Nieuws
 
  • 7 oktober 2018 - Soort zoekt soort - Bostridge - Engel van Hoorn - Oecumene - Herfstvakantie - Hoevinudie?

    Werelddierendag: Soort zoekt soort!

    Afgelopen donderdag was het 'Werelddierendag'. Haast iedere mens heeft wel een lievelingssoort onder de dieren. Ik ben gek op de tortels in mijn tuin. Maar al zijn wij tot op grote hoogte zelf ook dieren, vogel'liefde' haalt het natuurlijk niet bij menselijke partnerliefde. Wel kunnen vogels wel degelijk elkaars partners zijn. Soort zoekt soort. Adam echter is pas gelukkig als hij als passende (=gelijkwaardige) hulp Eva heeft gekregen. De dieren moeten zij beheren en -voorzover mogelijk- beheersen, maar met elkaar mogen zij proberen een wederzijdse eenheid te vormen omdat ze oorspronkelijk 'uit elkaar getrokken' zijn. Daardoor willen en kunnen ze elkaar herstellen en genezen, helpen en steunen door eenwording, geestelijk en lichamelijk. Vraag op Dierendag: Hoever kunnen dieren daarin komen?

    Ian Bostridge

    Eindelijk ben ik weer eens naar een topmuziekgebeuren geweest: Ian Bostridge in het Muziekgebouw aan 't Y. Schumann en Liszt (met aan de piano Saskia Giorgini). Behalve een muzikale was het ook een dramaturgische beleving: met zo weinig fysieke middelen zulke diepgaande emoties tot uitdrukking brengen en oproepen, niet alleen door stem maar ook door houding en simpele gebaren. Ook het programma was van Bostridge zelf uitgegaan: Liszt als gangmaker en uitwerker van Schumann. Daar was haast nog niemand mee bezig geweest. Een bijdrage dus aan de muziekgeschiedenis.

    Engel van Hoorn

    In Hoorn komen (net als elders) tegenwoordig allerlei alternatieve uitingen van moderne kerkbeleving op. Het oude kerkmodel heeft zijn tijd gehad. Oecumene en persoonlijke, soms gemeenschappelijke, verdieping zijn vanzelfsprekend geworden. Ik was aanwezig bij de eerste seizoensmiddag van 'De Engel van Hoorn'. Op zondagmiddag tussen twee en vier worden daar in Dijk en Duin bijeenkomsten gehouden over het jaarthema 'Kan het ook anders?'. Men houdt er een aantal korte inleidingen -meestel in gespreksvorm met de gangmaker ds. Rudolf Kooiman- om de aanwezigen aan te zetten tot het stellen van vragen en tot discussiëren, afgewisseld met korte muziekmomenten en voordrachten zoals columns. Een zinnige besteding van de zondagmiddag, gratis toegankelijk. De volgende keer (zondag 21 oktober) gaat het over 'De ene taal is de andere niet...'.

    Oecumene: Visser 't Hooft

    Toevallig vond en kocht ik (tweedehands) de Memoires van Dr. W. Visser 't Hooft (1900-1985), de grote man van de Oecumenische Beweging en de Wereldraad van Kerken. Ik had het lezen ervan net achter de rug toen ik een uitnodiging kreeg voor een studiedag op de VU in Amsterdam naar aanleiding van de kortgeleden uitgekomen biografie over hem van Jurjen Zeilstra. Ik erheen en daar overkwam me een zware maar boeiende dag over deze topfiguur in de Oecumene. Het betekende voor mij een schokervaring: die beweging bleek een tijdelijk veschijnsel te zijn geweest en is nu in zekere zin gedateerd. Het waren dan ook bijna allemaal grijze dames en heren (vooral uit de protestantse kerken) die er voor waren opgekomen. Oecumene is vanzelfsprekend geworden, tenminste in West-Europa. Iets van de voorbije tijd. Kerken (gemeentes en parochies) hebben tegenwoordig wat anders aan hun hoofd, bijvoorbeeld: secularisering. Het was voor mij een vreemde ervaring: waar ik me vroeger -met velen- druk om maakte en voor inzette, is nu uit de tijd. In zekere zin gelukkig: de verzuiling overwonnen! Maar toch...

    Linz am Rhein

    Komende woensdag heb ik weer eens herfstvakantie! Deze keer in Linz am Rhein. Ik dacht altijd dat Linz in Oostenrijk lag, maar hier moet er dus inderdaad 'am Rhein' bij om niet ergens verkeerd terecht te komen. Het ligt niet ver van Bonn en van de Moezel. Dat zijn de twee bestemmingen die we in elk geval gaan 'doen': de ene voor Beethoven en de vroegere Bundespolitik, de andere voor de dit jaar extra veelbelovende herfstnatuur. Even iets heel anders dus. Dat heeft een mens soms nodig.

    Hoevinudie?

    Kom ik van de week bij een glasinleverbak. Staat daar een mevrouw die probeert een ronde goudviskom naar binnen te wurmen. Die is net iets te groot. Ik kijk ernaar en zij zegt: 'Het lukt niet, wil u hem soms hebben?'. Ik zeg: 'Maar daar hoort een goudvis in!" Zegt zij: 'Het is vandaag dierendag!'.
    Ik heb hem nog in de laadbak van mijn auto liggen.



  • 18 september 2018 - HHW 't Kruis - Archief - Appels - Hebreeuws - Hoevinudie?

    Heerhugowaard 't Kruis

    Afgelopen zondag maakte ik in de kerk van 't Kruis (Heerhugowaard), waar ik tot voor kort assisterend voorganger was, weer eens een feestelijke liturgieviering mee: pastor Henny Slot was vijftig jaar in het priesterambt en dirigent Luc Niekes veertig jaar in het dirigentschap van het gemengde koor. Terwijl in Amstelveen een roomse kerk in brand stond en elders veel katholieken zich schaamden over wat er vroeger met sommigen van hun geestelijken grondig misgegaan is, was de gemeenschap van 't Kruis volop aanwezig om de twee jubilarissen toe te zingen. De volle kerk was intens betrokken bij de gebeden, de lezingen, de preek en de verdere eucharistieviering: het is daar kennelijk wel gelukt het parochieleven levend te houden, ook onder jongeren. Waarschijnlijk vooral door de inzet van de vele zich sociaal inzettende vrijwilligers, die op elkaar kunnen rekenen, ook buiten de inbreng van vastbenoemde pastores om.

    Amsterdams Archief.

    Elk jaar gaan de deelnemers aan de Westfriese gespreksgroep waar ik lid van ben, het afgelopen seizoen besluiten met een 'uitje' naar een zinnige bestemming. Deze keer was dat afgelopen zaterdag een bezoek met rondleiding in het voormalige 'paleis' van de Nederlandsche Handelsmaatschappij aan de hoofdstedelijke (gedempte) Vijzelgracht, waar nu het Amsterdams Archief is ondergebracht. Eigenlijk een drieslag: de neo-architectuur, het voormalige bankgebeuren en het Archief van de hoofdstad vanaf de Middeleeuwen. We werden uitstekend ontvangen en deskundig begeleid door een boeiende gids. Men stelt er geïnteresseerd bezoek zeer op prijs en we gingen diep onder de indruk naar het restaurant waar we konden napraten en lekker eten!

    Appels - Appelen

    Mijn tuinperen zijn geplukt. De oogst was overvloedig. Wat een verschil: een geplukte kip of een geplukte peer. De laatste soort ligt nu te rijpen op de fruitschaal. Met het plukken van de appels hebben we gewacht: ze moeten nog wat bijkleuren in de zon van deze mooie en warme herfstdagen. Ik heb twee soorten: diepgroene (Granny Smith?) en grote roodhuidige (Elstar?). Wat een wonder dat zulke kleine jonge boompjes al zulke grote en zware vruchten kunnen dragen. Of is dat alleen dit jaar?

    Hebreeuws

    Intussen is hier bij mij in 'het Anniezaaltje' het nieuw seizoen van de Hebreeuwsgroep al begonnen. Daar doen een twaalftal theologen aan mee (met vier daarbuiten op afstand die ons volgen aan de hand van ons verslagje) die zonder enige haast de oorspronkelijke tekst van het zgn. Oude Testament uitpluizen en bespreken. Een van hen stuurde mij een door hem geschreven boeiend essay toe waarin hij het verschil uitlegde tussen exegese en hermeneutiek. Het eerste betreft de buitenkant van de tekst: de historische gegevens, de literaire vorm, de betekenis van de woorden volgens het woordenboek enz. Het tweede betreft de binnenkant: wat bedoelt de schrijver ons eigenlijk door de woorden heen mee te geven, wat is van toepassing in onze eigen levenservaring, wat de blijvende diepgang van de ons (door)gegeven tekst? Zoals een kunstzinnig schilderij ons aan kan spreken van zichzelf uit en wij hoogstens een gevoelige antenne kunnen opbrengen voor wat bij ons naar binnen wordt gebracht. Dat gebeurt er bij hermeneutiek. Ik moest bij het lezen denken aan een mooie peer (!): de buitenkant spreekt ons ook al aan en het vruchtvlees ook, maar het gaat er bij zo'n vrucht in wezen om dat in het klokhuis zaad gedragen en beschermd wordt zodat er vruchtbaarheid van kan komen. De kern maken we niet en zien we niet zomaar, die vinden we bij het openmaken. Zoiets? Ik zal mijn vergelijking nog wel aan de deskundigen moeten voorleggen!

    Hoevinudie?

    Kan er, als je 's nachts droomt, iets uit je geheugen terugkomen wat je al lang vergeten was? En kan je dat dan soms na het wakker worden opschrijven? Mij gelukte dat van de week. Het was een Engelse limerick die zich vroeger in de kelder van mijn geheugen moet hebben verstopt, waarschijnlijk toen ik in de tweede klas van het seminarie mijn eerste lessen Engels kreeg van een door mij zeer gewaardeerde leraar, aan wiens lippen ik hing. Hier volgt de tekst, die ik terugvond bij Google:

    A tutor who tooted the flute,
    tried to teach two young tooters to toot.
    Said the two to the tutor:
    'Is it harder to toot or
    to tutor two tooters to toot?'



  • 4 september 2018 - Huygens

    Deze keer beperk ik mijn site-nieuws tot het onderstaande:


    Huygens

    Ik ben u nog de laatste twee gedichten van Constantijn Huygens’ Heilighe Daghen verschuldigd. Deze in 1645 verschenen ‘gelegenheidsgedichten’ bestaan uit negen op de loop van het jaar gebaseerde sonnetten met een voorgedicht van de schrijver en een door Caspar Barlaeus geleverde Latijnse aanbeveling. Huygens blijkt erin te getuigen van zijn diepe religieuze bewogenheid en grote taalbeheersing. Ik heb u in deze rubriek van mijn computersite de enigszins gemoderniseerde tekst ervan gegeven en voeg hieronder de nog ontbrekende twee sonnetten (eigenlijk het eerste en het laatste) toe.
    Huygens getuigt van diepgaande bewogenheid en meesterlijke taalbeheersing, maar doet hij dat ook van gezonde theologie? Dat is de vraag die mij heeft beziggehouden toen ik me afvroeg of ik u de twee laatste teksten van de serie wel zou doen toekomen. Want -ik zeg het u maar ronduit-: ik ben het theologisch met hem geheel oneens.
    Hij is mijns inziens slachtoffer van de voortwoekerende theologische eenzijdigheid die zich -sinds Luther?- via het calvinisme in de Noordelijke Nederlanden verspreid heeft. Althans in de dominante protestantse stroming die met instemming van de landsregering aan de bewoners van de Lage Landen werd opgedrongen. Dat men in het Zuiden en in het grootste gedeelte van ‘de eenvoudigen’ van de bevolking anders dacht, telde officieel niet mee. Pas in de jaren na de Verlichting, dus meer dan een eeuw later, werd die geestelijke indoctrinatie doorbroken.
    Inhoudelijk kwam het erop neer dat men uit een uiterste hoogachting voor God en Christus zichzelf als een verworden en verworpen wezen moest beschouwen, niet in staat tot enige goede daad, zelfs niet tot boete. De bedoeling van deze extreme mensverachting was alles exclusief te leren verwachten van de redding door Christus. Die werd gezien als de enige die God had behaagd. Door zijn lijden en levensoffer, terwijl hij Gods enige zoon was. Hij had -buiten alle verdiensten van andere mensen om- als enige de vrijheid Gods om mensen te redden mogelijk gemaakt.
    De mens als zondig en schuldig wezen, geroepen tot boetvaardigheid maar daartoe niet in staat: dat was het resultaat van deze opvatting. Enige relativering ervan werd theologisch onverantwoord verklaard en de zondaar aangerekend. Iets van humanisme zoals bij Erasmus of waardering voor de persoonsontwikkeling van de mens kon met deze vorm van misantropie niet gecombineerd worden.
    U begrijpt dat ik hier afstand van neem en in deze gedichten Huygens alleen waardeer om zijn taalvaardigheid en diepgang, maar niet om zijn extreme eenzijdigheid.


