden onder de loep genomen. Het is een chronicon (1536) en er staat: EnChVsaM InsIdIIs taCItIs sVb noCte sILentI -- obrVere adnIXa est GeLrICa perfIdIa (vrij vertaald: Het was donker en stil toen met list het perfide Gelre als een dief in de nacht ons Enkhuizen besloop.). Het is een herinnering aan de overval op Enkhuizen door de Geldersen. Waarom de d's van InsIdIIs, adnIXa en perfIdIa (D=500) niet meetellen, weet ik niet. Eronder staat nog een distichon (misschien ook een chronicon? Ik kom tot 1715), waarschijnlijk van een andere dichter: Anchora quam cernis ferro precisa bipenni -- artes testatur, perfide Gelre, tuas. Letterlijk: Het anker dat gij ziet, afgekapt met de ijzeren bijl, getuigt, o Geldersman, van uw sluwe streken. Kennelijk heeft er dus eerst maar n anker -oorspronkelijk op de Engelse Toren- gehangen!

    Hoevinudie?

    Van de week was ik bij een lezing over Ovidius' Metamorfosen in het Museum van Oudheden in Leiden. Op zich al interessant, maar wat me vooral beviel was de uitstekende boekwinkel in de hal. Ik kocht daar -voor nog geen tientje!- een prachtig gellustreerd boek over de Dode Zee-rollen. Laat ik daarin een stukje aantreffen over de 'engelenrol' waarin gebeden staan die wij in onze Engelbewaarderskerk best kunnen gebruiken! Het idee van een bewaarengel is eeuwenoud! Het bijzondere is dat die gebeden niet alleen van de mensen naar de engelen opstijgen maar ook van de engelen (namens de mensen?) tot God! Meedoen met biddende engelen, wat wil je nog meer?



  • 6 april 2010 - Pasen 2010 - biotoop - vogels - LP's - uit eten - hoevinudie?

    Pasen 2010

    Ik heb een prachtpasen gehad, al klonk mijn stem wat nasaal door een langdurige voorhoofdsverkoudheid die nu pas bedaart. Twee keer een dienst in Avondlicht (Witte Donderdag en Paaszaterdag) en een feestelijke Paasdagviering in de Risdam. Niet te veel, niet te weinig. Wel twee preken: een over de licht- en de schaduwkanten van het leven en van de kerk en een over Paulus en diens opvatting van de verrijzenis. Tussen de tevredenheid over het voorbije leven van de rechtvaardigen (Oude Testament: 'bij de vaderen verzameld in de schoot van Abraham') en de nogal Griekse benadering van de evangelisten en de kerk ('de ziel komt los van het lichaam', een soort metamorfose) houdt Paulus vast aan de grondige ondergang in de dood maar ook aan de radicale herschepping uit genade. Sinds kort ben ik weer Paulus-fan: soms zet zich iets pas op je latere leeftijd voor je op een rijtje.

    Biotoop

    Op bezoek bij familie in Edam hoorde ik het volgende voorbeeld van de ellende van de regionalisering. In mijn moeders geboorteplaats, Ilpendam, stond in vroeger jaren tot ieders genoegen het bejaardenhuis Ilpenhof. Het staat nu al acht jaar leeg te verkrotten want er moest volgens de gemeente Waterland worden geregionaliseerd. De bewoners werden dus verspreid over Edam, Monnikendam, Volendam, Purmerend en zelfs de Zaanstreek en verse oude Ilpendammers kunnen voortaan her en der -maar buiten hun eigen sociale biotoop- terecht, naargelang er plaats is. Mijn familielid is de enige Ilpendamse in het 'grote huis' van Edam. Gelukkig heeft ze een tevreden natuur, maar haar 'eigen mensen' is ze kwijt. Regionalisering! Ik moest denken aan de Engelbewaarderskerk hier in Hoorn-Noord -mijn artikel daarover is nu in het blad van Oud Hoorn verschenen en komt binnenkort op deze site!- en vroeg me af: waarom gaat de economie de laatste jaren zo vaak voor op de psychologie? 

    Vogels

    Ik kocht -voor een goed doel- een nieuw en stevig vogelnestkastje. Formaat: koolmees. Maar geen koolmees ging erin. Dacht ik. Ik zag ze wel maar niet bij mijn huisje. Toen het erg geregend had, meende ik het te moeten schoonmaken en een nieuwe kans -op een andere plek?- te wagen. Wat denkt u? Ik haal het dakje eraf en zie op het vloertje een keurig opgemaakt mezennest van pluis en veertjes. Nog geen eitjes. Ik heb het geval als de donder weer keurig op zijn plaats gehangen en wacht nu met spanning. Als ik gepiep hoor, krijgt u bericht. Ik geloof niet in rencarnatie, maar als het toch moet: liefst een vogel: alle liedjes mogen, geen kindermisbruik en homo of hetero maakt niet uit. Alleen: wel graag eitjes.

    LP's en Pick-up

    Van een lieve vriendin kreeg ik een hele verzameling klassieke grammofoonplaten. Vroeger was ik al blij als ik een 45-toerenplaatje kon kopen van opgespaard zakgeld, want een pick-up had je natuurlijk wel ergens. Nu was het probleem omgekeerd: een overdaad aan prachtige LP's, maar waar haal je tegenwoordig nog een pick-up (dat is een platenspeler, voor de duidelijkheid!) vandaan? "Ze zijn er nog wel" hoorde ik zeggen "wacht maar tot koninginnedag!".

    Uit eten

    Omdat ik mezelf met Witte Donderdag en met Pasen lekker eten gunde, ben ik twee keer 'uit' wezen eten. In Katwoude en in de Wieringermeer. Seniorenmenu, dat wel. Wat me opviel was de overbezorgde bediening. Bijna elke minuut: "Alles naar wens, meneer?". Dat was vroeger wel eens anders. Toen moest je soms nogal lang wachten voor er aandacht aan je werd besteed of was de kelner koning en niet de klant. De prijzen liegen er tegenwoordig niet om, maar de sfeer van "blij dat u er bent" maakt haast alles -op de wijn na- goed. Zou het aan de opleiding of aan de economische depressie liggen?

    Hoevinudie?

    Wilt u een keertje slaande ruzie in de familie? Ik geef u een tip: Speel het spelletje 'bloem, plant, dier' waarbij ieder op een blaadje papier het origineelste voorbeeld van n van de tien (van te voren bekendgemaakte) categorin -b.v.: lichaamsdelen- met een door de jongste deelnemer bepaalde beginletter uit de Nederlandse woordenschat moet opschrijven. Je krijgt dan van ieder tien, liefst originele woorden beginnend met bv. de letter n te horen. Wie iets unieks heeft krijgt tien punten, wie met een ander hetzelfde woord heeft, een negen, enz. Bij de bespreking en beoordeling krijg je gegarandeerd ruzie, tenzij je een onfeilbare paus aanstelt. Bijvoorbeeld bij de letter n: neusgat. De een vindt dit hetzelfde waard als neus, zoals neusvleugel, neushaar enz. De ander zegt: 'volkomen fout, want je kunt er niet aan geopereerd worden.'. En dan natuurlijk volhouden dat het apart in het woordenboek staat en dat de meesten er zelfs twee van hebben. Ruzie, leuk! 



  • 26 maart 2010 - Lente - Enkhuizen - Misbruik - Margreet - Boek(je) - Hoevinudie?

    Lente

    2010 wordt een best perenjaar! Hier spreekt de expert die vorig jaar een pere(N!)boom in zijn tuin plaatste en nu ziet dat er overal knoppen aan komen. Eerst de bloesems, dan de vruchten. Zou dat bij mensen ook zo zijn?

    Enkhuizen

    In verband met de voorbereiding op het Juniusjaar (2011) had ik weer contact met Nico de Glas, Rita Lodde, Dirk van Miert, Pierre Janssens, Egbert Ottens en Eddy Boom, zeg maar: ht comit. Met Rita en Nico belandde ik in Enkhuizen om de Drommedaris te inspecteren. Want daarop staat een tekst van Junius! Hij schrijft er zelf met trots over in zijn 'Batavia' dat hij als Hoornse jongen die tekst (een distichon) maakte ter herinnering aan de overwinning van de Enkhuizenaren op de Geldersen. Op de tekst zelf kom ik nog wel eens terug: die zit geraffineerd in elkaar en is een chronicon.

    Misbruik

    De misbruik-ellende in de Roomse kerk doet heel wat stof opwaaien, landelijk, internationaal en ook in eigen kring. Voor 'normale' geestelijken een hele opgave. Er zijn ook voordelen: tamelijk diepgaande artikelen (bv. in Trouw) en bezinning op de celibaatsverplichting en -koppeling. Misschien worden dit jaar mede daardoor de Goede Week en Pasen kritischer en bewuster beleefd.

    Margreet

    Ook in onze parochie hebben we Margreet van Hoorn herdacht. Ze was graag met ons in contact omdat ze de liturgie zo mooi vond. Een paar keer heeft ze -na een nederig verzoek van haar kant- ook voorgelezen bij een kerkdienst in de Engelbewaarders. Dat kon ze goed. Ze ruste in vrede.

    Boek(je)

    Het boek(je) dat ik schrijf samen met mijn (oud-)klasgenoten over onze geestelijke emancipatie vordert goed: van de zeventien bijdragen moeten er nog drie 'bewerkt' worden (n ervan is nog niet ingeleverd). De een schrijft heel anders dan de ander, sommigen meer wetenschappelijk, anderen meer persoonlijk. Sexueel misbruik komt er niet in voor, dus ik zal de oplage beperkt houden.

    Hoevinudie?

    Een goeie van mijn kalender: De geneeskunde is nu zo ver ontwikkeld dat er geen gezond mens meer over is!

     



  • 10 maart 2010 - Politiek Hoorn - Boekenweek - Moeder Weel - Paulus? - Misbruik - Hoevinudie?

    Politiek Hoorn

    Tot mijn spijt heeft de PvdA in Hoorn nog hardere klappen gekregen dan elders in het land. Terwijl dat de partij is die het Engelbewaarderskerkgebouw overeind wil houden! Ook het verlies van het CDA betreur ik omdat onze jonge en enthousiaste parochiaan Luuk Grooteman daardoor net niet in de Raad is gekomen. Maar goed, de oude dames en heren zullen het er wel naar gemaakt hebben, ofschoon ze zich waarschijnlijk naar best vermogen hebben ingezet voor de publieke zaak.

    Boekenweek

    Laat ik het maar eerlijk zeggen: Joost Zwagerman volg ik niet meer, hoe 'doorgebroken schrijver' hij ook moge zijn. Ik vind het ergerlijk dat je geen krant, tijdschrift of tv-programma kunt tegenkomen of zijn -niet aantrekkelijke- kop duikt op. Maar mij intrigeert wel zijn boekenweekgeschenk, omdat hij daarin alshetware zichzelf aan de orde stelt: hoe kan het zijn dat sommige kunstwerken wl in permanente tentoonstelling blijven terwijl andere, kwalitatief misschien evenwaardige, in depots buiten onze wereld blijven? Maar dat geldt ook voor hemzelf! Wat is toch de machinerie die zorgt dat sommigen niet weg te slaan zijn uit de publiciteit (Zwagerman, Wilders, Bodar, Jan Smit enz.) en anderen die heel interessant zijn, hoogstens Man bijt Hond halen? Het gekke is dat ik nu toch weer op gang gebracht ben door....Zwagerman!

    Moeder Weel

    Zoals ik u een maand geleden vertelde, ging vanwege het winterweer en de sneeuwoverlast de herdenking in onze gezinskring van de honderdste geboortedag van onze moeder op 10 januari niet door. Maar van uitstel kwam geen afstel: de vorige zondag waren we bij elkaar in Ilpendam, haar gebooorteplaats, en bezochten we daar de (voor ons!) historische plekken, bijgestaan door daar nog woonachtige familieleden. Bovendien kregen we van een van onze broers een door hem samengesteld levensboek over haar. Dit gaat voor ons een zeer dierbaar bezit worden: als je alles tot je door laat dringen, krijg je de indruk dat zij -net als zovele moeders in haar tijd- echt een grote persoonlijkheid is geweest. Ik (wij) ben (zijn) trots op haar.

    Paulus?

    De laatste tijd wordt deze site aanmerkelijk meer geraadpleegd dan vorig jaar. Toen lag het gemiddelde op 80 visits per dag, nu op meer dan 100. Ik weet niet hoe dat komt: misschien door de toename van computerbezit in mijn netwerk, misschien door deze nieuwsrubriek.... Wat me opvalt is dat de 'sequensenscriptie' het meest wordt geraadpleegd. Daar krijg ik ook de meeste reacties op. Misschien zal ik er nog eens wat meer Latijnse gezangen aan toe voegen (zoals 'Ave Verum' en 'O Sacrum Convivium'), er is kennelijk belangstelling voor. Waar niet zoveel naar gekeken wordt, is het korte artikel over Paulus. Eigenlijk denk ik: gelukkig maar, want in dat 'scriptietje' komt Paulus nogal negatief door, terwijl ik intussen door de boeken van Karl Barth (Romeinenbrief), Alain Badiou (P.'s Universalisme) en Patrick Chatelion Counet (Genie of Misgeboorte) weer zeer positief over hem ben gaan denken. Vooral het laatste boek raad ik u zeer aan. Misschien vul ik 'Paulus?' op deze site binnenkort wel aan.

    Misbruik

    Eergisteren kreeg ik een mail van een oud-leerling die nu in Austali woont. Wat er aan de hand was in de R.K. Kerk in Nederland i.v.m. sexueel misbruik. Ik dacht: zou hij zelf er vroeger iets van meegemaakt hebben? Maar het bleek dat hij na zijn emigratie in zijn nieuwe vaderland een belangrijke figuur was geworden bij de hulpverlening op dit gebied. Ik heb hem mijn ideen erover teruggemaild en hem veel succes gewenst bij zijn belangrijke en noodzakelijke werk.

    Hoevinudie?

    Mij is iets heel wonderlijks overkomen: ongeveer vijfentwintig jaar geleden -ik woonde nog maar kort in Hoorn- merkte ik op een dag bij thuiskomst dat er bij me was ingebroken en er een nogal kostbaar antiek boek dat te pronk stond op mijn kamer, was gestolen. Ik had dat als cadeau bij mijn benoeming in Hoorn gekregen van de pastoor bij wie ik kapelaan was geweest. Ik heb er toen geen werk van gemaakt want: hoe spoor je zoiets op? en ik weet niet of mijn inboedelverzekering toen al in orde was. Laat ik nu vorige week van een vriendin hier in Hoorn een seintje krijgen: mijn buurman heeft een heel bijzonder boek dat hij je graag eens wil laten zien. Hij heeft het jaren geleden in zijn tuin gevonden. Het was mijn boek: de pastoorshantekening stond erin met; 'dono dedit'. Ik mocht het direct van hem meenemen, met excuses dat hij het zolang in zijn garage had weggeborgen. Gelukkig heb ik nu een kluis in mijn kelder!



  • 22 febuari 2010 - Israël - Celibaat - Olympics - Hoevinudie?

    Isral

    Ik heb er een prachtige reis naar 'het heilige land' opzitten. Dat prachtige kwam door allerlei factoren: het was daar heerlijk weer: doorbrekende lente met de natuur al in geuren en kleuren, een uiterst deskundige reisleider, ds.-dr. Piet van Midden himself die de beste Nederlandse expert is op het gebied van 'bijbel en bijbels grondgebied', een hartelijk en zorgzaam gezelschap van ongeveer dertig aanstaande reisleiders, uitstekende gids die van alles wist, prima programma, bus, hotels en maaltijden en, last but not least, een meereizende zus die van alles genoot en haar oude(re) broer 'opving'. De behoefte aan een elfstedentocht is geheel verdwenen.

    Celibaat

    In serieuze tijdschriften lees ik dat het zich vergrijpen aan jongeren door priesters niets met 'het celibaat' te maken zou hebben. Elke keer wordt er in zulke berichten geen onderscheid gemaakt tussen de verplichting tot celibaat bij priesters en de waarde van celibaat op zich. Dat mensen die priester willen en kunnen zijn verplicht buiten een -ook sexuele- relatie moeten blijven, is iets heel anders dan een zelfgekozen vrijwillig celibaat waar je heel gelukkig in kunt zijn. Dat zeggen we nu al minstens een halve eeuw maar niemand van de kerkelijke overheid schijnt dat serieus te nemen. De schandalen bij de Duitse Jezueten hadden voor een groot deel voorkomen kunnen worden als er een ontkoppeling was doorgezet door het Tweede Vaticaans Concilie. Nu blijft het alleen- leven van priesters vaak iets ongemancipeerds, omdat ze eigenlijk iets anders zouden willen.

    Vancouver

    Wat een Nederlands succes op de Olympics! En de hele buit is op dit moment nog niet eens binnen! Ik heb het er niet voor over om 's nachts op te blijven maar zit wel 's morgens al gauw voor de tv. Maar de spanning bij iets waar je de uitslag al van weet, is toch minder. Daarom ben ik blij dat de volgende winterspelen (2014) in het Russische Sochi zijn waar de tijd n uur verder is dan bij ons. De openingsceremonie daar is gepland op 19 uur onze tijd en de meeste wedstrijden beginnen 's morgens om 11 uur. Dus dat zit goed.

    Hoevinudie?

    Op een Rotarybezinningsbijeenkomst kwam als vraag aan de orde: Wat zou je nu anders opzetten als je de oprichter van Rotary mocht zijn? Ik dacht: Dat heb ik nu met de Kerk!



  • 6 febuari 2010 - Junius - Hoge Noren - Israël - Emmaüs - Zonnepanelen

    Hadrianus Junius

    Voor de Rotaryclub Hoorn mocht ik afgelopen dinsdag spreken over Junius. Bij het onderzoek is ons -het Juniuscomit Hoorn- gebleken dat er nogal wat onjuistheden over hem (onze Hoornse Erasmus!!) in omloop zijn. Op zijn naambordje in de Hoornse Juniusstraat -en ook op Wikipedia- staat het verkeerde sterfjaartal en vaak wordt in naslagwerken Middelburg als zijn sterfplaats vermeld, terwijl dat Arnemuiden moet zijn, ten huize van zijn schoonzus Kenau Symonsdochter Hasselaar (d Kenau!). Hij is daar ook begraven, pas na vier jaar heeft zijn zoon hem laten overbrengen naar Middelburg. Om u alvast voor te bereiden op de grootschalige herdenking van zijn 500-ste geboortedag in Hoorn volgend jaar in het weekend van 1 juli, laat ik -als me dat ICTechnisch lukt- hier zijn hopelijk correcte korte biografie volgen. Een portret vindt men in Velius' kroniek of via Google.

    Hadrianus Junius uit Hoorn  (*1-7-1511 ; + 16-6-1575)

    Hij is de beroemdste Junius, door niemand minder dan Justus Lipsius de tweede na Erasmus genoemd. Hij werd aan de westzijde van de Hoornse Kerkstraat geboren als zoon van het toen in Hoorn zeer bekende en gewaardeerde vroedschapslid Petrus de Jonge (=Junius) en Marie Dircksdochter. Zijn vader was meermalen burgemeester van de stad, gezantschapslid naar Denemarken en Zweden en schrijver van een boekje over de geschiedenis van Hoorn, waar Velius gebruik van heeft gemaakt. Hij was welbespraakt -in tegenstelling tot zijn zoon die stotterde- niet onbemiddeld en van een aanzienlijke familie. Junius sr. stierf in 1537. Zijn zoon overvleugelde hem in geleerdheid en beroemdheid. Na aan verschillende binnenlandse en buitenlandse universiteiten te hebben gestudeerd promoveerde hij in 1540 in Bologna tot doctor in de medische wetenschap en de philosophie. Maar zijn grootste bekwaamheid lag in de neo-latijnse filologie, hij was een groot taalkundige en sprak vele talen. Hij werkte als arts en opvoeder in Londen en gaf in Denemarken enkele maanden les aan de kroonprins. Daarna was hij jarenlang arts (o.a. lijfarts van Willem van Oranje) en schoolrector in Haarlem. Hij trouwde in 1556 met Maria Wilhelmina Keizers en later met Adriana Hasselaar, een zus van de roemruchte Kenau. Toen die stad weer onder Spaans bewind was gekomen, week hij in de loop van het jaar 1574 uit naar Middelburg waar hij kampte met ziekte. Hij stierf -op bezoek bij zijn genoemde schoonzus- in Arnemuiden op 16 juni 1575 en werd daar begraven. In april 1579 kreeg hij een graf in de Choorkerk van Middelburg. In 1565 gaven de Staten van Holland hem de opdracht een geschiedenis van Holland te schrijven, maar dan niet vanuit buitenlands perspectief. Zon boek (in het Latijn) zou statusverhogend werken voor de opkomende Republiek. Junius schreef de opzet van het boek, genaamd Batavia, in de jaren 1566-1570 maar als boek kwam het pas in 1588 uit in Leiden, dus postuum. Er volgde een herdruk in 1652. Het werk is nooit volledig in het Nederlands vertaald (wel enkele fragmenten door G. Boot in 1609), maar binnenkort is de vertaling (en de dissertatie) te verwachten van drs. Nico de Glas uit Eindhoven. Naast dit werk schreef Junius nog veel andere boeken en boekwerkjes: een lexicon, gedichten, een emblemenboek enz. Indertijd was zijn portret in een witgeschilderd zwaar blok hout uitgebeeld op de gevel van zijn geboortehuis. In het huis zelf -nu videotheek, huisno.8- was in de zeventiende eeuw een opschrift aangebracht van Henricus Bruno, conrector van de Hoornse Latijnse school, dat luidde: Hier lag eens Junius, nog taelloos als een kind. Wiens wederga men niet in seven taelen vint. In Haarlem is een standbeeld voor hem opgericht en een straat naar hem genoemd: de Adriaan de Jongestraat. In Hoorn kent men -evenals in Delft- de Juniusstraat.

    Op Internet kan men de volledige bibliografie van Junius vinden.

    Hoge Noren

    Als kind leerde ik natuurlijk schaatsen. Achter een stoel. Mijn vader bond ons de schaatsjes onder in de warme huiskamer, want we hadden sloten vr en achter ons huis die beide uitliepen op de Grote Vliet. Mijn moeder -zelf een kleindochter van de schaatskampioen van West-Friesland!- pakte ons warm in met een gebreide sjaal en wantjes. Als jongen kreeg ik doorlopers: dan kon je bewijzen wat je kon. Ooit zouden die vervangen worden door rondrijders voor het schoonrijden met je Valentina. Daar ben ik dus nooit aan toegekomen. en ook niet aan 'hoge noren' die in die jaren -'45-'50- in de mode kwamen. Die waren voor die tijd erg duur en op het seminarie kon je daaraan de jongens uit meer welgestelde milieu's herkennen en/of de verwenden. Hoge noren, mijn ideaal! Ik heb ze nooit gehad.....   Tot vorige week. Ik ontmoette een man die nog ouder was dan ik en die me aansprak en zei: 'Ik heb iets voor u: iets wat ik toch niet meer gebruik. Ik denk dat ze uw maat zijn.' en uit een plastic tas kwamen....: twee hoge noren!! Ik was te verbouwereerd om nee te zeggen, zei nog net: dankuwel en ging ze thuis passen. Precies mijn maat! Er moesten wel nieuwe veters in -gewoon bij Deen- maar het leer van de schoenen was ongeschonden en glanzend zwart. Wat denkt u? Zit er nog een elfstedentocht in dit jaar?

    Isral

    Komende donderdag reis ik met mijn zus naar...Isral. Ik weet wel dat sommigen daar nooit meer naar toe willen uit veiligheidsoverwegingen of om politieke redenen. Ik had ook wel mijn twijfels, maar ik was het met mijn zus eens dat je het beste over iets kunt oordelen als je er zelf geweest bent. Ik ben er trouwens meermalen geweest, maar dat is al weer jaren geleden en dat daagt me juist uit om te vergelijken. We hebben een eminente reisleider: ds. Piet van Midden die een naam heeft als kritische Israldeskundige. Ik ben benieuwd.

    Emmas

    Eindelijk is het zover: Hoorn heeft een afdeling van de Emmasbeweging van Abb Pierre. Op de Oude Veiling is een ruimte ingericht voor het verwerken van recyclebare kleding en andere spullen door mensen zonder een vast beroep die een soort werk- en/of leefgroep met elkaar willen gaan vormen. De leiding berust bij Petra Knibbe en Peter de Vries. Petra was al jaren bezig om zoiets voor elkaar te krijgen. De opbrengst van het werk gaat naar mensen in nood maar het gaat vooral om samenwerken en op den duur samenleven voor de medewerkenden die dat willen. Toevallig hadden wij hier in huis een grote voorraad nog bruikbare kleding gekregen. Die is Petra al komen ophalen.

    Zonnepanelen

    Van mijn milieubewust(st)e neef kreeg ik een tip dat er weer een mogelijkheid is om met subsidie zonnepanelen op je dak te laten zetten. Ik loop al lang met het plan rond dat een keer te laten doen omdat ik meende dat een groot plat dak -en dat heb ik- het meest geschikt is voor zoiets. Maar intussen is mij gebleken dat dat niet klopt: een schuin dak is even geschikt. Bovendien gaat het niet om een huis met veel zon, leerde ik, maar met zoveel mogelijk licht boven de panelen. Dus dan moeten ze niet aan de kant zitten waar bij mij enkele hoge bomen over het huis staan. Hoe dan ook, ik ga er werk van maken. Want die subsidie trekt me aan!



  • 23 januari 2010 - Spelling - Junius - Hendrikse - Gymnasium - Oud-Hoorn - Hoevinudie?

    Spelling?

    In onze regionale krant is een discussie uitgebroken over de spelling van 'West-Friesland' en 'Westfries'. Ik bemoei me liever niet met spelling(s?)kwesties omdat spelling weinig met taal- en schrijfvaardigheid te maken heeft -net zo goed als een mooi handschrift weinig zegt over de taal van een schrijver- en spelling(s)fouten geen taalfouten zijn. Bij spelling gaat het uiteindelijk toch alleen om de weergave in letters van de oorspronkelijk gesproken taal. De mondelinge taalbeheersing en de goede formulering zijn veel belangrijker dan de 'correcte' weergave daarvan op papier. Laat spelling toch over aan secretaressen, schoolmeesters en de abc-toets van de computer! Laten die maar achter de ongedurige spelling(s)wijz(ig)e(r) aanlopen! Veel kinderen durven -terwijl ze goed kunnen vertellen- niets op te schrijven omdat ze meteen negatief commentaar krijgen op hun spelling en hun handschrift. Maar misschien ben ik overgevoelig omdat ik links ben en nog de littekens van het slaghout van een schooljuffrouw in mijn vingers draag! P.S.: Dat ik spelling met handschrift vergelijk, wordt mij soms niet in dank afgenomen, maar ik houd die vergelijking voorlopig toch nog een tijdje vol: ze hebben beide met leesbaarheid te maken, wat weer iets anders is dan leesvaardigheid.

    Junius

    We hadden weer een vergadering van het Juniuscomit. De plannen vorderen voorspoedig. De eerste dagen van juli 2011 is het zover: Junius werd in de Hoornse Kerkstraat geboren op 1 juli 1511. Het voorlopige herdenkingsprogramma omvat een symposium (voor geleerden), een algemeen toegankelijke herdenkingsbijeenkomst, een tentoonstelling (in Hoorn en elders), een optocht, een straatfeest, een excursie enz. Junius was dan wel kleiner dan Erasmus, zijn neo-latijnse uitgaven waren geweldig, zowel voor de taalcultuur als voor de (politieke) geschiedschrijving.

    Hendrikse

    Dominee Hendrikse trekt zich terug uit de kerk, althans uit het instituut. Jammer! Zijn eigenaardige benadering van geloof en bijbel is heel interessant in deze tijd van geestelijke verandering. Hij zegt niet zomaar wat, al wekt zijn taal wel veel verwarring. Laten andere geestelijken dan eens beter uitleggen wat hij bedoelt en zoiets niet aan de oppervlakkige media overlaten!

    Gymnasium

    Er is nog een andere discussie aan de gang: die over het Latijn en Grieks op het gymnasium. Vertalen in goed Nederlands schijnt te moeilijk te zijn voor moderne jongeren. Ik ga daar niet in mee. Het zgn. woordjesgeneuzel en -gepuzzel geeft je wel iets belangrijks mee: 1) grondwoorden kennen van veel wetenschappelijke terminologie (b.v. van terminologie!), vooral medische, filologische en technische; 2) heel precies de rijke mogelijkheden ontdekken van wat er in die talen geschreven kan worden en geschreven is, in het besef dat elke vertaling een vervalsing zou zijn: 3) zelf proberen in goed Nederlands zo juist mogelijk weer te geven wat er oorspronkelijk staat. Dat is een geweldige bevordering van je eigen taalbeheersing. Bij dit laatste moet je dan wel verder komen dan de heer Koolschijn die het in zijn 'vertalingen' van b.v. Plato en Paulus laat bij het weergeven van de woordbetekenissen (volgens het woordenboek) zonder er zinnig Nederlands van te maken. Wij moesten vroeger eerst heel precies analyseren maar daarna in goed Nederlands componeren!

    Oud Hoorn

    In het eerstvolgende nummer van het kwartaalblad van Oud Hoorn zal een artikel van mijn hand verschijnen over De Waarde van de Engelbewaarderskerk in Hoorn. Daar kan best wat trammelant van komen, want in de gemeentepolitiek staan twee groepen tegenover elkaar: zij die het gebouw willen behouden en zij die het te gelde willen maken. Wordt vervolgd!

    Hoevinudie?

    Omdat ik bang ben dat mijn autoradio wordt gestolen -dat is me een keer gebeurd!-, heb ik al enige tijd een sticker met daarop keurig gedrukt 'POLITIE' tegen mijn achterruit geplakt. Sindsdien is mij niets crimineels overkomen. Niet doorvertellen s.v.p., ook niet aan de politie!



  • 4 januari 2010 - Wensen - Kou - Feestdagen - Glaswerk - Hoevinudie?