    Sondagh

    Is ’t Sabbath-dagh, mijn Ziel, of Sondagh? geen van tweën.
    De Sabbath is voorbij met zijn gedienstigheden:
    De Son die ick kan zien scheen gister zoals heden.
    Maer,  die ik niet kan zien schijnt niet zoals ze scheen.
    Die Son die ick slechts zien kan door mijn zonden heen.
    Zoon Gods, die deze dagh de aard’ ging herbetreden,
    Fier als een bruidegom uw baan kwam ingereden,
    ‘k Zie ’n Sondagh zonder eind thans door uw wonden heen.
    ’t Zij dan ook Sondagh nu, men kan ’t Gods Soon-dagh noemen,
    Ja, en Gods Soen-dagh ook. Maar, laet m’ ons zelf verdoemen,
    Waer ick die drie beschouw, ick vind ons in de schuld.
    God Son, God Soon, God Soen, hoe langh duurt uw geduld?
    Hoe langh laat ghy, o Heer, uw Soon-dagh, Soen-dagh, Sondagh,
    Nog ondanckbaar verspild, verspeeld, verspeld tot Sond-dagh?


    ’s Heeren Avondmael

    Is ’t weer uw hoge Feest, ben ick weer één der gasten?
    Maer, Heer, het Bruiloftskleed waarin ick laatst verscheen
    Is meer dan half aftands, ja ’t lijkt: het is er geen,
    En ick zit pronkend aan alsof ’t mij keurig paste.
    Hoe war’ uw wraak terecht als Gij mij nu verraste
    En streng de deur uit dreef in ’t eeuwige geween!
    Toch schenkt Gij mij ’t gelagh, en, op Geloof alleen
    En wat boetvaardigheid, laat Gij mijn ziel niet vasten.
    Zie mijn boet-vaardig hart, maar vaardig is ’t geen keer:
    Zelfs geen begin daarvan. Wanneer zal ’t boetend wezen
    Voor nu, voor gisteren, en voor de tijd na deze,
    In één keer voor altijd; en wanneer wilt Gij ‘t, Heer?
    Is ’t steeds maer weer opnieuw, en altijd weer op ’t oude?
    Oh dat ‘thol berouw mij  eind’lijk eens berouwde!

                                                      Ult(im)o die Anni 1644.
                                                      prid.sacr.commun.

    Est et haec nonnulla paenitentiae
    species, ob hoc ipsum sibi displicere,
    quod minus paeniteat scelerum.
    Erasm. Exomolog.

    Vertaling: Op de laatste dag van het jaar 1644, daags vóór de heilige communie
    Citaat van Erasmus (Exomologesis, belijdenis of manier van biechten):
    Ook dit is een meetellend soort van boete, dat men zich juist hierom schuldig voelt dat men weinig spijt voelt over zijn zondige daden.



  • 21 augustus 2018 - Misbruik - Nazomerkermis - Vreemde Verhalen - Wanneer? - Hoevinudie?

    Misbruik

    De kranten staan er weer vol van: misbruik van kinderen door geestelijken, vooral roomse. Ik vraag me vaak af hoe dat toch gekomen moet zijn. Volgens mij heeft het vooral te maken met de onhoudbaarheid van het verouderde systeem van de verplichte koppeling van priesterschap (en andere vormen van 'geestelijke staat') met celibaat. Als je de geschiedenis van het kerkelijke leven (in 'het westen') nagaat, zie je dat het idee van het afzien van seksuele beleving voortkwam uit het weg willen zijn uit de wereldse lichamelijkheid om met 'het hogere' verbonden te worden. Of dit theologisch gezien gezond is, kun je je al afvragen, maar het algemeen verplichtend koppelen van celibaat aan 'geestelijken' getuigt van een soort anti-wereldsheid die in de middeleeuwen uit angstgevoelens en onjuist gefundeerde kerkdiscipline de kop opstak.
    Het begon, zegt men, rond het jaar 300 op het Concilie van Elvira (bij Granada) waar de celibaatskoppeling verplicht werd voor de plaatselijke kerken daar. Een eeuw later (400 n. Chr.) maakte paus Siricius er een algemene verordening van. In het verdere verloop van de middeleeuwen bleef de seksuele onthouding een omstreden kwestie, in theorie en praktijk. In 1563 stelde het concilie van Trente haar verplicht, vooral uit kerkdisciplinaire (en financiële) redenen. Toen in de jaren zestig van de vorige eeuw geprobeerd werd de kerk 'bij de tijd' te brengen en de seksuele beleving meer op de relatie dan op de voorplanting werd gericht, kwamen koppeling en verplichting op de helling en raakten veel geestelijken grondig in verwarring. Afschuwelijk genoeg vaak ten koste van wie hun werden toevertrouwd.
    Vrijwillig celibaat zal volgens mij alleen zinvol kunnen zijn als het past bij iemands natuur en een bijdrage wordt aan haar/zijn persoonsontwikkeling. Dat valt niet te combineren met het uitleven van frustraties, laat staan met het verknoeien van kinderen.

    Nazomerkermis

    Gelukkig waren de superwarme zomerdagen van dit jaar voorbij toen de Hoornse kermis begon. Nu ik dit schrijf is het overigens nog geen herfst. Wel dient zich in mijn tuin de aanstaande oogstmaand aan: de appels en de peren zijn met volle kracht aan het 'aandikken'. Waar ze de energie vandaan halen, is me een raadsel: er moet door zelfs de dunste twijgen een levenslustige drang aan de gang zijn van jewelste. Wat me opvalt is dat de vogels zich uitbundig tegoed doen aan de rijpende peren maar de appels (nog?) met rust laten. Is dat omdat de peren eerder rijp worden of vinden vogels die lekkerder? Ik zal het ze eens vragen.

    Vreemde Verhalen

    Ik lees op het ogenblijk twee boeken tegelijk. En zonder dat ik dat van tevoren vermoedde, blijken ze elkaar aan te vullen. Het ene gaat over de eigenaardigheid van elk van de vier in het Nieuwe Testament opgenomen evangeliën. Het heet 'Rode draden in de vier evangeliën'. Van Wim Weren, oud bijbelprof van Tilburg. Een eye-opener! Het andere bevat een overzicht van de voor ons vaak ongeloofwaardige, in de eerste christentijd doorvertelde en later opgeschreven verhalen die niet tot de officiële bijbel werden toegelaten, omdat ze de toets der kerkelijke kritiek niet konden doorstaan. Meestal denk ik bij dit laatste: terecht, maar misschien ben ik zo geïndoctrineerd dat mijn oordeel subjectief is en niet wetenschappelijk verantwoord. Al op het seminarie leerde ik "Quisque judicat prout affectus est'' (ieder oordeelt naar zijn vooringenomenheid) en nu ben ik zover dat ik denk: van vreemde verhalen valt toch heel wat te leren! Veel van wat er in de evangeliën staat, komt meer van de evangelist dan van Jezus. En ongeloofwaardige verhalen hebben hebben toch soms hun waarde als je de achtergrond van de verteller kent. 

    Wanneer?

    De laatste tijd -sinds mijn tachtigste?- ben ik nogal vaak aanwezig bij een uitvaart of afscheidsplechtigheid. Mijn oudste neef (83) is vorige week begraven en enkele dagen geleden een lieve oud-parochiane van 102. Het zal wel komen omdat ik zelf niet meer bij de jongeren hoor, dat ik nu wel eens de vraag naar boven voel komen: wanneer ben ikzelf aan de beurt? De oudsten gaan over het algemeen eerder, maar lang niet altijd als eersten. Stel je voor dat dat wel zo was: van de oudsten af aan. Het zou veel verdriet schelen.

    Hoevinudie?

    Tienermeisje: Hoe zou het zijn als ik geen moeder had gehad?
    Vader: Je hebt mij toch?!



  • 1 augustus 2018 - Deze nieuwsrubriek - Noord-Zuidlijn - West-Fries leesplankje - Sport - Hoevinudie?

     

    Deze nieuw(tjes)srubriek

    Vanmorgen begon de augustusmaand. Van 2018. Ik stel me alvast in op een nieuw seizoen. Omdat ik het gevoel heb in de julimaand voldoende geluierd en/of voor de tv gezeten te hebben vanwege voetballen en wielrennen om weer fris aan de gang te kunnen en willen gaan. Ook het schrijven van deze site-stukjes ga ik voortzetten met nieuwe energie. Dat komt mede door een column van Ben Tiggelaar op 9 juni in de NRC waarin enkele argumenten werden gegeven om het schrijven van levensaantekeningen te stimuleren. Het bijhouden van een soort 'levenslogboek' door ouderen schijnt heel gezondheidsbevorderlijk te zijn. De argumenten die hij gaf, waren:
    1. Van schrijven bij het studeren (alleen of samen) word je creatiever en systematischer en het bevordert je formuleringsvermogen en je geheugen. En je wordt gevoeliger voor je lezers en kritischer op het punt van de inhoud en de spelling.
    2. Je stemming wordt er blijer en jijzelf soms zelfs gelukkiger van, tenminste als het niet gaat om verplichte studiestukken. Minder stress, meer zelfvertrouwen, vooral als je schrijft over positieve ervaringen waar je dankbaar voor bent. Dan slaap je beter en ervaar je ook je relatiepatroon positiever.
    3. Het schrijven helpt je bij het verwerken van negatieve ervaringen, het is dus therapeutisch. Voor je geest en je lichaam (je bloeddruk zakt ervan).
    Zelfs als je geschrijf niet door anderen gelezen wordt!

    Noord-Zuid-metrolijn

    Ja hoor, ik heb hem uitgeprobeerd! Op een van deze warme dagen ging ik met de lijnbus van Hoorn naar Edam waar ik moest overstappen op die naar Volendam-Amsterdam-Noord-metrostation. Daardoor bereikte ik het beginstation van de pasgopende Noord-Zuid-metro. Want ik wilde de hele lijn meemaken en bij elk van de acht stations ook de omgeving verkennen. Hetgeen geschiedde: een bijzondere ervaring. Binnen de kortst mogelijke tijd heb ik ze allemaal 'afgewerkt' zowel van binnen als van buiten. Om te ervaren hoe je het gloednieuwe technische binnengebeuren in een ruim half uur kunt afwisselen met het historisch vertrouwde van de stad als je even boven komt. En dan die roltrappen! Geweldig. Ik hoefde nergens naar toe: het ging me alleen om het metrogebeuren. Maar zo ineens stond ik op de hoek Ceintuurbaan-Ferd. Bolstraat vlak tegenover de bioscoop Rialto waar  ik wel eens naar toe ga en waar je zo gezellig op het straatterras kunt zitten. Ik ben nu bezig erachter te komen welk metrostation je hebben moet voor een bepaald punt in de stad als je daar wezen wilt. Ik zag al dat haast overal waar je de metro uitkomt je richtingwijzers ziet naar bestemmingen in die buurt.

    West-Fries leesplankje

    In het Noordhollands Dagblad van 26 juli stond een afbeelding van het West-Fries leesplankje om kinderen via afbeeldingen het plaatselijke dialect te leren. Ik wist niet dat dat bestaan heeft. De woorden die erop voorkwamen waren o.a. fluus, pittig, keuvel, bouwer, kloet, keis. En weet u wat er ook tussen stond? WIEL in de betekenis van (volgens het woordenboek) 'door dijkdoorbraak ontstane dijkomleg meestal met een daardoor gevormd meertje of waterkolk'. Daar is mijn familienaam Weel van afgeleid, een toponiem dus, verwant aan Waal. In mijn geboorteregio werd het woord niet als Weel maar als Wiiiil uitgesproken, met een lange i dus.

    Sport- en TV-verslaving?

    Toen het WK-voetbal eindigde, kwam ik haast automatisch terecht in de Tour de France. Op de TV dan. Vooral na het positieve slot daarvan ging ik haast de spanning en het gemak van de tv-sport missen. Gelukkig bestaan er andere en waardevoller dingen om je aandacht aan te besteden. Maar ik ben toch blij dat het E.K.-zevensportgebeuren in Glasgow en Berlijn aanstaande vrijdag gaat beginnen. Verslaafd?

    Hoevinudie?

    Komende vrijdag mag ik in woonzorgcentrum Betsy Perk voorgaan bij de eucharistieviering. Het thema van de preek zal zijn: Liever Jezus dan Christus? Ik zal proberen het verschil tussen die twee namen uit te leggen en dat ik meer een Jezus-zoeker ben geworden dan een aanhanger van het historische christendom. Als men me maar niet gaat uitmaken voor een Jezuïet! Ofschoon....sinds deze paus....

     

     



  • 18 juli 2018 - Hamburg - Sporten - Nijhoff - 'Verloren' bijbel' - Hoevinudie?