    Wensen

    Mijn beste wensen bij de jaarwisseling '09-'10 voor al degenen die deze site raadplegen. Ik krijg van de provider wel door dat dat er gemiddeld zo'n tachtig mensen per dag zijn (in binnen- en buitenland), maar of het meestal gaat om de 'scripties' of om 'het nieuws', daar kom ik niet goed achter. Wel merk ik dat in de dagen van 'het nieuws' (rond de tweede en de vierde week van de maand) de score iets hoger is.

    Kou

    De oorlog '40-'45 was geestelijk maar ook lichamelijk een zware overlevingstijd in onze omgeving, hoewel het natuurlijk elders duizendmaal erger was. Je denkt dan meteen aan de hongerwinter ('44-'45) maar wist u dat 27 januari 1942 de laagste temperatuur overdag ooit in Nederland werd gemeten: -27,4 graden Celsius? En dat was op een toepasselijke plaats: Winterswijk. Op mijn kalendertje stond er niet bij hoe koud het die nacht was geweest. Gelukkig was in 1942 de oorlogsduivel bij ons hier nog niet zo erg losgebroken.

    Feestdagen

    Ik had in deze kerstdagen een gevarieerd programma waar ik aangename herinneringen aan heb: kerkdiensten in Avondlicht, Risdam, Heerhugowaard De Noord en HHwaard-'t Kruis, inleidingen in Onderdijk (KBO) en Hoorn (Rotary) en kerstdiner in Anna Paulowna (bij Marcel en Jos, familie) en in eigen huis met mijn bewonersgroep (dank aan Mendy en Jim). En 'n kerstpakket: van TNT omdat we hier het hele jaar een poststeunpunt (verdeelpunt) hebben. Bovendien: Oudejaarsavond in Onderdijk. Ik kom niets tekort!

    Glaswerk

    Van een vriendin die haar kasten opruimde, kregen we bij haar overbodig geworden glaswerk. Een serie borrelglaasjes (Wie houdt er nou niet van jonge genever?) en een royale hoeveelheid multifunctionele glazen-op-voet die geschikt zijn voor n bier, n frisdrank n wijn. Een cynische bewoner merkte op: 'Zullen we ons huis nu maar omdopen tot 'Het Zuiphuis'? Maar dat gebeurt natuurlijk niet: we wonen in een voormalige pastorie!

    Hoevinudie?

    Ik kreeg een sinterklaaspresentje waar ik superblij mee ben: een uitvouwbare meetstok (tiendelig) waarop de wereldgeschiedenis wordt weergegeven vanaf het begin van onze jaartelling: 20 items per stokdeel. Je kunt er een soort quizz (kwis?) mee doen: de een noemt een jaartal en de ander moet het bijpassende historische gegeven raden. Dit bleek te moeilijk te zijn, b.v.: 910: De Noormannen veroveren Groenland. Daarom doen we het nu andersom: we noemen het historische gebeuren en de 'kandidaat-historicus' moet het jaartal raden. Hij/Zij mag er tien jaar vanaf zitten (dus een marge van twintig jaar) om een punt te halen. Iedere bezoeker van ons huis wordt aan deze vuurproef -van tien vragen- onderworpen, zeg maar: langs de lat gelegd. Hartelijk welkom!



  • 21 december 2009 - Mahler - Tuschinski - het weer - Hoevinudie? - Z.K.-Z.N.

    Mahler

    Ik ben nu definitief Mahler-fan. Afgelopen vrijdag mocht ik in ht Concertgebouw het concert bijwonen van het Orchestre National de France met Matthias Goerne o.l.v. Daniele Gatti. De zanger bracht de liederen van 'Des Knaben Wunderhorn' volop aan ons over: met de expressie van een kind. Zijn stem heeft niets schreeuwerigs of geforceerds. Heerlijk! Als er rencarnatie bestaat (wat ik niet geloof) wil ik zo herboren worden. En na de pauze -het programma was omgewisseld, dan kon Goerne nog ergens lekker en verdiend gaan eten- de eerste symfonie. Dirigent Gatti genoot zelf het meest, op mij na. Vooral het tweede deel -met het Ozewiezewoze-motief- bleef nog uren in mijn hoofd swingen. Ik ben en blijf -voor ewig!- Mahler-fan.

    Tuschinski

    Daags erna was ik weer in Amsterdam. Nu in het nostalgische Tuschinski-theater. Daar is de laatste tijd wat bijzonders te beleven. De opera die in het New Yorkse Metropolitan Operagebouw wordt opgevoerd, wordt over de hele wereld gelijktijdig op groot scherm geprojecteerd in een filmzaal. Je beleeft het mee alsof je in het Met zelf zit en krijgt door de perfecte techniek alles nog veel duidelijker in je oren en ogen. Deze keer het wonderlijke verhaal van de 'Contes d'Hoffmann' van Jaques Offenbach. Het was New York, Parijs en Amsterdam bij elkaar. En dan Paul Witteman maar uitkramen dat het spel en de enscenering wel weg kunnen bij een opera omdat alleen de muziek iets heeft! Een beetje dom, om met Maxima te spreken.

    Het weer

    Ja hoor, winter kan echt nog in Holland! Ik hoor zelfs al mensen over de Elfstedentocht fluisteren. De laatste was in 1997 met 301 wedstrijdrijders (124 haalden de eindstreep) en 16.387 toerrijders (11.570). De ergste was natuurlijk die van 1963 (568-58;9.294-69!). Ik herinner me dat jaar door drie historische gebeurtenissen: elfstedentocht - priesterwijding (!) - moord op Kennedy. Wat zal 2010 ons brengen?

    Hoevinudie?

    Op een of andere manier ben ik in het bezit geraakt van een papier waarop zo'n honderd 'levensvragen' staan. Een ervan luidt: 'Als konijnenpootjes geluk brengen, wat gebeurde er dan met dat konijn?'

    Z.K. Z.N.

    Alle gekheid op een stokje: Zalig Kerstfeest en Zalig Nieuwjaar!



  • 11 december 2009 - uitpluizen - zwanen - rekenmachientje - kerstdiner - Hoevinudie?

    Uitpluizen

    Van Dale geeft bij 'uitpluizen' (sterk werkwoord!) als betekenis: iets wat verward of duister is haarfijn onderzoeken. Bij historisch onderzoek ben je daar vaak mee bezig. Terwijl ik i.v.m. Junius achterhaalde dat hij geboren werd aan de rijkere en voorname kant van de Hoornse Kerkstraat (aan de overkant woonden 'minderen'), was mijn broer i.v.m. onze familiegeschiedenis bezig met uitpluizen van hoe men vroeger aan partners kwam en sommigen niet. Mijn peettante b.v. bleek ongetrouwd gebleven te zijn omdat haar partner in de bruidstijd na een mislukte operatie overleed in 1941. Ik moest ook aan het woord uitpluizen denken omdat zij haar leven lang in een gouden collierdoosje een plukje haar van hem tussen haar borsten droeg!

    Zwanen

    In een vorig nieuwsitem schreef ik dat ik jonge zwanen zo lelijk en goor vond. Laat ik nu van de week een serie prachtige foto's toegestuurd krijgen van een natuurliefhebber die de schoonheid van jonge zwanen had opgespoord en vastgelegd. Ik had het dus niet voldoende uitgeplozen! Mijn vooroordeel dat ouderen soms mooier zijn dan jongeren moet ik dus herzien. Leve de jeugd! Of ligt het bij mensen toch anders?

    Rekenmachine

    Sinterklaas was in mijn geval weer een heerlijk avondje. Bovendien werd ik door het spelsysteem dat we dan practiseren, bijzonder goed bedacht. O.a. doordat ik voor het eerst van mijn leven een rekenmachientje uitpakte. Met alles d'rop en d'ran. Hebben dus al die schooluren rekenen geen zin gehad? Al die trucjes en vaardigheden? Staartdelingen en tafels? Als ik het ding gebruik, geneer ik me een beetje en ben ik blij dat schooljuffrouw Visser het niet ziet.

    Kerstdiner

    Zoals ik, geloof ik, al schreef, heeft een jong echtpaar aangeboden voor mijn huisgenoten en mij een kerstdiner te verzorgen bij ons aan huis. Gisteren hebben we alvast de beschikbare pannen en borden gecheckt. Het kost ons niets, maar ik heb verordonneerd dat we met z'n allen een inzameling houden om een schoon water-tank in Kenia te schenken aan een school van 450 kinderen die daar behoefte aan heeft. Ik ben nieuwsgiering wat de (anonieme) collecte zal opbrengen.

    Hoevinudie?

    Misschien krijgt onze Engelbewaarderskerk een nieuwe bestemming. Weet u wat iemand voorstelde? Een door de Partij voor de Dieren gesponsorde gemeenschapsduiventil!

     



  • 30 november 2009 - Canon - Absoute - herdenking - Hoevinudie?

    Canon

    Onder de vele Nederlandse regionale canons (zie:www.regiocanons.nl) is nu ook de canon van West-Friesland opgenomen, die bovendien in een mooi boekwerkje in de boekhandel te koop ligt. Ik heb eraan mogen bijdragen, maar de tekst is uiteindelijk gemaakt door Jos Leenders die zorgde dat die in verstaanbare en overeenkomende taal -niveau: 3 Havo- werd geredigeerd. De 29 Vensters geven een mooi overzicht van onze regionale geschiedenis en iedere jongere kan zich hierdoor een overzicht eigen maken van wat er gebeurd is in de landstreek van haar of zijn geboorte. Ook voor ouderen zoals ik staan er dingen in die niet zomaar in je geheugen zaten; vooral de vensters over de grond, het veen, de polders en de verandering van het milieu vond ik aanvullend. Tegelijkertijd (i.v.m. Sinterklaas?) verschenen o.a. het eerste deel van "West-Friesland toen en nu" (Ruud Spruit over De Omringdijk) en het dertiende jaarboek van de Historische Vereniging Oud-Wervershoof ("De Skriemer") waarin mijn Kraakman-scriptie is opgenomen. P.S. 'Skriemer' is het Westfriese woord voor scharrelaar, doorverkoper van tweedehands spullen. Leuke naam!

    Absoute

    Vorige week heb ik een collega, een vrouwelijke dominee, mogen helpen bij een bijzondere situatie. Ze kwam plotseling voor de opgave te staan een overleden vrouw die van gereformeerd katholiek was geworden omdat ze de katholieke rituelen zo mooi en zinnig vond, uitgeleide te doen in het uitvaartcentrum. De hele familie en kennissenkring was niet katholiek en hadden haar als voorgangster gevraagd. Er moest dus een katholieke absoute worden gehouden naar de wens van de overledene. Ik heb haar een gepaste tekst bezorgd (van Oosterhuis) en een mooi boeket palmtakken met (wij)water in een grote glazen schaal. Maar het gaat bij zo'n ritueel niet alleen om de spullen en de woorden maar ook om de lichamelijke bewegingen en gebaren. En om die onder woorden te brengen (waardig lopen, eerbiedig buigen, niet zuinig sprenkelen enz.), dat valt nog niet mee! Het was goed gegaan, hoorde ik na afloop. Zo zie je maar: bijbellezen krijg je tegenwoordig mee van collegadominees, sprenkelen van roomse priesters!

    Herdenking

    Komende januari zou mijn moeder honderd jaar geworden zijn. We willen haar gedenken door een gezinsdag te houden op de plekken waar ze geboren en getogen was: in Ilpendam. En mijn broer maakt een boekje over haar. Veel mensen houden een dierbare in herinnering en in ere. Wij dus ook.

    Hoevinudie?

    Onze werkster stond verbaasd toen ik haar vroeg om ook de gemorste beschuit met muisjes even van de vloer te vegen. In ons huis is geen wieg of kraamvrouw te bekennen! We hadden beschuit met muisjes gehad van een pas oma geworden bezoekster die het goed met ons voorhad! Wel de lusten, niet de lasten!



  • 15 november 2009 - Herfst - Barnard - Pires en Donizetti - antibiotica - WFgeschiedenis - Hoevinudie?

    Herfst

    Ik zag een overzicht van de herfsten van deze en de vorige eeuw. Ze worden al kalmer en zachter. De koudste en meest woeste waren rond 1920 en de zachtste en aangenaamste rond 2004. Koud, nat en stormachtig: dat heeft wel iets, maar zo nu en dan een rustige nazomerse wandeling, die niet nodig is, lijkt me toch bevredigender. Aldus de oude heer!

    Barnard

    Afgelopen vrijdag mocht ik -dankzij ds.-collega Chris Mataheru die verhinderd was- als diens vervanger in de Nicolai-kerk van Utrecht aanwezig zijn bij het feestelijke gebeuren rond de presentatie van de dagboeken van dominee-dichter Willem Barnard, inmiddels bijna negentig jaar oud. Ik genoot tot in mijn tenen: wat is die man een groot dichter en een groot theoloog! Ik lees zijn dagboekteksten (een heel overzicht van de naoorlogse jaren tot in onze tijd) gecombineerd met zijn boekje over het Johannesevangelie. Woord voor woord: balsem voor de ziel! Op de prachtige presentatiebijeenkomst zag ik behalve uiteraard Barnard zelf -ik heb hem nog even gesproken!- Oosterhuis, Oussoren, zoon Benno, Aantjes, Wiel Kusters, Abbie de Quant en nog zoveel anderen die zich net als ik vereerd voelden in het gezelschap van zo'n groot man te mogen zijn. En in zo'n prachtig kerkgebouw. Barnard houdt niet van uitroeptekens, maar ik zet er hier een achter!

    Pires - Donizetti

    Vorige week ben ik niets tekortgekomen op muzikaal gebied. In het Concertgebouw hoorde ik Maria Joo Pires Mozart spelen met het Concertgebouworkest en in de Stopera zag ik Donizetti's L' elisir d'amore: allebei geweldig, het een voor de oren, het ander vooral voor de ogen. Nederland is topland, Amsterdam super in beide opzichten.

    Antibiotica

    Voor het eerst van mijn leven heb ik een antibioticakuur ondergaan. Wegens een ontstoken tandwortel. De tandarts zei: Vroeger moest zo'n tand eruit, maar nu maken we een gaatje. En het effect is er: ik kan nu -sterk vermagerd- weer goed bijten. Kijk maar uit!

    Westfriese Geschiedenis

    Komende week zijn er twee boekpresentaties van boeken waaraan ik heb mogen bijdragen: De Canon van Westfriesland en De Skriemer, van resp. de Commissie Geschiedschrijving van het WFgenootschap en van het Historisch Genootschap Oud-Wervershoof. Over resp. de Opstand van rond 1573 in ons gebied en over de Wervershover-oud-deken van Alkmaar Jan Kraakman. Beide onderwerpen betreffen iets van de Westfriese Geschiedenis. Ik wil wel een wereldburger zijn, maar het bloedt kruipt toch waar het niet gaan kan.

    Hoevinudie?

    In Zaltbommel (leuk woord!) is een boek verschenen met als titel: 'Vaagtaal. Vecht mee tegen beleidsbabbels, managementspeak en zorggezemel' (ISBN 9789077881606). Ik koop het niet en vraag het ook niet voor Sinterklaas. Waarom niet? Het zou me de bek openbreken! Een boek waar je het helemaal mee eens bent, moet je niet kopen.



  • 4 november 2009 - Sociale Stage - parochie Onderdijk - Barth en Buber - Breukelman

    Sociale Stage

    Wat een goed idee: middelbare scholieren zo nu en dan eens laten kennismaken met instellingen en bedrijven waar ze misschien later in terecht komen. Om ze te doen beseffen dat de school en de werkelijke wereld niet hetzelfde zijn. Wij kregen een 15-jarige gymnasiaste in ons 'bedrijf'. Bij mij in ons 'opvanghuis', in de Engelbewaarders- en de Koepelkerk, in de pastorie en op het parochiesecretariaat. Ze was genteresseerd en handig en voor ons was het ook leerzaam: jongeren van tegenwoordig kunnen best veel!

    Parochie Onderdijk

    Afgelopen zondag was ik bij het jubileumgebeuren in de kerk van mijn geboorteplaats. Een gevarieerd programma waarin het verleden en het heden aan bod kwamen. Gerardus Majella zelf was even uit de hemel komen aanzweven om alle vrijwilligers een hart onder de riem te steken. Mijn zus Corrie had de teksten gemaakt: ik was natuurlijk trots op haar. Wel voelde iedereen aan dat het overschakelen van het Rijke Roomse leven naar de gevarieerde levensstijl van nu wel eens wat ten koste gaat van de gemeenschapszin. Maar van de andere kant is men nu niet meer onderdrukt door de sociale contrle. En gelukkig is er nog genoeg medewerking en vrijwillige inzet als het er op aankomt.

    Barth en Buber

    Ik doe mee aan twee studiegroepen. Een over Karl Barth, een over Martin Buber. Ik vind ze allebei nogal moeilijk en niet zo aansluitend bij mijn opvoeding, maar naarmate we verder komen, raken ze me zeer. Barth breekt alle menselijke eigenwijsheid over God grondig en radicaal af, Buber leert alles in een ik-gij-verhouding te bekijken en beleven. Een nieuwe vorm van geloven, die krijg ik ervan.

    Breukelman

    Van mijn collega ds. Mataheru kreeg ik een uitnodiging om in Amsterdam de presentatie mee te maken van een nieuw deel van de Bijbelse Theologie van wijlen ds. Frans Breukelman. Een boeiende middag: heel de Amsterdamse School (zo heten zijn aanhangers) was aanwezig en de korte inleidingen (o.a. van ds. Nico ter Linden) waren prachtig van taal en origineel van inhoud. Het boek zelf is niet gemakkelijk: aan n pagina per dag heb ik genoeg! Maar het sluit goed aan bij Barth, Buber en mijn studiegroep Hebreeuws. Wat valt er toch veel te ontdekken, ook in dit soort wereld!



  • 25 oktober 2009 - Peren-'t Zand-Kraakman-Woordafleidkunde-Zwanen-Bedstro-Hoevinudie?

    Peren

    Sommigen van u die mijn tweewekelijks nieuws op deze site uit belangstelling (of nieuwsgierigheid?) precies bijhouden, hebben deze keer wat moeten wachten. Dat komt door mijn peren! De drie na de verplanting opgekomen exemplaren bleven nogal klein en wilden maar niet rijpen. Uit Zwaag kreeg ik als advies: laat ze hangen tot eind oktober en leg ze dan op de fruitschaal. En ja hoor:ik kan u nu dan toch eindelijk met vreugde verkondigen: de oogst van dit jaar is: drie kleine maar fijne peertjes! Die van volgend jaar zal ongetwijfeld rijker, meer op tijd en eerder in het nieuws zijn!

    't Zand

    Van collega Jan van Diepen kreeg ik de door hem geschreven brochure cadeau over de geschiedenis van de parochie van 't Zand (NH), waar ik kapelaan ben geweest. Keurig uitgegeven en wat de tekst betreft uiterst correct en na grondig onderzoek in prima leesbare taal samengesteld. Hijzelf dankt zijn informanten Olieman, Volkers, Besteman, Van der Klugt, Voets, Raateland, Bremer en Van Straten, maar ik dank hm, naar ik meen namens alle Zantemmers.

    Kraakman

    U vraagt u misschien af of het niet eens tijd wordt dat er weer eens een nieuwe scriptie op deze site verschijnt. Dat gaat binnenkort gebeuren. Voor het jaarboek van de Historische Vereniging "Oud Wervershoof" heb ik met veel zorg het levensverhaal op papier gezet van de oud-deken van Alkmaar, de Wervershover J.Th.M. Kraakman. Verlucht met veel historische foto's gaat het volgende maand verschijnen en aangezien ik zelf de auteursrechten heb, kan ik het ook op mijn site plaatsen. Kraakman was indertijd een bekende en interessante figuur in het Bisdom Haarlem, dus ik hoop dat er belangstelling zal zijn voor mijn verhaal over hem.

    Woordafleidkunde

    Wat is etymologie (woordherkomstkunde) toch een vak vol pitfalls! Laatst vroeg ik me af waar het woord 'hartstikke' vandaan komt. Ik dacht dat het met 'erg stikken' te maken zou hebben, maar het woordenboek leert me dat het komt van 'in het hart steken', wat 'definitief doden' betekent. Later is het als een variant van 'ten zeerste' in zwang gekomen. Zo dacht ik -al associerend- bij 'ergens mordicus tegen zijn' aan 'mors', het Latijnse woord voor 'dood' en dus aan de oorspronkelijke betekenis van 'hartstikke'. Maar nee hoor: het komt van 'mordere' het Latijnse woord voor 'bijten' en betekent dus iets als 'met de definitieve beet van een roofdier'! Zo hoorde ik een militaire veteraan op de televisie beweren dat 'o.k.' kwam van de piloten die in Engeland terugkeerden van hun bommenwerpen op Duitsland en dan het 'o.k.'='Zero(=0) Killed'-teken gaven om aan te geven dat er geen enkele bommenwerpende piloot was neergehaald. Maar het woordenboek zegt:" 'o.k.' betekent niet 'all correct' o.i.d. en ook niet '0 killed' maar het komt van "Old Kinderhook", het geboortedorp van Martin van Buren in de USA, waar men zich puik gedroeg. Toch eens aan Maarten van Rossem vragen! Zo zie je: voorzichtigheid is ook bij taalkwesties een schone deugd.

    Lelijke Zwanenjongen

    Ik blijf het een gek gezicht vinden: de gore, grauwe jongen van de hagelwitte volwassen zwanen die je hier in dit jaargetijde overal in de sloten en op de weilanden ziet. Ik troost me er wel mee: jongen zijn dus niet altijd mooier dan ouden. Ik geef toe: meestal is dit wl zo: de prachtigste vlinders b.v. zijn eigenlijk jongen van rupsen en coconpoppen. Maar heeft u wel eens pasgeboren konijntjes gezien? Afschuwelijk!

    Bedstro

    Verhuizen kost bedstro, luidt een oud gezegde. Maar een kamer herinrichten ook. Wegens het vertrek van een van mijn medebewoners moest er een kamer (met badkamer,toilet, keuken en halletje) in mijn huis worden gerenoveerd. Nou, dat heb ik geweten! Van het een kwam het ander: het heeft me een paar weken gekost om alles weer netjes ingericht te krijgen zoals ik het hebben wou. Op zich wel leuk en bevredigend werk, maar er zit aan zoiets -onvoorzien- altijd zoveel vast dat het je bakken energie kost. Of zit het weer in de leeftijd?

    Hoevinudie?

    Meestal vind ik de grapjes op de achterkant van mijn dagkalenderblaadjes nogal flauw. Maar vorige week, op mijn patroonsdag 16 oktober, heb ik erg gelachen en genoten. Er stond het volgende:  Professor: Dames en heren, ik leg u een moeilijk geval voor. Twee zussen liggen na een haast gelijktijdige bevalling in het ziekenhuis met Mexicaanse griep. Beiden op dezelfde ziekenhuiskamer met ieder haar (mannelijke) baby naast zich in een wiegje. De kinderen lijken zo sprekend op elkaar dat ze op een morgen bij het wassen door een nog slaperige verpleegster worden verwisseld. Niemand weet meer welk kind bij welke moeder hoort. Wat zou u doen?  Student: Weet u zeker dat de kinderen verwisseld zijn?  Professor (gerriteerd): Ja, dat zei ik toch?  Student: Nou, in dat geval zou ik de kinderen nog een keer verwisselen!



  • 30 september 2009 - Naarden - Utrecht - Rotarbol - Hoevinudie?

    Naarden

    Van de vesting Naarden had ik natuurlijk wel gehoord, maar dat een mooie herfstdag in Naarden zo'n prachtervaring kon zijn, heb ik pas afgelopen zaterdag ervaren. We gingen met onze gespreksgroep afscheid nemen van een van onze echtparen dat naar 't Gooi verhuisd was. Ze boden ons een dagje Naarden aan. Geweldig! In de restauranttuin van "'t Hert" was het al heerlijk toeven. Toen o.l.v. een deskundige gids met een boot door de vestingwerken: werelderfgoed van de bovenste plank. Vervolgens het oude stadsdeel door: wat een sfeer! Daarna zagen we een soort filmsterrenbruiloft op de (versierde) openbare weg. Aaansluitend een bezoek aan Jan de Bouvrie en een ontspannend diner. Aangenaam gezelschap en indringende conversatie, wat wil je nog meer?

    Utrecht

    In diezelfde week ben ik twee keer in Utrecht geweest: eerst naar de vijftigplusbeurs in de Jaarbeuurshallen. Wat je daar allemaal zag aan voorzieningen voor de (als draagkrachtig geziene) ouderen! Wat voor hulpapparatuur er allemaal bestaat en welke reizen je allemaal kunt maken! En aan het eind van de dag de vocale muziekshow van Ernst Danil Smid. Ik had zo'n massagebeuren la Andr Hazes nog nooit meegemaakt, maar wat doen ze dat technisch knap en goed georganiseerd! Over het muzikale niveau valt te twisten, maar wij hadden er geen moeite mee. Enkele dagen later weer naar Utrecht: naar de solovoorstelling over paus Adriaan in Paushuize. Zoals u aan mijn sitescriptie over hem kunt zien, interesseert die figuur en die tijd mij zeer. De (korte) voorstelling was aardig, maar niet erg origineel of intrigerend, maar de zalen in het prachtig behouden gebleven gebouw (nu: provinciehuis) maakten veel indruk. En toevallig ontmoetten we een Utrechtse stadsgids die ons de meest interessante wetenswaardigheden vertelde. Een prachtige avond.

    Rotarbol

    De Rotaryclub Sassenheim organiseert elk jaar een bloembollenverkoopactie ten bate van een kinderweeshuis in Malavi. Ik bestel er elk jaar mijn tuintulpen. Ook u kunt dat doen (vr 15 oktober) door een groot pakket 50 euro (420 verschillende prachtbollen) en/of een kleiner pakket van 26 euro (210 verschillende bollen) te bestellen via rotarbol.sassenheim@inter.nl.net . Je krijgt er een gratis Amaryllisbol bij voor de kerst en het pakket wordt thuisbezorgd zonder onkosten. Aanbevolen! U mag mijn naam vermelden en mijn telefoonnummer (0229-214887) in verband met de verzending.

    Hoe vinudie?

    Op mijn kalender stond een zgn. wijze stelling: Je gevoel weet meer dan je verstand kan bedenken. Vast een variant op Pascal. Maar ik ben zo eigenwijs om een verbetering aan te brengen: Je gevoel weet meer dan je verstand kan beoordelen!



  • 5 september 2009 - Havenrondvaart - Andreaskruis - WFG - OntRoomsing - Hoevinudie?

    Havenrondvaart - IJburg

    Eergisteren heb ik met vrienden uit Duitsland een rondvaart gemaakt door de haven van Amsterdam. Saai, zult u zeggen. vooral als je dat voor de zoveelste keer doet. Toch niet: er was nu een -voor mij- nieuwe mogelijkheid: een tocht van anderhalf uur naar het oostelijk havengebied en het nieuw bebouwde Yburg-eiland. ('Ultimate Cruise' van  Holland International, in het water vr het Victoria Hotel) Met de wonderlijke architectuur van hypermoderne flats en nostalgische provo-milieu-woonboten. En dan nog het havenbedrijf en de grachten. Ik vond het echt waar voor je geld. Wel had ik een punt van kritiek op de -overigens uitstekende- gids. Die beweerde dat de naam 't Y van de haven van Amsterdam etymologisch afkomstig was van 'getij'- 'getijde(n)', van 'het (ge)tij dus. ik heb vroeger meegekregen dat in die IJ of Y het Latijnse woord aqua verwerkt zit. Dat werd door het 'verzachten' van de q tot aa (Groninger Aa), ee (Dokkumer Ee) of ie (Krommenie) en in Amsterdam e.o. door het 'omlaag laten vallen van de onderkaak' (prof. Caron!) tot IJ. Die "'t" komt dus van het lidwoord en niet van het woord zelf. De dikke Van Dale bevestigt deze verklaring. Nou ja, je mag van elke gids niet verwachten dat hij of zij bij Caron op school heeft gezeten!

    Andreaskruisen Amsterdam

    Waarom heeft Amsterdan drie gekantelde kruisen in zijn wapenschild? Ik wist het niet en dus ging de vraag naar het personeel van het Amsterdams Historisch Museum. Dat kwam er niet helemaal uit maar alles bij elkaar kregen we het volgende te horen: de drie kruisen zijn Andreas-kruisen: Jezus hing met zijn hoofd omhoog, Petrus uit nederigheid met zijn hoofd omlaag en Andreas, diens broer, op eigen verzoek aan een x-vormig kruis dat gewenteld kon worden. Geen idee waarom drie, want alleen de goede dingen gaan immers in drien. Misschien "repetitio" d.w.z. herhaling ter versterking. Later -pas in 1947- zijn er  (ook bij de Amsterdamse politie!) drie deugden bijgeschreven: heldhaftig, vastberaden, barmhartig. Dat mocht van koningin Wilhelmina vanwege het verzet in W.O.II. Waarom rood-zwart? Dat moet u aan heraldici vragen. Misschien i.v.m. het wapen van de fam. Van Amstel, zegt men. Wat Andreas met Amsterdam te maken heeft, werd ons niet duidelijk. Het Karthuizerklooster buiten de Haarlemmerpoort had hem als patroon en hij was visser; verder kwamen we niet.

    Westfries Genootschap

    WFG slaat niet alleen op het ziekenhuis (gasthuis) maar betekent ook: Het Westfries Genootschap. Heeft u de site daarvan wel eens bezocht? Kort geleden vernieuwd! Men vindt er o.a. een verwijzing naar het Westfries Biografisch Woordenboek waaraan ik mag meewerken. Vandaar deze reclame! Kortgeleden is Jan van Druten erin terechtgekomen, de kunstenaar waar ik in mijn scriptie over Tonis Harmansz. van Warvershoef over heb geschreven. U zult er zelf zeker ook bekenden van u in tegenkomen.

    OntRoomsing

    Ik ben -samen met mijn klasgenoten van het seminarie- bezig met het schrijven van een boekje dat waarschijnlijk "OntRoomsing" gaat heten. Het is nog lang niet klaar maar ik beleef veel genoegen aan het schrijven ervan. Het gaat over de geestelijke persoonsontwikkeling van ieder van ons. Vergelijkbaar met die van velen maar toch heel persoonlijk. Herkenbaar voor onze generatie.