    Hamburg

    Met genoegen kijk ik nogmaals terug op de korte vakantie die ik met mijn zus maakte naar Hamburg, waar we een vriendin -en haar familie- ontmoetten. Het was prachtig weer, nog niet zo warm als nu hier bij ons. We werden uitstekend begeleid en prima verzorgd. Door een rondrit met een sightseeïngsbus kregen we eerst een algemeen overzicht van de grote Hanzestad (ruim 1,8 miljoen inwoners!) en daarna bezochten we wat meer specifieke onderdelen van de binnenstad en het havengebeuren. Net als Rotterdam is Hamburg zijn oorlogsbombardement wonderwel te boven gekomen: de stad blaakt van geweldige moderne gebouwen. Met als hoogtepunt natuurlijk de Elbphilharmonie, het concertgebouw dat als een golvenbeheersend schip de haven aan de rivier domineert. Van binnen en van buiten een wonder van moderne architectuur. We gingen uiteraard met openbaar vervoer. Aan de grens waren er wat spoorwegproblemen bij Bad Bentheim, maar iets avontuurlijks hoort bij een geslaagde vakantie!

    Sporten!

    Terug in onze eigen vertrouwdheid genoten we behalve van deze zonnige zomerdagen van de drie grote sporthoogtepunten op tv (WK - Tennis - Tour) waarvan het laatste nog voortduurt. Ik herinner me dat ik -nu ruim zestig jaar geleden- op het seminarie al genoot van de Tour de France (met o.a. Theo Koomen!). Je zat in die dagen wel te blokken voor je overgangsexamen, maar intussen hield je Van Est en Wagtmans in de gaten. Ik was in die jonge jaren een verwoed fietser -aan een brommer, auto of e-bike was ik nog niet toe- en in de na de Tour volgende vakanties heb ik menige kilometer afgelegd. Zoals iedere doorgeschoten puber van toen.

    Nijhoff

    Met gretige belangstelling heb ik in de kranten de discussie gevolgd over de vermeende achterstelling van de (niet moeder-)vrouw in verband met het schrijven van het boekenweekgeschenk. Nijhoffs bekendste gedicht onderuitgehaald! In mijn studiejaren op de VU rond 1968 hoorde ik bij de werkcollegegroep van prof. Schenkeveld die een hele periode met Nijhoff bezig was, vooral met zijn Nieuwe Gedichten en Awater. Ze maakte ons met enthousiasme insiders in wat er aan de hand was met deze grote dichter. Ik genoot ervan en kan me er nog veel van herinneren. Dat hij een achterhaald idee had van 'de vrouw', kwam bij ons -en ook niet bij haar?- niet op. Maar het besluit het boekenweekgeschenk wat meer door vrouwen te laten schrijven, zou -zeker als het moet gaan over zo'n thema- ongetwijfeld haar en onze instemming hebben gehad!

    De 'verloren' bijbel

    Op een wondelijke manier viel me kortgeleden het boek in handen dat de Oxford-professor J. R. Porter in 2001 heeft samengesteld over 'De Verloren Bijbel'. Het geeft achtergrond en fragmenten van de teksten uit het vroege christendom die niet in de officiële bijbel werden opgenomen ofschoon ze er volgens sommigen wel voor in aanmerking kwamen omdat ze er inhoudelijk mee samenhingen. Volgens mij was die afwijzing terecht want het meeste ervan lijkt uit de duim gezogen van de vaak anonieme of onder schuilnamen opererende schrijvers die de buitenwetenschappelijke nieuwsgierigheid van bijbellezers wilden bevredigen. Of verdiepen? Soms zijn het diepzinnige en misschien ook enigszins informatieve teksten die verhelderend zijn bij wat er in 'onze' bijbel staat. De meeste handschriften ervan zijn van latere datum dan de Qumran-rollen en stammen uit de eerste tien eeuwen van het christelijke tijdperk. Voor mij is het boek een aanvulling van onze kennis bij het zoeken naar de totstandkoming van de bijbelteksten.

    Hoevinudie?

    Joop Zoetemelk: De Tour win je in bed.    
    Pietje: Maar dan wel pas als je eruitgekomen bent! 

     



  • 11 juli 2018 - Hamburg - WK en Tour - Westfrisiaweg - J. Poststraat - Hoevinudie?

    Hamburg

    Ik was er vroeg bij dit jaar! Terwijl de voetbalwereldkampioenschappen nog volop gaande waren en de Tour de France -deze keer gewoon in Frankrijk- begon, ging ik al met mijn zus voor een korte vakantie naar een vriendin in Hamburg. Wat een stad! Op school leerden we vroeger dat Bremen en Hamburg de grote Hanzehavensteden van Duitsland waren, maar Bremen is tegenwoordig duidelijk ondergeschikt geraakt aan het machtige Hamburg met zijn oplopend inwonersaantal van tegen de twee miljoen. Vooral het Elbphilharmoniegebouw maakte veel indruk op ons, niet zozeer om de muziek (we hebben geen concert bijgewoond) maar wel om de architectuur. Als een schip van blauwachtig glas liggend in het havenwater op een fundament van bakstenen. Na de hoogoplopende roltrap kon je nog om het hele gebouw heen lopen in de buitenlucht, zodat je aan alle kanten de haven kon ervaren. En nooit gedacht dat doorzichtig glas ook een stevig bouwmateriaal kan zijn. Mede door het superieure weer hebben we ten zeerste genoten!

    WK voetbal en Tour de France

    Thuisgekomen weer gauw voor de buis. Met veel andere Hollanders overgeschakeld naar het fan-schap van België. En na de halve halvefinale naar dat van Kroatië. En misschien daarna dan toch maar naar de EU-mijdende Engelsen. Wat betreft de Tour: de eerste étappes waren saai, dus wachten maar tot Dumoulin losbreekt. Zomer en sport lijken me wel steeds meer te interesseren. Dolce far niënte?

    Westfrisiaweg

    Vanaf 1969 was men bezig hier in Westfriesland een betere weg te creëren tussen Alkmaar en Enkhuizen. 420 miljoen is er aan besteed en binnenkort is hij klaar. Vier tunnels en negen rotondes zijn erin verwerkt. Er zijn 1700 nieuwe bomen bij aangeplant en er is 10 kilometer geluidsscherm aangebracht (hoofdzakelijk van een soort lichtbruine materie). Er deden zich tijdens de aanleg nogal wat problemen voor: de slappe ondergrond (vruchtbare Westfriese polderklei!) moest worden geëgaliseerd en eerst inklinken voor het asfalt eroverheen kon. Persoonlijk ben ook ik blij met de nieuwe situatie: ik moet nogal een naar De Streek, naar Wervershoof en naar Alkmaar-Bergen.

    Johannes Poststraat

    Intermaris, onze Hoornse woningbouwvereniging, is de laatste tijd druk bezig met de vervanging van verouderde zestiger jaren-woningen. Binnenkort zijn onze overburen aan de Johannes Poststraat aan de beurt. Wij, als buurtbetrokkenen, kregen een keurig geïllustreerd overzicht van wat er na de afbraak nieuw gebouwd gaat worden. De tegenwoordige architectuur van seriewoningen ziet er veel luxer uit en men zegt dat de inwendige voorzieningen ook veel keuriger en efficiënter zullen zijn. Begin volgend jaar start de nieuwbouw. Hopelijk krijgen onze panden, aan deze zijde van de Poststraat, geen last van schokken!

    Hoevinudie?

    Dit slotrubriekje van mijn site-nieuws bevat meestal -naar ik hoop- iets grappigs. Maar deze keer iets wat ik eerder verbazend vind. Men is onder leiding van de heer Joop van Diepen uit Oosterblokker bezig met een aangevulde heruitgave van Jan Pannekeets Westfriese Woordenboek van 1984. Elke Westfries mag/kan een bijdrage eraan leveren door een nog niet opgenomen dialectwoord in te sturen. Wat mij verbaasde was dat dr. Nicoline van der Sijs, dé grote deskundige op dit gebied, heeft geconstateerd dat er na 1950 een heel aantal Westfriese woorden is opgenomen in het erkende Algemene Nederlands omdat die ook buiten het Westfriese gebied in gebruik zijn geraakt. Enkele voorbeelden: klessebessen, knoert, rikketik, onwijs (in de betekenis: heel erg). Zo zie je maar weer: Westfriezen dragen bij aan de algemene Nederlandse cultuur!

     



  • 19 juni 2018 - 't Kruis - WK - Brinkman - Den Haag - Hoevinudie?

    't Kruis

    Afgelopen zondag ben ik voor het laatst voorgegaan in de H. Familiekerk van Heerhugowaard 't Kruis. Ik blijf wel beschikbaar voor 'noodgevallen', maar wil, nu ik tachtig ben geworden, wat meer rust en ruimte in mijn agenda en gelukkig zijn er in 't Kruis nog voldoende geschikte voorgang(st)ers om elke zondag -en meermaals ook door de week- een viering te leiden. God-zij-dank voel ik me nog wel gezond genoeg om zo nu en dan in Hoogkarspel en/of Venhuizen voor te gaan. In Heerhugowaard ben ik me in de afgelopen jaren steeds meer thuis gaan voelen: er is daar een hartelijke en bemoedigende parochiesfeer. Dat kon ik bij het afscheid nog weer eens extra merken: de aandacht en de zorg voor een voorganger uitte zich o. a.  in hartelijke dankwoorden, een gezellige nazit en originele presentjes. En een aandachtig gehoor voor mijn laatste preek!

    Voetbal-WK

    Met genoegen volg ik -voor zover- het wereldkampioenschap voetbal in Sotsji. Vooral ook om mee te kunnen doen aan de koffiegesprekken daarover hier in huis. Sommigen begint de aandacht ervoor de keel uit te hangen en die zouden willen dat alleen de 'betere' ploegen mee zouden mogen doen, zodat het toernooi korter zou kunnen duren. Maar daar ga ik niet in mee! Ik zie het WK ook als een kans voor een positieve mondiale ontmoeting: hoe meer landen elkaar via de sport leren kennen, hoe beter. Het liefst zou ik zelf een keer bij zo'n wedstrijd aanwezig willen zijn, maar dat zal er wel niet meer van komen. Ter geruststelling: ik zal natuurlijk ook met grote aandacht de komende ontmoeting volgen van de paus met de Wereldraad van Kerken in Genève! Ook een mondiale ontmoeting.

    Martien Brinkman: Dicht bij het onuitsprekelijke

    Met grote aandacht lees ik op het ogenblik het pas uitgekomen boek van VU-theoloog Martien E. Brinkman: Dicht bij het onuitsprekelijke: veertien dichters over het onzegbare. Van mij had het eerste woord van de titel ook 'Dichters' mogen luiden, maar dan mis je natuurlijk de dubbele betekenis van '(ge)dicht'. De schrijver beschrijft hoe onze moderne dichters het mystieke, het religieuze, het onuitsprekelijke ieder op een eigen manier benaderen en hij doet dat aan de hand van hun steeds letterlijk geciteerde teksten. Ik noem de namen: Vasalis, Hoornik, Vroman, Van der Graft, Michaelis, Lucebert, Andreus, Faverey, Jellema, Kopland, Knibbe, Gerlach, Otten en Zwagerman. Stuk voor stuk was ik verbaasd en verrast: wat een verdieping van het religieus 'bewustzijn'! En wat een talent om dat -voor zover- onder woorden te kunnen brengen. Vooral Eva Gerlach sprong er voor mij uit. Terecht P. C. Hooft-prijswinnares!

    Den Haag: Gemeentemuseum

    Om me een beetje thuis te gaan voelen tussen 'ouderen' ga ik morgen mee met een 70+-reis van de Hoornse KBO. Naar Den Haag: Gemeentemuseum. Er gaan ook de nodige rollators en zelfs rolstoelen mee in de bus. Gelukkig heb ik tot nu toe voor mezelf nog nooit een rolstoel nodig gehad, dus ga ik ook uit dankbaarheid en uit solidariteit. Ik ben -voor zover ik me herinner- nooit in dat museum geweest en ik hoor van mensen in mijn omgeving dat dat een misser is: er schijnt daar een heel aparte collectie te zijn. Ik hoop dat er wel een goede uitleg is bij wat we gaan zien: zonder goede gids -desnoods een boekje of audio-apparaat, maar liefst een levend(ig)e uitlegster- kom ik meestal niet ver op visueel kunstgebied.

    Hoevinudie?

    Deze keer even een puzzeltje voor de gymnasiasten onder mijn lezers. Van de week stond er boven een rouwadvertentie in de krant: Ut qui seminat simul gaudeat et qui metit. Via Google speurde in de herkomst op: Beda Venerabilis (Engelse kerkhistoricus uit rond 700 na Chr,). Mijn vertaling luidt: Opdat wie zaait zich samen zou verheugen met wie oogst. Een mooie gedachte: als het werkseizoen (=het leven) voorbij is, mag de zaaier zich samen verheugen met de oogster (zaaier-oogster of Zaaier-Oogster): dus bij de voltooiing. Maar 'simul' kan ook betekenen: 'tegelijk, gelijkelijk, evenzeer'. Dan slaat het meer op het ('agrarische') werkproces in ons leven, waarbij de zaaier zich verheugt over de inzet en de oogster over het resultaat als ze het overzicht deelachtig worden. Zoiets. Aan u de keus!

     



  • 7 juni 2018 - Reunie - Hoorn - Kalendertje - Lendering - Hoevinudie?

    Reünie

    Vorige week beleefde ik een van de mooiste dagen van mijn leven! Met mijn vroegere gymnasiumklasgenoten kwam ik bij prachtig weer samen in Onderdijk, mijn plaats van herkomst. De meeste zijn nu rond de tachtig en waren vroeger wel eens in mijn geboortehuis als vriend op bezoek geweest. Dat huis is intussen bezweken na een brand en de halfhoge dijk, waardoor we vroeger geen zicht hadden op de overburen, is al weer heel wat jaren geleden volledig afgegraven, maar de hoge omringdijk, de kerk en De Vliet waren nog duidelijke herkenningspunten. Gelukkig konden we gastvrij terecht bij mijn zus en zwager en bij De Vlietlanden -per boot, pardon 'schuit'- en beleefden we een prachtdag. Onderdijk is synoniem voor Paradijs: plek van het geluk!! 

    Hoorn

    Het bovenstaande natuurlijk niet ten detrimente van Hoorn! Althans van Hoorn-Noord! Met het prachtige weer van deze eerste junidagen is het ook daar paradijselijk. Gelukkig is onze wijk de meest 'agrarische' van heel de stad, even afgezien van Zwaag en Blokker. Overal zijn hier in deze periode van het jaar 'groen en bloemen' te ervaren. Sinds ik de voormalige pastorie van de vroegere Engelbewaarderskerk bewoon en over tuinlievende buren 'beschik', geniet ik volop van gras, struiken, bloemen en bomen. We verwachten zelfs een toekomstige boomgaard om ons heen: appels, peren, pruimen, druiven en aardbeien groeien als kool en beleven hier hun vroegste jeugd. En bij dit mooie weer bezetten we soms ook een van de drie terrasplekken die we hier hebben, om te zonnen en/of te drinken, uitgenodigd door de zon. We weten dat het leven ook een andere kant heeft, maar nu even niet!

    Kalendertje

    Via de dagkalender die ik elke ochtend vol verwachting bescheur (de Sint Gerardus-kalender!) krijg ik dagelijks een positieve of negatieve injectie. Soms ervaar ik wat ik lees als oninteressant, onbenullig of gespeend van echte humor, soms als verrassend, informatief of zelfs een beetje verdiepend. Maar wat er gelezen wordt, wordt vaak door de lezer en niet door de schrijver bepaald, zegt een oude wijze. Hoe dan ook: deze week stonden er warempel twee mij positief treffende informaties op het blokje:
    1. Het eerste kunstgebit met in rubber gezette namaaktanden werd rond 1820 in Engeland geleverd door een zekere Charles Graham die er in 1822 octrooi op kreeg. Er waren jaren (zelfs eeuwen) van uitproberen aan voorafgegaan, meestal met gebruik van bijgeslepen dierentanden. Het gebit van president George Washington (1732-1799) bestond o. a. uit door zijn slaven tegen vergoeding geleverde uitgeslagen tanden en is bewaard gebleven.
    2. Het systeem van de koffiefilter werd bedacht door de Duitse Melitta Bentz, huisvrouw in Dresden. Nog steeds heten ook de moderne koffiefilters naar haar. Ze gebruikte voor haar eerste exemplaren een paar velletjes schoolboekvloeipapier van haar zoon waar ze gaatjes in prikte die geen koffiemaalsel doorlieten. Ze kreeg er patent op in 1908. Haar filters worden -ook door mij- nog steeds gebruikt: Melitta('s)filters.

    Lendering

    Komende zaterdag is voor mij een studiedag. Dan spreekt in Dijk en Duin de bekende en originele geleerde Jona Lendering over de overgang van de Romeinse keizer Constantijn de Grote (285-337 na Chr.) naar het christendom. Daar is heel wat over te doen geweest in de geschiedeniswetenschap en Lendering komt ongetwijfeld met een nieuwe benadering. Werd het Romeinse christelijk of werd het christelijke Romeins? Het is in deze tijd van kerkelijke en buitenkerkelijke heroriëntatie cultureel en theologisch van groot belang nog eens te beseffen dat het oorspronkelijke christelijke geloof mede door Constantijn in de macht van de Romeinse tradities is verzeild geraakt en dat die nu misschien eindelijk hun tijd gehad hebben. Brave new world?

    Hoevinudie?

    Zelfbedacht: Er is meer wat je mag dan wat je moet

     



  • 18 mei 2018 - Portret - Utrecht - Mezen - Huygens

    Portret

    Met volle aandacht heb ik de publiciteit gevolgd over het kortgeleden als echte Rembrandt erkende 'Portret van een jonge man'. Vorige keer schreef ik u over zijn dubbelportretten van Maarten Soolmans en Oopjen Coppit, nu kreeg onze grootste schilder (of: Van Gogh?) weer alle aandacht vanwege dit -waarschijnlijk uitgesneden- portret van een uitdagende jongeman die opvalt door zijn rode haar, prachtige kraag en lelijke, vast niet door Rembrandt geschilderde linkerhand. Twee dingen bleven me bij het doorlezen van de 'recensies' boeien: hoe van de kraag eerst het wit werd geschilderd en daarna pas het ragfijne zwart werd aangebracht en daarnaast de trefzekerheid waarmee de schilder het brutale en uitdagende karakter van zo'n halfvolwassene kon treffen. Ik ben nieuwsgiering waar het schilderij terecht zal komen. En wat het opbrengt op de veiling, natuurlijk!

    Utrecht

    Vorige week was ik met een kleine groep een dagje in Utrecht. Prachtig weer, prachtige stad. Eerst kregen we een keurige rondleiding door de Domkerk. Net als in de Nieuwe Kerk van Amsterdam ergerde ik me weer wezenlijk aan de brutaliteit waarmee anti-katholieken op de meest voorname en om eerbied vragende plaats het kerkgebouw hebben onteerd met vuilwitte grafmonumenten van zgn. oorlogshelden -wanneer zal Monumentenzorg daar eens tegen optreden?-, maar de vriendelijke ontvangst door de kerkewachten en de aangename sfeer in het domrestaurant maakten veel goed. Ons hoofddoel was de miniaturententoonstelling in het Catharijneconvent. Op zich al een magnifiek gebouw, maar de voorgetoverde getijdenboeken met hun kleurrijke verluchtingen deden ons versteld staan. Bij mijn studie Nederlands op de VU heb ik indertijd paleografie meegekregen van Prof. Roelink: dat kwam me goed van pas: ik kon heel wat teksten lezen, ook omdat liturgisch Latijn me vertrouwd is. Maar de symboliek van miniaturen ontcijferen, dat is andere koek!

    Mezen

    Ja hoor, het was zover: via de verspieder op mijn computer kon ik het uitvliegen van de jonge mezen uit mijn terrasvogelhuisje volgen. Van het begin af aan heb ik het leggen en uitbroeden van de acht eitjes gevolgd. Uiteindelijk waren er vijf jongen sterk genoeg om elkaar het nest uit te duwen door het gaatje dat precies groot genoeg was om ze door te laten. Zo weinig ruimte als ze uiteindelijk in het kastje nog ter beschikking hadden, zo onvoorstelbaar ruim moet de wereld in en boven de bomen hun hebben geleken. Gezelle moet zich -volgens zijn gedicht- krom gelachen hebben toen hij jonge mezen zag hippen en trippen tak-op, tak-af, ik voelde een zeker meelijden: je zult maar na het veilige nestje de wijde wereld in geduwd worden!

    Pinksteren

    Vanwege de komende Pinksterdagen mag ik morgen voorgaan in Avondlicht en zondag in Onderdijk. Deze keer gaat het in de kerk van mijn geboortedorp niet alleen om het feest van de Heilige Geest maar ook om de viering van een vijftigjarig huwelijk: mijn neef en mijn vroegere buurmeisje vieren hun gouden trouwfeest. Op 3 april jl. heb ik u van Huygens' Heilighe Daghen (1645) Goede Vrijdagh en Paeschen voorgelegd, hieronder volgen nu Hemelvaert en Pinxteren. De rubriek 'Hoevinudie?' laat ik deze keer vervallen: Niet zo gepast bij de pinkstergedachte.

    H e m e l v a e r t .

    O Voertuig Israëls met uwe Ruiter-knechten,
    Waar brengt gij onze Vorst, o gij, der zwakken troost?
    Zijt gij zó toeverlaat van uw gekozen kroost?
    Blijft gij ons zó tot hulp? Verlaat gij ons bij ’t vechten,
    Voorvechter van uw volk? Werpt gij ons als gerechten
    De dwingelanden toe, gebraden en geroost(erd),
    De spieren losgehaakt, de aderen gehoosd,
    De zenuwen geknoopt op roosters en op drechten?
    O, Duif, kijk naar omlaag; vlieg op onz’ harten toe,
    En ruk ze als uw buit uit deze sterfelijkheden;
    En gun de wereld niets, en laat haar hier beneden
    Slechts waar de laatste worm zijn lust nog in voldoe(t).
    O die van nu af aan in ’t eindeloze vrij zijt,
    Wees hier, en voer ons zó van nu af aan waar gij zijt.

     

    P i n x t e r e n .

    Zeer overdadig is des Heren milde hand.
    Zijn tolken hadden Hem ’t goed spreken zien beloven
    Voor ’s Werelds machtigen, toch stort Hij nu van boven
    Hun elk zijn vurige tong en taal voor ieder land.
    Waartoe die overvloed van gaven van Zijn kant?
    Hij had de Hemel reeds zijn almacht leren loven,
    De dag en stille nacht verkondigen ’t de doven,
    En al zijn maaksel spreekt. Maar zonder perk of rand
    Zijn ook zijn wonderen naast al zijn gunstigheden.
    Heer, deelt gij Tongen uit? Zie nog eens naar beneden,
    En deel er mij een toe die U in mij bevall’,
    Die niet zal stamelen waar bozen zullen beven,
    Die uitziet naar de doem van dood en eeuwig leven,
    En niet bekommerd zij wat hij daar zeggen zal.

     



  • 4 mei 2018 - Marten en 0opjen - Energie - Eerbied - Stille Tocht 2018 - Hoevinudie?

    Rijksmuseum: Marten en Oopjen

    Gistermiddag was ik dan eindelijk -lichamelijk- bij Marten Soolmans en Oopjen Coppit in het Rijks. Het was een stralende dag en op het Museumplein was al van alles te zien. Wat is het druk in Amsterdam! Misschien zal dat vandaag en morgen -4&5 mei- nog wel meer het geval zijn, maar ik vond het gisteren al totaal overcrowded. Wat ben ik dan blij dat Hoorn-Noord net genoeg stad is om nog net genoeg dorp te zijn! Met ruim groen en volop lentebloesem! In het museum zelf was het ook druk, maar niet overvol: ik kon elk schilderij -behalve de Nachtwacht- ook van dichtbij bekijken. Vooral bij het echtpaar Soolmans-Coppit heb ik dat gedaan: de rozet op de schoen van Marten, het schuchtere schoentje van de zwangere Oopjen. En de verdwijnende rechterhand van de showende nouveau-riche! Je zal maar tussen hen in liggen zoals die Rothschild!

    Energie uit biomassa

    Elke veertien dagen ga ik graag naar Schagen. Vooral bij mooi weer kun je daar genieten van het uitgebreide winkelcentrum, de vele restaurants met terrassen, de gezellige drukte en de levendige samenscholing van frisse jongeren en krasse ouderen. Ik kom er voor de bijeenkomst van de past-rotarians, bij wie het goed toeven is en voor wie er meestal een boeiende lezing wordt gehouden. Deze keer ging het over "energietransitie": de overschakeling van fossiele brandstof (kolen, olie en vooral aardgas) naar nieuwe voorzieningen, ontrokken aan een minder CO2 afstotende biomassa. Voorzover ik het kon volgen -natuurkunde was nooit mijn sterkste vak- hoeven we niet bang te zijn dat we ooit zonder energievoorziening komen te zitten: duurzame zonne-energie genoeg!

    Eerbied

    Vaak vraag ik me af hoe ik mijn 'geestelijke instelling' zou moeten noemen. 'Gelovig' vind ik zo eenzijdig: er zit zoveel ongeloof en bijgeloof bij. 'Relígieus' vond ik eerst wel geschikt, maar sinds de grote theoloog Karl Barth, van wie ik overigens geen volgeling ben, me te denken gaf met zijn uitspraak': 'Religion ist Unglaube' (alle vormgeving schiet tekort en moet verdacht worden), neem ik er afstand van. Hoe noem je 'de diepere ervaring van mens-zijn in het geheel waarin je terecht bent gekomen' dan? Ik denk de laatste tijd dat we een end zouden kunnen komen met het woord 'eerbied'. Dat woord heeft voor mij sinds mijn vroegste jeugd een diepe betekenis. Mijn vader leerde me eerbied voor de natuur en de pastoor eerbied voor de liturgie. Daarmee kom ik innerlijk nog steeds een heel eind, ook in de pastoraal.

    Stille Tocht 2018

    Zolang ik me herinner heb ik elk jaar meegelopen met de jaarlijkse dodenherdenking op 4 mei. Vanavond is het weer zover. Het is een van de weinige publieke vormen van gezamenlijke verstilling en meditatie. En heel symbolisch: we zijn samen weer even onderweg met degenen aan wie het leven ten onrecht ontnomen werd door het oorlogsgeweld. Ik zal me eerbiedig gedragen.