    Hoevinudie? A en B

    A. Nederlandse les 4 havo 1980. Opdracht aan de hele klas: schrijf een gedicht. Oogst: negenentwintig prullen. Maar n leverde in:

                  Ik vroeg:                         Ik vroeg:

                  mag ik je uitkleden?           mag ik je aankleden?

                  het mocht                       het mocht

                  ik heb genoten                 ik heb genoten

                  dank je                           dank je

                  geen dank.                      geen dank.

    Beoordeling: ruim voldoende!

    B. Gisternacht slecht geslapen: muggen. Dus zo'n verdrijfstift gehaald. Vannacht: slecht geslapen: de hele nacht op muggen gewacht!



  • 18 augustus 2009 - Pruimenjam - Bibliomaan - Maria - Hoevinudie?

    Pruimenjam

    De pruimentijd is met Lappendag voorbij. De appels en de peren zijn in aantocht, de meeste kersen waren vorige maand al van de bomen. Ik heb van mijn twee bomen dit jaar veel mooie pruimen geoogst. Een goede vriend had ze dan ook in het voorjaar heel deskundig gesnoeid onder het motto 'veel licht en lucht erdoorheen'. Maar wat doe je met een pruimenovervloed? Je gezondheid is niet gediend met het eten van grote hoeveelheden, dus sprong ik een gat in de lucht toen een lieve keukenprinses aanbood ze tot jam te verwerken. Vrienden en kennissen, verheugt u: voorlopig gaan mijn verjaardagcadeautjes gepaard met een potje heerlijke pruimenjam uit eigen tuin!

    Bibliomaan

    Ik sta voor een bijzonder karweitje, waar ik eigenlijk best zin in heb. In de loop der jaren zijn mijn boeken door elkaar geraakt. In mijn kamer, in mijn gang en in mijn kelder: ik ben bibliofiel, ja zeg maar gerust: bibliomaan. Daar helpt de computer me niet vanaf. De komende weken ga ik ze ordenen en op thema zetten. Ik heb een lijstje gemaakt: ik kwam tot 29 onderwerpen. Eerst moeten ze dus allemaal in de hun toekomende hoek, daarna fabriceer en label ik nieuwe planken en tenslotte krijgen ze hun plaats, voor zover mogelijk in de juiste volgorde (Nederlandse litteratuur b.v. alfabetisch op schrijversnaam). Ik heb er wel zin aan, maar weet nu al dat ik een harde strijd zal moeten leveren: elk boek ongeopend plaatsen en er niet in gaan lezen. Dat komt immers -droomt de dromer-  later wel eens.

    Maria

    Met Maria-ten-hemelopneming -deze keer zaterdag de vijftiende!- moest ik een Mariapreek opbrengen. Eerst zag ik daar tegenop. Paulus zegt niets over Maria. Maar het lukte toch, juist omdat de moderne bijbelbenadering het eigene van de schrijver, b.v. van de Apocalyps, en van de kerkelijke verwerking (de cultuur der eeuwen) erkent, relativeert en waardeert. Men ziet de Mariologie dan als eerbetoon en niet als dogma. 'Dogma is doxa' heet dat. Lekker overdrijven als je verliefd bent, dat mag toch? Herman Finkers zei op de televisie zelfs dat hij erdoor 'herademde'!

    Hoevinudie?

    Komt een mevrouw bij de dokter. "Gefeliciteerd, u bent in verwachting!" Zij: "Hoe komt dat?" Hij: "Dat weet k niet!" Zij: "Maar u bent toch dokter?"



  • 14 augustus 2009 - Cyriacus en de Hoornse kermis

    Extra:

    CYRIACUS en de Hoornse Kermis

     

    De jaarlijkse kermis is deze week hier in Hoorn weer in volle gang. Het weer is echt zomers, het aantal attrakties groter (en hoger!) dan ooit en de opkomst uitbundig. Bij onze maandagochtendkoffie in de Engelbewaarderskerk beweerde ik dat de kermis van Hoorn vroeger in maart was en later verplaatst werd naar augustus, omdat kermis om zomer vraagt en niet om maartse buien. Er was meteen reactie: dat kan niet want kermis komt van kerkmis en was altijd op het patroonsfeest van de kerkpatroon en dat is bij ons Cyriacus op 8 augustus! Ze gaan toch het feest van een internationale heilige -een van de veertien noodhelpers- niet verplaatsen ter wille van de Hoornse kermis en omdat dan het voorjaarsweer voorbij is? Het feest van een heilige is altijd op zijn sterfdag en die valt nu eenmaal niet te verplaatsen! Daar zat ik! Uitgedaagd door een zeer pientere Piet! Maar u begrijpt: zoiets laat ik niet op me zitten. En ja hoor: ik heb de oplossing gevonden!

    Wie wat bewaart, die heeft wat. Sinds het seminarie heb ik ergens in mijn boekenkast het Martyrologium Romanum staan: de officile martelarenencyclopedie van Rome. Daarin vond ik allereerst dat er wel dertien Cyriacussen zijn geweest (en drie Cyriacas!): die van Alexandri, Rome, Nicomedi, Attali, Jerusalem, Perusi, Malaca, Tome, Africa, Satali, Sebaste en Constantinopel. En dan nog die van ons, ook uit Rome. Die van ons stierf inderdaad in maart: op 16 maart van vermoedelijk het jaar 295 A.D. Er waren toen twee keizers tegelijk: Diocletianus en Maximianus (286-305) die probeerden het steeds verder opkomende christendom tegen te houden. Vandaar dat de diaken Cyriacus eraan moest geloven: hij werd afschuwelijk wreed gemarteld totdat op die 16de maart zijn hoofd werd afgehakt samen met dat van 22 anderen, onder wie Largus en Smaragdus. En nu komt het: ze werden eerst begraven aan de Via Salaria door een priester die Joannes heette, maar op 8 augustus 308 op bevel van paus Marcellus I (308-309 A.D.) overgebracht -translatie heet zoiets- naar het landgoed van Lucina aan de weg naar Ostia en later naar Rome zelf, naar het Diakonieterrein van de H. Maria aan de Via Lata. Kortom: Toen de Hoornse kermis op gang kwam in de Middeleeuwen werd die al gauw van het eigenlijke patroonsfeest op 16 maart verplaatst naar het translatiefeest op 8 augustus. Dat twee dagen later, op 10 augustus, in Alkmaar het Laurentiusfeest -mt kermis!- werd gevierd, telde kennelijk niet als bezwaar.

    Probleem opgelost: vrede bij de koffie!

     

     



  • 3 augustus 2009 - Otten - Rioja - Hermitage - Hoevinudie?

    Otten-Paulus

    Wat heb ik veel te danken aan Willem-Jan Otten! Via zijn artikel in het Pinksternummer van Trouw kwam ik ertoe twee door hem aanbevolen Paulus-boeken te lezen. Over het eerste (dat het minst moeilijke was!), dat van Patrick Chatelion Counet over de vooroordelen inzake Paulus, ben ik -net als mijn zus (het hoofdstuk over vrouwenemancipatie) en net als Jan Greven op 28 juli jl. in Trouw (het hoofdstuk over homosexualiteit)- zeer enthousiast. Ik raad het u allen aan: "Genie of misgeboorte, zeven vooroordelen over de apostel Paulus, ISBN 978 90 6173 138 2; NUR 703). Het tweede (van Alain Badiou, ISBN 978 90 259 5679 0; NUR 730), dat veel moeilijker is, gaat over het algemeen geldig zijn (universalisme) van Paulus' ervaringen. Ik kwam er o.a. een boeiend rijtje in tegen (blz. 14) van de mogelijke 'gebeurens' in iemands leven die een diepte-ervaring kunnen veroorzaken -welke je overigens pas achteraf beseft-: wetenschap (denk aan Einsteins 'momentum' of Archimedes' 'eureka'), politiek (Mandela, Obama, val Berlijnse muur), kunst (b.v. M. Haydns 'Anima Nostra', ps. 124,7, Mahlers Symphonin) en: liefde (de ware!). Je zou daar -zegt de vertaler- nog 'religie' aan toe kunnen voegen, maar die gaat misschien aan de andere vier vooraf. Of, zeg ik, je zou daar beter de term 'liturgie' voor kunnen gebruiken (soms...even..! Paul Claudel in de Notre Dame). Paulus' Damascus-ervaring zou zo'n 'evenement' (gebeurtenis) geweest kunnen zijn. Maar het gaat de schrijver om het universele ervan, dus om wat er in ieder van ons mogelijk is, onafhankelijk van een ander (zelfs van een Ander? GW). Ik ben helemaal bekeerd tot 'd apostel'!

    Rioja

    Men zegt dat de supermarktwijnen van tegenwoordig niet onderdoen voor de vroegere bewaarwijnen. Laat ik nu van de week -toen ik eindelijk mijn supermarktwijn uit een kartonnen pak op had- in mijn kelder een fles Rioja terugvinden uit 1983! Ik twijfelde of die nog te drinken zou zijn en proefde voorzichtig. Wat denkt u? Heerlijk!! Niks mis mee! Ik vond het bijna zonde om per dag een tweede glas te nemen, want dan was hij zo gauw op! Ik bedoel maar: Echte edele oude wijn wint het toch van Albert Heijn.

    Hermitage Amsterdam

    Afgelopen zaterdag heb ik de Hermitage Amsterdam bezocht. Een van mijn vriendinnen is daar gids, dus we kregen alles uit de eerste hand. Eerst hadden we ons wel door de gay-parade moeten heenworstelen (die overigens veel beschaafder en feestelijker was dan we gedacht hadden) maar het was een stralende dag en zowel het gebouw als de tentoonstelling vonden we geweldig. Lekker buitenzitten met een aperitief en heerlijk eten bij Sluizer in de Utrechtsestraat: een topdag!

    Hoevinudie?

    In de rij voor het afrekenen in de supermarkt hoorde ik van de week iemand zeggen: 'Nu ben ik al eenenzeventig en nog ben ik niet bang voor de dood!' Proost!



  • 18 juli 2009 - Site - Evolutie - Mokum - Spelling - Hoevinudie?

    Site

    In deze vakantietijd loopt het aantal lezers van mijn site aanmerkelijk terug. Logisch, maar het daagt me wel uit om op mijn nieuws iets sensationeels te 'brengen' zoals de kranten en de roddelbladen dat doen om niet uit de markt te raken in de komkommertijd. Maar ja, bij mij gaat het niet om iets commerciels, dus u zult het met de wat saaie items moeten doen. Soms wel met een humoristisch tintje!

    Evolutie

    Op onze gespreksgroep ging het over 'evolutie'. Wat ik niet verwacht had was dat er toch enkelen waren die vonden dat je kan kiezen tussen de evolutietheorie en de bijbel. Voor mij is het vanzelfsprekend dat je wetenschappelijk meegaat met de evolutie-ontdekkingen maar dat je daarnaast existentieel en literair veel waarde hecht aan wat een bijbelverhaal aanvoert. Darwin heeft het over exemplaren -en dat zijn we ook-, de bijbel over personen.

    Mokum

    Ik was een dag naar Amsterdam. Buiten metro, taxi, Stedelijk en Rijks om. Er bleef nog genoeg over: de nieuwe stadsbibliotheek en het nieuwe conservatorium, het nu aangeklede Dampaleis en de Berlagerembrandts. Vooral dit laatste was een meevaller: lle Rembrandts in reproductie op ware grootte. Wat zie je dan goed zijn ontwikkelingsgang, maar ook zijn 'fabriek'. En die maten waren voor mij  een openbaring (al staan die meestal wel aangegeven in de kunstboeken). Een aanrader! Voor volgende week staat de Hermitage op het programma.

    Spelling

    Op de Hoornse Rotary brak een discussie uit over spelling. Een bedrijfsleidster vertelde dat ze niet-correct-gespelde sollicitatiebrieven seponeerde. Ik deed ook een duit in het zakje door te beweren dat spelling heel wat anders is dan taal. En dat leren spellen heel wat minder waard is dan leren spreken en schrijven. En dat je spellen wel vanzelf leert als je boeken leest. En dat spellen iets is voor secretaressen en dat die moeten worden onderscheiden van docenten. En dat het een schande is dat je vroeger een rapportcijfer voor 'taal' kreeg terwijl daar spellen mee bedoeld werd. En dat er meerdere, nogal van elkaar veschillende, groene boekjes en woordenboeken in omloop zijn. En dat er in Engeland nooit aan de spelling geknoeid wordt omdat het sop de kool niet waard is. Ik kreeg gelijk, dat begrijpt u!

    Hoevinudie?

    In mijn kamers had ik last van honderden fruitvliegjes. Onder alle stoelen en banken gekeken of er een bes, aardbei, appel, kers of mandarijntje was weggerold, maar niets gevonden op een paar borrelnootjes na. Dus naar de Blokker voor een spuitbus. Je hebt ze voor 'vliegende insekten' en voor 'muggen', dus voor de zekerheid maar twee. Hielp niets. Toen een electrocuteerlamp uit het schuurtje gehaald. Hielp niets. Toen alle planten buiten (iemand zei: ze komen uit de potgrond). Hielp niets. Terug naar de Blokker. Hebt u niet iets anders? Ja, een ouderwetse vliegenvanger. Doet u er maar twee. En wat denkt u? Geen vliegje meer! Uitgezonderd op de vangers.



  • 2 juli 2009 - Peren en pruimen - Paulus Revisited - Witteman - Hoevinudie?

    Peren en pruimen

    Terwijl langs de weg vooral bessen en kersen aan de beurt zijn, controleer ik elke morgen in mijn tuin hoe mijn peren en pruimen erbij staan.  Van de ene soort heb ik n, van de andere soort twee bomen! Maar het is als bij ouders van een klein gezin: de zorgzaamheid is er niet minder om! Mij valt op dat de pruimen er dit jaar niet bijhangen als klittende housepartygangers: omdat we zo grondig gesnoeid hebben en mijn soort kennelijk zelfkrentend is, is elke aanstaande pruim er n. Een beetje elitair hebben ze stuk voor stuk hun eigen domein. Maar alles bij elkaar verwacht ik toch een royale oogst! Met de peren gaat het niet zo goed: de vier overgeblevenen -na de overvloedige bloesempracht- worden wel al dikker, maar naast de twee flinkers groeit er n krom en is de vierde duidelijk op achter. We zullen zien: de verkoper zei al dat ik er het eerste jaar niet te veel van mocht verwachten. Het duurde bij mij ook altijd nogal lang voor ik na een verhuizing goed op gang was. Ik houd u op de hoogte!

    Paulus revisited

    Wat zit een mens, en zeker een geestelijke, toch vreemd in elkaar. Zoals u op deze site elders kunt lezen, had ik een half jaar geleden nog de grootste moeite met de ideen van de apostel Paulus. Nu ik aan de nieuwere literatuur over hem toekom, vallen  mijn vooroordelen me als schellen van de ogen. Ik schreef al dat Otten, Badiou, Barth en Chatelion Counet me op een heel ander spoor brengen en in het contact met enkele Pauluskennende dominees word ik helemaal omgeturnd. Het valt niet mee in enkele woorden te zeggen wat er inhoudelijk aan de hand is, maar ik zal daar in mijn preken en misschien soms op deze site wel eens wat van loslaten. Ik had nooit verwacht dat ik in dit Paulusjaar zelf zo geraakt zou worden!

    Witteman

    Tussen de wat zwaardere kost door las ik voor mijn plezier de stukjes van het boekje van Paul Witteman Het geluid van wolken. Over allerlei figuren en gebeurtenissen in de muziekwereld. Humoristisch en prettig leesbaar geschreven: je kunt het lezen combineren met luisteren naar een mooie cd. Zie je wel: je kunt thuisblijven en op vakantie zijn tegelijk. Zit stil en reis noemde een dichter dat.

    Hoevinudie?

    Een vrouw die zich nogal alleen voelde, vroeg me goede raad. Ik zei: Ga kaarten! Ze zette een advertentie in de krant als volgt: Gezellige, maar wat eenzame kaartgroep zoekt een heer, een vrouw en een boer om mee te klaverjassen. Ze maakt het nu prima!



  • 23 juni 2009 - Hoornse Stadsfeesten - Rotterdam - Oud Hoorn - Rode Kool - Hoevinudie?

    Hoornse Stadsfeesten

    Hoorn stond het afgelopen weekend in het teken van de jaarlijkse stadsfeesten. Ik was aanwezig bij de openluchtkerkdienst op de Rode Steen -uiteraard oecumenisch- waarbij een grote opkomst bleek en een gevarieerd en goed georganiseerd programma werd gebracht. Heerlijk weer en een hartelijke sfeer. De plaatselijke Raad van Kerken draagt hiermee een waardevol steentje bij aan de Hoornse samenleving. Misschien volgend jaar met moslims erbij?

    Pax Christi Rotterdam

    Als ik het weekend in Rotterdam doorbreng, ga ik 's zondagsmorgens naar de Pax Christi-kerk aan de Mathenesserdijk. De viering daar is een verademing door de sfeer van eenvoud en authenticiteit. Bovendien zingt iedereen mee zonder aanstellerij en ben je er samen met mensen van allerlei achtergrond. Een aanrader!

    Oud Hoorn

    Het kwartaalblad van Oud Hoorn is nu in kleur! Maar ook de inhoud spreekt me erg aan. Deze keer bijvoorbeeld een artikel over het vroegere raadslid Wim Hart. Die was nadrukkelijk lid van de PvdA -al wilde hij oorspronkelijk elke zuil doorbreken- n overtuigd katholiek. Dat gaf indertijd -de tijd van het Mandement!- allerlei commotie en verdachtmaking. Zie je wel, de wereld gaat er wl op vooruit!

    Rode Kool

    In mijn tuin heb ik een succesvolle vogelvoerplek: op een standaard een gazen bol met een flinke opening erin waar ik meestal wat oud brood in leg. Vooral kauwtjes en eksters en eergisteren zelfs een vlaamse gaai. En 's morgens vroeg natuurlijk merels en mezen. Van de week had ik gekookte rode kool -niet mijn lievelingskost- over. En ja hoor: er werd om gevochten! Als u dus een gelippenstifte vogel ziet: die is bij mij geweest!

    Hoevinudie?

    Aan een vrouwelijke hoogleraar werd gevraagd hoe oud ze was. Ze fronste haar wenkbrauwen en antwoordde: 'Elk jaar een ander antwoord geven op dezelfde vraag lijkt me niet erg wetenschappelijk!"

     



  • 6 juni 2009 - Deze site-Paulus-Wilders-vakantietijd

    Mijn site

    Soms willen mijn kennissen graag weten of ik een idee heb van het aantal belangstellenden voor deze site. "Hoeveel klanten heb je?". Ik kijk iedere morgen naar drie dingen op mijn computer: de mail, het bezoekersaantal van mijn site en de giro. Nogal wat binnenkomende mail is reclame-achtig. Die tik ik meestal meteen weg. De rest interesseert me natuurlijk zeer. Ik probeer die altijd netjes te beantwoorden. Ik krijg per dag door hoeveel sitebezoekers mij hebben gevonden: geen namen, geen personalia, maar wel een vage aanduiding van (welk onderdeel van) welke scriptie werd bezocht. Bij Google staan alle onderdelen van mijn site -ook het nieuws- zeer gedetailleerd in de zoekmachine. Ik heb daar zelf niets aan hoeven doen: ze hebben daar kennelijk personeel voor. Probeert u het maar eens uit via 'gerard weel' of via een onderwerp dat in mijn schrijfsels is verwerkt. Per dag krijg ik gemiddeld tussen de tachtig en de negentig 'bezoekjes', in de weekends en in de vakanties minder. De moeite waard, vind ik.

    Paulus

    Vanavond mag ik de gala-premire meemaken in de oude Martinus van Zwaag van de jongerenmusical "Paulus" o.l.v. Ton Heyboer. U heeft wel op mijn site gezien dat die apostelfiguur mij hogelijk interesseert. Hij is de godfather van de evangelin, hij is omstreden als vrouwonvriendelijk en soms anti-joods, en hij wordt ervan verdacht de bedoelingen van Jezus naar de Grieks-Romeinse wereld te hebben verdraaid. Zijn verdedigers komen meestal niet verder dan het excuus "dat alles alleen praktisch bedoeld was, voor de nieuwe gemeenten buiten Isral". Tot mijn verrassing hebben de laatste tijd twee schrijvers mij in deze weer 'in het diepe' gegooid: Karl Barth en Willem-Jan Otten. De eerste via de Nederlandse vertaling van 'Der Rmerbrief' waarin Paulus een fundamentele diepgraver blijkt inzake 'geloof boven religie' en de tweede via een boeiend artikel op Pinksterzaterdag in Trouw waarin de Paulus-ervaring wordt beschreven als een wezenlijke eye-opening inzake onze eigen persoon. Met geloof kom je verder dan met wetenschap als het over je eigen persoon gaat, betoogt Otten. Ik ben nieuwsgierig of van deze diepgang ook iets doorkomt in de musical van vanavond!

    Wilders

    Gelukkig hadden we te maken met verkiezingen voor het Europa-parlement. Niet voor de Nederlandse Tweede Kamer of de plaatselijke Gemeenteraad. Want op deze manier konden we onze (?) onvrede luchten zonder meteen brokken te maken of elkaar tegensprekende partijen met directe verantwoordelijkheden te belasten. Het is duidelijk dat deze regering niet veel verder komt in het overwinnen van de ontevredenheid. Zouden wij ons niet wat meer moeten terugroepen van kritiek op anderen en de overheid zich wat meer van een beroep op 'eigen verantwoordelijkheid'?

    Vakantie

    Sommigen vragen: 'Wanneer ga jij?'. Afgezien van de Malta-reis die we erop hebben zitten en de korte trips zoals vorige week van de KBO-Hoorn, ben ik van plan om voorlopig in eigen huis en tuin van de zomer te genieten. Dat is een voordeel van de pensioen-leeftijd: je kunt in de koude lente en in de gure herfst een aangenaam klimaat elders opzoeken en de zomerdrukte van de massa ontwijken door in eigen buurt te blijven. Prettige vakantie!



  • 23 mei 2009 - Brand - nogmaals Petrarca - St. Caecilia-koor - De Engel van Hoorn - hoevinudie?

    Brand

    Ons ouderlijk huis, "Margriet" in Onderdijk, is afgelopen dinsdagavond afgebrand samen met de ernaast staande stolpboerderij. Weer een stuk van onze jeugd opgevreten door de vraatzuchtige tijd (tempus edax). Gelukkig hadden we er zakelijk niets meer mee te maken, maar de jeugd van ons tiental heeft zich met onze ouders daar in beide panden en in het land eromheen afgespeeld. Nou ja, we hebben op Hemelvaartsdag elkaar ontmoet bij de verjaardag van mijn oudste broer en ons eroverheen gezongen met ons repertoire van nostalgische liederen. Toch een gek idee: als je er langs kwam, keek je altijd even of alles er nog stond. Nu dus niet meer.

    Nogmaals Petrarca

    Tussen Jan Smit en Adam Curry door lees ik Petrarca! Dat komt zo: zoals ik de vorige keer al schreef, ben ik aan de beurt om op onze Danteclub de groep in te leiden op het gebied van 'het sonnet'. En ik wil natuurlijk een beetje beslagen ten ijs komen. Trouwens: het verschijnsel 'klinkdicht' interesseert me ook echt! Hoe is het mogelijk zo'n vorm, zo'n klankrijkdom, zo'n psychologische inhoud in zo'n stuk taaleenvoud te herbergen? Ik kom er nu ook echt zelf achter hoe Ronsard, Van der Noot, Bredero en Hooft c.s. -niet de Tachtigers!- hun vruchten plukten van Petrarca's boom. De vertalingen van Peter Verstegen zijn bovendien een aanwinst voor de Nederlandse literatuur. Tussen haakjes: de zin waarmee ik dit item begon, behoort volgens mij ook tot de wereldliteratuur!

    St. Caecilia-koor parochie Hoorn

    Er is een brief rondgestuurd door het aloude Hoornse gemengde koor St. Caecilia: dat het ophoudt te bestaan. Dat is een historisch besluit: je moet diep in de 19de eeuw teruggaan om de oorsprong van dit koor te vinden. Maar ja.. veroudering en vervanging door andere koren. In mijn tijd heb ik nog de fusie ervan meegemaakt met het gemengde koor van de Engelbewaarderskerk o.l.v. de inmiddels legendarische Jos Moeskops. Ook hierdoor leer je weer: alles is tijdelijk. De trouwe inzet van de leden verdient aller waardering en dankbaarheid: otium cum dignitate!

    De Engel van Hoorn

    Afgelopen zondag was de laatste bijeenkomst van dit seizoen van "De Engel van Hoorn": dat zijn ontmoetingsmiddagen in de -prachtige- Hoornse Noorderkerk over onderwerpen uit het grensgebied van kerk en samenleving (vooral voor grens- en onkerkelijken) met korte inleidingen, een koor of een ander muziekensemble en soms wat dramatische expressie. En natuurlijk: vragenstellen met discussie. De organiserende groep, o.l.v. ds. Rudolf Kooiman, mag zich gelukkig prijzen met de opkomst en het succes. Gelukkig geprolongeerd in het volgende seizoen.

    Hoevinudie?

    Een Limburgse pastoor preekt over Johannes 10, vers 14: "Ik ken de mijnen en de mijnen kennen mij." Roept er eentje: "Ik ook!" (met dank aan de Gerarduskalender)

     



  • 10 mei 2009 - Ton Lutz uitgevaren

    Lutz

    Gistermiddag was ik bij de uitvaart van Ton Lutz. Nooit geweten dat een crematieplechtigheid een echte uitvaart kon zijn: in zijn hooggedragen kist binnengebracht door zijn bewonderaars, rustte hij even in ons midden om onder het door hemzelf voorgedragen verhaal van de Odyssee zijn zwerftocht over de levenszee naar Ithaca te vervolgen. Alles was prachtig geregisseerd en elk gesproken woord werd verstaanbaar en zonder pathetiek gebracht (anders zou hij alsnog scheldend zijn opgestaan!). Niet heel Amsterdam was uitgelopen, maar 'zijn' mensen waren er. De muziek bevatte delen van de katholieke liturgie: het 'Voca me' (uit Mozarts Requiem) en het Magnificat. Lutz had indertijd ook contact met het toneel op Hageveld. De toneelleraar daar, Gerrit van der Poel, kende zijn familie en maakte daar gebruik van. Ik herinner me dat we een keer een toneelstuk speelden met costumes van de firma Serne uit Amsterdam. Toen de kisten opengingen, kreeg ik o.a. een paar toneellaarzen toegewezen. Daarop zaten nog plakkertjes van de vorige gebruiker:"Ton Lutz" stond erop.



  • 4 mei 2009 - koninginnedag-de dijk-Omarmoskee-La Traviata-Petrarca-Blokker-Hoevinudie?

    Koninginnedag

    "Leve de koningin" was haast een clich geworden. Sinds afgelopen koninginnedag is het weer een strijdkreet!

    De Omringdijk

    Vorige week heb ik in mijn geboorteplaats nog weer eens 'de dijk' gelopen: de Westfriese Omringdijk op een stralende lentedag. Waar we vroeger gingen voetballen, vissen, zwemmen en eendeieren zoeken. Door De Vooroever is het er ng indrukwekkender geworden. Als u ook eens zo'n haast religieuze ervaring wilt hebben: je kunt het beste de dijk opgaan bij Nes 226.

    Omar-moskee

    Er verschijnen in het Islam-debat steeds meer artikelen waarin de oecumenische opzet van de goudkoepelige Omar-moskee in Jerusalem wordt benadrukt. In mijn scriptie op deze site over "Was Mohammed een correctie op Constantijn?" kunt u daar al wat over vinden. Mag ik u die tekst nog eens aanbevelen ter (her)lezing? Het dringt steeds meer door dat Mohammed er was vr de (tegenwoordige) Koran, zoals Jezus er was vr het Nieuwe Testament.

    La Traviata

    De Stopera stapelt toppunt op toppunt. Nu weer met La Traviata. Ik keek mijn ogen uit en mijn oren werden kinkhoorns!

    Dante-Petrarca

    Onze Dante-groep gaat -na de Divina Commedia en De Monarchie- in de komende periode verder met de Sonnetten van Petrarca, Dantes tegenhanger. De sonnetvorm is wel mijn pakkie-an vanwege mijn literaire vooropleiding, maar de psychologisch-erotische inhoud moet maar door de andere gespreksgenoten worden bekeken: die zijn wat dat betreft meer ervaringsdeskundig. Ik zal wel luisteren met rode oortjes!

    Westerblokker 4 mei

    Vanavond mag ik in Westerblokker op de 4 mei-herdenking iets zeggen over: Vrijheid en Identiteit. Dat is het thema. Ik heb er zelf van gemaakt: Vrijheid-Identiteit-Verantwoordelijkheid. Je bent een soort dominee of je bent het niet!

    Hoevinudie?

    Overledenen en hun familie worden al onbescheidener. Laatst stond er onder een rouwadvertentie: "Liselotte hield van rode anjers en vrolijke kleding." Ik ben niet gegaan.



  • 20 april 2009 - AZ-Kraakman- Engel van Hoorn-Hoevinudie?

    AZ

    Zoals ik vroeger klaverjassen leerde als Onderdijker en Hagevelder, zo hoorde je ook te leren voetballen. Bij mij zijn beide mislukt. Kaarten ligt me niet en voetballen interesseert me alleen als het op de tv is of als mijn voetbalneef weer eens een goal gemaakt heeft. Toch ben ik op beide punten bekeerd: sinds onze Maltareis ben ik -dank aan Mevr. Beerends!- een fervent boerebridger en sinds vorige week een meeprater over AZ! In het rood zult u me nog niet zien verschijnen, lallend, zuipend en schreeuwend ook niet, maar een extra portie kaas -zoals gister bij Cosy- en misschien ooit een lening bij Scheringa behoren tot de mogelijkheden. En natuurlijk een excursie naar het DSB-stadion en het komende nieuwe Frisiamuseum.