    Hoevinudie?

    Wie het was die het zei en tot wie het werd gezegd, weet ik niet. Maar ik vond het een prachtige uitspraak: "Ik zal er altijd voor je zijn, zelfs als ik er niet ben!".



  • 19 april 2018 - Tachtig - Deventer - Hoogkarspel - Oud-Hoorn - Hoevinudie?

    Tachtig

    Afgelopen donderdag was het zover: ik werd tachtig. 's Morgens had ik mijn handen vol aan het verwerken van de schriftelijke, telefonische en computergestuurde gelukwensen, 's middags trokken we ons 'in besloten kring' terug in La Mère Anne in Oudendijk -ter herinnering aan moeder Annie en vader Tinus in Onderdijk- voor een feestelijk diner met toebehoren. Daarbij ging het dus niet alleen om smakelijk eten en drinken maar vooral om de ontmoeting en de herinneringen met de nodige nostalgie: liedjes, woordjes, symbolische attenties -zoals mijn moeders vulpen, met zorg bewaard door mijn broer Hannes-, een levensfilm waarin ik op mijn vader leek en -niet te vergeten- de nieuwgekochte feestjaponnen van mijn (schoon)zussen. Zelfs mijn minpunten -al of niet fictief- durfde men aan de orde te stellen. We waren het er allen overeens: ik heb heel veel mazzel gahad in mijn leven. Moge het zo blijven!

    Deventer

    Eergisteren was het jaarlijkse uitje van een van mijn gespreksgroepen. Naar Deventer met de trein vanwege Geert Gro(o)te. Het was een stralende dag: volop lente. Veel gezien, gehoord, geroken, geproefd en gevoeld: alle zintuigen volop bevredigd. Het kleine, maar fijne Geert Grote-museum over de Deventer-bakermat van de zusters en broeders van het Geme(e)n(schappelijk)e Leven met de sfeervolle middeleeuwse onderruimte raad ik u allen aan. Want ook de daar vertoonde film en de gesproken inleiding geven je een geestelijke 'kick'. Van Dale omschrijft dit laatste woord als 'aangename emotie ten gevolge van een bepaalde ervaring'. Klopt! Zeker als je 'bepaalde' invult met 'geestelijke'.

    Hoogkarspel

    Jongstleden zondag mocht ik samen met de plaatselijke pastor(e)s voorgaan bij de eerste communie-viering in Hoogkarspel. Volle kerk rondom prachtioge kinderen. Al kalft er veel kerkelijks af, bij zo'n gelegenheid voel je dat er onder alle gevarieerde drukte van het tegenwootdige dorpsleven in  zo'n Westfriese woonplaats iets schuilt van een onderling meeleven met elkaar in lief en leed. En bij zo'n gelegenheid komt dat naar boven. In dit geval feestelijk, in een ander geval droevig, zoals onlangs bij de uitvaart van pastor Co Kuin.

    Oud-Hoorn

    Gisteravond was ik in de Hoornse Oosterkerk bij de jaarvergadering van Oud-Hoorn. Na een terugblik op het honderdjarig jubileum en de behandeling van de agendapunten kregen we een boeiend verslag met veel beelden van de schilderijenroof onlangs uit het Westfries Museum en de terugvinding en restauratie van vorig jaar. De schilderijen waren ernstig beschadigd maar zijn nu prachtig gerestaureerd.

    Hoevinudie?

    Op straat gehoord: Vreemd is leuk, vreemdeling ook.

     

     



  • 3 april 2018 - Huygens - Mattheus - Co Kuin - Jaap Sijm - Hoevinudie?

    Huygens: Goede Vrijdagh en Paeschen

    Op 6 januari jl. gaf ik u in deze rubriek de twee gedichten mee uit 'Heilighe Daghen' van Huygens (1645) die bij het begin van het jaar pasten. Hier volgen de twee volgende sonnetten uit die bundel die passen bij de dagen die we nu doormaken: Goede Vrijdag en Pasen. Een beetje aangepast aan onze spelling en ons woordgebruik.

    Goede Vrijdagh.
    Wat deert de Middagh-sonn? Waarom wil zij niet blinken?
    Is 't avond overdag? En nu al volop Maan
    Met Sterren daaromheen, die haastig ondergaan?
    Gaat gij reeds, half op weg, van't koele Zeenat drinken?

    Neen, neen, ik zie 't u aan: ghij voelt den moed ontzinken
    Bij 't schandelijk Schavot waar Sions dochters staan
    Bezwijmend voor de vrees van 't heiligh 'Tis voldaen'
    En op den drogen Berg in tranen zich verdrinken.

    O God die mij voldoet, vergunt ghij mij een woord?
    'Voldaen' voldoet mij niet, tenzij ghij mij vermoordt
    En losscheurt van mijzelf, verbrijzelt de gewrichten
    Van mijn' verstokte ziel, zodat ze 'r wederplichten
    Gedwee en volgzaam doet en ick mijn hav' en huis
    En lijf en lust en tijd doe hangen aan dit Cruijs.

    Paeschen
    De Engel is voorbij: de gruwelijke nacht
    Der eerstgeborenen is zonder bloed verstreken:
    Onz' deuren zijn ontzien: ze waren al bestreken
    Met heilig Paeschen-bloed, dat d' losgebroken macht

    Die Pharao's geslacht en hem ten onder bracht,
    schrikwekkend meestal zelf, verschrikt heeft met dit teken.
    Wij zijn aan Rode Zee en slavernij ontweken,
    Egypte dook terzij. Is alles nu volbracht?

    Is 't Schip de haven in? Nee, midden in de baren,
    De baren van ons bloed, veel hoger dan die Zee.
    De Engel komt opnieuw en draagt het vlamzwaard mee:
    Weer dreigt er ondergang. Heer, dwing hem weg te varen.
    Markeer de deur, ons hart, O Leeuw van Juda's Stam,
    En leer ons eerst bijtijds te schrikken voor een Lam.

    Mattheüs-passie

    Ik was er niet bij, in Leipzig niet noch in Laren of in het Concertgebouw. Maar gelukkig kon ik op de televisie de hele Mattheüspassie volgen, eerst die van Laren, daarna die van Brava. Wat een machtig werk! Men zegt soms dat Bach alleen aandacht heeft gehad voor het lijden en niet voor de opstanding en dat daarom Händels Halleluia de noodzakelijke aanvulling geeft. Mij viel het op dat er zelfs in Bachs Passion zoveel "vrolijkheid"  (Fröhlichkeit) verwerkt zit, dat je je er ook ná Pasen nog door 'opgeknapt' kunt voelen. Zijn theologie moge verouderd zijn -dat vind ik ook-, zijn muziek is niet alleen droevig, zodat je er ook door bemoedigd kunt worden.

    Co Kuin

    In de Goede Week woonde ik in Hoogkarspel de uitvaart bij van een oud-studiegenoot van me: pastor Co Kuin. Jonger dan ik, moest hij er eerder aan geloven. Hij was een dapper en ondernemend man die 'ruimte had voor velen'. Ik kwam onder de indruk van 'zijn' mensen die hem uitgeleide deden. Zowel zijn familie als zijn oud-leerlingen, vrienden en parochianen brachten hem een prachtig verzorgde en tevens welgemeende afscheidsviering. Wat kan een kerkgebouw dan toch een geestelijk rijke en waardevolle inhoud bevatten! Je kon weer eens ervaren dat een (dorps)gemeenschap gelukkig nog vaak een samenbindend levensgevoel in zich draagt. Dat kwam bij Co's afscheid tot een hoogtepunt.

    Jaap Sijm

    Een soortgelijke ervaring mocht ik gisteren ervaren in mijn geboorteplaats Onderdijk. Daar werd in de kerk en in het kerkcafé 'De Welkomst' het zestigjarig priesterfeest gevierd van pater Jaap Sijm, montfortaan en oud-missionaris van Malavi. Bijna negentig en wel wat verzwakt maar nog steeds geliefd en gewaardeerd door zijn dorpsgenoten, familie en oud-parochianen (zoals ik). Ook daar speelt een soort dorpstrots: dat er uit ons verleden toch maar een aantal voorgangers voor anderen is voortgekomen. Onderdijk heeft negen priesters voortgebracht: vóór de oorlog: Hoek, Van Ammers, Wenners, Laan, Arie Grent en Freek Grent, na de oorlog: Appelman, Sijm en Weel. Ieder terechtgekomen in een heel verschillende eigen setting: deken in Frankrijk, missionaris in Indonesië, professor aan het groot-seminarie Warmond, aalmoezenier in het leger, krijgsgevangene in een Jappenkamp, godsdiensleraar in Den Haag,  pastoor in Warmenhuizen, missionaris in Malavi en docent-pastor op Hageveld, Haarlem en Hoorn. Totaal negen. En dan heb ik het nog niet eens over de eerwaarde zusters die soms een voortreffelijke invulling hebben gegeven aan hun 'geestelijke staat'.

    Hoevinudie?

    Deze keer twee, om over na te denken:
    Theoloog: 'Leven na de dood interesseert me niet, verrijzenis wel.'
    Musicus: 'Muziek moet je horen'.


     

     



  • 20 maart 2018 - Uitvaart - Koud - Verkiezingen - Milieu - Hoevinudie?

    UItvaart

    Ouderen -zoals ik- krijgen nogal eens te horen: blijf je agenda niet té leeg houden als je gepensioneerd bent, blijf betrokken bij wat er wordt georganiseerd, anders kwijn je weg achter de geraniums. Mij is dit laatste gelukkig sinds mijn vijfenzestigste niet overkomen. Maar nu ik tegen de tachtig loop, ben ik nogal blij als ik 's morgens in mijn agenda een 'schone' dag constateer. Je maakt op mijn leeftijd ook steeds meer onderscheid tussen 'aantrekkelijke verpozing' en 'dingen waar je tegenop ziet'. Aan voorgaan in uitvaarten bijvoorbeeld probeer ik meestal te ontkomen, behalve natuurlijk als het om een overledene gaat met wie ik een persoonlijke band voelde.
    Zo heb ik afgelopen zaterdag de afscheidsdienst geleid van de moeder van een echt Hoorns gezin met wie ik vaak contact had en van wie ik ook de meeste kinderen kende. Ze was lange tijd bij de parochie Hoorn betrokken en ging indertijd ook meermalen mee met de bijbelse reizen die ik (samen met mevrouw Wester!) organiseerde. Er was een grote opkomst bij haar uitgeleide, zowel in de Hoornse Koepelkerk als op het kerkhof aan de Drieboomlaan. Dan voel je dat 'de kerk' soms toch een kostbare vorm van geestelijk contact kan zijn, met elkaar en met 'het hogere'.

    Koud

    Zowel in als buiten het kerkgebouw was het die dag 'van binnen' dan wel warm, maar 'van buiten' steenkoud. En dat terwijl we aan de tweede helft van maart begonnen waren en er al enkele lentedagen achter ons lagen. Maart roert zijn staart, leerden we vroeger. In onze jeugd hoorde kou er gewoon bij en gingen we met gemak door weer in wind, eventueel met bivakmuts en wanten. Ook dat is nu -bij mij althans- anders: gauw de auto in en uit. Terwijl een stevige winterwandeling door iedere dokter wordt aanbevolen. Nou ja, ik neem wel een extra sinaasappel!

    Verkiezingen Gemeenteraad

    Morgen ga ik (te voet!) naar het stembureau aan de Koepoortsweg voor de gemeenteraadsverkiezingen. Op de kandidatenlijst staan nogal wat bekenden van me. Zo zelfs dat ik graag meerdere stemmen zou willen uitbrengen. Trouwens: twee stemmen heb ik wel: een voor de raad en een voor het referendum. Op beide fronten ben ik deze keer een 'zwevende kiezer': op het eerste: welke partij (in elk geval op een vrouw), op het tweede: zal ik eigenlijk wel stemmen? Nog één nachtje slapen!

    Milieu

    Vorige week was ik bij een boeiende avond van de gespreksgroep waar ik aan meedoe. Over het milieu. Ik heb me erover verbaasd hoeveel practische en haalbare tips er op tafel kwamen. Terwijl ik aan het begin van de avond dacht: 'Wat kan ik daar nou aan doen?', voelde ik me bij thuiskomst een beetje een bekeerling. 'Milieubewust' speelt zich niet alleen af in de tuin, maar ook in de vakantie, in de keuken, in de badkamer, bij het winkelen, in de supermarkt, en zelfs: op het kerkhof!

    Hoevinudie?

    Lang niet alle grapjes van mijn Gerardusdagkalender vind ik leuk en soms snap ik er de humor niet van. Maar deze geef ik u door:
    Psychologen
    Twee psychologen komen elkaar tegen. De een vraagt aan de ander: Zeg, weet jij hoe laat het is? Zegt de ander: Nee, geen idee, ik heb geen horloge om. Zegt de ander: Jammer, maar het was toch goed dat we daar eens met elkaar een fijn gesprek over hebben gehad!