    Kraakman

    Mijn Kraakman-scriptie voor de a.s. Skriemer van Wervershoof is klaar. Die zal pas in november verschijnen, dus de redactie heeft alle tijd er iets moois van te maken. Ik vraag me nu wel af of het gepast zou zijn de tekst alvast op deze site te zetten. Er is geen contract gaande of zo: alles gaat in goed vertrouwen. Maar er is mooi fotomateriaal bij en de plaatsing daarvan kan je beter aan professionals overlaten, dus ik wacht eerst november maar eens af.

    Engel van Hoorn

    Gistermiddag was er weer "Engel van Hoorn". Dat zijn door ds. Kooiman opgezette bijeenkomsten in de Noorderkerk waarop thema's die kerk en maatschappij raken voor een gevarieerd publiek in gevarieerde vorm aan de orde komen. Gister ging het over conflicten en korte lontjes. Ik vond alles zeer geslaagd: de twee inleidingen, de muziek, de toneelstukjes, de discussie. Eerst dacht ik: Gaat het mooie weer niet voor? maar ik ben blij die gedachte van me afgezet te hebben.

    Hoevinudie?

    Op het laatste nippertje heb ik mezelf vorige week teruggeroepen van het opzetten van een paaspreek die de indruk zou hebben gewekt dat de toehoorders in de Nederlandse les van een gymnasium waren beland. Dat kwam zo: Ik las ergens dat Thomas van Aquino, de theoloog (1225-1274), een beroemd ezelsbruggetje uit "De Oratore" (pars 2, de inventione) van Cicero, de Romeinse redenaar (106-43 v. Chr.), had gebruikt bij een theologische kwestie (Summa Theologica, deel 1 van het 2de pars, quaestio 7, articulus 3). Ikzelf gaf dat hulpmiddeltje soms aan mijn leerlingen als ze niet wisten wat ze in een hun opgedragen opstel moesten schrijven. Meestal mochten ze zelf wel een onderwerp kiezen, maar dan nog... Het bruggetje was een hexameter, dus makkelijk te onthouden: "quis, quid, ubi, quibus auxiliis, cur, quomodo, quando", vertaald: "wie, wat, waar, waarmee, waarom, hoe en wanneer". Als je al deze aspecten van het onderwerp belichtte, kreeg je een uitgewerkt opstel met kans op een hoog cijfer (als je tenminste ook nog goed Nederlands had geschreven en correct had gespeld!). Thomas had dit gebruikt in de theologie en Baron Van Bnninghausen (1785-1864) in de medische wetenschap, waarom ik dan niet bij een preek als ik de paasbijbellezingen moest uitleggen?

    Gelukkig heb ik mezelf net op tijd teruggeroepen: een preekstoel is geen leskatheder, een preek geen opstel en een kerk geen leslokaal!



  • 6 april 2009 - na Malta-blauwe regen-paaspreek-Junius-hoevinudie?

    Na Malta

    Onze Malta-reis is zeer voorspoedig verlopen: de organisatie (van Drietour!) klopte als een bus, de gids was perfekt, het hotel en het eten heerlijk. En het is daar nu een en al doorgebroken lente: volop bloesem en bloemen, warme zon! En al was onze groep dan geen jongerenclub: de hartelijkheid en de vrolijkheid waren er niet minder om. Malta -met zijn rijke geschiedenis- is nog zeer R.K.: het rijke roomse leven bloeit er in alle opzichten. Rond Passiezondag maakten we de voorbereiding op de Goede Week mee: alle beelden en draagbaren werden uit de kasten gehaald voor de processies. In n opzicht zijn ze verder heen dan wij: de naam voor de Allerhoogste is daar: Allah.

    Blauwe Regen

    Wie schetst mijn verbazing: de blauwe regen in mijn tuin heeft zich zo krachtig ontwikkeld dat er nu fluwelen bonen aanhangen die op verse dode muizen lijken. Ik gauw opzoeken of dat iets geks is. Nee hoor: het zijn zaadbonen die giftig zijn maar een teken dat de boom gezond is. Moeder natuur heeft zo haar verrassingen!

    Paaspreek

    Op Witte Donderdag, Paaszaterdag en Eerste Paasdag mag ik voorgaan in de liturgie: in Avondlicht en in de Risdam. Ik weet al waar mijn preek over zal gaan: Je kunt "klein-realistisch" over Pasen denken (lente; leven zet zich voort) en "groot-idealistisch" (het tijdelijke en praktische van ons leven is opgenomen in een veel grootser proces waar profeten en kunstenaars het over hebben). Je zou jezelf eens kunnen corrigeren als je erg naar n kant neigt.

    Junius

    Binnenkort vindt er een universitaire promotie plaats op de 'Batavia', het boek over de Hollandse Geschiedenis van onze beroemde stad(s)genoot Hadrianus Junius (1511-1575 -niet:"74-). Veel Horinezen weten nauwelijks wie hij was (nou ja, de Juniusstraat!) maar internationaal staat hij bekend als een zeer geleerd schrijver die -volgens Justus Lipsius- meteen na Erasmus komt. Ook Velius schrijft met lof over hem en over zijn vader. De promovendus, Nico de Glas (gepensioneerd leraar klassieken), heeft een vertaling van het boek gemaakt en wil graag dat we in 2011 in Hoorn een feestelijk Juniusjaar vieren, samen met Haarlem (waar Junius geneesheer en schoolrector was) en Middelburg, waar hij stierf. Er zijn eigenlijk vier beroemde Juniusssen: 1. Franciscus, de Calvinistische hagepreker-predikant (1545-1602) in Vlaanderen voor wie Abraham Kuyper veel waardering had, 2. Franciscus, de Engelse taalgeleerde (1589-1677) die de beroemde Gotische bijbelvertaling van Ulfilas uitgaf, 3. de Engelse Junius die eigenlijk Sir Philip Francis heette (1740-1818) maar als politiek commentator onder deze schuilnaam publiceerde en 4. onze eigen Arie de Jong(e) die zijn naam verlatijnste tot Hadrianus Junius. Zijn vader, burgemeester Pieter de Jong(e), stond in Hoorn bekend als een goed redenaar, historicus en diplomaat. Hadrianus werd op 1 juli 1511 geboren in de Kerkstraat en bereisde in zijn studietijd bijna heel Europa. De kroonprins van Denemarken kreeg les van hem en hij heeft (ten onrechte?) de traditie gesteund dat Laurens Jansz. Coster de uitvinder van de boekdrukkunst was. Velius geeft een uitgebreide lijst van de werken die Junius heeft geschreven, waaronder de 'Batavia'. We zullen binnenkort nog wel meer over hem horen!

    Hoevinudie?

    Warempel een goeie op de Gerarduskalender: "De enige zinloze vraag is de vraag die nooit gesteld wordt".



  • 22 maart 2009 - Peerboom - Kraakman - Oud Hoorn - Malta - Hoe...

    Peerboom

    Ik heb vandaag een peerboom geplant, er was nog plaats in mijn tuin en het wordt lente! De verkoper kwam hem gisteren brengen: met zware kluit een hele til. Het is een boom die al vruchten heeft gedragen (conference!) maar die nu moest wijken voor een oefenterrein voor ponies. Er schijnt bij verplanting een vruchtenloos jaar overheen te moeten gaan voor je weer volop kunt plukken, dus even geduld moet ik wel hebben. Ik schrijf 'peerboom' om voorlopig buiten de spelling(s?)oorlog te blijven! Volgende keer schrijf ik wel pereboom en als er flink geplukt kan worden perenboom!

    Kraakman

    Met genoegen heb ik positief gereageerd op het verzoek van de redactie van 'De Skriemer', het historisch jaarboek van Wervershoof, om voor de komende editie een biografisch artikel te schrijven over Jan Kraakman, de oud-deken van Alkmaar, die zoveel jaren in de Wervershoofse gemeenschap genoot van zijn pensioen. Ik schreef over hem al in mijn scriptie over Tonis Harmansz. van Warvershoef. Aan de hand van zo'n persoon komt er een hele periode van het (kerkelijk) leven van de afgelopen eeuw boven. Ik werk er met plezier aan.

    Oud Hoorn

    In het pas uitgekomen nummer van het blad Oud Hoorn is het tweede deel opgenomen van mijn scriptie over De kerkelijke Gebouwen en de Geestelijke Groepen in Hoorn. Ik heb de eer daarmee het eerste artikel te hebben geleverd dat in dit blad in kleur verschijnt. Het ziet er allemaal fleurig, kleurig en keurig uit.

    Malta

    Aanstaande dinsdag vertrekt onze reisgroep naar Malta. Waarschijnlijk onze laatste Paulusreis. Als we terug zijn, zal ik u er graag wat over vertellen. Hopelijk enthousiast.

    Hoevinudie?

    De lente is ingezet. Op weg naar de zondagsdienst in Heerhugowaard De Noord reed ik bijna over een pas platgewalste woerd heen. Zoals in deze periode zo vaak gebeurt op wegen tussen weilanden. Och, denk je dan, een eend meer of minder is geen ramp. Maar toch: Zo'n prachtig beest! Het mag dan een van de vele exemplaren zijn (niemand geeft een naam aan een eend, misschien op Koolhaas na!), het is voor mij toch een wonder van schepping: die kleuren, die veren, dat vliegen en fladderen, dat waggelen... Alleen: vocaal zijn ze een mislukking. En platgewalst natuurlijk!



  • 4 maart 2009 - Belcanto - ds. Nico ter Linden - Paulus

    De Tortels

    Vorige week was ik in de Stopera bij I Puritani. Tot dan toe was Bellini voor mij vooral Giovanni, de schilder (1430-1516) over wie Joost Divendal zo'n boeiend boek heeft geschreven. Diens werk hebben we tijdens onze Dantegroep-reis naar Rome van vorig jaar kunnen bewonderen op de prachtige tentoonstelling daar. Maar nu is voorlopig Vincenzo, de componist (1801-1835), mijn favoriet. Hij is de meester van het "bel canto", zoals ons in de prima inleiding vooraf werd uitgelegd. Nou, dat was te horen! Mozarts aria's mogen dan door slagersjongens in de straten van de stad zijn gefloten, met Bellini's melodin zou je zonder problemen de hle middenstand aan het zingen kunnen krijgen! Prachtig! Misschien ben ik er extra gevoelig voor omdat ik sinds kort bij "De Tortels" hoor. Dat is het nostalgische koor van mijn broers en zusters die de liederen die wij vroeger zongen bij de afwas en/of het bollenpellen, op CD aan het zetten zijn. Alle sentimenten komen boven en Bellini zou zich in zijn graf omdraaien van bewondering!

    Ds. Nico ter Linden

    Bij Stumpel -waar ik ook was om de nieuwe appartementen boven de winkel te bewonderen- zag ik in de afdeling 'religie' een prachtig boekwerk: "The most beautiful Bibles", een Oostenrijkse uitgave van rijkversierde oude bijbelhandschriften, volop in kleur en schitterend gereproduceerd, uit alle landen en talen, met verklarende teksten. Voor nog geen twee tientjes! Ik had nog een boekenbon, dus ik kon me zonder vastenscrupules met een exemplaar ervan verwennen. Het was de middag dat ds. Nico ter Linden in het WFG hier in Hoorn was om voor ons zijn boeiende lezing over de pastorale waarde van bijbelse -en andere- verhalen te houden. Ik vroeg hem -een beetje uitdagend en de beeldenstorm indachtig- wat hij als dominee vond van al dat bijbelse plaatwerk dat zo goed verkocht wordt, en liet hem mijn prachtexemplaar zien. Zijn antwoord was even ontnuchterend als venijnig: "Mjn boeken worden ook goed verkocht!".

    Paulus?

    Voor mijn korte 'scriptie' op deze site over PAULUS schaam ik me een beetje. Nu ik in dit Paulusjaar me wat meer verdiep in zijn betekenis, kom ik erachter dat ik wat te gemakzuchtg ben geweest door zo even tussen neus en lippen door met hem 'af te rekenen' ook al deed ik het vragenderwijs. Intussen heb ik op dit punt drie nieuwe ervaringen: de Barth-kring van Hoornse geestelijken rond Paulus' Romeinenbrief (nou, dan word je wel wat voorzichtiger!), de mail van een pastor dat hij de bij mijn 'scriptie' gevoegde plaat over het leven van Paulus had laten uitwerken in een complete serie ikonen over Paulus' leven die nu van kloostertentoonstelling naar kloostertentoonstelling en van kerk naar kerk gaat in het zuiden des lands (hij stuurde mij een prachtige kleurenreproductie ervan), en de Paulusdienst o.l.v. ds. Kooiman in de Hoornse PKN-kerk het Oktaaf, waar ik onder zijn gehoor was. Dit was een enthousiaste, goed verzorgde en gevarieerde kerkdienst zoals ik ze graag meemaak. Dominees zijn toch vaak nog steeds meesters van het welgekozen woord. Mijn Paulustwijfels op dogmatisch gebied waar een mens van deze tijd mee zit, werden niet weggenomen -de verzoening en het onderscheid 'Jezus' tegenover de 'Christus van het christendom'- maar de rijkdom van Paulus als geestelijke krachtfiguur kwam goed door. Ik ben blij dat de Barth-groep waarschijnlijk verder ingaat op de dogmatische houdbaarheid van de apostel. En daar is ds. Kooiman bij!



  • 21 febuari 2009 - Knevel 2009 -- Mandement 1954 -- Hoevinudie?

    Knevel

    Via een hobby kom je soms heel wat te weten. Bij mij b.v. via (kerk)geschiedenis. Waarom is het Knevel-gedoe gelukkig nauwelijks aanwezig in Roomse kring? Ik kom erachter dat dat internationaal te danken is aan de grote paleontoloog van de vijftiger jaren: Pierre Teilhard de Chardin (1881-1955) die grondige wetenschap combineerde met aansprekend geloof. En nationaal aan een n.b. Hoornse bijbelgeleerde, Prof. Dr. H. Renckens (1908-2001). Deze laatste publiceerde in 1958 een studie over het eerste boek van de bijbel die we op het seminarie verplicht moesten lezen en waarin hij een historisch-literaire analyse meegaf van het paradijsverhaal waardoor we radicaal tot een andere benadering werden gebracht dan daarvr -ook in Roomse kring- gebruikelijk was. "Israls Visie op het Verleden" heette het boek. Vanaf dat moment was de lucht -althans in onze kring- defintief opgeklaard. 1958, meneer Knevel! Catholica non leguntur!

    Mandement 1954

    Een tweede 'ontdekking' heeft k een chauvinistisch kantje! Wat zit er achter de kortzichtigheid van het Mandement van 1954? Via een aantal artikelen (Trajecta, Manning, Voets) kwam ik erachter dat mijn Wervershoofse leermeester, de oud-deken van Alkmaar Jan Kraakman, daar een rol bij heeft gespeeld. Hij werd in 1953 met dr. A. Olierook door bisschop Huibers benoemd in de adviescommissie terzake. Ze waren het erover eens dat er niet met benauwende verboden gesmeten moest worden. Maar uit Limburg kwamen andere geluiden: coadjutor Hanssen en zijn vicaris Feron zetten de hoofdverantwoordelijke, bisschop Alfrink, onder druk om het Roomse volk wl te behoeden tegen 'open ideen'. Deze gaf -tegen Huibers in- als a.s. aartsbisschop de doorslag: de 'zuiderlingen' kregen gelijk met alle negatieve gevolgen vandien. Kraakman werd mede hierom afgevoerd als kandidaat om Huibers als bisschop op te volgen in 1958. Het Mandement werd ingetrokken in 1965. Kijk, zo hoor je nog eens wat!

    Hoevinudie?

    Op de bijeenkomst van "De Engel van Hoorn" afgelopen zondag werd ons een grappige proef afgenomen: Hoeveel keer komt de letter F voor in het volgende: FINISHED FILES ARE THE RESULTS OF YEARS OF SCIENTIFIC STUDY COMBINED WITH THE EXPERIENCE OF YEARS. U zult merken dat bijna iedereen zegt: drie, terwijl er uiteindelijk zelfs zes uitrollen!

     



  • 6 febuari 2009 - Uitvaart-Rotterdam-Paus-Oorlog

    Afscheid van Harry Groenewegen

    Woensdag woonde ik met mijn oud-klasgenoten van het seminarie de uitvaart bij van Harry Groenewegen die tot de 'inner circle' van ons jaar behoorde. Veel te jong, zeiden we uiteraard. Hij was o.a. een sportsman en later een beeldhouwer. Ik mocht het sonnet voorlezen dat ik voor hem maakte. Hier volgt het:


    Metamorfose

    Wie had gedacht dat Harry zou vervallen
    -met zijn gevoelig hart een man van steen-
    tot een zo breekbaar lijf dat menigeen
    hem onderging als verder dan wij allen.

    Een man voor wie de sterkste vrouwen vallen:
    Zijn hart was sterk, zijn lijf ook, naar het scheen.
    Zijn geest hield zich met houwen op de been.
    Zijn handen sloegen steen tot fraaie ballen.

    Nu hij hier niet meer is en wij hem laten
    gaan in de muil van de vergankelijkheid,
    zal zijn en ons gevloek niets kunnen baten.

    Maar menigeen vermoedt dat mettertijd
    een stuk natuursteen lft met hart en vaten
    als het uit koud en dood zijn wordt bevrijd.

    Rotterdam

    Met veel genoegen hebben we -onze gespreksgroep- vorige week Rotterdam bezocht op de eerste dag dat de OV-chipkaart verplicht was. Mijn Rotterdamse zus weet o.a. op dit gebied van wanten: ze was onze gids, zodat we nu klaar zijn voor de toekomst. Het is een prima systeem: even wennen en je hebt grote voordelen: variatie (met fotopas, anoniem, dag- of weekkaart, reductie (65+ bv.)), automatische aanvulling enz.). Binnenkort op alle O.V.! De doorstroming was uitstekend, de behulpzaamheid ook, de metro rijdt af en aan. Alleen de N.S.-treinen hadden vertraging waardoor we de aansluiting misten. Ons doel was de Erasmus-tentoonstelling (prachtig systematisch opgezet) en Charley Toorop (die ogen!). En een goed restaurant natuurlijk!

    Het Vaticaan

    De paus heeft weer eens een uitglijder! Komt het door de leeftijd (en de schoenen!)? Of door het isolement of de verstoktheid? Gelukkig vindt hij zichzelf in deze niet onfeilbaar. Liefst een openbare biecht!

    Oorlog 1940-1945

    Ik kreeg een mail n.a.v. deze site over het neerstorten van het vliegtuig boven de Hoornse Merensstraat in 1944. Of daar in mijn omgeving nog iets van bekend was. Nou en of! Ik heb enkele namen doorgegeven van mensen die het hebben meegemaakt. Ook was er een andere mail die vroeg of er in Blokker een zekere cafhouder Weel bij de ondergrondse was geweest. Ik wist van niets, maar bij navraag bleek het te kloppen en kon ik de mailer verwijzen naar deskundigen ter plaatse.
                                      



  • 25 januari 2009 - Barth-Herdenking-Amsterdam-Hoevinudie?

    Barth

    Soms zijn er figuren of dingen waarvan je vroeger gehoord hebt en die toen wel je interesse opwekten. Maar waar je na de eerste kennismaking niet verder mee bezig ging omdat er zich weer andere personen of zaken aandienden die voorrang kregen. Je hoopte dan dat je er 'later' nog eens aan toe zou komen om de gewekte interesse uit te werken. Ik hoorde dat sommigen zo'n ervaring hadden bij mijn stukje van vorige keer over Vondel van wie ze nu meer wilden weten dan wat ze vroeger hadden opgevangen. Ikzelf heb dezer dagen zo'n gevoel bij de figuur van Karl Barth, de gro(o)t(st)e theoloog van de vorige eeuw. Er is nl. kortgeleden een groep van Noorhollandse theologen (vooral dominees) bijeengekomen die speciaal de nieuwe vertaling van Barths 'verwerking' van Paulus' Romeinenbrief gaat bestuderen en ik mag daaraan meedoen. Voor mij iets heel bijzonders want ik ben -tot nu toe- zeker geen Barthiaan. Zijn fundamentele afwijzing van iedere vorm van 'verwereldlijking' van het christelijk geloof is iets waar ik wezenlijk vreemd en afwijzend tegenover sta. Maar tegelijkertijd daagt zijn absolute nee tegen elke vorm van inkleding in religieuze cultuur buiten kerk en bijbel -een soort geestelijke beeldenstorm- uit hem te vuur en te zwaard (ik ben net zo'n ketterjager als hij!) te lijf te gaan. We zullen zien. Ik zal er u wel eens wat over schrijven.

    Herdenking Mevr. Wester

    Afgelopen zondag hielden we in de Engelbewaarderskerk een herdenkingsdienst voor Annie Wester-de Vries die altijd op 25 januari jarig was. Een jaar geleden overleed zij. Er was een grote opkomst. Ze is op veel fronten actief geweest in de gemeenschap en had met haast alle aanwezigen een eigen band. Ik vind zo'n herdenking veel meer dan een beetje nostalgie: je voelt je samen verbonden met toen en nu. Ook Jos Moeskops was zo'n figuur, maar dan anders. Voor hem zal zijn koor nog wel eens een herdenking organiseren.

    Amsterdam

    Vorige week was ik met onze gespreksgroep op de tentoonstelling van moderne religieuze kunst uit het Stedelijk in de Nieuwe Kerk. Uiteraard niet om Michiel de Ruyter uit het hoogaltaar te verwijderen maar wel om behalve de expositie nog eens Vondels graf te bezoeken. Toen merkte ik dat ik niet thuis ben in de visuele kunst: ik was nauwelijks getroffen of ontroerd. Misschien had ik van te voren meer achtergrond moeten innemen. Nu was ik meer bezig met de onbenullige kwestie waarom er op de 'lijkbus' van Vondel een punt achter de naam van de grote dichter staat. Mocht u het weten, graag een tip! Ik was vorige week trouwens zelfs vier keer in de hoofdstad: een keer voor Vondel, een keer voor Alberdingk Thijm over wie Maritha Matthijsen een boeiende lezing hield met een 'preek' en met duidelijke lichtbeelden (Michel van der Plas, d Thijmkenner, was er niet; hij is hopelijk niet ziek maar weer met een andere biografie bezig!), een keer in de Stopera voor Ercole Amante (wat een spektakel, wat een techniek, wat een spel en wat een prachtig zingen! De muziek was misschien wat weinig origineel maar ik vond het een luxe bad voor oog en oor!) en een keer in Carr voor Les Misrables, de musical. De muziek daarvan vind ik veel te schreeuwerig maar de inzet en de vaart van de meest jonge spelers bewonder ik. Vraagje: waarom schrijf je 'misre' met een accent grave en 'Misrables' met een aigu? Het woordenboek geeft geen uitsluitsel!

    Hoevinudie?

    Onlangs woonde ik weer eens een uitvaart bij in de parochie Hoorn. Ik kijk dan altijd in het boekje of ik het door mij gemaakte rouwlied "Niet wetend" nog steeds een goed lied vind. Tot mijn verbazing merkte ik dat in de nieuwe editie van het boekje mijn lied op de naam van Huub Oosterhuis was gezet! Een reden om verontwaardigd of om vereerd te zijn? Ik doe principieel niet moeilijk over auteursrechten maar dit ging me toch wat te ver, mede omdat er ook nog twee drukfouten ('verluid' moet zijn 'verluidt' en in de laatste regel moet 'in' weg) te constateren waren. U vindt het lied -correct gespeld!- ook op deze site onder "Gedichten, Gezangen en Gebeden".

     



  • 10 januari 2009 - IJspret - Vondel

    IJspret

    Waarempel! Het nieuwe jaar brengt ons een echte winter. Zonder sneeuwpret gelukkig(die immers maar kort duurt en dan veel ellende geeft) en met tot nu toe veel ijsgenoegen. Een Andijker kampioen op natuurijs, een Fries kampioen op kunstijs en misschien een Elfstedentocht op komst. Een voorteken van een happy new year?

    Vondel

     

     

    Onze grote dichter Vondel (1587-1679) -zijn zus Catharina woonde in Hoorn- heeft een nieuwe biografie gekregen. Geschreven door zijn fan Piet Calis. Ik heb me er dezer dagen in verdiept en daar veel genoegen aan beleefd. Ik herinner me dat mijn  leraar Nederlands op Hageveld, Gerrit van der Poel, ons indertijd Vondels grafschrift gaf om ons uit te leggen wat een chronicon was. Vir Phoebo et Musis gratus Vondelius hic est. De man Vondel die Apollo en de Muzen welgevallig was, is hier (begraven). Als je de erin verwerkte Romeinse cijfers bij elkaar zette en optelde, kreeg je 1679: het jaartal van Vondels dood (zondag 5 februari 1679 in de vroege morgen). Dat gratus leek moeilijk te vertalen omdat dit woord allerlei betekenissen kan hebben, maar denkend aan persona non grata vermoed ik dat het hier toch zoiets moet zijn als aangenaam bij of begunstigd door. Ook de betekenis dankbaar speelt natuurlijk -gezien Vondels religieuze karakter- mee. Calis vertelt wel dat dit vers -een hexameter- gemaakt werd door een oud-schepen van Amsterdam, Joan Six, en enkele jaren na de begrafenis op Vondels grafsteen is gezet, maar waar die grafsteen gebleven is, kwam ik van hem of van anderen niet te weten. Ik herinner mij dat er op de betreffende plek in de Nieuwe Kerk (rechts van het vroegere priesterkoor) aan een pilaar een, volgens prof. Molkenboer onnozel, herinneringsmonumentje -een epitaaf of lijkbus heette zoiets maar het kon niets bevatten- gemaakt door Anthony Ziesenis hing, volgens het bijschrift in 1772 daar aangebracht door het achttiende-eeuwse letterkundige genootschap Diligentiae Omnia, en ik heb gezien dat dat nu in de zijmuur -meteen rechts als je de kerk inkomt vanaf de Dam- is ingemetseld, maar het graf zelf is niet te vinden. In 1980 werd er een vloerverwarming aangebracht in de Nieuwe Kerk waarbij alle botten zijn geruimd en overgebracht naar het knekelhuis van de Oosterbegraafplaats. De grafstenen werden niet op de oorspronkelijke plekken teruggelegd. Vondels eerste biograaf, dominee Geeraerdt Brandt, vertaalde in 1682 het chronicon erg gekunsteld als volgt: HIer rVst Van VonDeL, hooghbeIaarDt, ApoLLo en zIIn zangberg VVaarDt. Hieruit blijkt wel hoe moeilijk het is -zeker in het Nederlands- een tijddicht te maken: het heeft al iets onnatuurlijks Romeinse cijfers te verwerken in een Germaanse taal. Maar goed: even puzzelen en je vindt 1679. Het grafschrift dat volgens de traditie Vondel zelf voor zijn eigen graf gemaakt heeft: Hier leit Vondel zonder rouw: Hij is gestorven van de kou! is gelukkig nooit op zijn grafsteen gekomen. En niet alleen omdat het geen chronicon bevatte! De winter van 1678-1679 was erg streng.

      Ik vond in mijn boekenkast het boek van  J.A. Alberdingk Thijm: Portretten van Joost van den Vondel (ed. Sterck 1909) waarin uitgebreid -het woord portretten betekent in dit geval schetsen- over het graf van Vondel wordt geschreven. Calis vermeldt in zijn Bibliografie dit boek niet, maar ik las erin dat de grote dichter begraven werd dichtbij de preekstoel in de Nieuwe Kerk -tot 1865 was zoiets gebruikelijk- onder een eenvoudige zerk zonder grafschrift in het graf van zijn dochter Anna (+1675) waarin in 1670 al Vondels innig geliefde kleinzoon Willem -jongste zoon van Joost jr. en Aaltje van Bancken, gestorven toen hij 23 was- was begraven. De grote dichter woonde de laatste jaren in het huis van Anna aan het Singel (aan het gedeelte daarvan dat nu Raadhuisstraat heet) en stierf daar ook in het bijzijn van zijn andere kleinzoon Justus (=Joost, zoon van de gestorven Joost jr.), van Justus vrouw Grietje en van Vondels nicht en vriendin Agnes de Fines-Block. Hij werd dus niet begraven bij zijn vrouw Maaike de Wolff die nog vanuit de Warmoesstraat in de Oude Kerk haar graf kreeg, want het Singel (in Amsterdam zeggen ze: het, al staat op Vondels rouwkaart de Cingel) viel onder de Nieuwe Kerk. De steen was dus al in gebruik en werd wat de tekst betreft voorzien van  het chronicon. Thijm was er de gangmaker van dat het graf (dat aan het eind van de 17de eeuw was geruimd waarbij de botten van de drie Vondels in een houten kistje terechtkwamen dat onder de nieuwe grafkisten bewaard bleef) met toestemming van de toenmalige eigenaren en beheerders in 1870 werd geopend. De grafsteen was namelijk toen aan vervanging toe omdat hij was gebroken. Bovendien stond het chronicon er volgens Te Winkel verknoeidop. Ze vonden, tegen aller verwachting in, het kistje en lieten de grootste schedel door een Duitse deskundige onderzoeken. Het bleek de schedel van Vondel te zijn, althans van een zeer oudgeworden man met een redelijk gaaf gebit (ook de onderkaak was present) en met de afmetingen die men gezien de overgebleven portretten van de grote dichter mocht verwachten. En Vondel was altijd trots geweest op zijn gave tanden. In 2008 is er door twee moderne onderzoekers, Gerard Schelvis en Kees van der Vloed, beweerd dat de vondst misschien niet klopte en dat de grafsteen al eerder verwisseld of (omgekeerd) hergebruikt was, maar er lagen ook andere bijpassende beenderen bij die door de Duitse onderzoeker nauwkeurig onder de loep zijn genomen. Op het kistje stond geen aanwijzing dat het om de familie Vondel ging. Met grote eerbied werd de schedel -met toebehoren en een oorkonde- in een door de beroemde architect P.H. Cuijpers -zwager van Thijm- gemaakte kapelvormige, eikenhouten, van binnen met lood beklede schrijn geplaatst en in de consistoriekast van de Nieuwe Kerk geborgen totdat het graf voldoende zou zijn opgeknapt om hem daarin neer te laten. Zover is het -bij mijn weten- nooit gekomen: Vondels schedel is als relikwie niet meer aan de aarde toevertrouwd maar wordt bewaard in een kast! Misschien zullen we de schrijn in het komende jaar, bij het 330jarig jubileum(!) van zijn sterfjaar, kunnen bewonderen: ik houd u op de hoogte!

     

    P.S.: Op blz. 224 vermeldt Calis de bijbeltekst Justus (ex) fide vivit (Gal.3,11) die vaak op Vondel wordt toegepast en soms de titelpagina van zijn uitgaven siert. Maar dat is niet -zoals Calis beweert- omdat er een toespeling op de initialen van de dichter (JVV) in zit, want fide heeft een f en geen v, maar omdat men een grappige tweede betekenis van dit bijbelwoord ontdekt als men fideziet als zesde naamval van fides in de tweede betekenis van dat woord nl. lier of  dichtersinstrument. Dan gaat het zinnetje iets heel anders betekenen: niet de rechtvaardige leeft uit het geloof maar Joost leeft van (=verdient goed aan) de dichtkunst! Dit grapje ontstond bij de lezers van het bijbelmotto voorop Vondels gedichtenuitgaven. Maar JVV betekent hier gewoon Joost van (den) Vondel en niets anders. Soms staat er P.P. bij (in latere uitgaven): Princeps Poetarum: voornaamste of  prins der dichters.

    Op dezelfde bladzijde zegt Calis dat het Tantum Ergo met het Praestet fides supplementum sensuum defectui een deel is van Thomas van Aquinos Adoro Te. Dit klopt niet: het is het slot van de hymne Pange Lingua van Venantius Fortunatus. Wat blijf ik toch een schoolmeester!

     

     

    Ik wil hier nog een persoonlijke anekdote aan toevoegen. Als student op Hageveld mocht ik in 1955 meespelen in Vondels Lucifer als Rafal. Ik mocht zelfs een stuk rei zingen zoals de zangleraar Bart Straathof die op muziek had gezet: Verschoon genadig, och verschoon (ik ken hem nog uit het hoofd en zing hem onder de douche). Toen zijn mijn grote liefdes op gang gekomen: toneelspelen en zingen. Om leraar Nederlands te kunnen zijn op hezelfde Hageveld moest ik in 1967 een kandidaatstentamen 16e-17e eeuwse letterkunde afleggen bij VU-prof. Kuiper aan huis in de Jan Luijkenstraat. Ik had me door drukte niet goed voorbereid en zocht naar een noodsprong. In die jaren was ik bibliothecaris van de Hageveldse lerarenbibliotheek die veel Vondel bevatte o.a. een eerste uitgave van zijn psalmenvertaling Koning Davids Harpzangen waaraan Vondel zelf een handgeschreven gedicht had meegegeven. Ik nam -biechtpuntje!- het boekje mee naar Amsterdam en zo gauw ik de kans kreeg, zei ik: Professor, ik wilde u nog iets laten zien De hooggeleerde veerde op, zette grote ogen op, riep met zijn hoge stem bijna krijsend zijn vrouw van beneden en toonde haar in diepe eerbied het gedicht met de woorden: Kijk nou toch, vrouw, we hebben een echt Vondelhandschrift in huis!. Ik vertelde iets over de Vondeltraditie op Hageveld en binnen de kortst mogelijke tijd hoorde ik: Meneer Weel, u bent geslaagd!. Later zag ik op internet dat Mr. Jacob van Lennep in zijn uitgave van Vondels Werken het handschrift vermeldt als zich bevindend op het Seminarium Hageveld. En als je bij Google intikt Vondel Harpzangen Wandelman, kom je te weten dat het enige jaren terug bij de ontmanteling van Hagevelds oude bibliotheek via Bubb Kuijper is verkocht aan de Amsterdamse universiteitsbibliotheek. Studenten, grijpt uw kans!

     



  • 20 december 2008 - Kerst en Nieuwjaar- Proost en Deken

    Kerstdagen en Jaarwisseling

    Het zijn korte dagen nu, maar die hebben hun eigen warmte. We komen er steeds meer achter dat eten en drinken en slapen en alles daaromheen -hoe waardevol en onmisbaar op zich ook- niet voldoende zijn om je gelukkig te voelen. De feestdagen en het ergens bij betrokken zijn betekenen misschien nog meer in dat opzicht dan de basisdingen. Ikzelf voel me happy dat ik in Heerhugowaard, in Avondlicht, in de Risdam en op De Rotary mag helpen de achtergrond van deze dagen te beseffen. U allen: veel heil en zegen!

    Proost en Deken

    Deze woorden hebben bij mij de laatste dagen een heel andere betekenis dan u misschien denkt! Dat komt zo: naar aanleiding van mijn website belde een oud-leraar Klassieken uit Eindhoven me op in verband met zijn toekomstige dissertatie. Hij vroeg of ik hem wat meer kon vertellen over het Hoornse Proostdijhuis en het Dekenaat van Westfriesland. Kennelijk komt daar iets van aan de orde in zijn aanstaande proefschrift. De brief die ik hem stuurde druk ik hieronder af. Misschien interesseert het onderwerp u ook.

      

    Hoorn, 19 december 2008

    Geachte Heer De Glas,

          met genoegen heb ik mijn aandacht gericht op uw verzoek om nadere inlichtingen over het Hoornse Proostdij-huis en de bewoning van de Decanus Westfrisiae. Ook voor mij was het een aardig speurtochtje! Eerst iets over deze instellingen en hun behuizing. Zoals u in het hierbij gevoegde gedeelte van het boek van Van der Knaap en Veerkamp kunt lezen, was het in de late Middeleeuwen in West-Friesland gebruikelijk de kerkelijke leiding toe te vertrouwen aan twee instanties: de proost en de deken. De proost kwam van het Kapittel van de bisschop van Utrecht, was meestal afkomstig uit een voornaam geslacht en hoefde geen priester te zijn maar had wel residentieplicht in Hoorn. Ik betwijfel overigens of hij dit laatste waarmaakte, maar in elk geval stond er hier in Hoorn vanaf 1425 een voornaam proostdijhuis, gebouwd door Andreas Vierclen, aan het centrale plein waar ook het stadhuis op stond, De Rode Steen. Dit huis staat er nog, maar grondig verbouwd en met een geheel andere bestemming. Enkele jaren geleden was het een kledingszaak, daarvoor of daarna een atelier en tegenwoordig een eethuis. Naast dit gebouw loopt de Proostensteeg en aan de overzijde van die steeg staat het voorname pand van het Westfries Museum, in Hoorn algemeen bekend. Men krijgt bij Velius (nieuwe uitgave blz. 544 en 782) de indruk dat dit laatste gebouw een vervanging is van (een deel van) het vroeger misschien grotere Proostdijhuis. Volgens hem (blz. 398) ontstond er bij het invoeren van de nieuwe bisschoppen in 1559 frictie tussen Haarlem en Utrecht over aan wie van deze twee de proostdij -waar inkomsten aan vastzaten- toekwam. Velius vermeldt ook dat de proostdij er al was in 1394 (blz. 124). De functie hield op te bestaan in 1571 (blz. 142), volgens Velius -die zich vergist- al in 1460 (blz. 175). De taak van de proost was gering maar voornaam: hij moest de rechten van de Utrechtse bisschop verdedigen, toezien op het werk van de deken en de geestelijkheid en eventueel overleg plegen met de vroede vaderen van de stad. Men krijgt niet de indruk dat hij in het praktische leven van de bevolking een grote rol speelde. De meest bekend gebleven proost is Philips van Wassenaer die tien jaar (1450-1460) resideerde en -zelf geen priester- het pastoraat van Haarlem als nevenfunctie had. In 1518 werd de pastoor van de Grote Kerk al deken genoemd. Hij werd door de Broederschap van geestelijken -waar ook de rectoren van de kloosters aan meededen- gekozen uit de door de bisschop benoemde pastoors van de regio en woonde waarschijnlijk op de pastorie van de hoofdkerk van Hoorn of in het zgn. priesterhuis van de broederschap (Van der Knaap-Veerkamp blz. 86). Volgens Velius (blz. 782) kwam hij in de plaats van de proost, wat zowel plaatsvervanger als opvolger kan betekenen. Hij stond veel meer dan de proost in de dagelijks praktijk van de parochies, niet alleen van die van Hoorn maar van heel West-Friesland. Zijn verkiezing werd door de bisschop bekrachtigd in een benoeming die gold voor zeven jaar. Het systeem van een deken die namens de bisschop de geestelijkheid en de kerkbesturen van de parochies in een regio begeleidt, visiteert, reguleert en adviseerrt en zelf de parochiepraktijk kent, is in de negentiende eeuw -al vr het herstel van de bisschoppelijke hirarchie- opnieuw ingevoerd en heeft in Westfriesland, verdeeld in de dekenaten Hoorn en Wervershoof, tot voor kort bestaan. Beide dekenaten zijn nu ondergebracht in het Dekenaat Alkmaar.

          Behalve het artikel van Van der Knaap -vorig jaar overleden- en Veerkamp -reeds een jaar of tien gestorven- stuur ik u een kaartje van Hoorn waarop ik de Proostensteeg en de Juniusstraat (waar u mij over telefoneerde) heb aangegeven. Ervan uitgaande dat u de nieuwe Velius-editie niet hebt, doe ik u tevens toekomen het fragment uit diens boek dat zowel Petrus als Hadrianus Junius betreft. Mocht u bij het maken van uw proefschrift nog verder willen ingaan op de Proostdij van Hoorn, dan kan ik u uit mijn boekenkast te beschikking stellen: Uit de Bronnen voor de Geschiedenis van de Kerkelijke Rechtspraak in het Bisdom Utrecht in de Middeleeuwen, uitg. Mr. J.G.C. Joosten en Mr. S. Muller Hzn.: het artikel Over de Proosdij van West Friesland door Mr. J. G. Joosten, zevende deel (1924) s-Gravenhage, M. Nijhoff. En uit Bijdragen tot de Geschiedenis van het Bisdom Haarlem (49ste deel, 1932): De Proosdij van Westfriesland door P. Noordeloos.

          U heeft me een aangenaam uurtje bezorgd met uw verzoek. Ik hoop dat mijn schrijven aan uw verwachting beantwoordt en wens u alle succes met uw dissertatie. Zelf ben ik jarenlang leraar Nederlands geweest op het College Hageveld in Heemstede en nu geniet ik van een heerlijke pensioenperiode in Hoorn. Mocht u hier zelf eens willen rondkijken: ik zal u graag begeleiden.

          Met goede wensen voor Kerst en Nieuwjaar en vriendelijke groet,

    G. J. I. Weel
    Joh. Poststraat 28
    1624 CC Hoorn
    tel. 0229-214887
    e-mail: gerardweel@zonnet.nl
    website: gerardweel.nl



  • 9 december 2008 - Engeland-Sinterklaas-West Friesland-canon

    Engeland

    Vorige week ben ik voor een kort bezoek in Londen geweest: een geheel verzorgde reis met een prima hotel vlakbij het Wembleystadion. Die tunnel is toch een geweldige doorbreking van de 'splendid isolation'! Op Windsor Castle bezochten we o.a. de grafkapel van Prinses Margareth Rose en haar ouders. Haar gedenksteen staat los tegen de muur en lijkt op de steen van Rosetta die we in het Brits Museum hadden bekeken. Toeval? Of een toespeling op haar naam? Harrods en Hyde Park waren al helemaal in kerststemming. In de Canterbury Cathedral kregen we van een geestelijke een aparte uitleg van de moord op Thomas Becket. Boeiend.

    Sinterklaas was weer gul: ik heb nog niets van de recessie gemerkt!

    De historische Canon van Westfriesland

    Mijn bijdrage aan de canon van West Friesland heb ik klaar. Het eerste ontwerp kreeg nogal wat kritiek: te persoonlijk, te lang, te ingewikkeld. Daarom maakte ik een tweede ontwerp dat wat objectiever, korter en makkelijker is. Hopelijk komt dat door de toetsing heen. Ik druk ze hier beide af. Wat vindt u?

    De Opstand

     

     

    Nauwelijks een jaar geleden deed ik onder leiding van een deskundige gids een Rondje Hoorn. Daarbij kregen we heel wat te horen over de geschiedenis van de huizen en de bewoners van Hoorn, de hoofdstad van West-Friesland. De vrouwelijke gids bracht ons o.a. bij de zogenaamde Bossu-huizen. Die hebben oude voorgevels waar de Slag op de Zuiderzee op in beeld is gebracht: hoe in het jaar 1573 de Westfriezen de graaf van Bossu overwonnen in een zeeslag. Deze was op bevel van de gehate Spanjaarden met zijn vloot uit Amsterdam de Zuiderzee opgevaren om de Westfriezen mores te leren. Die waren namelijk in opstand gekomen tegen de plakkaten en belastingen (de tiende penning) van de Spaanse overheid. En ze heulden met de Geuzen. Dat waren uitgeweken protestanten en piraten die in 1572 Den Briel hadden veroverd en tot in Rotterdam waren doorgedrongen waar ze door Bossu in opdracht van Alva met moord en doodstraf waren verdreven. Over zee hadden ze zich proberen te redden door uit te wijken naar Engeland maar toen ze daar niet welkom waren, voeren ze onder leiding van Diederik Sonoy naar Alkmaar en Enkhuizen om de Westfriezen te helpen in hun verzet. Sonoy werd door Willem van Oranje tot gouverneur aangesteld. Bij de zeeslag verloor Bossu. Hij werd gevangengezet in het Hoornse Mariaklooster. Aan de muur daar zie je nog een herinneringssteen. Ook in Alkmaar wonnen de Geuzen: de oeroude abdij van Egmond werd -op enkele torens na- met de grond gelijkgemaakt en een vijftal Alkmaarse paters werd in Enkhuizen opgehangen omdat ze katholiek wilden blijven. Vr de opstand werd je verbrand als je protestants werd, na de opstand werd je vermoord als je rooms bleef. zegt men wel.

    De gids legde ons de gevelschilderingen op de Bossu-huizen uit en vertelde dat de teksten die erbij stonden uit de Bijbel kwamen: het Joodse volk van Isral was ook bedreigd geweest en door God verlost, net als de Westfriezen op de Zuiderzee. Toen ze klaar was, beindigde ze haar verhaal met de woorden: Ja, en toen werden we protestant.. Ik schrok, want mijn familie is van oorsprong katholiek en ikzelf ook en door dat we voelde ik me plotseling een buitenstaander die niet echt had meegedaan met de dappere strijd tegen de Spaanse tyrannie. Mocht ik het Wilhelmus eigenlijk wel volop meezingen? Was ik wel een echte vaderlander, een vrije Westfries?

    Ik moest ineens denken aan wat de bekende Westwoudse katholieke dokter Nuijens in zijn jonge jaren was overkomen als leerling op de openbare school in Enkhuizen. Hij moest uit het leerboek voorlezen dat veel van het Roomse geloof  onwaarheid was. Hij weigerde verder te lezen toen hij dat stuk zag aankomen. De leraar gebood hem voort te gaan. Toen wierp de jonge Nuijens de leraar het boek naar de oren! En hij weigerde excuses te vragen. De schoolleiding suste de zaak door hem te laten beloven niet meer met boeken te gooien en de leraar moest beloven zulke stukken niet meer door Roomse jongens te laten voorlezen. Dat was in 1835, mijn Rondje Hoorn in 2008. Maar de oorsprong van beide situaties ligt in 1572, de tijd van de Opstand.

    In de tijd daarvoor, toen iedereen nog bij de Rooms Katholieke kerk hoorde onder toezicht van de pausgezinde overheid, werd je niet vrijgelaten als je eigen gedachten over het geloof naar voren bracht. Zulke ketters werden door de Inquisitie streng gestraft. Bovendien was er geen democratie: wie niet van adel was of niet rijk, had niets te vertellen. Westfriezen verzetten zich al eeuwen tegen zulke geestelijke dwang en politieke onderdrukking. Al in de dertiende eeuw had Floris de Vijfde daarom dwangburchten tegen ze gebouwd bij Alkmaar, bij Schagen, bij Medemblik, bij Wijdenes en bij Muiden en in het begin van de zestiende eeuw voelde Karel de Vijfde zich de verdediger van het Roomse geloof en de handhaver van zijn overmacht. Zijn zoon Filips de Tweede wilde politiek en geestelijk absoluut de baas blijven: alleen de paus mocht hem godsdienstig de les lezen. Daarom slaagden Willem van Oranje en de hervormers zoals Luther en Calvijn ook in ons gebied in hun opstand: Westfriezen wilden zelf uitmaken wat ze betaalden, wie ze dienden en wat ze geloofden.

    Dat de nakomelingen van deze opstandigen later zelf ook neigden naar dwingelandij, zoals in het begin van de zeventiende eeuw bleek, was toen nog niet te voorzien. Vooral op het platteland bleven velen   -soms hele dorpen- katholiek zonder fanatiek pausgezind te zijn en het nieuwe staatsbestel heette voorlopig voor alle zekerheid: Holland n West-Friesland. Het elkaar respecteren is van veel latere datum.

     

     

     

    Literatuur:

    -Prof. Dr. P. Geyl: De Nederlandse Opstand, in: Verzamelde Opstellen, deel 1 (Utrecht/Antwerpen 1978) blz. 233-254.

    Idem: De protestantisering van Noord-Nederland, in: Noord en Zuid (Utrecht/Antwerpen 1960) blz. 150-162.

    -Dagboek van Broeder Wouter Jacobsz, prior van Stein (1572-74), uitgegeven door I.H. van Eeghen, 2 delen, Groningen 1959-1960.

    -Dr. A. Th. van Deursen: De Last van veel Geluk, Amsterdam 2004.

    -Henk van Nierop: Het Verraad van het Noorderkwartier, Amsterdam 1999.

    -Th. Velius: Kroniek van Hoorn, nieuwe uitgave, Hoorn 2007

    Jeugdboek: Willy van der Steen: De Geuzen (strip)

     

    Illustraties: Bossu-huizen, gedenksteen Mariaklooster, gravure Sonoy,

                       Schilderij Zuiderzeeslag, Westfriese munt, overzichtkaart-

                       je religieverdeling in West Friesland.

     

    In de schatkist: beker van Bossu uit Westfries Museum

     

    Er op uit:    Bossuhuizen, stoomtram Medemblik-Hoorn-Enkhuizen,

                       Radboud, gerestaureerde kerken Enkhuizen, Westfries

                       Museum

     

    Website:     Westfries Genootschap

     

    Ingebracht door Gerard Weel

     

    De Opstand

     

                 Dat Westfriezen in hun aard de neiging hebben zich onafhankelijk op te stellen vooral als het om politiek of godsdienst gaat, bleek in het jaar van hun grote opstand: 1573. De plakkaten, dat zijn officile strafmaatregelen tegen afwijkingen op godsdienstig gebied, en de tiende penning, dat is een uiterst zware belasting, hadden veel kwaad bloed gezet. Ook de vervanging van de adel met zijn privileges door koninklijke ambtenaren leidde tot verzet. De opstandige Watergeuzen, die eerst op 1 april 1572 (bij toeval, ze hadden er alleen willen schuilen) Den Briel hadden veroverd en daarna tot in Rotterdam waren doorgedrongen, waren door Alvas helper, de graaf van Boss(o)u, gruwelijk gestraft. Wie aan dat bloedbad had weten te ontsnappen had geprobeerd in Engeland veiligheid te vinden maar was daar wegens de nieuwe politiek van koningin Elisabeth I niet meer welkom. Degenen die daarna in Enkhuizen, Schagen of Alkmaar waren beland, kregen alle steun van de plaatselijke bewoners om de Spaanse onderdrukkers te verslaan en de Roomse ketterjagers (genaamd: Inquisitie) tegen te werken. Het kwam zelfs tot een zeeslag: De Slag op de Zuiderzee op 11 oktober 1573.  

                  Op gekaapte en geleende schepen werd er in de buurt van Hoorn onder leiding van de door stadhouder Willem van Oranje aangestelde gouverneur van Enkhuizen, Diederik Sonoy -althans van zijn plaatsvervangers-, verbeten en dapper gevochten tegen de Spaanse schepen die met Boss(o)u als admiraal -zijn admiraalsschip heette notabene De Inquisitie!- uit Amsterdam waren uitgevaren. De geuzen wisten de overwinning te behalen en Boss(o)u gevangen te nemen. Hij werd drie jaar lang genterneerd in het Hoorns Mariaklooster dat in die jaren juist werd omgezet in Het Weeshuis. Een steen aan de buitenmuur ervan herinnert nog steeds aan zijn verblijf aldaar. Zijn drinkbeker wordt nog bewaard in het Westfries Museum. De zeeslag zelf is afgebeeld op de voorgevels van de zogenaamde Bossu-huizen aan de Slapershaven in Hoorn. Daarin wordt uitgelegd dat de overwinning te vergelijken was met de zege van koning David op de Amalekieten zoals in de Bijbel beschreven. Want de overwinnende protestanten voelden zich als het volk Gods, Isral, dat van zijn vijand was bevrijd. In Enkhuizen werd een vijftal Alkmaarse geestelijken die hun geloof trouw wilden blijven, omgebracht. En de oeroude abdij van Egmond werd -op enkele torens na- met de grond gelijkgemaakt. Eerst werd je verbrand als je protestants werd, daarna opgehangen als je rooms bleef zegt men wel. Onafhankelijkheid, democratie en tolerantie waren toen nog moeilijk te verwerkelijken idealen.

                   Godsdienst heeft altijd veel invloed gehad op de politiek en de samenleving. Katholieken vinden bijvoorbeeld dat je beter veel aan gezagdragers kunt overlaten terwijl protestanten liever zelf uitmaken hoe ze willen denken en doen. Er zijn nog diepere verschillen: bijvoorbeeld over de vraag van wie het afhangt of er wat van je terechtkomt: van God of van de mens(en)? De reformatie, dat is de protestantisering, koos voor het eerste en riep in die jaren tegengestelde reacties op: instemming of afwijzing. Veel hing af van de keuze van de plaatselijke pastoor. De bestuurders waren over het algemeen tolerant. Tot ze door de zoon van Willem van Oranje, Maurits, werden vervangen door felle calvinisten en de andersdenkenden in schuilkerken terecht kwamen. Maar dat was pas in de jaren na 1600.

      

     

     



  • 20 november 2008 - Romereis-Erasmus-Sappho-Hoevinudie?

    Romereis tot diep onder de St. Pieter

    Mijn -intussen bijna jaarlijkse- Romereis zit erop. Deze keer wel heel bijzonder: met de Hoornse Dante-groep o.l.v. een 'alternatieve' deskundige. Het was er prachtig weer -n middag plensregen met onweer- en vervoer, hotel, eten en drinken en gezelschap -vooral het laatste-: perfettissimo! Twee dingen zullen me zeker bijblijven: het voorzichtig bezichtigen van de eerste druk van Dante's Divina Commedia in de indrukwekkende Bibliotheca della Literatura Italiana en het afdalen naar de resten van het grafmonumentje van de apostel Petrus op de begraafplaats in de 'scavi' (opgravingen)onder de oude Constantijnbasiliek onder de huidige St. Pieter. De geschiedenis daarvan is  -kort samengevat- als volgt:Tegen de muur van het oude Romeinse kerkhof dat, vroeger uiteraard in de open lucht, diep onder het altaar van de St. Pieter lag (en ligt) heeft men in ongeveer 160 na Chr. een monumentje (aedicula) voor Petrus opgericht. Daarboven bouwde men in de vierde eeuw de eerste en daar weer boven rond 1500 de huidige St. Pieter. Pius XII liet opgravingen doen en de toegang tot de diepste lagen vrijmaken. Men vond botten -zonder voetbeenderen en zonder schedel-: Petrus werd omgekeerd aan een kruis gehangen- van een oudere man uit ongeveer 70 na Chr. en de resten van de aedicula met daarbij in de buurt ergens het opschrift "Petro". Het zou dus kunnen zijn dat...enz. Ik denk bij zulke dingen altijd: Toch indrukwekkend: zo'n oude traditie en zo'n moderne vondst.

    Erasmus

    Tot mijn grote genoegen mag ik morgenavond in Wijdenes een avond verzorgen over Erasmus. Zijn 'Lof der Zotheid' werd nl. bijna vijfhonderd jaar geleden geschreven (1509) en er is (weer) een tentoonstelling over hem in Rotterdam. Van 8 november tot 8 februari in Boymans-Van Beuningen. Ik neem uiteraard een tasvol boeken en afbeeldingen mee! Intussen ben ik -tijdens de voorbereiding- wel met een vraag komen te zitten: Waarom leerde Erasmus geen Hebreeuws? Daar zit meer achter. De kwestie Reuchlin en de stichting van het Collegium Trilinque. Ik kom erop terug!

    Sappho

    Zondag 30 november a.s. om half drie geeft onze Hoornse koninklijke zangvereniging Sappho in de Oosterkerk haar najaarscocert o.l.v. mijn oud-dorpsgenoot Arnold Bakker. Op het programma staat o.a. het Lauda Sion van Felix Mendelsohn. Met mijn instemming wordt daarbij mijn vertaling van deze sequentie aan de bezoekers uitgereikt. U kunt die ook vinden op deze site onder de afdeling scripties. Toen ik de tekst nog eens overlas, merkte ik een fout in het rijm: de twaalfde strofe laat 'begrijpen' op 'blijken' rijmen. Ik heb een nieuwe -correct rijmende- vertaling gevonden: "Wat gij zien kunt noch doorgronden /  is niet aan natuur gebonden / als echt geloof het geloven doet." Of ik dat met Thomas van Aquino eens ben, is een tweede, maar het rijm is dan tenminste goed!

    Hoevinudie?

    Op de verjaardag van mijn zus ging het over het studeren van neven en nichten. Vraag: Waarom studeer je? Antwoord: Om een zesje te halen! Vraag: Waarom studeer je? Antwoord: Omdat ik niet wil dat mijn man later een domme vrouw heeft!



  • 28 oktober 2008 - Canonboek-Romereis-Maltagroep

    Canonboek Nederlandse Geschiedenis

    Met genoegen lees ik het bij Bert Bakker uitgekomen boek van Han v.d. Horst  "Een bijzonder Land", bedoeld als achtergrond bij de historische canon van Nederland. Het is vlot geschreven -jammergenoeg niet gellustreerd- en 'leest' lekker. Of alles klopt wat erin staat kan ik niet beoordelen. Wel merk je bij het lezen dat het nog steeds niet lukt onze geschiedenis onbevooroordeeld te beschrijven. Alleen al door het woordgebruik (bv. 'beelden aanbidden' tegenover 'beelden vereren') ervaar je meteen of een auteur van protestantse of katholieke afkomst is. Ik las natuurlijk met extra aandacht de hoofdstukken waar ikzelf wat meer in thuis ben en dan vallen je de vergissingen op. Erasmus (blz.89) vroeg in 1517 geen dispensatie aan Julius II (want die stierf in 1513) maar aan Leo X (1513-1521). Een kleinigheid misschien. Een echte fout zag ik in het hoofdstuk over "Hebban olla vogala" (blz. 56), het zgn. oudste Nederlandse zinnetje. Volgens Van der Horst was wat de ontdekker ervan zag 'llemaal onzin en flauwekul in het Latijn' behalve het stukje 'Nederlands'. Verdorie, ik heb mijn best gedaan die 'omgevende probationes' zo te vertalen en via mijn site -gerardweel.nl, afdeling 'scripties'- te publiceren dat de vaak rijke inhoud ervan zou blijken. Ik heb de auteur van het boek geschreven dat hij wat voorzichtiger zou moeten zijn.

    Romereis

    Volgende week ga ik met onze Dante-groep naar Rome in de hoop wat nieuws te ontdekken. Dat zit er wel in want onze reisleider en gids is een heel originele Rome-kenner. Het gaat ons niet om de paus.

    Maltagroep

    Onze parochiereisgroep gaat volgend jaar maart naar Malta. Afgelopen zaterdag waren we al bij elkaar voor kennismaking en informatie. Het was n al gezellig en interessant.

     



  • 9 oktober 2008 - Bossu-Parochie-Vredesweek-Mensen in Nood-WFG

    De Graaf van Bossu

    Vorige week mocht ik met de Rotaryclub Hoorn een excursie meemaken naar de renovatie van het Weeshuistuinencomplex. Dat is het grote gebouw aan de Achterstraat hier in Hoorn waar vroeger eerst het Mariaklooster -zie mijn scriptie op deze site over de geestelijk gebouwen in Hoorn- en daarna Het Weeshuis gevestigd was. Geweldig dat de woningbouwstichting zo'n historisch geheel zo prachtig renoveert en herinricht voor allerlei bestemmingen. We zagen natuurlijk ook de plek waar de graaf  Van Boss(o)u na zijn nederlaag op de Zuiderzee in 1573 enkele jaren gevangen heeft gezeten. Ik heb -uit dankbaarheid!- de Bossu-liederen uit het Geuzenliedboek (1574) opgediept om ze, voorzien van noten, aan het kwartaalblad van Oud Hoorn aan te bieden. Hopelijk worden ze binnenkort geplaatst. U kunt ze weldra ook op deze site lezen.

    Parochie Groot Hoorn?

    Er is volgens de krant heel wat te doen over de overtollige kerkruimtes van de katholieken in onze regio. Ieder kerkgebouw is een soort geestelijke en sociale 'biotoop' hoorde ik laatst iemand zeggen. Er zijn altijd wel redenen om zelf niet voor 'opruiming' in aanmerking te komen. Persoonlijk ben ik in zulke situaties geneigd om te kijken naar wat nuttig en financieel haarbaar is.

    Vredesweek en Missiemaand

    Vorige week was de jaarlijkse Vredesweek. De burgemeester hield een indrukwekkende inleiding in de Noorderkerk. Aansluitend was er afgelopen dinsdag een avond van de MOV (missie- ontwikkeling- en vredesgroep) van de parochie Hoorn. Er werd bijzondere aandacht besteed aan onze eigen missionarissen (in Hoorn alleen mannen!) met een kleine tentoonstelling over ieder van hen.