     

     

     

     



  • 10 maart 2018 - Roomse beelden

     

        Roomse beelden


    Deze keer een wat aparte vulling van deze nieuw(tjes)rubriek. Ik kreeg een mail van de groep die bezig is de oude roomse kerk van Westerblokker in oude staat terug te brengen en daar zelfs een boek over uit te geven. Het gebouw dateert van 1855 en heeft als patroonheilige de aartsengel Michaël. Toen in 1972 de meer moderne kerk aan de Plantage werd betrokken, verviel het 19de eeuwse gebouw(tje) aan de Westerblokker tot tapijthal. Het erachter liggende kerkhof bleef wel in gebruik. De groep vroeg me om enkele details inzake de heiligen(beelden) die bij het oude kerkgebouw een rol speelden. Misschien vindt u mijn reactie daarop ook wel interessant.
    Als er in de negentiende of twintigste eeuw een nieuwe roomse kerk werd ingericht -vanaf ongeveer 1850 was dat weer volop geoorloofd-, ontkwam men er niet aan zo’n parochiekerk te voorzien van de nodige heiligenbeelden. Allereerst een van de patroonheilige van de parochie, in dit geval een aartsengel en nog wel de eerste van de trits die elk katholiek kind uit het hoofd moest leren: Michaël, Gabriël en Rafaël. Michaël was de schutspatroon van ieder die de listen van de duivel wilde weerstaan. Hij komt in de bijbel meermalen voor, vooral in het Oude Testament maar ook in het Nieuwe: in het laatste boek daarvan: Apocalyps (=Openbaring), hoofdstuk 12. Hij is vanwege zijn beschermend en antiduivels optreden de patroon van politieagenten en soldaten, van apothekers en brandweer en hij bestrijdt onweer en bliksem. Zijn feestdag is jaarlijks de 29ste september. Waarom hij ooit door Blokker gekozen werd, is niet helemaal duidelijk: soms was (bv. in Onderdijk) de voornaam van de (bouw)pastoor de aanleiding. Andere aanleidingen waren: een recente heiligverklaring (Gerardus in Onderdijk, dat kwam dus goed uit), Maria van Lourdes en Bernadette in Zuidermeer, Theresia van Lisieux (kapel van Venhuizen), regionale geloofsverkondigers: Werenfridus, Cyriacus (Hanze-noodhelper), Bonifatius, Willibrordus, Martinus (van Tours, superbisschop), devotieheiligen: Antonius van Padua, Franciscus, Cunera, of bijbelse figuren: Maria, Jozef, St. Jan de Doper, de apostelen, Lucas, Mozes en Aäron, Hieronymus de bijbelvertaler enz. Soms ontleende men de parochiepatronage aan een ‘moederkerk’: dat heette ‘filiatie’ (dochterschap) bv. O. L. Vr. Geboorte in Burgerbrug ‘baarde’ O. L. Vr. Visitatie in ’t Zand en die ‘baarde’ O. L. Vr. Presentatie in Anna Paulowna.
    Maar er verschenen in de kerken niet alleen patroonheiligen, ook andere  hoogvereerden kregen hun beeld: Heerhugowaard Noord het H. Hart als patroonheilige, veel andere kerken dezelfde voorstelling als devotiebeeld. Dat er soms een gordijntje voor een afbeelding of schilderij werd dichtgetrokken, had meerdere betekenissen: weren van zonlicht, voorkomen van verkleuring, soberheid of droefenis, vooral in de vasten, de Goede Week en de adventstijd en: onttrekking aan de aandacht als het thema niet paste bij de sfeer van een feest- of gedenkdag.
    Toen in Blokker de kleine, verouderde kerk werd vervangen door de meer moderne Plantage-kerk, werd het beeld van de patroonheilige overgebracht naar het nieuwe gebouw. Het stelt Michaël voor als de aartsengel van de strijd tegen ongerechtigheden en als toediener van de strenge bestraffing die de duivel het onderspit doet delven. Op zijn schild zie je het loerend oog van God in een driehoek afgebeeld, een voorstelling uit een verouderde theologie die God zag als de alziende controlerende opzichter die iedereen in de gaten hield. De driehoek eromheen was een symbool van de Drievuldigheid: Vader, Zoon en H. Geest. Michaël dreigt met een soort dolk (waar overigens wat bloemetjes omheen zijn gedaan!), terwijl hij zijn voeten gebruikt om te trappen op het geslachtsdeel en een tepel van de ‘mooie’ en er betrekkelijk jeugdig uitziende duivel. Deze lijkt hier dus niet uitgebeeld als totaalmonster maar als kwaadaardige man die mensen bedreigt met lichamelijke verleiding. Helemaal onderaan het beeld is een deel van een draak of een grote worm te zien: symbool van dreiging, ondergang en dood.

    Zo zie je maar weer: kerken en hun inhoud worden niet zomaar uit duim gezogen: er zit een hele cultuurgeschiedenis achter!
     
     



  • 20 febuari 2018 - Heg - Six - Jezus en zijn gevolgen - Beleef de lente - Hoevinudie?

    Heg te hoog?

    Binnenkort worden de huizen tegenover ons aan de J. Poststraat vervangen. Wat er nu staat is uit de tijd: de tegenwoordige huurwoningen zijn ruimer, luxer en practischer. Kennelijk heeft wat afgebroken gaat worden geen historische waarde. Of brengen nieuwe woningen meer op voor de Woningstichting? We zijn benieuwd wat de bouwwerkzaamheden voor óns gaan betekenen. Voorlopig zal er wel wat overlast zijn in onze woonomgeving. We kregen al een vriendelijk verzoek van de Gemeente Hoorn om onze heg goed gesnoeid te houden zodat auto's en fietsers zo veel mogelijk uitzicht hebben als ze vanuit de Loniusstraat de Poststraat willen opdraaien.

    Six

    In het lekker leesbare boek van Geert Mak over Jan Six en zijn familie lees ik dat 'overlast wegens bouwwerkzaamheden' ook voorkwam toen in de Gouden Eeuw in Amsterdam de grachtenhuizen werden gebouwd. Gehei en getimmer waren aan de orde van de dag. Als je op rust gesteld was, kon je beter wegwezen uit de drukte van de levenslustige stad, naar de Beemster of naar Muiden of zo. En als je juist mee wilde doen met het volle leven en de bedrijvigheid van die jaren, was je er trots op wat er tot stand werd gebracht. In de familie Six kwam het een en het ander voor: de een zocht gezellige drukte, de ander stilte en rust. En bij u? Of hangt dat van je leeftijd af?

    Jezus en zijn gevolgen

    Nog een ander boek -dat ik nog niet uit heb: 606 blazijden!- boeit mij zeer: Cees den Heyer: Jezus, een mensenleven. Hij beschrijft heel gedocumenteerd maar toch vlot leesbaar hoe er vóór en vooral ná de 'eenvoudige' Jezus  van alles aan diens naam werd werd toegevoegd door de christelijke traditie. Soms boeiende en vaak waardevolle gedachten en praktijken, soms subjectieve en voortwoekerende vooroordelen of eigengereide en zelfbedachte 'verwordingen'. In onze tijd is het historisch onderzoek zo kritisch en deskundig geworden dat we de gang van zaken in de geschiedenis van het christendom eindelijk enigszins kunnen 'afpellen' tot de kern van Jezus' boodschap en beter kunnen beoordelen wat -als het gaat om Jezus- 'eigenlijk' is en wat 'toegevoegd'.

    Beleef de lente!

    Vorig jaar hadden we in onze tuin enkele nestkastjes geplaatst met inwendige cameravoorziening, waardoor we via het computerscherm het vogelleven konden volgen: bouwen - vrijen - leggen - broeden - voeden - leren - vliegen. Intussen kunnen de tuinlozen meedoen. Door de rechtstreekse (live) computerfilmpjes van 'Beleef de lente' via Google op je scherm te volgen. Ook van meer bijzondere soorten zoals uilen, ijsvogeltjes of ooievaars. Boeiend en eigenlijk ook een beetje brutaal: je ziet de eieren soms het achterwerk uitkomen. Mijn grootvader hield eenden en was daar best deskundig in, maar waarschijnlijk heeft hij zoiets nooit gezien. In onze tijd krijg je haast alles te zien, maar moet je ook van alles verwerken.

    Hoevinudie?

    In zijn boek over Six verwerkt Geert Mak nogal wat chronogrammen, sommige door Six zelf bedacht en in zijn 'dagboek' geschreven. Meestal zijn het chronostichons, dan zijn ze tweeregelig en rijmend. Een chronogram is een (vaak Latijns) opschrift of spreukachtig gezegde waarvan de letters die als Romeins getal gebruikt kunnen worden, samen een jaartal vormen. Dat jaartal zegt iets over de inhoud van de tekst. Ik vond de hier volgende, die slaat op het rampjaar 1672, wel aardig: GaVDent preCLaro perfVsI sangVIne fratrVM. Vertaald: Ze (=het gepeupel) verheugen zich terwijl ze besmeurd zijn door het hoogwaardige bloed van de (twee) gebroeders (De Witt). VDCLVIVIUM=1672.

     



  • 7 febuari 2018 - Laptop - Olymische Winter - Film - Beatrix - Hoevinudie?

    Laptop

    Mijn eerste krabbels op de computer liet ik los op de laptop die ik bij mijn pensionering van de parochianen van Hoorn cadeau had gekregen. Dat was in juni 2003. De reeks halfmaandelijkse nieuwtjes, waar wat u nu leest een onderdeel van is, begon ik in december 2004. En bij gelegenheid van mijn gouden ambtsjubileum in 2013 gaf ik het geschrevene in deze rubriek uit in een boekje dat aan de meevierders van dat feest gratis beschikbaar werd gesteld onder de titel 'Oud Nieuws'. Ik heb daar intussen heel wat reacties op gehad, altijd een genoegen om te horen of te lezen. Intussen is er al weer bijna vijf jaar toegevoegd aan dat site-nieuws. Misschien wordt het tijd om aan een vervolgboekje te denken: 'Oud Nieuws II'. Het idee kwam bij me op naar aanleiding van mijn sinds vorige week in gebruik zijnde nieuw laptop waarop ik nu bezig ben. Al een paar keer heb ik mijn meerdelige computerinstallatie verwisseld omdat zo'n ding kennelijk door het gebruik langzamer wordt (net als u en ik!!). Maar nu kreeg ik het advies weer een laptop aan te schaffen. Die zijn opnieuw in de mode en de voordelen zijn: gemakkelijk verplaatsbaar en meeneembaar in de trein of in de tuin, het dashbord is handiger, minder ruimte vragend op je bureau en, indien gesloten, bruikbaar als onderlegger voor bloknotes en notitiebriefjes. En de prijs is net als bij televisies aanmerkelijk lager dan vroeger. Ik ben al weer aardig gewend aan mijn nieuwe 'huisdier': op enkele nieuwigheden na kom ik er redelijk vlot mee klaar, mede doordat mijn buurman-broer als personal coach optreedt.

    Pyeongchang

    Sommigen vinden er niets aan, maar ik heb er naar uitgezien: de olympische winterspelen in Pyeongchang, Hoe je dit woord schrijft, heb ik gecontroleerd in de kranten. Kennelijk is er ergens een instantie die daarover heeft beslist: overal vind je de spelling ervan op deze manier. Zelf ben ik eigenlijk niet zo bezeten van sport -al maken de Onderdijkse Welen van Strandvogels (volop familie) volgens het NHD de mooiste goals- maar de verweving van winterse topsport met Oosterse organisatie en techniek lijkt me boeiend om -op afstand- mee te maken. Bij 'winterspelen' komt er bij mij van alles boven uit mijn jeugdjaren, toen ijs, schaatsen, wanten en bivakmutsen, sneeuw en pegels er elk jaar rondom de jaarwisseling helemaal bijhoorden. Bij 'zomerspelen' zijn het meer mijn tienerjaren die in mijn geheugen opspelen. Gek eigenlijk dat op mijn (en uw?) leeftijd haast alles wat je meemaakt begeleid wordt door herinneringen.

    Film

    Soms ga ik in mijn eentje naar de film. Meestal in Amsterdam: daar is keus. Ik maak er dan een prettig uitje van door de heenreis met de bus af te leggen als het nog licht is en de terugreis met de trein als de avond is gevallen en ik vlug thuis wil zijn. De busreis door het (Waterlandse) landschap vind ik al een hele ervaring die elk seizoen weer anders is. Vorige maand zag ik 'Call Me By Your Name' over hoe diep een homofiele jeugdliefde kan gaan. En vorige week 'Darkest Hour' over Churchill's optreden in de Tweede Wereldoorlog. De eerste boeiend, de tweede interessant. Verwerken-van-een-verliefdheid naast een-held-zijn-ondanks-een-moeilijk karakter. Na zulke films heb je in de trein alle reistijd nodig om de input te verwerken. Wat zijn moderne films toch veel indringender dan die van vroeger! Of lijkt dat maar zo en ben je als oudere veel gevoeliger?