    Mensen in Nood

    De halfjaarlijkse inzamelingsdag van kleding voor Mensen in Nood is afgelopen woensdag weer een goed succes geweest. De fam. Kaagman is hier in onze omgeving het verzameladres. Wijzelf hadden in de loop van de afgelopen weken hier bij de oude pastorie ook weer heel wat binnengekregen zodat we een flinke bijdrage konden leveren.

    Westfries Genootschap

    Nu ik de eer heb lid te zijn van de commissie geschiedschrijving van Het Westfries Genootschap, ben ik me eens gaan orinteren bij Louis Groen (een oud-leerling van me!) in het Timmermansgildehuisje aan Het Dal. Dat is het officile hoofkwartier van het Genootschap. De sfeer van het pand alleen al brengt je in de stemming!

     



  • 27 september 2008 - Herdersboek Leenders

    Ht boek van Jos Leenders

    Daar ben ik al weer! Mijn regel is dat ik deze nieuwsrubriek twee keer per maand vul: in het begin en aan het einde van de maand. Maar nu breek ik even in want gisteren heb ik een boekpresentatie meegemaakt waar ik u meteen over wil berichten. Het betreft het boek van Dr. J. M. M. Leenders, historicus uit Bovenkarspel, waar ik u al over schreef. De titel is: "Zijn dit nu handelwijzen van een herder!..." (Valkhof Pers, 1056 blz.,45 euro) en het gaat over het Hollands katholicisme 1840-1920. Vooral West Friesland en Hoorn komen er uitgebreid in aan de orde. Ik had het boek al enkele weken geleden gekocht maar nu kreeg ik -ik voel me zeer vereerd!- een eerste exemplaar aangeboden door de schrijver zelf op de feestelijke presentatiebijeenkomst in het Westfries Archief. Het betreffende exemplaar zal ik doen belanden op de pastorie van de parochie Hoorn, zodat ieder het kan raadplegen via het parochiesecretariaat. Het is een prachtboek: zeer onderhoudend geschreven met veel illustraties. Het belang van het boek zit in de bijzondere benadering van het vroegere katholieke leven: niet vanuit officile documenten maar vanuit de dagelijkse praktijk zoals die blijkt uit brieven en verslagen. Echt van onder uit en zeer dicht bij de werkelijke gang van zaken. Prof. Blom hield een boeiende inleiding over hoe zo'n fundamenteel boek tot stand komt en de schrijver zelf presenteerde zijn monnikenwerk op een zeer onderhoudende en humoristische wijze. We mogen hem dankbaar zijn dat hij het (godsdienstig) leven van onze voorouders zo toegankelijk heeft beschreven tot in allerlei (soms nog herkenbare) details. Leve de historicus, leve Jos Leenders!



  • 23 september 2008 - Emmaüs-Inkomers-Erasmus-Bonhoeffer-WFgenootschap-humor

    Emmas in Hoorn

    Vorige week was ik op een bijeenkomst waarin het voornemen besproken werd om ook in Hoorn een Emmas-woon/werkgemeenschap te stichten. Naar het voorbeeld van Abb Pierre wonen in zo'n opzet gemiddeld een tiental idealistische mensen die elkaar opvangen en de kost verdienen met het recyclen en verkopen van ingebrachte spullen. Er schijnt al een ruimte voor beschikbaar te zijn. Ik hoop dat het initiatief zal slagen want er zijn in Hoorn en omgeving best veel mensen die geen vaste woon- en werkgelegenheid hebben.

    Inkomers

    Zondag 14 september jl. was ik om zakelijke redenen in de Turkse en de Marokkaanse moskeen in Heerhugowaard. Vooral bij de Turken werd ik hartelijk ontvangen in een gezellige en gastvrije sfeer en ook bij de Marokkanen ging het er keurig aan toe, ook al liet ik duidelijk weten dat ik een 'katholieke pastoor' was. Ik zal wel weer als een softie worden beschouwd door PVV-aanhangers maar ik wil toch wel graag kwijt dat er ook een andere kant is.

    Erasmus' brieven

    Afgelopen zondag mocht ik aanwezig zijn in de Rotterdamse boekhandel Donner bij de presentatie van het vijfde deel (van de 22 !) van de Erasmusbrievenvertaling door Theo Steens en Willem Donker. Prof. Trapman en Dr.Bejczy hielden interessante en leuk gebrachte lezingen over resp. de Engelse brievenuitgave van de fam. Allen en de Leuvense Erasmus. Mijn zus en ik kregen weer heel wat mee om na te praten.

    Bonhoeffer

    De Hoornse leesgroep Bonhoeffer is het nieuwe seizoen ingegaan met het verder bekijken van de mei 1944-brieven uit "Verzet en Overgave". Daarin breekt Bonhoeffer door naar zijn "nieuwe theologische instelling", heel radicaal en heel opzienbarend. Ik zou willen dat we allemaal zo'n schok zouden krijgen.

    Westfries Genootschap

    Sinds kort maak ik, zoals ik al schreef, deel uit van de commissie Geschiedschrijving van Het Westfries Genootschap. Het komt erop neer dat we vier taken voor onze kiezen krijgen: het schrijven van korte biografien voor het Westfries Biografisch Woordenboek, het meewerken aan de opstelling van de Historische Canon West Friesland, het bijdragen aan het ondezoek naar het behoud van het religieus erfgoed in Noordholland Noord en het aanvullen van de bibliografie van boeken, tijdschriften en artikelen over ons gebied. Voor het Biogr.Wb. ben ik al bezig met drie 'historische' Westfriezen: Sophie Vitringa, deken Kraakman en Mia Rood (jarenlang maatschappelijk werkster in Wervershoof). Deze laatste is onlangs overleden en verdient m.i. een plekje in onze herinnering.

    Humor

    In Rotterdam hebben ze wl humor! Toen ik afgelopen zaterdag daar over de markt bij de Laurenskerk liep, kregen we een anti-rook-brochure aangeboden. Als je daarmee de anti-rook-site op het web benaderde, zou je een attentie toegstuurd krijgen. Ik vroeg: Wat voor attentie? Riep een voorbijkomende dame die over mijn schouder had meegeluisterd: "een aansteker!" En toen ik bij een pantoffelkraam mijn voet even op de voorraad legde om de maat te laten bepalen, riep een andere dame: "Nou, meneer, u krijgt hem nog goed omhoog!"



  • 7 september 2008 - De R in de maand

    Nieuw parochieseizoen

    Vorige zondag was in de Risdam de startviering 2008-2009 van de parochie Hoorn. Tevens afscheid van Riet Katers de parochiecordinator. Het was een grandioze gebeurtenis, haar waardig. Zowel de presentaties o.l.v. Bert Schaper als de inzet van de koren o.l.v. Nia Vriend, Alwies Cock en Mark Heerink waren echt een belevenis. Mensen die nergens bijhoren missen veel.

    Historische Canon West Friesland

    Op verzoek van de Culturele Raad van de Provincie Noord Holland zijn we bezig zgn. canons van de regionale geschiedenis te maken. Ik mag meedoen met de commissie voor West Friesland. Wat moet erin? Een canon is een overzicht van wat iedereen eigenlijk zou moeten weten. Als u tips heeft: graag!

    Beeldenroof

    We kunnen wel klagen over de Beeldenstorm van vroeger (1566) maar wat doen we tegen de beeldenroof van nu in onze omgeving vanwege het brons? Wervershoof en Van Druten zijn de voornaamste slachtoffers. Gelukkig dat het Sultansdochterken in mijn tuin van steen is en niet van brons!

    Leenders

    Op 26 september a.s. vindt in het gebouw van het Westfries Archief de presentatie plaats van ht boek over het Roomse verleden van de parochies van het Bisdom Haarlem tussen 1840 en 1920. Na een jarenlange studie leesbaar geschreven door de Bovenkarspelse historicus Jos Leenders. Een dikke pil waarin werkelijk elk onderdeel van de r.k.traditie aan de orde komt. En wel vanuit de werkelijkheid van wat de gewone katholieken toen meemaakten en te verduren kregen. De opvolger van prof. Lou de Jong , prof. Blom van het Niod, zal er het zijne over zeggen en er vallen veel recensies te verwachten. Leenders heeft er als een monnik aan gewerkt vooral op drie archieven: dat van het Bisdom, dat van West Friesland en dat van de parochie Hoorn. De kranten zullen er vast aandacht aan besteden, u hopelijk ook! De titel is: "Zijn dit nu handelwijzen van een herder...!" ISBN 9789056252519.

    De Parochie Hoorn in de loop der jaren

    Vorige week mocht ik bij de Probusclub in Wognum het verhaal vertellen van de geschiedenis van de parochie Hoorn waar ik in 2005 een boekje over heb laten verschijnen. U vindt het ook als scriptie op deze site. Als je dit onderwerp in vier perioden verdeelt, kun je bij elk ervan een waarschuwende opmerking maken: 1. 1316-1572: bij gebrek aan boekdrukkunst -handschriften zijn meestal moeilijk te ontcijferen- en doordat men later de handgeschreven bronnen vaak verloren liet gaan ("weg met die duistere Middeleeuwen!") is het moeilijk de werkelijke gang van zaken te achterhalen. 2. 1573-1853: in de schuilkerkentijd is haast alles 'in eigen beheer' geschreven, dus overwegend subjectief. 3. 1854-1962: de 'verzuiling' maakte een objectieve benadering van en door andersdenkenden onmogelijk. 4. 1963-heden: het Tweede Vaticaans Concilie doorbrak wel de oude vooringernomenheid, waardoor er een meer wetenschappelijke geschiedschrijving mogelijk werd, maar het blijft altijd moeilijk de eigen tijd evenwichtig te beoordelen.

    Herfst

    Zo ineens herfst. Mijn verwarming is nog niet aangeschoten maar ik heb haar al een paar dagen frikschouderend gemist!



  • 19 augustus 2008 - Bos moet zijn Vos - Citaten - Rondje Hoorn - 't Kruis

    Bos moet zijn Vos

    Wat een vergissing! Ik schreef dat ik fan was van Theo Bos. Maar ik bedoelde natuurlijk: van Marianne Vos!!! Zo zie je maar: een mens kan zich vergissen! Net als Theo Bos!

    Citaten:

    Barak Obama: We want a global citizanship! Albert Einstein: 1. Werkelijkheid is een aanhoudende illusie. 2. Verbeelding is belangrijker dan kennis. 3. Het enig waardevolle is intutie. 4. Alles zou zo eenvoudig mogelijk moeten zijn, maar niet ng eenvoudiger, want dan is het simpel!

    Rondje Hoorn

    Komende vrijdag doen we met onze Enkhuizer Gespreksgroep een rondje Hoorn. Zoiets zou u ook eens kunnen doen: Schouwburg Westerdijk - beeldenroute Menger - bezichtiging volledige Koepelkerk - Oosterpoort - eenhoornroute - Noorderkerk - borrel ergens in Hoorn Noord. Bij mooi weer natuurljk.

    't Kruis

    Sinds enige tijd ben ik assistent in Heerhugowaard De Noord. Nu blijkt dat er door het tijdelijk uitvallen van pastor Theo de Haan (heupoperatie) ook in 't Kruis een priester-pastor nodig is. Gelukkig mankeer ik niets aan mijn heupen en was de eer van de waarneming aan mij. Ik voel me wel een beetje een 'vliegende keep' zoals we dat vroeger noemden bij het voetballen. Bestaat die term nog?

     



  • 3 augustus 2008 - Vakantietijd - Theo Bos - Schijnekenhuis

    Vakantietijd

    Vakantietijd: tijd om kersen te eten (Hoornseweg bij Wognum!) en romans te lezen. Ik las -nu pas!- "Boven is het stil" van Gerbrand Bakker op advies van een van mijn beste vrienden. Heerlijk zo'n boek: de observerende schrijfstijl in korte goed-Nederlandse zinnen, de gebeurtenissen in de sfeer van een kleine verouderende boerderij en de gevoelens van de hoofdfiguur: een eenzame en treurende maar toch niet treurige boerenzoon. Een streekroman maar dan wel van de bovenste plank!

    Theo Bos

    Voorafgaand aan de Olympische Spelen zag ik de documentaire over Theo Bos van wie ik fan ben. Dit laatste komt misschien omdat de fiets een soort levenspartner was in ons soort gezinnen voordat de auto daar inbreuk op maakte (ik heb de fietsenrazzia van de moffen nog meegemaakt!). Als je eenmaal in je kop gezet hebt dat je goud moet halen bij het indoor-wielrennen in Beijing omdat je daar het talent voor hebt -en je bent geen fantast of opschepper-, wat moet je dan door rare toestanden heen, vr je er bent. Dat kwam in dit verslag indringend naar voren. Het zal maar van jou afhangen wat al die Japanse gokkers binnenhalen. En wat een verschil tussen bewondering en echt contact! Ik vind sport-tv heel leerzaam.

    Het Schone Schijnekenhuis

    Het alternatieve olympische circuit van Erik van Muiswinkel komt bij mij steeds meer door als een waardevolle bijdrage aan het verwerken van de Spelen. Het Schone Schijnekenhuis lijkt me nuttig en nodig. En ook vermakelijk natuurlijk. Maar ik zal mijn meeleven met de sporters en mijn verbazing over de ontwikkeling van China er niet voor inruilen.



  • 21 juli 2008 - Augustinus-Olympics-Deugden

    Augustinus

    Ik heb waarempel met instemming kunnen luisteren naar wat de paus in Sidney zei over Augustinus en diens manier van geloven. Opvallend -en tevens typerend- was daarbij dat hij niet zozeer over Paulus sprak terwijl toch inmiddels het Paulus-herdenkingsjaar is uitgeroepen. Zeker omdat die met zijn 'donderslagbekering' en zijn 'verlossing' onder moderne theologen nogal omstreden is geraakt! Het ging nu over Augustinus (354-430) die meer een gevoelsmatige en intelligente benadering van 'geloof' propageerde. Ik weet niet of u deze termen kunt meevoelen maar het komt erop neer dat geloof en wetenschap veel verzoenbaarder blijken dan door velen wordt gedacht. Het gaat dan wel over niet-fundamentalistisch geloof en over 'open' wetenschap. Ook in Nederland wordt er de laatste jaren veel aan Augustinus-studie gedaan. Zie Google.

    De Olympische Spelen

    Na het voetballen en het fietsen staat ons binnenkort het alle sporten-programma van de Olympics in Beijing te wachten. Ik hoorde dat 08-08-08 in China eigenlijk in de hitte-periode valt maar dat men toch aan deze openingsdatum vasthoudt vanwege de onthoudbaarheid en de symbolische waarde ervan. Net als 02-02-02 als huwelijksdatum van de Nederlandse troonopvolger en zijn vrouw. Bijgeloof of practische symboliek?

    Deugden

    Kortgeleden las ik in een tijdschrift dat er onlangs in Nederland een enqute is gehouden over wat we -katholieken, protestanten, moslims, 'spirituelen' en niet-godsdienstigen- als voornaamste deugden zien. Weet u welke vier er bij alle groepen het hoogst scoorden? Respekt-Betrouwbaarheid-Zorgzaamheid-Openheid. Zoiets geeft de burger moed!

     



  • 5 juli 2008 - Zum Sanctus - Groningen en Utrecht - Van Kilsdonk - Bronsveld-Vitringa

    Deutsche Messe

    Op de ene scriptie van mijn site wordt meer gereageerd dan op de andere. Op die over de Sequensen en de Deutsche Messe nogal vaak. Zo vroeg een oud-Hagevelder -indertijd 'eerste cantor' waardoor wij hem zeer bewonderden- zich af waarom er bij Schubert "Zum" bij 'Sanctus' staat. Hij vond er -volgens hem naar genoegen- iets over in mijn verhaal op deze site en dankte me daarvoor. Het komt er m.i. op neer dat Schubert zijn muziek -en dus ook de tekst- wilde plaatsen op ('zu' is 'bij') de momenten dat er in de oudere liturgie een Latijns gezang werd gezongen, dus 'Zum Eingang' = op de plaats van de Introitus, 'Zum (eig. zur?) Gloria' = op de plaats van het (!) Gloria, 'Zum Sanctus' = op de plaats van het Sanctus enz. Dus niet zozeer 'n' de plaats van, maar eerder 'op' de plaats van! Misschien kan je ook wel vertalen: 'bij wijze van'.

    Dagje Groningen, dagje Utrecht

    Wat zijn onze oude steden toch mooi in de zomer, bij goed weer en op terrasjes! Vorige week zat ik in een dergelijke situatie onder de Martini-toren en deze week in de buurt van de Dom. En beide keren in aangenaam gezelschap: eerst met drie kinderen van de basisschoolleeftijd en hun oma en toen met leeftijdgenoten van een gespreksgroep. Hoorn heeft ook wel wat maar bij dezen gaven we ons gewonnen. Leve de vakantietijd!

    De Kil(s)

    Op middelbare scholen kregen (krijgen?) leraren bijnamen. Jan van Kilsdonk heette 'de Kil', later verzacht tot 'de Kils', maar daar klopte niets van. Het tegenovergestelde was waar: hij was warm en zou niemand doden. Hij, zeer taalgevoelig, proefde de woorden -Oosterhuis heeft veel van hem geleerd- en dook graag in de grondtekst van de bijbel waar hij zelfs oude geestelijken -die dat in Roomse kring niet gewend waren- in liet delen. Zijn bekakte spreken nam je op de koop toe, al vind ik dat een tekort van de S.J.-opleiding.

    Sophie Bronsveld-Vitringa

    Historische onderwerpen worden nooit definitief aangekaart. Door het boek van Dr. Leenders waar ik het vorige keer al over had en waarop ik nog wel weer eens zal terugkomen, ben ik weer nieuwe gegevens op het spoor gekomen betreffende Sophie Vitringa (zie mijn scripties). Dat komt vooral omdat hij -nauwgezetter dan ik- de archieven van het Bisdom Haarlem heeft geraadpleegd. Ik heb mijn tekst verbeterd en aangevuld. U vindt de nieuwe 'editie' binnenkort als vervanging van de 'oude'. Het blijft met 'historie' altijd zo: wie vertelt?, wie leest?, wie spoort op? We blijven ook in deze voorlopige figuren!



  • 22 juni 2008 - Leenders- La Commedia- Oranje- Inspiratie

    Bisdom Haarlem en parochie Hoorn 1840-1920

    Met veel genot ben ik het boek (1056 pag.!) aan het lezen dat mijn familie me gaf bij mijn priesterwijdingsjubileum van dit jaar. Het heeft een wonderlijke -niet erg commercile!- titel: "Zijn dit nu handelwijzen van een herder...!". Het is met zorg en na uitgebreid onderzoek geschreven door Jos M.M. Leenders, de Westfriese kerkhistoricus, die vooral de sociale situatie van de katholieken in de eeuw die achter ons ligt heeft beschreven met als voornaamste voorbeeld: de parochie van Hoorn. Ik heb natuurlijk meteen gecontroleerd of mijn boekje over de Hoornse parochiegeschiedenis -als scriptie te vinden op mijn site- door de beugel kan: het viel mee!

    Opera

    Na de Franciscus-opera van Messiaen mocht ik de Dante-Vondel-productie van Louis Andriessen "La Commedia" meemaken, nu in Carr. Ik kan niet zeggen dat ik diep onder de indruk kwam, maar omdat het onderwerp me hogelijk interesseert en ik die twee grote dichters nogal goed ken, heb ik toch genoten. Vooral de symbolische enscenering en het knappe spel van de musici spraken me aan. Maar mijn 'tafeldame' was het niet met me eens.

    Oranje!

    Wat een teleurstelling in voetballand! Hier in huis volgden we alles met spanning: ik droeg zelf(s) een rood-wit-blauw-oranje petje! Maar nou ja, spel is spel en moet dat blijven: ik schakel gewoon over op De Tour de France en, als die niets wordt, op de Olympische Spelen. Een prachtzomer!


    Inspiratie

    Iemand vroeg mij vanmiddag of ik iets wist over INSPIRATIE. Ik vond dat wel een leuke vraag en heb het een en ander bij elkaar gezocht dat ik hier laat volgen.

    OVER INSPIRATIE

    Letterlijk:

    in-adem-ing, inblazing, bezieling, opwekking, aanspreking, ingeving, inboezeming.

    Latijn: spirare=ademhalen, ademen, inademen

    spiritus=ademtocht, wind, geest, stormkracht, wat van buiten af door je heen komt.

                Spiritus Domini= Heilige Geest, de Geest des Heren die een nieuw begin maakt.

    (Hebreeuws: Ruach Adonai, Grieks: Pneuma tou theou)

     

    Het bijzondere ervan is dat het gaat om een van buiten af gegeven of gezonden inbreng in de geest van een ontvanger. Daarom wordt er meestal een goddelijk element bij verondersteld: de creativiteit van de Gever, de Schepper, de oorsprong (soms via zijn overbrengsters: de muzen, die dan ook als goddelijk worden ervaren). De ontvanger ervaart de inspiratie als gegeven, ontvangen, geschonken, ingegeven, als een wonder gevonden in zijn/haar geest. Daaruit put deze de beweegreden om zelf -genspireerd- aan de slag te gaan met menselijk vakmanschap, meestal in taal of muziek, waardoor kunst ontstaat. Maar je kunt ook 'gewoon' werk genspireerd doen. Kunst wordt dus gekregen n gemaakt. Na de inspiratie door de creatieve geest volgt de transpiratie van de zwoegende kunstenaar (dichter/musicus) waarbij noch het een noch het ander ontbreken mag.

     

    De grote klassieke dichters roepen de goddelijke Muze(n) aan als ze zich voor de zware onderneming van hun dichtwerk geplaatst zien:

    Homerus Ilias begint met: Mnin aeide, thea! = Bezing mij, godin, de wrok (van Achilles). Thea is de goddelijke muze.

    Homerus Odyssea begint met: Andra moi nnepe, Mousa! =Verhaal mij, muze, van de man (Odysseus). Mousa is hier de muze van de vertelkunst.

    Vergilius -niet zo religieus!- roept pas in de achtste regel van zijn Aeneas-verhaal de muze aan: Musa, mihi causas memora! =Muze, breng mij de achtergronden te binnen. Maar ook hij beseft dat hij haar nodig heeft!

    In de Divina Commedia van Dante (Alighieri 1265-1321) komen verschillende verwijzingen naar de muzen voor. Meestal wanneer hij beseft hoe zwaar zijn tocht en de beschrijving (in pozie) daarvan hem zullen vallen. Opvallend is dat hij zijn dichtproces niet als een uit de hemel gevallen gave ziet maar als een zware opdracht aan hemzelf waarbij de muzen vooral als bijstand, als hulp nodig zijn. Hij was dus dankbaar maar ook -renaissance!- overtuigd van zijn eigen talent.

    Hier volgen enkele citaten:

    Inferno,             II,7: O hoog vernuft der Muzen, helpt u mij!

                  XXXII,10: Helpt, Muzen, mij nu tot de waarheid door te dringen!

    Purgatorio,        I,8; O Muzen, laat hier de dode pozie herleven! Want aan u behoort mijn lied,

             Calliope, wilt mij uw bijstand geven!

         XXII,58: Clio, om uw (=mijn) pen te richten

     102: de Griekse dichter (Homerus) die de Muzen het meest beminden 

     105: Muzen, voedsters van de Pozie

                    XXIX,37: O Muzen, Urania en zusters, ik wil u een beloning vragen: komt mij te

                                     hulp!

    Paradiso,         II, 9: De Muzenschare houdt ons op koers.

                         XII, 7: Een lied boven de zang van Muzen

       XXIII, 56: Elke dichter drinkt aan de borst der Muzen.

     

    Rondom "Hebban olla vogala" (de 'oudste' Nederlandse zinnetjes, zie mijn scriptie hierover op deze site) staat: 'Scribere qui cupiunt sensum deus augeat ipsis', wat betekent: 'Moge God de juiste gevoeligheid schenken aan degenen die verlangen te schrijven'.

    Hier nog enkele uitspraken over inspiratie:

    Sommige mensen hebben zo weinig gevoel voor pozie dat ze zelf gedichten maken!

    (Otto Weis)

    Hoe meer gedichten men schrijft, hoe meer moet men er verscheuren!

    (Jean de Boisson)

    Wie zonder de uitzinnigheid der Muzen alleen op grond van zijn kunstvaardigheid probeert een dichter te zijn, blijft een oningewijde en zijn werk valt in het niet.

    (Plato)

     



  • 6 juni 2008 - provincie-voetbal-Messiaen-kerkgebruik-WFG

    Provincieambtenaren

    Vorige week donderdag mocht ik twee groepen ambtenaren van de provincie ontvangen die nieuwsgierig waren naar wat er hier met onze kerk en pastorie is gebeurd. Want ze wilden "de praktijk" beter leren kennen. De herinrichting van de Engelbewaarderskerk (waar we zelf ook best trots op zijn) kreeg overvloedige belangstelling en waardering: een kerk waar je religieus, sociaal en cultureel wat aan hebt, krijgt tegenwoordig haast ieders instemming. Daarna bezochten ze mijn pastorie die een soort opvangcentrumpje voor alleenstaande woningzoekenden is geworden. Opnieuw: waardering en instemming. Positief ingestelde ambtenaren: je weet maar nooit waar dat goed voor is!!

    EK en Oranje

    Ook hier in huis breekt langzamerhand de oranjegekte door: er zijn er twee die gek zijn van en op voetbal en die steken de anderen aan. Ikzelf heb al afrikaantjes in de tuin geplant en houd de tv in de gaten. Hup, Holland, Hup!

    Olivier Messiaen: Saint Francois d'Assise.

    Afgelopen woensdag had ik de muziekervaring van mijn leven: D opera van Messiaen. Je moet erbij geweest zijn om te weten wat er in de Stopera gebeurde zowel muzikaal (hoe is het mogelijk dat een orkest dit kn!) als koor- en toneeltechnisch. Nederland is echt internationaal tp met zo'n productie. Maar ook de inhoud: de religieuze kracht van de Franciscusfiguur heeft me diep getroffen. De hele zaal was van zes tot elf in de ban. Elke kerkpreek valt bij zoiets in het niet.

    Behoud kerkgebouwen met nieuwe opzet

    Gisteren was er een bijzondere dag in de Pancratius van Oosterblokker: een drukbezochte bezinning op het aandurven van een nieuwe bestemming voor anders overbodige kerken. We werden overdonderd door ideen en voorbeelden. Bijna iedereen -op een r.k. pastoor na die alles in eigen beheer wilde houden- was ervoor om kerken niet af te breken maar meer maatschappelijk in te zetten voor cultuur, sociale bijeenkomsten en eventueel woonruimte. Het verheugde mij dat niemand de (mooie) kerkgebouwen weg wilde hebben en er zoveel bereidheid was daarvoor ook geld in te zetten. Een van de argumenten was: zo'n kerk is vaak een 'biotoop' van haar omgeving. Je merkte dat het zich afzetten tegen de kerken en hun gebouwen voorbij is. Nu andersom nog.

    Kerkdienst in het Westfries Gasthuis

    Komende zondag -precies 45 jaar na mijn priesterwijding- mag ik weer voorgaan in het Westfries Gasthuis (pastor Evers is met studieverlof). De aandacht bij de kerkdiensten daar is bijzonder groot. Logisch eigenlijk, als je bedenkt wat er in dat gebouw allemaal gaande is.



  • 24 mei 2008 - Rode Kruis-KBO-brandveiligheid-Koran-Dante

    Rode Kruis-KBO

    Deze week lag de Henri Dunant weer in Hoorn: enkelen van onze leefgroep hebben geholpen om de gasten Hoorn te laten zien. Intussen moesten we verwerken dat Klaas Hoep (die onze contactman was met Het Rode Kruis) plotseling is overleden. Bij onze weekreis over de Nederlandse binnenwateren was hij nog volop actief geweest. God hebbe zijn ziel. Inmiddels ben ik alweer met een ander reisje meegeweest: De KBO Hoorn organiseerde afgelopen vrijdag een mooie dag naar Brabant. We hadden prachtig weer en belandden in het Leerlooiers- en Schoenmakersmuseum: erg interessant.

    Brandveiligheid

    Maarten Admiraal van de Hoornse Brandweer heeft ons prima voorgelicht over wat te doen bij brand. Tevens hebben we alle voorzieningen gecontroleerd en met de bewoners afspraken gemaakt voor het geval dat... Hopelijk komt het nooit van pas, maar -zoals ik al schreef- het geeft een veilig gevoel.

    Koran in een kerkdienst?

    Ook in Avondlicht hebben we -nota bene in een Mariaviering- uit de Koran gelezen! Een stukje over Maria en haar nicht Elisabeth. Het viel me op dat zelfs de katholieke bewoners daar (misschien door hun inmiddels opgebouwde 'levenswijsheid') helemaal niet zoveel moeite hebben met zoiets. Ik vind dat een grote vooruitgang: vroeger was alles wat vreemd was "fout", nu beseffen we veel meer dat we van elkaar kunnen leren.

    Dante

    Ik mocht afgelopen dinsdag -onverwachts- de wekelijkse lezing verzorgen op de Rotary Hoorn. Ik zit op de Hoornse Dante-club en heb dus over Dante gesproken. Een samenvatting laat ik hier volgen. Ik denk dat er onder u zijn die zich voor zoiets interesseren.

    De hoofdpunten waren:
    1) Dante Alighieri (1265-1321) was ongetwijfeld de grootste dichter van Itali, al vond hij zelf dat Vergilius dat was. Zowel inhoud als vorm (van zijn pozie): geniaal. De hele middeleeuwse wijsheid komt bij hem door in een virtuoze vorm, maar ook duikt de Renaissance al op (persoonlijkheidscultus, stijlgevoel en volkstaal).
    2) Vertalen is uitermate moeilijk omdat je n de inhoud n de vorm machtig moet zijn. Daarom kiest men vaak voor een prozavertaling van zijn pozie of voor vrije vormen waardoor veel verloren gaat. De spreker (ik dus) had Dantes mooiste sonnet proberen te vertalen in de voorafgaande nacht maar het resultaat belandde in de prullenbak.Hieronder volgt toch zijn (meer geslaagde?) poging.
    3) Dante werd uit zijn geliefde vaderstad Florence waar hij politiek leider was, verbannen omdat zijn tegenpartij ('Zwarte Welfen') aan de macht kwam die later de Medici en de Paus steunde.
    4) De (Divina) Comedia -geschreven in zijn ballingschap- bestaat uit Inferno-Purgatorio-Paradiso. Elk deel heeft 33 canto's in strofen van drie regels met een vernuftig rijmschema. Toch zijn er 100 canto's omdat 'het woord vooraf' ook een canto is. Zijn opvattingen en beoordelingen zijn nogal subjectief maar steeds doordacht. Zijn andere werken zijn meer in proza en zijn 'Vita Nuova' (autobiografie) is een combinatie van proza en pozie.
    5) Hij stierf in Ravenna en kreeg een mooi graf in de Franciscanerkerk aldaar. Later (rond 1500) wilde Florence hem terug en Michelangelo plande alvast een grafmonument in de Santa Croce (zijn schetsen gingen overigens verloren bij een schipbreuk). Toen bleek bij de opening dat het graf leeg was en het lijk weg en liet men het in Florence bij een cenotaaf met daarop Dantes eigen tekst (Inferno 4, 80): "Onorate l'Altissimo Poeta" ('eert de hoogste Schepper/Dichter'). In de S.Croce liggen wel echt begraven: Ghiberti, Vasari, Machiavelli, Galilei, Michelangelo, Rossini enz. Pas in de 19de eeuw probeerden de Garibaldisten het lichaam opnieuw te vinden en in Florence te krijgen en het lege graf in Ravenna te verfraaien. Toen men daarvoor een muur van het klooster afbrak, stuitte men op een kist (ingemetseld in de muur) met daarop: OSSA DI DANTE (botten v.D.). In de kist lag het overschot van de grote dichter met wat laurierkransen en een document daarbij. Daarin stond (door de daders geschreven) dat twee O.F.M.-monniken van het klooster bij de kerk, toen ze hoorden dat men in Michelangelo's tijd Dante naar Florence wilde overbrengen, 's nachts weken lang door een nauwe opening de botten van Dante uitgevist hadden en in de muurkist opgeborgen om de Florentijnen voor te zijn. Zijn resten zijn dus nog steeds in Ravenna.
     
    Hier volgt zijn mooiste sonnet uit 'Vita Nuova' en mijn (poging tot) vertaling:
     
    Tanto gentile e tanto onesta pare
    La donna mia, quand' ell' altrui saluta,
    Ch' ogne lingua deven tremando muta
    E li occhi non l' ardiscon di guardare.
     
    Ella si va, sentendosi laudare,
    Benignamente d' umilt vestuta
    E par che sia una cosa venuta
    Da cielo in terra a miracol mostrare.
     
    Mostraci si piacente a chi la mira,
    Che d per li occhi una dolcezza al core,
    Che intender no la puo chi no la prova.
     
    E par che de la sua labbia si mova
    Un spirito soave pien d' amore,
    Che va dicendo a l' anima: "Sospira!".
     
    Vertaling:
     
    Zo edel en zo eerzaam in 't verschijnen
    Is mijne Vrouwe als zij and'ren groet,
    dat elke tong en taal verstommen moet
    en ogen die haar durven zien, verkwijnen.
     
    Zo gaat ze voort, ze voelt ons haar verheffen,
    ze is genegen, maar in schroom gekleed,
    ze lijkt op iets dat uit de hemel treedt:
    een wonder dat ons aardse oog wil treffen.
     
    Ze toont zich zo welwillend aan de haren
    dat door de ogen heen in ons gemoed
    een zoetheid vloeit die men slechts kan ervaren.
     
    Het is of van haar lippen af komt zweven
    een geest zo vol van liefde en zo zoet
    dat die "Heradem!" roept tot al wie leven.
     
    Ziet u dat Dante maar viereneenhalve rijm nodig heeft en ik zeven? En dan nog...

     



  • 15 mei 2008 - Allerlei

    Allerlei

    -De vaarweek van het Rode Kruis Hoorn met de Henri Dunant door de Nederlandse Wateren zit er alweer een tijdje op. We gingen met een groepje van vijf man en n vrouw mee met de grote groep van ongeveer negentig gasten en zeventig vrijwilligers en hebben erg genoten. Wat een hartelijke gastvrijheid en puike verzorging! En alles tot in de puntjes geregeld. Chapeau!  -Komende zaterdag is er brandveiligheidsoefening in en om ons huis. Heel nuttig, je weet maar nooit!  -Met Pinksteren mocht ik voorgaan in Onderdijk in de viering waarin het jubilerende dameskoor werd gehuldigd. Nogmaals: proficiat!  -In de 4 mei-dienst in de Hoornse Noorderkerk, voorafgaande aan de Stille Tocht, hebben we een lezing uit de Koran opgenomen. Dat was aanleiding tot nogal wat commentaar achteraf. Maar dat was ook mede de bedoeling!!  -Ik doe weer mee aan het diabetes II-onderzoek van de VU hier in Hoorn. Het is voor de medische wetenschap maar het geeft tevens het veilige gevoel dat je gezondheid weer eens in de gaten wordt gehouden.  -In het Hoornse PEP-overleg (predikanten en pastores) ging het over de verantwoordelijkheid van 'geestelijken' voor mensen die met godsdienstige vragen zitten na een ziekenhuisopname maar niet kerkelijk zijn. Een taak voor de overheid, De Zorg, het ziekenhuis of toch de kerken? De meesten vonden: De Zorg! -"'t Zwervertje" heeft beloofd toch ons oud-papier te zullen ophalen. Omdat wij een semi-bedrijfje zijn. Aan particulieren mogen ze hun diensten niet meer aanbieden.  -Wat een eigen website al niet kan veroorzaken! In Onderdijk zullen enkele toeristische rondvaartbegeleiders (de gebr. Smak) gebruik maken van wat ik op mijn site schreef over het gebied rond Medemblik. En van een professor in de kerkmuziek (prof. W. Elbers) kreeg ik nadere gegevens over de melodien van het Stabat Mater. Ik heb in mijn site-artikel daarover namelijk de verkeerde melodie afgedrukt en die tot "oudste" verklaard, wat onjuist is. T.z.t. zal ik corrigeren.  -De gratis Turkije-reis voor twee personen die ik gewonnen heb, is serieus! Ik ga in december met mijn zus. Ervr staat Rome op het programma en ern Malta. Ik wou toch een wereldburger zijn?



  • 24 april 2008 - Rode Kruis-Turkije?-Oud Hoorn-Historisch Nieuwblad

    Henri Dunant

    Volgende week gaan we een cruise maken met het Rode Kruis-schip over het IJsselmeer! Dat is nog eens koninginnedag vieren! Mijn huisgenoten meegerekend zijn we met een delegatie van zes.

    Turkije

    Tot mijn grote verrassing ben ik -in win nooit wat, ja, n keer een radio bij bingo!- zonder er iets voor te doen via een uitloting van e-mail-adressen in de prijzen gevallen bij het verdelen van gratis Turkije-reizen. All in, acht dagen voor twee personen in december! Ik kan het haast nog niet geloven maar mijn familie zegt dat het serieus is. "Bofkonterij" zei een van mijn huisgenoten.

    Oud-Hoorn

    De scriptie die ik gemaakt heb over "Geestelijke gebouwen in Hoorn" -u vindt haar op deze site- gaat verschijnen in het kwartaalblad van de Vereniging Oud Hoorn. Hopelijk word ik niet op onjuistheden betrapt. Men heeft mijn site ook opgegeven als kandidaat voor de jaarlijkse prijs voor historische sites bij het Historisch Nieuwsblad. Wie weet.

    Tuin

    Gisteren heb ik heerlijk in mijn tuin zitten lezen: de zon was eraan toe. En ik dus ook! Het beeldje van De Sultansdochter hield boven mijn hoofd toezicht vanaf de muur. Komt u eens kijken?

     

     



  • 22 april 2008 - Pinksteren op komst

     

    EXTRA

    In mijn scriptie GEDICHTEN, GEZANGEN en GEBEDEN (zie mijn site: www.gerardweel.nl)  heb ik vergeten vier liturgische teksten op te nemen die geschikt zijn voor de rubriek Gebeden. Hier zijn ze.

     

        De sequens Veni Sancte Spiritus

     

                                            (alternatieve eigen vertaling te zingen op de Gregoriaanse melodie)

     

    Welkom, Geest vol heiligheid,

    kom en laat ook onze tijd

    stralen van uw heerlijkheid!

     

    Kom als vader bij wie lijdt,

    kom als bron van goed beleid,

    kom, die licht in duister zijt!

     

    Grote trooster in ons leed,

    gast die gevend binnentreedt,

    frisse dauw bij morgenstond!

     

    Bij de arbeid brengt gij rust,

    drift wordt door uw kracht gesust,

    Gij geneest wie werd gewond.

     

    Allergelukzaligst licht,

    vind wat achter het gezicht

    van een mens verscholen gaat!

     

    Zonder uw inwendge kracht

    dreigen duisternis en nacht

    waarin slechts gevaar bestaat.

     

    Reinig ons van vuiligheid,

    sproei verfrissend, wijd en zijd,

    breng genezing aan wie lijdt.

     

    Buig wat nooit eens buigen wil,

    warm wat koud is, kaal en kil,

    richt wat rechte weg vermijdt.

     

    Schenk uw mensen die vandaag

    op u rekenen, trouw en graag,

    t zevenvoudig onderpand.

     

    Schenk de vruchten van de deugd,

    schenk een einde dat verheugt,

    schenk het blijvend vaderland!

     

    Amen.

     

     

     

    PINKSTERLIED

     

                          Melodie: De Geest des Heren heeft

     

    Wat eens gegeven is, ontvouwt zich onder ons

    als een belevenis, niet hard als steen of brons.

    Het stroomt als uit een bron, omhelst en streelt ons zacht

    en wordt waar het begon eenmaal teruggebracht.

     

    Dit komen tot bestaan brengt vogels met zich mee:

    die stijgen in hun baan, die roepen naar de zee;

    zij juichen onverwachts of dragen ons verdriet.

    Maar luidkeels zingen s nachts, dat doen die vogels niet.

     

    Zoals een vis er is en niet is waar hij schijnt

    -een soort verrijzenis van iemand die verdwijnt-

    zo schiet ons leven voort door wind en water heen

    tot in een veilig oord onder verzonken steen.

     

    De geest van vader-zoon duikt nu terstond omlaag:

    die storm is polyfoon, luidruchtig als een vlaag.

    De moedervogel vist haar jong op uit de stroom:

    spoorslags wordt uitgewist de schijndood van de droom.

     

     

     

    ONZE VADER

     

                                  (een melodie kan men zelf gemakkelijk bedenken;

                                   bijvoorbeeld: Door de wereld gaat een woord;

                                   de oneven regels zingt het koor of de voorganger,

                                   de even regels worden door allen gezongen)

     

    1.   Onze Vader, bidden wij,

    2.   dat uw naam geheiligd zij!

    3.   Vestig hier uw koninkrijk,

    4.   aards en hemels tegelijk!

    5.   Dat uw wil geschieden mog

    6.   hier op aarde als omhoog.

     

    7.   Geef ons dagelijks het brood

    8.   dat ons sterkt tegen de dood.

    9.   Wie van u vergeving krijgt

    10.  mag door ons niet zijn bedreigd.

    11.  Dat geen zich verleiden laat!

    12.  Heer, verlos ons van het kwaad.

     

    13.  Koningskracht en heerlijkheid

    14.  kom u toe in eeuwigheid!

     

     

     

    HET LIED VAN DE ZAAIER

                      Wijze: Zingt een nieuw lied, alle landen (I. de Sutter)

     

    Refrein: Zaait een nieuw zaad op de velden,

                  zaait voor de oogst die geen mens overziet.

     

    Hoort hoe een zaaier zijn grond ging bezaaien,

    hoort hoe hij zaaide zo wijd als de wind,

    zaaide zo wijd als een storm soms kan waaien

    zaad waar men later geen spoor meer van vindt.   Refrein

     

    Veel van het weggewaaid zaad ging verloren,

    veel van het zaad dat ontkiemde, werd brood;

    geen van de mensen weet ooit van tevoren

    hoe het zijn weg vond daar diep in de schoot.

     

    Soms wordt een deel op de wegen vertreden,

    soms valt een deel in een onvruchtbaar graf

    en soms verstikt het in doornen beneden

    of vinden vogels hun buit in het kaf.                     Refrein

     

    Zelfs als het kiemt zijn er grote gevaren:

    stormen bedreigen het groeiende graan.

    Dan is het of men ons wil openbaren

    hoe het kan gaan in ons aardse bestaan.

     

    Zie maar: er is geen verwachting van leven

    tenzij behaald op de dood van het zaad.

    Mensen, we moeten de aarde vergeven

    dat ze ook ons eenmaal afsterven laat.                   Refrein

     

    O, grote Zaaier, ga uit om te zaaien,

    Gij kent het land waar ons leven ontstond;

    zaai er zo wijd als de winden er waaien,

    maar, Heer, behoud onze moeder, de grond.          Refrein

     



  • 3 april 2008 - Claus-Wilders-Malta-Fiësta-Hageveld-Getallensymboliek

    Hugo Claus

    Het overlijden (hij vond zelf: sterven) van Hugo Claus heeft ook mij geraakt. We lazen -als leerling en als leraar- zijn taalvaardige werken en voerden zijn bewerking van Seneca's Thyestes op op Hagevelds toneel. Kardinaal Danneels had wel wat meer 'begrip' kunnen hebben voor de eigenmachtigheid van Claus die een onderdrukkende roomse jeugd heeft moeten verwerken. Wat ik de kranten, zoals de NRC, kwalijk neem, is dat ze niet het hele gedicht (Sonnet XV) afdrukten dat Claus zelf (geprojecteerd) voordroeg bij zijn uitvaart: hij zegt daarin dat hij met alle 'fantomen' afrekende maar dat er n overbleef. Dat was voor de goede verstaander Maria zoals die in Vlaanderen wordt beleefd als toevlucht in de laatste nood. De krant beindigde het gedicht bij "...nu is de wereld sterfelijk als ik en daarmee uit." Weglaten van de rest bewijst het vooroordeel dat 'uit' het laatste woord moest zijn.

    Wilders

    Ik ga weer eens een nieuwe politieke partij oprichten: de PNN, d Partij voor Nieuw Nederland. Met nieuwe en vernieuwde Nederlanders erin, natuurlijk. Dan heeft Wilders het nakijken. Doet u mee?

    Malta

    Aan mijn proefreis naar Malta (lekker weer, veel lentebloesem in de natuur, prima hotel, interessante excursies) heb ik een bijzonder souvenir overgehouden: een schaafwond op mijn onderarm. Ik ging -tegen het advies van de gids in- de grot van de goddelijke nimf Calypso (zie Odyssee, boek IV,556-560 en V,5-277) in om in de benedendiepte te zien of zij er nog was en van het uitzicht-op-zee te genieten. En ja hoor: daar ging Weel onderuit! Gelukkig alleen een schaafwond en een spotlachje van de nimf die zich daar ergens verborgen houdt. En in het gezelschap natuurlijk allerlei toespelingen op mijn a.s. zeventigste verjaardag. Het uitzicht was er prachtig: je zag Odysseus voorbij varen en je hoorde de nimf smachten. Volgend jaar wil ik van 23 tot 30 maart met de parochiereisgroep naar Malta. Wie het eerst zich meldt, kan mee: we gaan niet boven de twintig deelnemenden. Het is een interessante maar ook ontspannende vakantiereis.

    Ford-Fista

    Mijn auto is naar de servicebeurt geweest: de rekening was gepeperd. Er stond bij de garage een andere prachtauto te koop: mooie kleur, meer ruimte en niet duur. Occasion! Toch nog maar niet: mijn eigen Fista is me t dierbaar: hij (zij?) doet nog alles wat ik wil!

    Hageveld

    Voor het renistenjaarboek van Hageveld heb ik een bijdrage ingeleverd over de liturgie daar in de vervlogen jaren. Ik heb er met zorg aan gewerkt en verwacht dat de lezers het artikel waarin mijn inbreng wordt verwerkt, boeiend zullen vinden.

    Getallensymboliek

    Hierbij een soort rijm (dat zijn twee transsexuele woorden!) die ik van Tineke Kunst kreeg. Zij herinnerde zich uit haar jeugd hoe je vroeger in Roomse kring zoiets uit het hoofd moest leren.                                                                                               En is n: ene God alleen.  Twee is twee: stenen tafelen twee.   Drie is drie: patriarchen drie: Abraham, Isaak en Jacobus. Vier is vier: vier evangelisten die van Jezus wisten. Vijf is vijf: vijf heilige wonden voor onze zonden. Zes is zes: zes kruiken wijn moesten er in Kana zijn. Zeven is zeven: zeven sacramenten met de paramenten. Acht is acht: acht zaligheden, goed voor onze zeden. Negen is negen: negen engelenkoren: Jezus was geboren. Tien is tien: tien geboden des Heren die we moeten leren. Elf is elf: elfduizend maagden die zich niet beklaagden. Twaalf is twaalf: twaalf apostelen die met de duivel worstelden.         Wat hebben we toch een rijk geloof! 

                                                                                            

     



  • 24 maart 2008 - Pasen-Malta-Goede Week-Lente 2008

    Witte Paas!

    Wat een wonderlijke paasdagen hebben we dit jaar! Vanmorgen was het hier volop sneeuw, de buurkinderen bekogelden elkaar met sneeuwballen. Dat komt natuurlijk door die onwijs vroege Paas! Ik ben nog eens nagegaan hoe dat komt: Pasen valt volgens de oeroude traditie (Joods-Heidens- Christelijk) op de eerste zondag na de eerste volle maan na de lente-evening (dat is de nacht dat de dag even lang wordt als de nacht: meestal 20-21 maart). Dit jaar -uniek in deze eeuw- vielen die drie bijna op elkaar: vandaar zo'n vroege Paas. Het had nog n dag eerder gekund: 22 maart is de vroegste paasdatum (de laatste is 25 april). In mijn paaspreek heb ik me afgevraagd of we geestelijk ook niet t vroeg Pasen vieren: velen van ons zijn nog lang niet klaar met dt leven, hoe kun je dan al doorbreken naar het andere? Volgens de koffiedrinkers-na-afloop valt dat best mee: met Pasen mag je best een beetje vooruitlopen en ook in de natuur is er al heel wat meer te vinden dan sneeuwklokjes en narcissen!

    Malta

    Morgen vertrek ik voor een korte reis naar Malta. Een proefreis, want misschien gaan we met onze parochiereisgroep later dit jaar daarheen. Ik ben benieuwd.

    Goede Week

    Het kwam zo uit dat ik het in de Goede week nogal druk had met van alles: ziekenbezoek, lezingen, concerten, kerkdiensten, nieuwe bewoners enz. Maar het scheelt een stuk of je zelf moet organiseren of dat je alleen een onderdeel bent. Ik voel me dus geenszins overspannen!

    Lente 2008

    Door de vroege Paas ben ik pas een paar weken na Pasen jarig. Ik heb het gevoel dat mijn zeventigste verjaardag dus nog even wordt uitgesteld. Gelukkig maar! 



  • 6 maart 2008 - memento mori-lezingen-goede weken

    Memento mori-Deo Vacare

    Met genoegen heb ik gisteren in Heerhugowaard Noord voor de Deo Vacare-groep een inleiding verzorgd over hoe het is als je als pastor een stervenssituatie mag/moet begeleiden. Ziekenhuispastores weten daar meer van maar ik heb in mijn veertigjarige priesterpraktijk toch ook wel heel wat van nabij meegemaakt. Een onverwacht overlijden door bv. een ongeluk is natuurlijk heel anders als een langzaam naderbij komen ervan. En ook of de stervende goed geestelijk bereikbaar is of niet. Het was een indringende avond: de meeste aanwezigen hadden hun eigen ervaringen op dit punt -je eigen sterven blijft natuurlijk een geheim- en we dachten na over vrijwillig sterven en over onze eigen instelling tegenover het doodgaan van onszelf.

    Lezingen

    De laatste tijd word ik nogal eens gevraagd voor zulke, toch best wel gezellige, bezinningavonden. De komende week bv. twee keer over China, samen met Ruut van Wijk de lange afstandsfietser, en op 13 maart op Dijk en Duin over katholieke uitvaartsrituelen.

    Goede Weken

    Nu ik toch bezig ben: in de week vr Pasen mag ik me twee keer inzetten voor de Lamentationes van T. L. de Victoria samen met het Vocaal Ensemble Intermezzo (o.a. op dinsdag 18 maart om 20 u. in de Hoornse Oosterkerk). Ik doe zoiets graag: tekstzeggen en zang liggen me wel. In het "triduum sacrum" mag ik voorgaan in Avondlicht, Hippolytushoef en Risdam: ook dat ervaar ik meer als 'mogen' dan als 'moeten'. Maar daarna is het 'even eruit': een week naar Malta met mijn zus Ria. Ik besef steeds meer wat een mazzel het is als je in goede gezondheid je pensioen mag doorbrengen. Ik wens het u allen toe!

     



  • 20 febuari 2008 - Brecht-Voedselbank- Dante-USA-religie

    Moeder Courage

    Afgelopen weekend waren we in Rotterdam in de schouwburg voor Brechts Moeder Courage met Anne-Wil Blankers en Mark Rietman c.s. Brecht wil je laten denken en voelen, maar niet zwelgen in esthetiek of emoties. Hans Croiset -de regisseur die moet geprezen zijn om zijn opkomen voor de klassieken (waar Brecht inmiddels bijhoort)- verdedigde in zijn inleiding de 'afstandelijke' manier van spelen. Maar daarmee bleven -misschien op Rietman na- de figuren wel erg op afstand waardoor het toch weer een kijkspel werd. Ondanks dat hadden we een boeiende avond: wat is Brecht toch een groot taalkunstenaar!

    De Voedselbank

    Dinsdag sprak Frank van Leerdam op de Rotaryclub Hoorn over De Voedselbank. De meeste klanten daarvan hebben een uitkering en een schuldsanering. Maar deze laatste gaat zover dat er minder dan 150 euro overblijft -na aftrek van de vaste lasten- voor eten en drinken. Het is moeilijk daarmee rond te komen. Daarom worden de restartikelen van de grote supermarkten e.d. die anders vernietigd zouden worden, wekelijks beschikbaar gesteld voor een periode van maximaal drie jaar (de duur van het schuldsaneringstraject). Men kan zichzelf rechtstreeks melden of via een begeleidende instantie (Verlengde Lageweg 9, 1628PM Hoorn 0229-504821). Leveranciers leveren gratis en voorkomen daarmee verspilling. De medewerkenden zijn allen onbetaalde vrijwilligers, toch heeft men elk jaar 30.000 euro nodig voor huur, verwarming, vervoer en administratie. Er zijn enkele sponsors, maar een steuntje in de rug van uw kant zou zeer welkom zijn. Bankrekening 543486591 van de Stichting Vrienden van de VoedselbankWestfriesland te Hoorn. U kunt u ook aanmelden als vriend: tel.0229-218819. Het e-mail-adres is: info@voedselbankwf.nl of stvriendenvoedselbank@planet.nl . U vindt nadere informatie op www.voedselbank.nl .

    Dante

    Onze Dante-club is inmiddels zover gevorderd in Het Paradijs dat we binnenkort naar een opvolgend Danteboek zullen moeten overschakelen. Er komen er twee in aanmerking: Vita Nuova (Dantes eigen jeugdbeschrijving) en  Monarchia (over de verhouding tussen Kerk en Staat). Van het eerste is misschien het proza te saai en de pozie te hoog, van het tweede is misschien het thema te beperkt. We zullen er zien uit te komen.

    USA

    Ik heb de stemwijzer over Clinton en Obama gedaan. Mijn resultaat was: 60% Obama/40% Hillary. Ik wou dat Obama een vrouw was!

    Religie

    Iemand zei: Vroeger mst je over God praten. Daarna mcht je niet over God praten. Nu geloven sommigen dat je niet over God kn praten en anderen dat dat wl kan maar dan alleen op een 'oneigenlijke' manier. En de Bijbel dan?



  • 8 febuari 2008 - parochie als gemeenschap-lente-Hebreeuws

    Saamhorigheid

    Rond het overlijden en de uitvaart van Annie Wester en van de schoonmoeder van haar opvolgster, Cora Visser, kwamen er bij de Engelbewaarderskerk allerlei gevoelens van saamhorigheid boven die deden herinneren aan de vroegere jaren van de parochie van Hoorn-Noord. Het is dan alsof je de hartelijkheid en de medeverantwoordelijkheid van toen voelt herleven. Ik ben er dankbaar voor dat we ook nu nog zulke momenten mogen meemaken.

    Lente op komst?

    Vroege Paas, vroeg voorjaar. Het is eerst wel even slikken als er weer geen witte winter en barre Elfstedentocht van komen, maar ik hoor om mij heen toch ook: hoe eerder lente, hoe liever.

    Hebreeuws

    Met toenemende instemming volg ik de cursus Hebreeuws van Tine Holshuiysen en ds. Mataheru. Ik merk dat ik nu pas werkelijk de grondtekst van de Joodse Bijbel tot op het bot kan volgen. Dat komt ook doordat ik een (dure) uitgave ervan op de kop heb kunnen tikken waarin onder elk Hebreeuws woord een exacte weergave in het Engels staat en in de kantlijn een volledige en zo letterlijk mogelijke Engelse vertaling. Met de Naardense Bijbel erbij kom ik zo werkelijk bij de oerformulering. Een genot en een eye-opening. Zou zoiets ook niet moeten gebeuren bij de Koran-lezers? Of is daar iets heel anders bij nodig?



  • 1 febuari 2008 - Mevr. Wester overleden

    Annie Wester-de Vries overleden

    Heel Hoorn-Noord weet intussen van het overlijden van Mevr. Annie Wester-de Vries. Elke maandagmorgen kwam ze nog -in de rolstoel- bij het koffiedrinken in de Engelbewaarderszaal, maar haar geweldige levenskracht van vroeger trok langzaam uit haar weg. Afgelopen maandag trakteerde ze op Ottengebakjes vanwege haar 85ste verjaardag. Dinsdagavond mocht ik haar 'bedienen', woensdagavond vertrok ze rustig uit ons midden. Wat ze allemaal beleefd en gedaan heeft in haar leven, van enig kind tot rijkgezegende (over)(groot)moeder, is niet in het kort te beschrijven. Haar zoon Peter is met een boek bezig. Ze was jarenlang de spil van de Engelbewaardersgemeenschap. We kunnen alleen maar dankbaar zijn dat er zulke grote mensen onder ons voorkomen.



  • 21 januari 2008 - China-Singer-WFG-Engel-Oecumene

    China

    Wie had ooit gedacht dat -na mijn reis daarheen!- China zo actueel zou worden in deze dagen? Terwijl ik helemaal geen deskundige ben, heb ik nu twee uitnodigingen gekregen van genteresseerde groepen om een inleiding te verzorgen over wat zich daar afspeelt. Ik hoef weinig naar literatuur te zoeken want de krant, de tv en de tijdschriften staan er vol van!

    Singer in Laren

    Ik was er nog nooit geweest: het Singermuseum (annex concertzaal en beeldentuin) in Laren. Nu was ik er vanwege de tentoonstelling over De Symbolisten. Prachtig en boeiend. Iemand vroeg me: Wat zijn dat: Symbolisten? Ik zei: kunstenaars -vooral schilders maar ook dichters- die de mens willen zien opstijgen naar hogere sferen om het platvoerse achter zich te kunnen laten. Toorop bijvoorbeeld. Klopt dat?

    WFG

    Gisteren mocht ik voorgaan in het Westfries Gasthuis bij de kerkdienst waar sommige zieken bij aanwezig zijn en andere de kerkradio bij volgen. Met veel vrijwilligers en een eigen koor. Het deed me goed te ervaren dat de aandacht er bijzonder groot was en dat er zo werd meegedacht over het thema: bescheidenheid en zelfbewustzijn.

    De Engel van Hoorn

    Gistermiddag was er weer Engel van Hoorn. Dat is een bijeenkomst in onze Noorderkerk voor kerkelijken en niet-kerkelijken ter verdieping. Er was een prachtig koor bij betrokken en het ging deze keer over de taak van (huis)-artsen. Twee dokters uit de praktijk vertelden over hun werk en hun omgang met hun mensen. Het viel me op dat veel van hun werk dezelfde spanning heeft als het werk van pastores.

    Oecumene

    Het was gisteren de zondag van de oecumene. In verband daarmee was er een gezamenlijke kerkdienst in het Oktaaf waar dominee Verheule en pastor Evers voorgingen. Daarom verving ik pastor Evers in het ziekenhuis. Ik hoorde tot mijn spijt dat er geen tafeldienst werd gehouden. Terwijl we al jaren elkaar daarbij als gasten -al of niet deelnemend- uitnodig(d)en en ontmoet(t)en. Het schijnt dat de 'autoriteiten' dat als 'communicatio in sacris' opvatten tegenwoordig -een door hen verboden contactvorm- terwijl we al sinds het Tweede Vaticaans Concilie in de geest van Willebrands elkaars avondmaalsvormen eerder positief dan negatief waarderen! Katholieken, let op uw zaak! De Hoornse Raad van Kerken was er ook niet gelukkig mee. Of is dat niet van belang?



  • 9 januari 2008 - Nieuwe Nieuwtjes

    Nieuwe Nieuwtjes

    Lectori(bus) Salutem! Zalig Nieuwjaar (2008) en Beste Wensen! Van uw kant vielen mij per post, per e-mail en in levende lijve veel beste wensen ten deel -ook al met Kerst- en ik dank u daar hartelijk voor. Oud-en-Nieuw vier ik altijd op mijn geboortedorp en het was weer een feestelijk gebeuren. Ik word dit jaar zeventig en heb het gevoel dat ik dus nog dertig jaar te gaan heb. Moge het zo zijn!