    Beatrix

    Soms voel ik me trots op 'mijn' generatie. Neem nou Beatrix, intussen tachtig en gelukkig nog in goede conditie. Wat heeft die niet allemaal te verwerken gekregen! Zowel in haar publieke functie als in haar privé-sfeer. Natuurlijk heeft ze in veel opzichten geprofiteerd van het leven dat voor haar geregeld werd, maar in drieërlei opzicht bewonder ik haar: verantwoordelijkheid nemen en niet weglopen van de mensen, geen dom doetje zijn als het over protocol gaat maar er zelf iets van maken en niet klagen over het glazen huis waarin je zit opgesloten maar kijken hoe je erdoor kunt meewerken aan een modernisering van de samenleving. Wilhelmina en Juliana in hun waarde laten en Willem Alexander niet belemmeren. Als jongeren van de jaren zestig kunnen wij (hum!) ons toch maar beroemen op het voorbeeld van zulke generatiegenoten!

    Hoevinudie? 

    Weet u wat de bijbelse uitdrukking is voor 'je testament maken'? 'Regel je huis'! Het hangt natuurlijk weer van de vertaling af hoe dat wordt weergegeven in het Nederlands. Ik heb daarnaar gekeken, De Nieuwe Bijbelvertaling (NBV) heeft: 'Maak je laatste wilsbeschikking op'. De Statenvertaling (SV): 'Geef bevel aan uw huis'. De herziene SV: 'Regel de zaken van uw huis'. De Naardense Oussoren-vertaling (de meest grondtekst gevoelige): 'Gebied over uw huis'. De Bijbel in Gewone Taal (BGT): 'Regel alvast wat er na uw dood moet gebeuren'. De (katholieke) Willibrordvertaling (WV): 'Stel orde op uw huis'.
    Ik houd ervan dit soort nuances te onderzoeken. Soms word je daar wijzer van.

     

     

     

     



  • 20 januari 2018 - Moderne Devotie - Wijn - Talen - Storm - Hoevinudie?

    Moderne Devotie

    Het Lutherherdenkingsjaar 2017 heeft in onze gesprekskring nog een soort nabeleving gekregen. Vorige week hield Ben van de Kamer, oud-hoofd van de Hoornse Mariaschool, een voordracht over 'De Moderne Devotie', de beweging die al een eeuw eerder dan de Reformatie geprobeerd heeft de katholieke geloofsgemeenschap terug te roepen naar een meer evangelische kerkbeleving. Geert Grote en Thomas a Kempis c. s. waren er de gangmakers van. Ze schaamden zich voor het geestelijke verval van de christenen in het Hanze-gebied van de Lage Landen -en daarbuiten in de invloedssfeer van Rome- en riepen iedereen op zonder de officiële kerk te verlaten tot een kritischer en verantwoordelijker levenshouding met geestelijke beschouwing en sociale verantwoordelijkheid. Vooral het gebedsleven en het onderwijs werden door hen krachtig bevorderd. 'Latijnse Scholen', minder wereldse kloosters, meer lezen van boeken (wachtend op de boekdrukkunst), humane inzet voor behoeftigen en zelfontwikkeling door zelfbeheersing werden door hen sterk in zwang gebracht. 'Modern' betekende bij hen overigens niet 'bijdetijds' maar 'goed geregeld''(van het latijnse 'modus' = maat, contrôle). Volgens mij waren ze humanistischer dan Luther met zijn 'sola gratia'.

    Wijn

    Het zal míjn humanistische kant wel wezen, maar ik houd van een goed glas wijn. Vooral vóór of bij het warme avondeten, meestal met een toastje franse kaas vooraf. Eergisteren kreeg ik tot mijn grote verrassing als dank voor een bewezen dienst drie flessen heerlijke Italiaanse rode wijn: Zensa uit de provincie Foggia bij Bari in de 'hak' van de Italiaanse laars, de Puglia-streek. Heerlijk! Als u me een dezer dagen slingerend over straat ziet lopen, weet u hoe het komt! Het is, denk ik, beter dat ik voorlopig maar niet naar Zuid-Italië op vakantie ga.

    Talen

    In een niet zo bekend tijdschrift las ik van de week een kort artikel over de verspreiding van de talen. Weet u in welk land er 832 verschillende talen worden gesproken, de meeste van alle andere landen? In Papoea-Nieuw Guinea. Er moeten daar dus ook wel aardig wat mensen wonen! Er zijn nu nog ongeveer 7000 talen in de wereld, maar er sterven er telkens meer uit: tienduizend jaar vóór Christus waren er nog 20.000. De voorspelling is dat er in het jaar 2100 nog maar 3000 zijn en in 2200 nog maar 100. Bij de EU in Brussel werkt de tolk die in zijn eentje van alle mensen de meeste talen kent: 52. In één land wordt de moedertaal door het grootste aantal mensen gesproken: 982 miljoen spreken in China Mandarijn Chinees. Het Engels is de voornaamste wereldtaal: 1500 miljoen mensen kunnen het spreken of minstens (als men het langzaam spreekt) verstaan. Daarna volgt het Chinees: 1100 miljoen, En dan het Hindi: 650 miljoen. Op enige afstand volgen: Spaans, Frans, Arabisch, Russisch, Portugees, Bengali en Duits. Het Nederlands geldt niet als wereldtaal: het wordt daarvoor te weinig buiten Nederland gesproken. Jammer!

    Storm

    De storm van enkele dagen geleden was genoeg aangekondigd, lijkt mij. Bij ons in de buurt viel het uiteindelijk mee, ofschoon er heel wat oud hout uit de bomen loskwam. Mij vielen een paar wonderlijke reacties op. In een ingezonden stuk in de krant was iemand kwaad dat er zo 'hysterisch' werd gereageerd. Zijn vader ging vroeger bij een soms nog zwaardere storm met een ladder -die door de kinderen moest worden vastgehouden- het dak op om wat pannen recht te leggen en dan ging men weer rustig door met het kaarten en de chocolademelk. De briefschrijver sprak van 'aanstellerij' en vond het idioot dat sommigen het een 'orkaan' hadden genoemd. Een ander vond het schandelijk dat sommige vrachtwagenchauffeurs met een lege aanhangwagen (of een met 'dons'!) de weg op moesten of wilden, omdat ze daarmee ook de gewone personenauto's in gevaar brachten net als de omwaaibare bomen. Zelf heb ik -eerlijk gezegd- genoten van de tv-beelden van dappere weggebruikers die, met of zonder fiets, naar de overkant van de straat werden gesmeten. Met een vaart van boven de honderd!

    Hoevinudie?

    Sinds nieuwjaar heb ik op mijn bureau de nieuwe Loesje-dagkalende liggen. Elke dag een originele Loesje-'spreuk'. Tot nu toe valt ze me niet mee. Soms snap ik 'r niet en soms vind ik 'r zouteloos. Zo had ze van de week: 'Ook deze winter weet weer niet van wanten.' Of zoiets. Hoevinudie?

     



  • 6 januari 2018 - Seizoenen - Maagdelijkheid - Huygens - Tijdsindeling - Schaatsen - Hoevinudie?

    Seizoenen
    Ik ben zeker nogal seizoengevoelig! In deze aflevering van mijn sitenieuwsrubriek wil ik iets kwijt van mij kerstgedachten en van mijn jaarwisselingsreflectie. Misschien ten onrechte denk ik haast altijd dat mijn geestesexcursies ook u wel zullen interesseren. Hier volgen er drie die me bezighielden in deze dagen van waarschijnlijk het hoogste algemene seizoenbewustzijn van het jaar. Schrikt niet: over de bijbelse achtergrond van ‘maagdelijkheid’', over Driekoningen (6 januari) en over de etymologie van tijdsaanduidende woorden. Veel leesplezier!

    Maagdelijkheid
    Sinds kort bezit ik een antieke, in leer en hout gebonden uitgave van de Statenbijbel. Enigszins aangetast door houtworm, maar met ammoniak en andere radicale verdelgingsmiddelen daarvan grondig bevrijd. In de daarin opgenomen Dordtse geloofsbelijdenis staat -net als in de Roomse- ‘geboren uit de maagd Maria’. Dat woord ‘maagd’ is dus niet iets uit de r.-k. vertalingen, het gaat terug op de grondtekst. Ook op het Hebreeuws?
    Van Dale onderscheidt al twee betekenissen: a) een ongerepte, meestal jonge vrouw die haar lichamelijke maagdelijkheid bewaakt en b) een dienstbare, nog niet gehuwde vrouw die zich voor anderen inzet (dienstmaagd).  Ik vermoed dat de eerste betekenis (“ongerepte”) meer in zwang is in de katholieke cultuur, de tweede (“dienstbare”) meer in de protestantse.
    Intussen hebben bijbelgeleerden achterhaald dat er in het Hebreeuws van de Joodse bijbel (het Oude Testament) achter onze vertaling ‘maagd’ twee verschillende woorden schuilgaan die elk een eigen betekenis hebben: ‘betulah’ en ‘almah’. Beide woorden werden echter in zowel de vertaling in het Grieks (de ‘Septuaginta’) als in die in het Latijn (de ‘Vulgata’) met één woord weergegeven: Grieks: ‘parthenos’, Latijn: ‘virgo’. Maar eigenlijk was er betekenisverschil: ‘betulah’ duidt meer op de lichamelijke maagdelijkheid (de ‘ongerepte staat’), ‘almah’ op de toewijding en dienstbaarheid van een vrouw (of man) die het belang van anderen vooropstelt. Bij de profeet Jesaja (7,14) staat bijvoorbeeld ‘almah’ als hij spreekt over de jonge, toegewijde vrouw die zich inschakelt in de plannen Gods, terwijl ‘betulah’ gebruikt wordt in bijvoorbeeld Deuteronomium 22, 19 en 23,28 waar het gaat over de lichamelijke (on)gereptheid van een gehuwde vrouw. Al met al blijkt hieruit dat, als het over Maria gaat, men beter ‘jonge vrouw’ of ‘dienares(se)’ kan vertalen dan het traditionele ‘maagd’, ook omdat het daarbij minder over een soort celibaat gaat dan over toewijding en dienstbaarheid.
     

    Seizoengedicht Huygens
    Uit Huygens’ Heilighe Daghen (1645) laat ik hier het sonnet volgen waarmee hij het Driekoningenfeest (6 januari) opluisterde, het derde van de serie. Zeer vroom, zeer calvinistisch, maar, als je het handschrift bekijkt, recht uit het hart. Voor de leesbaarheid heb ik voornamelijk de spelling wat aangepast. (In de eerste regel betekent ‘mag’: kan; in de vijfde ‘gewag’: rumoer.)

    Drie Coningen avond.
    Waar is Gods enig Kind, (zo)dat ik ’t aanbidden mag?
    O, wijzen, wijst mij ’t pad, ‘k zie duizend Sterren pronken
    Maar geen die mij niet leidt met slechts verkeerde vonken.
    Ik zie de Leid-Ster niet waarnaar uw wijsheid zag.
    Terwijl ik opwaarts gaap, wat hoor ik voor gewag?
    Wat roept de wulpse stad, in weeld’ en wijn verdronken:
    De Coning drinkt? Weg, weg, de Coning hééft gedronken
    En drinkende voldaan het bittere gelag,
    ’T gelag van Gal en Eek, waar gene mond bij mondde,
    Waar geen keel tegen kon van wie er kop en keel
    En ziel en al verbeurd verklaarden voor hun zonden.
    Nu treed ik moedig voort met al mijn wonden heel:
    Komt, wijzen, ‘k weet ’t pad, als is het steil en verre,
    Ik vrees de doolweg niet, ’t Kind zelve is mijn Sterre.
     

    Tijdsaanduidingen
    Iedereen kent en gebruikt ze: de woorden die de indeling van het tijdsverloop weergeven: de dagen van de week, de namen van de seizoenen, de termen voor een bepaalde hoeveelheid tijd. Waar komen ze vandaan? Als je de oorsprong ervan bewust bent, besef je soms meer van de inhoud. Goed voor je algemene ontwikkeling dus. Ik heb een overzichtje gemaakt dat hieronder volgt.

    Etymologie van de tijdsaanduidingen

    Week             Er is enkele malen geprobeerd de duur van de week te veranderen:
                          Fr. Revolutie: decaden (tien dagen); Russ. Re-volutie (zes dagen);
                          oud-Rome tot Constantijn (acht dagen)
    zondag          vertaling van ‘dies solis’; Fr.-It.: Dimanche  Domenica: (Dag des) Heren
    maandag      Lat.: dies Lunae (Fr.: Lundi) Dag van de Maan
    dinsdag        dag van Tiwaz = Odin = Ares = Mars (Fr.: Mardi)
    woensdag    dag van Wodan (of: Hermes = Mercurius: Fr.: Mercoledi)
    donderdag   dag van Thor (= Zeus, Dios, Iovis = Jupiter (Fr.: Jeudi)
    vrijdag          dag van Freia (= Venus = Afrodite (Fr.: Vendredi; It.: Venerdi)
    zaterdag      dag van Saturnus (= Kronos, zoon van Ouranos, vader van Zeus)

    Seizoen(en)
    Lente              misschien verwant aan ‘lengen’. Eng.: to lent = vasten
    Zomer             sama, verwant aan Lat. satio, zaaitijd, van serere, semen (zaaien, zaad) en seizoen
    Herfst             van Lat. Carpere (plukken), dus pluktijd. Vgl. Eng.: harvest (oogst)
    Winter            verwant aan water; of Iers: find (wit): als het water wit is (?)