    De brand in onze Juniusstraat waarbij twee kinderen omkwamen heeft in onze wijk natuurlijk diepe indruk gemaakt. Onze wereld zit dus (nog?) niet goed in elkaar. Buren, vrienden en school doen wat ze kunnen. Ik wens de ouders en de andere betrokkenen alle sterkte in hun diepe verdriet.

    Er zijn in mijn huis weer twee nieuwe bewoners neergestreken en dus zijn er twee 'opgevolgd'. Een van die twee hoorde al jaren bij ons en verhuisde nu naar een huis in de buurt: Tweeboomlaan. Zelf blijf ik mooi in mijn huis wonen: wel heb ik sinds deze week maaltijden van de diner--la-carte-voorziening. Ik ben nieuwsgierig of me dat zal bevallen.

    Mijn scriptie over de geestelijke gebouwen in Hoorn staat nu mooi onder de scriptierubriek van mijn website: gerardweel.nl Ik hoop dat er veel gebruik van wordt gemaakt en dank de inzenders van gegevens.

    Met de bijbelstudie ben je nooit klaar. Vanmorgen bracht een Avondlichtbewoner me een heel fotoboek over Cyrene in Libi, u weet wel van Simon van Cyrene. Ik ga me in hem verdiepen. Bovendien ben ik uitgenodigd om bij het aanstaande concert in de Oosterkerk waar de Klaagliederen van Jeremiah polyfonisch worden gezongen (op de muziek van T. L. da Vittoria) de betreffende teksten voor te dragen in het Latijn en in het Nederlands. Een kolfje naar mijn hand, pardon: mond!

     



  • 27 december 2007 - kerstpreek

    Kerstpreek

    Zoals ik u al vertelde, had ik voor de drie vieringen die ik vanwege Kerst mocht leiden in Avondlicht, Risdam en Heerhugowaard n preek voorbereid waarvan ik de 'grondstoffen' al in deze rubriek had vrijgegeven. Dat betekende dat ik meteen al (naast de waardering) de kritiek kreeg dat ik te moeilijk, te leraarderig en te kort door de bocht aan de gang was. Ik heb gelukkig, door uw kritiek geholpen, tijdig de tekst in betere preekvorm uit kunnen schrijven en de reacties na de diensten waren positief, op n na van een parochiaan die vond dat ik in Avondlicht te anti-protestants was geweest. Dat kon ik dus ook nog corrigeren bij de twee volgende beurten en zodoende kwam alles in orde. Nu vroeg n van de Risdamtoehoorders -oud vice-voorzitter van het parochiebestuur- of ik de tekst ter nadere overdenking in deze rubriek wilde zetten. Och ja, waarom ook niet, voor n keer, hierbij:

    Lieve Mensen, Kerstmis is niet alle eeuwen door op dezelfde manier gevierd: sommige dingen doen we met Kerst al eeuwen, andere waren een tijdje in de mode maar gingen inmiddels voorbij, sommige zijn gewoon uitgestorven, andere fel bestreden en weer andere zelfs verboden! Je kunt je afvragen: waar doe ik eigenlijk aan mee? En gaat dat bij mij dan echt uit overtuging, van binnen uit, of ben ik meer toeschouwer bij wat 'ze' doen en waar ik eigenlijk innerlijk buitensta, ook al ontkom ik er niet aan vanwege de mode, de trend, de gewoonte, de nostalgie of omdat ik me mee laat slepen en geen ruzie wil maken. Je kunt ook ergens fl tegen zijn en er beslist niet (meer) aan mee willen doen, je ervan losmaken, wegduiken (desnoods de hele kerst in bed), wegblijven. 

     Een paar voorbeelden uit de geschiedenis: In het Romeinde Rijk wilden ze eerst niets weten van een wereldster uit Bethlehem. Jezus mocht alleen stiekem verkondigd worden, in katacomben en priv-woningen, want in het wereldrijk van de keizer ging het om een ander feest: de terugkeer van de onoverwinnelijke zon (waar de keizer zich mee vergeleek zoals in Egypte, China, Japan, Ethiopi enz.) in de wintertijd als de periode van duisternis het verloor van de kracht van de komende lente door de blijvende macht van de zon. Bij de Germanen heette dat feest -de keizer erbuiten gelaten- midwinterfeest. Zou u eraan meegedaan hebben? Ik denk van ik wel, want het lengen der dagen tussen Kerst en Driekoningen spreekt mij zeer aan. Maar ik zou toch stiekem wel even aan Bethlehem gedacht hebben. Later werd Chrstus vergeleken met de onoverwinnelijke zon en sierden de blijvend groene takken het kerstkribbetje: een mooie combinatie: de strijd was voorbij... Maar ook over het kerstkribbetje met de beeldjes van het kindje, Maria, Jozef, de herders met hun herdersjongen en de herdershond, de driekoningen met hun dieren en geschenken, de os en de ezel, waren ze het in de periode daarna niet eens: sommigen vonden het idee daarvan -uitgegaan van Franciscus van Assisi- maar middeleeuws en een beetje roomse poppenkast, terwijl anderen juist weer moeite hadden met de kerstboom, omdat daar de nodige toeters en bellen aanhingen ter verdrijving van boze geesten -ik geloof niet in boze geesten- en het steeds meer om de cadeautjes ging. Weer een tijd later waren er die niet aan Kerstmis deden omdat ze zgn. 'ongelovig' waren: de mensen gingen zich in die tijd (de Verlichting) indelen in 'gelovig' en 'ongelovig' alsof dat gescheiden sociologische groepen waren terwijl de meesten n n zijn. Er waren er ook -in de jaren zestig van de vorige eeuw- die Kerstmis een 'vreetfeest' vonden, terwijl anderen -ook nu nog- zwijmelden van de tjinglebells en aan niets anders dachten dan aan het kerstdiner. Golven van beleving, die overgingen, overgaan en zullen verdwijnen voorzover ze nog bestaan.

    Hoe zit het met u? Bent u een MEEDOENER die hier uit overtuiging bent nu WE de kerstliturgie vieren, bent u een TOESCHOUWER die erbij wilt zijn om te zien hoe anderen 'het' doen (IK tegenover ZE) of wilt u hier eigenlijk niet zijn omdat u u voelt als een vreemde eend in de bijt? Misschien moeten we hier eens niet zo kijken naar voorbijgaande verschillen. Dat is de buitenkant, net als de kleding en de versiering. Uiterlijk komen en gaan en komen en gaan de golven van de cultuurwisseling: vroeger ging het er anders aan toe dan tegenwoordig. Maar bij wat al die mensen bewoog om zelfs -of: juist- in de hongerwinter in de nacht door de sneeuw naar het kaarslicht in de kerk te gaan: daar zouden wij ons bij kunnen aansluiten, misschien, vanwege de innerlijke behoefte aan liefde vr elkaar en vrede mt elkaar, begrip voor elkaars ideen en waardering voor elkaars eigenheid. Dat is, denk ik, de achterliggende gedachte en behoefte geweest bij al die kerstvierenden door de eeuwen heen: dat het vredelievende kind van Bethlehem, die opkomende zon uit de duisternis, niet weg zou vallen uit onze wereld, maar ons helpt om er voor elkaar te zijn in zorg en vrede. Zalig kerstfeest.

     



  • 19 december 2007 - Artikel fam. Weel - Lezing Drechterland en kerstpreek

    Artikel familie Weel

    Het NHD heeft me ontdekt! Vanmorgen stond er in die krant een mooi opgemaakt uittreksel met foto's van mijn genealogische scriptie over de familie Weel. De uitgewerkte versie is in "'t Magazointje" (dorpsblad van Oud-Onderdijk) verschenen en ook terug te vinden op deze site -onder de afdeling scripties-, maar voor degenen die daar niet op geabonneerd zijn of niet aan computer doen, is dit een aardig iets om te lezen. Komende zaterdag komt in hetzelfde NHD een artikel over mijn computergebruik en mijn site. Ik ben benieuwd.

    Lezing Rotaryclub Drechterland en kerstpreek

    Meestal ben ik met de Kerst aan de beurt om op de Rotaryclub Hoorn een voordracht te houden als inleiding op de feestdagen. Dat hoefde dit jaar niet, want sinds kort is dominee Tineke van Lente lid van onze club en dus moest zij eraan geloven. Ze hield een mooi gebracht levensbericht. Diezelfde dinsdag was ik welkom op de club Drechterland waar ze geen geestelijke hebben. Ik heb daar het hieronder volgende gebracht. Het is tevens het uitgangspunt van mijn a.s. kerstpreek in Avondlicht, Risdam en Heerhugowaard-Noord. Misschien kunt u het niet goed volgen want het zijn meer mijn memoriepuntjes die ik al improviserend uitwerk bij de eigenlijke voordracht, maar ik gok erop dat u er toch wat van begrijpt en het een interessante potpourri vindt. 

    DE HISTORISCHE JEZUS EN DE GOLVEN VAN INTERPRETATIE:

    Theologen als Kuitert, Venema, Verbeek e.d. menen dat er geen historische Jezus bestaan heeft. In elk geval vinden zij dat er weinig of niets van terug te vinden is en dat dat ook niet van belang is. Het gaat volgens hen alleen om de mythe, het verhaal, de bedoeling. Ik ben het meer eens met Den Heijer die Jezus als een Joodse messiaskandidaat beschrijft, te vergelijken met Mozes, David, de langverwachte van Jesaja, Johannes de Doper, de Esseense meester van het licht, Bar Kochba e.d. Toen hij hier in Hoorn weer eens voor de Do-Re-gemeenschap sprak, noemde hij zelfs een hele reeks eigenschappen: prediker van de komst van het koninkrijk Gods, wonderdoener, exorcist, thora-interpretator, voorbeeldgever van Gods liefde, door God opgevangen lijdende enz. Wel is er in de geschiedenis na hem al gauw sprake van 'epische concentratie' zoals bij Karel de Grote: er zijn allerlei verhalen en verkondigingen aan hem 'opgehangen', ik noem ze "golven van interpretatie". Maar een historische kern, een persoon, moet er geweest zijn: er zijn ook enkele niet-bijbelse geschiedschrijvers die hem vermelden. De 'golven' -ze komen, ze gaan- zijn: a) het Jezusgeloof van de Joodse christenen o.l.v. Jacobus, uitgewerkt in Syri, Egypte, Arabi, het Nestorianisme en de Gnostiek (Nag Hammadi) en in zekere zin bevestigd door het vierde evangelie en de Openbaring van Johannes, de Islam en de Katharen: Jezus presenteert het goddelijke als profeet, het goddelijke is en blijft ver boven het menselijke verheven, b) deze richting werd bestreden door de Hellenist Paulus en de van hem afhankelijke drie eerste evangelisten. Zij verkondigden de universele christus, de  geestelijke pantokrator, de verlosser die alle mensen verlost door zijn dood en verrijzenis zoals Alexander de Grote, Caesar en Augustus maar dan op geestelijk gebied. Hij moet worden verkondigd in heel het Romeinse Rijk, c) het Paulus-christendom wordt erkend door keizer Constantijn in Byzantium (met de paus als zetbaas in Rome): Jezus Christus is de tweede persoon van de Drieenheid en de keizer vertegenwoordigt hem zoals de farao en de Chinese en Japanse keizer dat deden/doen in hn 'goddelijkheid', Byzantinisme; de Islam is waarschijnlijk een reactie op deze ontwikkeling, d) in de Middeleeuwen neemt de paus (althans in het Westen) deze functie over van de keizer; de scholastiek werkt voor theologen deze gedachte uit via Augustinus (Plato) en Thomas van Aquino (Aristoteles) met het idee van de bovennatuur, de 'eenvoudige' gelovigen volgen Franciscus met zijn 'natuur' (kerststal!) en hun devoties (aflaten en bijgeloof), e) in de Renaissance krijgt de individuele en zelfstandige mens een kans, het protestantisme doorbreekt de hirarchie en leest zelf het Woord Gods in de Bijbel, f) de Verlichting (kennis), het Rationalisme (verstand) en de Wetenschap (onderzoek) dwingen tot een keus: gelovig-ongelovig: het gelovig zijn trekt zich terug op het gevoelsleven (intutie, kunst, romantiek), het ongelovig zijn op de 'wetenschap' (athesme, geen bovennatuur), g) saecularisatie en individualisme roepen in onze tijd een herwaardering van normen en waarden en van spiritualiteit op. CONCLUSIE: Golven van interpretatie moeten overgaan, gingen over en gaan over. Waar ga je in mee? Of probeer je waarnemer te blijven / te worden i.pl.v. deelnemer? Doe je mee met Kerst of heeft dat eigenlijk afgedaan? In welke golf voel je je thuis? Ik doe mee met de r.k. kerk maar relativeer. Moet er een beeldenstorm over Kerst? Beelden zijn mooi (kunst), interessant (kennis) en/of nuttig (moraal), maar laat je niet inpakken! Zalig Kerstfeest!



  • 7 december 2007 - De Nova Zembla-gangers op herhaling - Maria

    Nogmaals Nova Zembla

    Waar een mailbericht al niet toe kan leiden! Enkele weken geleden kreeg ik uit geheel onverwachte hoek een verzoek uit n.b. Troms in Noorwegen van een professor in de fluitkunde of ik hem nadere gegevens kon verschaffen over de muziek tijdens de overwintering op Nova Zembla! Hij had daar iets over gevonden in mijn scriptie over Tonis Harmansz. van Warvershoef en wilde er meer van weten. Er is nl. een fluit teruggevonden en hij wilde weten wie die bespeelde in het Behouden Huis. Nu, dat heeft me tijd gekost! Ik moest alles weer opdiepen. Maar het lukte wel en ik heb hem m.i. keurig antwoord gegeven. Misschien interesseert het u ook: hieronder volgt mijn antwoord.

    Overzicht van de 17 Nova Zembla-gangers           door Gerard Weel

    De groep was al op 10 mei 1596 op twee schepen uitgevaren vanaf  Amsterdam naar Texel maar de eigenlijke barre tocht begon op 1 juli van dat jaar toen het schip van Jan Cornelisz. Rijp een meer noordelijke koers koos om het eigenlijke doel, China, te bereiken (waar hij overigens niet in geslaagd is), terwijl de a.s. overwinteraars met hun schip een iets zuidelijker koers kozen. Om heimwee te voorkomen waren er zoveel mogelijk ongetrouwde mannen mee. De Nova Zembla-groep bestond uit 17 personen, van wie er 12 zijn teruggekeerd. Op 1 november 1597 waren die terug in Amsterdam.

    1. Willem Barents (of: Barentsz, Barendsz, Barends) 52 jaar, geboren op Terschelling, opperstuurman, godvruchtig, zanglustig, enigszins anti-rooms, nogal eigenwijs, bezweken op de terugtocht op 20 juni 1597, zijn graf in het ijs is nog steeds niet gevonden. Had op 13 juni nog het zgn. cedelken (een soort oorkonde) opgesteld en in de schoorsteen van het Behouden Huis achtergelaten in een kruithoorn als verslag en verantwoording (in 1876 door Gardiner teruggevonden, nu in het Rijksmuseum te Amsterdam).

    2. Jacob Hendricksz (van) Heemskerck, 40 jaar, schipper-koopman uit Amsterdam, rooms-katholiek, man van weinig woorden, populair bij de bemanning.

    3. Joris Christoffel, 35 jaar, timmerman uit Purmerend. Betrokken bij de constructie van het Behouden Huis, maar al gestorven op 23 september 1596 en begraven in de nabijheid ervan.

    4. Claes Andriesz. Goutijck, leeftijd onbekend, stuurman, stierf op dezelfde dag als Willem Barends: 20 juni 1597 en werd naast hem in het ijs begraven. Hij speelde fluit; er is een dwarsfluit teruggevonden.

    5. Pieter Pietersz. Vos, 28 jaar, hoogbootsman en stuurman. Hij was protestants, tegen dobbelen en tegen de Spanjolen.

    6. Gerrit de Veer, 21 jaar, verslaglegger en naverteller. Kon beter zingen dan Barends!

    7. Meester Hans Vos de Ronde, 38 jaar, barbier en chirurgijn. Nam op de terugreis een bevroren beer mee om in Amsterdam voor zijn barbierswinkel te zetten en zo klanten te winnen.

    8. Jacob Jansz. (van) Sterrenburgh, 32 jaar, gereformeerd, had een houten been en werd in het Behouden Huis geopereerd aan een blinde darm.

    9. Lenaert Heijndricksz., 45 jaar, kok. Wist er ondanks de beperkte mogelijkheden -berenvlees!- toch nog wat van te maken!

    10. Laurens Willemsz., 38 jaar, bijgenaamd Enoogh, klusjesman met een woest uiterlijk.

    11. Jan Hillebrantz., 41 jaar, nadere gegevens onbekend.

    12. Jacob Jansz. Carsten Hoogwoudt, 38 jaar, speelde fluit. In het Behouden Huis werd bij hem een been geamputeerd.

    13. Pieter Cornelisz., 32 jaar, speelde fiedel (viool).

    14. Simon Jan van Buysen Reiniersz., 28 jaar, geen nadere gegevens.

    15. Duncker Jacob Jansz. Schiedam, 41 jaar, opvolger van de timmerman uit Purmerend. Onder zijn leiding werd het Behouden Huis gebouwd. Waarschijnlijk is dit de zwakke en zieke man die in het verslag van De Veer niet met name wordt genoemd maar die stierf in het Behouden Huis op 27 januari 1597 en op die dag werd begraven na een rouwdienst -waarbij we psalmen zongen- in een kuil in de sneeuw, zeven voet diep, vlak bij het huis.

    16. Jacob Evertsz., leeftijd onbekend, scheepsjongen, klom in het want op 19 oktober 1596, toe hij een woeste beer zag aankomen.

    17. Jan Fransz. van Haarlem, leeftijd onbekend, neef van Claes Andriesz., overleed op 5 juli 1597, dus op de terugweg.

    De muziekinstrumenten die zijn teruggevonden zijn: een dwarsfluit, een trompet en een trommelstok. Niet dus de fiedel van nr. 13: Pieter Cornelisz. Wie de trompet en de trom bespeelden, is niet te achterhalen. De dwarsfluit kan in principe zijn geweest van nr. 4: Claes Andriesz. Goutyck of van nr. 12: Jacob Jansz. Carsten Hoogwoud. Als men er van uitgaat dat de overlevenden hun instrumenten hebben thuisgebracht, ligt het voor de hand te veronderstellen dat de teruggevonden fluit van Goutyck geweest is, omdat die tijdens de reis is overleden. Toch klopt deze redenering niet aangezien het instrument is teruggevonden n het Behouden Huis, dat door de beide fluitspelers levend is verlaten. Goutyck overleed op dezelfde dag als Willem Barends (20 juni 1597) tijdens de terugtocht.

    De gegevens van het hierbovenstaande zijn terug te vinden in:
    a) J.K.J. de Jonge, Nova Zembla: de voorwerpen, s-Gravenhage 1872, tweede uitgave: 1877 (ook in het Engels verschenen in 1877 in London). Men kan de tekst van zijn bevindingen vinden in de Koninklijke Bibliotheek te Den Haag onder nr. KB6978 9076 D17. Zijn artikel is gebaseerd op de vondsten van Carlsen en Gardiner in resp. 1871 en 1876.
    b) W. Heijting: in Jaarboek van de Ned. Boekgeschiedenis 4, 1997, Boeken en lectuur in het Behouden Huis, blz. 147-168, bijlage no.6.
    c) J. Braat c.s.: Behouden in het Behouden Huis, Amsterdam 1998.
    Het boek van J. H. van Balen: De scheepsjongen van Willem Barends (Amsterdam 2de druk 1885) beschouw ik als niet-wetenschappelijk.

    Maria

    Morgenavond mag ik in een zgn. Ankerviering iets vertellen over de Maria-verering, speciaal hier in Hoorn. Ook zo'n onderwerp waar je uren -theologisch en historisch- mee bezig kunt zijn. Maar ik meen me goed voorbereid te hebben en het zal dus wel een mooie avond worden (19 uur, Engelbewaarderskerk). Men vroeg mij voor die gelegenheid een bewerking van "Wees gegroet, o Sterre" te maken. Hier volgt de mijn tekst (dan kunt u die thuis uitproberen!):

                            O, MARIA, LUISTER          Wijze: Wees gegroet, o sterre....

    O Maria, luister, red ons uit het duister, van ons bang en eenzaam hart dat verward is en benard, zegen ons, zegen ons, Maria!

    O Maria, koester, als een trouwe hoedster, onze zwervende persoon, onderweg als eens uw zoon, zegen ons, zegen ons, Maria!

    O Maria, vrouwe van het goed vertrouwen, begeleid ons als wij staan voor het grote overgaan, zegen ons, zegen ons, Maria!

     

     



  • 3 december 2007 - Hageveld

     

    De afgelopen dagen werd ik nogal teruggeworpen in mijn verleden op Hageveld. Eerst kreeg ik een uitvoerig verslag en een leuke fotoserie van de renie van mijn Hageveldklas die ik niet had kunnen bijwonen. Hoezeer we nu oude mannen zijn geworden, er zit toch een soort merkteken in ons als oud-priesterstudenten. En wat je als puber meemaakt in een internaat, blijft in je ziel opgeslagen. Zaterdag mocht ik de uitvaart leiden van Mevr. Til Onstenk-Janssen die lid was van mijn gespreksgroep. Hoe droevig haar overlijden ook was, vooral voor hem die aan haar was toevertrouwd, het was toch gezellig bij de 'nazit', voor mij bijzonder omdat er enkele oud-Hagevelders op mij afkwamen uit mijn leraarstijd daar, van wie haar zoon er een was. Gisteren waren we samen op Hageveld zelf om de presentatie mee te maken van het derde boek van mijn broer-de schrijver, getiteld "Gras". Proza deze keer. Een erg originele en goed verzorgde bijeenkomst was het waarbij we ook een rondleiding kregen door het geheel vernieuwde en toch zo herkenbare gebouw. Het boek gaat over het liefdesleven van een Hageveldse puber en je leest het met rode oortjes en met bewondering voor de keurige schrijfstijl. Het is fictie, zegt hij, geen sleutelroman dus, maar een welingelichte lezer gaat natuurlijk toch zoeken.... Ikzelf houd me aan mijn motto: 'Ik geloof geen enkel verhaal, maar geloof verder alle verhalen!'



  • 26 november 2007 - China - Nieuwtjes

    China

    Zie zo, China! Ik voel me een beetje een nakomeling van Marco Polo: een nieuwe wereld ontdekt! Zelfs mijn veramerikaanste broer denkt dat het chinees het op den duur zal winnen van het engels als wereldtaal. Het was een rondreis (met particuliere chauffeur en eigen gids) in aangenaam gezelschap, eerst met twee, later met drie toen onze grote held die van Istanbul naar Peking (Frits zegt: Beijing) was gefietst (10.000 km.!) zich bij ons voegde. Wat is het daar druk in de steden en wat is iedereen er actief (Frits zegt: booming)! Wie niet werkt, al is het als straatveegster of kofferdrager, heeft niet te eten. En ondanks de geboortebeperking barst het er van de jongeren. Vrouwendiscriminatie blijkt (Frits zegt: lijkt) er niet te zijn. We hadden zeer hyginische hotels en restaurants: iedereen in tenue en ook de gasten keurig gekleed: een westerling wordt -niet alleen door de ansichtkaartenverkopers- meteen herkend aan zijn slordige kledij. De eetstokjes houden het nog vol en de mooie taaltekens ook, maar vorken en engels dringen zich op. Haast elk oud huis -behalve die van de keizers- wordt vervangen door een wolkenkrabber. En wat is alles er goedkoop (behalve Heineken): taxi: 1,70 euro; massage: 5 euro; dagschotel met alles erop en eraan: hoogstens 4 euro. Enz. Ik ga nu -als insider!- op de Olympische Spelen wachten: het vogelnest en de honingraat zijn mijn place to be! (Tussen haakjes: Frits is de figuur uit de Max Havelaar die alles beter weet.)

    Nieuwtjes

    Inmiddels gebeurde hier ook nogal wat: 1. Jan-Piet van der Knaap overleden. Het zou een keer gebeuren en hij was er klaar voor, maar toch... Een mens om te gedenken. En een zeer verdienstelijk stadsgenoot. 2. Het boek van Velius is opnieuw uitgekomen, nu leesbaar voor iedereen. Mijn eerste indruk is: wat een prestatie, wat een rijk bezit! 3. Mijn lezing in de Hoornse stadsbibliotheek over de middeleeuwse kloosters is wegens reorganisatie ter plaatse uitgesteld tot volgend jaar. Maar binnenkort komt mijn geestelijke gebouwen-overzicht -aangevuld en gecorrigeerd- op de scriptieafdeling van deze site en waarschijnlijk ook in het kwaartaalblad van Oud-Hoorn. 4. In Xi-an (van de terra cotta-beelden) ben ik gemasseerd. Ikvoel het nog!



  • 23 oktober 2007 - Romereis en bijbellezingen

    Romereis

    Een van de vier Romegangers bij wie ik hoorde, heeft met zijn videocamera mooie beelden gemaakt van onze reis. Ik heb ze al meermalen bekeken. Zoiets blijkt toch heel wat anders dan algemene plaatjes of opnamen waar jezelf niet op staat. We probeerden op onze volgestauwde prachtreis een beetje 'het alternatieve Rome' te benaderen maar dat lukte toch eigenlijk niet zo goed: we gingen toch (weer) naar de geijkte hoogtepunten. Wel met nieuwe achtergrondsinformatie van de ons beschikbaar gestelde nog niet uitgegeven reisgids. Alles bij elkaar (+ mooi weer, net hotel, lekker eten en leuk gezelschap): een fantastische week.

    Bijbellezingen

    Wat hebben we de afgelopen zondagen juist voor onze tijd geschikte lezingen te verwerken gekregen in de liturgie! Twee weken terug over de Syrir Naman en de Samaritaanse melaatsen tegenover de "autochtone" profeet Elisa en de profeet der profeten Jezus op weg naar Jerusalem, vorige week over Amalek tegen Mozes, Aron en Chur en Jezus met een weduwe tegen een rechter i.v.m. het bidden. Komend weekend mag ik in de Protestantenbond van Rotterdam voorgaan over "het zelfbewustzijn" van Paulus en de 'andere' Farizeen. Ik ben nieuwsgierig naar de reacties op mijn vraag: Is 'van jezelf overtuigd zijn' een deugd?



  • 12 oktober 2007 - terug uit Rome

    Terug uit Rome

    Gisteravond tegen middernacht ben ik thuisgekomen na onze Romereis. Zeer voldaan. Tot mijn vreugde zag ik dat mijn broer en schoonzus mijn scriptietje over de Hoornse kerkgroepen op deze nieuwssite hebben gezet. Als het goed is kunt u dus hieronder de tekst vinden en ik hoop op veel reacties via gerardweel@zonnet.nl Op onze reis naar Rome kom ik nog terug.



  • 9 oktober 2007 - KERKELIJKE GEBOUWEN EN GEESTELIJKE GROEPEN IN HOORN

    Kerkelijke Gebouwen en Geestelijke Groepen in Hoorn door de eeuwen heen

    Bij gelegenhed van de feestelijkheden in verband met het 650-jarig bestaan van de stad Hoorn zijn er heel wat bijdragen van verschillende kanten aangaande de geschiedenis van onze stad aangedragen. De hoogtepunten daarvan waren natuurlijk de historische optocht, de 'terugkomst' van het Maria van Hoorn-beeld en de heruitgave van Velius' Chronijck. Het leek me gepast dat er ook van katholieke kant wat werd ingebracht en daarom heb ik in het volgende eens op een rij gezet wat er zich in de loop der eeuwen tot in onze tijd aan kerkelijke gebouwen en geestelijke groepen in en om onze stad heeft voorgedaan. Het is geen wetenschappelijke bijdrage -daarvoor is alleen al de bronvermelding te summier- maar het leek me handig een kort en zakelijk overzicht te hebben dat zoveel mogelijk exact en gecontroleerd is. Daartoe heb ik vooral het boek van Van der Knaap en Veerkamp "Uit de schemer van Hoorns verleden", Velius' Chronijck, het boek van Kooijmans "Onder Regenten", het werk van Hoogeveen en Van Zoonen "Twee eeuwen stadsbestuurders van Hoorn", de jaargangen van West-Frieslands Oud en Nieuw en het parochiearchief (door mij verwerkt in een eerdere uitgave) geraadpleegd. Voor de laatste tijd kon ik gebruik maken van de gemeentegids. Verder heb ik via mijn website insiders opgeroepen de hun bekende gegevens aan mij in te seinen en de mijne eventueel te corrigeren en aan te vullen. De editie die ik hier nu vrijgeef, is daarvan het resultaat. Volledig ben ik zeker niet. Het kwartaalblad van Oud-Hoorn heeft toegezegd de tekst binnenkort te publiceren. Het kan natuurlijk zijn dat in die uitgave nog weer enkele verbeteringen en aanvullingen worden opgenomen. Ik hoop dat u, lezer, hiermee gediend bent: u kunt van mijn tekst vrijelijk gebruik maken, van copyright o.i.d. is geen sprake.

    Inmiddels is deze scriptie te vinden op de scripties-afdeling van deze site. Ook in PDF.

     

     



  • 30 september 2007 - van inleidinkje tot scriptietje – Romereis

    van inleidinkje tot scriptietje

    Het is me niet gelukt! Ik ben deze keer zo laat met mijn halfmaandelijkse nieuws (d.w.z. rond het begin en het einde van de maand) omdat ik het plan had vr eind september hier mijn inleidinkje te presenteren over de Hoornse kerkelijke gebouwen en geestelijke groepen in de loop de jaren. Ik heb dat gehouden in de Koepelkerk tijdens de afgelopen Vredesweek 2007 (dus in het Hoorn 650- jubileumjaar). Er waren die avond maar weinig toehoorders en een van hen -zeer genteresseerd- zei: zet het op je site! Een goed idee, maar ik wilde de tekst dan eerst nog wat corrigeren en aanvullen. Nu, dat heb ik geweten: ik heb me intussen zozeer in de stof ingegraven dat ik, nu het einde van de maand er is, er niet mee klaar ben. En ik ga komende woensdag op vakantie naar Rome! Dus heb ik besloten mijn korte