    Tijdsindeling
    Eeuw             (tijd van) leven
    Jaar               van Gr. horos (uur); vgl. horologie, horloge
    Maand           van maan
    Week             wisseling , verwant aan wijken
    Dag               verwant aan een woord dat ‘branden’ betekent
    Uur                van Gr. ‘horos’ (uur)
    Minuut           lett.: verkleind, uurdeel
    Seconde       2x verkleind uurdeel


    Schaatsen
    Bij de seizoengevoelens hoort ook elk jaar in de periode rond de jaarwisseling de  behoefte aan ‘de ervaring van het schaatsgebeuren’. Dit jaar wel heel bijzonder: de kwalificatiewedstrijden voor de Olympische Winterspelen. We waren daarbij zelf wel niet op het ijs, maar ‘de Trots van Nederland’ wel. En hoe!! Toen de nationale schaatstoppers hun fleurige pakken uitgedeeld kregen, had ik even het gevoel dat ik zelf nieuwe kleding mocht uitzoeken en passen, zoals vroeger voorafgaand aan je eerste communie. De dag van de openingsceremonie in Pyeongchang kan me niet snel genoeg aanbreken. Als ik nog ongepensioneerd op een kantoor zou werken, zou ik zeker een aantal vrije dagen opnemen. Het gebeuren in Zuid-Korea is dit jaar een waardige vervanging van de Elfstedentocht. Behalve als die er zou komen natuurlijk!


    Hoevinudie?
    Gelezen in de nieuwjaarseditie van de NRC: Ons weekritme is niet uit te roeien: het zit -zo blijkt uit wetenschappelijk onderzoek- al in ons bloed en in onze urine.



  • 19 december 2017 - Kerst 2017 en Nieuwjaar 2018

    Beste Wensen

    Deze keer niet een 'nieuwsitem' zoals anders, gewoonlijk twee keer in de maand. Ik sluit de serie van dit jaar af met enkel vier gedichten: twee over Kerstmis en twee over Nieuwjaar. Van twee enigszins tegenover elkaar staande dichters: Guido Gezelle en Constantijn Huygens, de eerste zeer rooms, de ander uitgesproken calvinistisch-protestants. Ik heb hier en daar de teksten wat bewerkt om ze voor iedereen toegankelijk te maken, de vakmensen zullen me dat hopelijk niet kwalijk nemen. Bij sommige (moderne) gedichten zou dat natuurlijk niet kunnen en niet mogen, maar bij sterk gedateerde teksten kan het m.i. helpen om de toegankelijkheid ervan te vergroten. Ik heb, dacht ik, eerbied genoeg voor deze twee groten van onze literatuur om hun teksten niet te verknoeien. Ik presenteer ze hierbij voor u als een bijdrage aan de goede wensen en geschenken die u in deze dagen zullen bereiken. Ik wens u ermee toe: een diepergaand kerstfeest en een bemoedigend nieuw jaar.                                                                                            (Tussen haakjes: bij Huygens heette Kerstmis nog Kersmis (en nieuw niew), dat is dus geen drukfout!).

    KERSTNACHT        (Guido Gezelle 1830-1899)

    't Is nacht! Staat op! Wie kander nu nog slapen,
    als 't eeuwig Licht de duisterheid doorstraalt,
    en als het Woord, dat alles heeft geschapen,
    is uit de troon des hemels neegedaald?
    Van oost en west, uit al de hemelstreken,
    staat op en komt, niet langer meer gedwaald:
    een schamel kind komt onze banden breken!
    Kerstnacht! Kerstnacht! Messias' zegen praalt!

    Misleid, verdoold, langs ongebaande sporen,
    zoekt iedereen de weg, die niemand vindt:
    ach, komt alhier, en, in de stal geboren,
    aanschouwt de Weg, de Waarheid van dit kind!
    Aanschouwt de Weg, de Waarheid en het Leven,
    die ballingschap en slavenjuk verkoos,
    om ons 't geluk der vrijheid weer te geven,
    die Adam eens in 't paradijs verloos!

    Vandaag zij niet uit ons gedacht verloren
    dat wij voortaan geen arme kinders zijn,
    maar kindren Gods en rijk in Hem geboren,
    die arm en krank met ons lag in de pijn.
    Alhier komt aan, gij arm' en rijke lieden,
    als g' ín die stal uw harten binnendraagt,
    zegt: Heer, ontvang me, laat in mij geschieden
    al wat ons hart uw kinderharte vraagt!

    KERSMIS       (Uit: Heilighe Daghen van Constantijn Huygens 1645)

    Al is de herberg vol, al ligt Gods zoon in 't hooi,
    mijn ziel kan er nog in en wil er overnachten.
    Kom, mens van vlees en bloed, licham'lijke gedachten
    zijn heden zeer gepast. Er schreit er Een in het strooi
    die voor ons schreien wil, bij wie het ijd'le mooi
    van vorstelijk vertoon als stro valt te verachten.
    Er ligt in deze krib Een die ons gelovig wachten
    voltijdiglijk vervull'en al ons leed verstrooi'.

    Hij ligt er in ons vlees, Hij, vaderloos op aarde,
    Hij, moederloos bij God: het mede-scheppend Woord
    en oorsprong van de maagd die Hem ontving en baarde
    en aan zijn voeten knielt. Hij ligt...  Maar ga niet voort,
    mijn ziel, en maak een eind aan 't ongerijmde rijmen:
    ons beste spreken is: hier nederig bezwijmen.

     

    NIEUWJAAR           (Guido Gezelle 1830-1899)

    Het oud jaar is gekist, genageld en begraven;
    en 't nieuwe, korts nadien, kwam schielijk aan te draven.
    Zo 't oude was, zoo zal waarschijnlijk 't nieuwe zijn,
    vervuld van koud en heet, van lieflijkheid en pijn.
    Een dinge wensch ik u en mij en allen samen:
    het oude jaar en 't nieuw te doen in Godes name
    van aan de eerste dag tot aan de laatste tuk
    een lange keten zijn van diepergaand geluk.
    Dat is: de wil van God in alles ga te slagen
    en lief of leed gelijk met goede moed te dragen.
    Want wee of weelde, -welk van bei de zwaarste last
    en 't ergste nagevolg op onze zielen tast,
    weet ik niet!- God alleen, Hij weet, Hij zal het wijzen.
    Dat wens ik u en mij tot 's hemels paradijze!

    NIEWE IAER             (Uit: Heilighe Daghen (1645 ) van Constantijn Huygens (1596-1687))

    't Is uit. De laatste zon ging gisteren in zee,
    getuige van mijn jaar vol wederwaardigheden.
    O Gij, wie duizend jaar zijn als de dag van heden,
    voor wie ik deze dag mijn oude ziel ontklee'
    van 't vuilgeworden pak van veertig jaar en twee
    en drie en nog eens twee, de last van het verleden,
    nu zoek ik uw geduld met ned'rige gebeden.
    gun mij een schoner kleed dan ik er ooit aan dee.

    Eerst zal de niewigheid mijn vlees en bloed wat knellen
    en past het moeielijk, maar ik vertrouw uw hand
    die 't mij verruimend en verlengend bij zal stellen.
    Maak mij maar op de reis naar 't eeuwig vaderland
    in deze wildernis één van uw Israëlieten.
    Doe mij in dit gewaad u nimmermeer verdrieten.



     

     

     

     

     



  • 8 december 2017 - Donkere Dagen - Russen - Klussen - Advent - Hoevinudie?

    De Donkere Dagen voor Kerst

    Vanmorgen viel hier de eerste (natte) sneeuw van dit seizoen. Wie weet wat we nog verder over ons uitgenipperd krijgen, maar ik ben intussen niet meer ingesteld op een witte winter. Want ik moet in mijn geheugen echt een flink aantal jaren teruggaan om een beeld van mijn huis terug te vinden in maagdelijke wintertooi. Mij staat nog wel bij dat ik in het eerste jaar dat ik hier in Hoorn woonde (1984-1985) 's morgens voor het raam stond en de mij intussen bekende conrector van Werenfidus zag glijden en struikelen in de hardgeworden sneeuw van de straat tussen de Koepoortsweg en de Drieboomlaan, op weg naar zijn school. En de voorbijkomende leerlingen lachen! Had-ie maar vrij moeten geven!
    In mijn vroegste jeugd gleden we met onze sleetjes dijkafwaarts naar het onderpad van Onderdijk. Soms waren er daar toen huizen volledig ondergesneeuwd en vertelde de meester op school over Eskimo's en hun iglo's waarin je het zonder kachel toch niet koud kreeg. Eheu, fugaces...!

    De Russen komen niet...

    In de vijftiger jaren werd ons -ook op Hageveld- soms de schrik op het lijf gejaagd als er ergens onverwachts lawaai te horen viel: 'De Russen komen' riep men dan. Een paar jaar later waren het de Chinezen of -weer- de Moffen, maar gelukkig kwamen ze niet. Daar moest ik aan denken toen ik de beslissing hoorde dat de Russische sporters niet namens hun land op de Olympische Spelen mogen verschijnen. Wat zou u doen als uw land in de fout was gegaan? Dan maar namens een ander land en je nationale trots ondergeschikt maken aan je sportcarrière? Verondersteld natuurlijk dat je niet persoonlijk betrapt en veroordeeld bent. Hoe zou het zijn als een Nederlandse troefkaart dit zou zijn overkomen? Of zijn die niet zozeer gevoelig voor 'nationale trots'? Ook Friezen niet?

    Klussen

    Er waren de afgelopen dagen in ons huis heel wat klussen te doen. Vroeger was ik daar zelf niet vies van: het heette toen knutselen (of: 'prutsen'!) en met primitieve middelen wist ik elke schemerlamp weer aan het branden te krijgen. Maar nu moest er heel wat meer gebeuren en dat liet ik graag aan anderen over: sloten repareren of vervangen, vloerbedekking leggen, kastjes repareren, toiletspoelbak vernieuwen enz. enz. Wat me daarbij opviel dat de een daar veel meer toe geneigd is dan de ander. De indeling 'mannen kunnen dat, vrouwen niet' is onjuist en veel te grof, maar het is wel zo dat de een het veel meer in de vingers heeft dan de ander. en de een beleeft er veel meer plezier aan dan de ander en heeft het dan ook sneller onder de knie. En je moet er natuurlijk niet te lui voor zijn, want ieder kan het leren! Jammer dat ik er nu te oud voor word!

    Advent

    Het is weer zo ver: de Adventsweken. Het is me in de loop der jaren op gaan vallen dat de een bij het uitspreken van dat woord de klemtoon anders legt dan de ander. Ook insiders zoals dominees en andere geestelijken zijn daarin verschillend: de een zegt advént, de ander ádvent. Van Dale kiest voor het eerste, wat ik logisch vind omdat het woord beslist komt van het Latijnse advéntus (=aankomst, nadering). Een collega-pastor vond 'verwachtingstijd' niet de beste vertaling: ze voelde meer voor 'wachttijd' omdat ze 'de kunst van het wachten' wilde aanbevelen: vaak weet je niet wat je te wachten staat en dat hoeft ook niet als je het (af)wachten op zich maar als een waardevolle ervaring beleeft en niet als verloren tijd.

    Hoevinudie?

    Weer een van Erasmus (Lof der Zorheid):
    De belangrijkste voorwaarde voor gelukkig zijn is: dat je wilt zijn wie je bent.

     

     



  • 25 november 2017 - Hoornboek - Rond 1500 - Waarheid - Sinterklaas - Hoevinudie?

    Hoorn in de Twintigste Eeuw

    Afgelopen zondag is 'ons' boek uitgekomen: 'Hoorn in de Twintigste Eeuw'. In de schouwburg was er 's middags een feestelijke uitvoering van een soort revue over wat er allemaal over de afgelopen eeuw in Hoorn in beeld gebracht kon worden. Een groot aantal vrijwilligers had zich daarvoor beschikbaar gesteld en het was een vlotte, gevarieerde en goed ingeoefende voorstelling. Als afsluiting van de drukbezochte bijeenkomst werden wij, als schrijvers van het jubileumboek van de honderdjarige vereniging 'Oud Hoorn', op het toneel geroepen en bedankt voor onze inzet. Intussen ben ik volop bezig ook de hoofdstukken die mijn medeschrijvers hebben ingebracht, te lezen: het is werkelijk een prachtboek: tweedelig, op groot formaat, barstensvol informatie en rijk geïllustreerd. Sinterklaas zal er vast veel Horinezen en Hoornaars heel blij mee maken!

    Rond 1500: de grote drie rond Karel V

    Intussen heb ik me verdiept in een andere eeuw en in een groter deel van Europa: de periode van keizer Karel V en dan specifiek paus Adrianus VI, Erasmus en Luther. Ik mocht daar op twee bijeenkomsten
    een inleiding over houden: bij de Hoornse KBO en bij mijn gespreksgroep in Hoogkarspel. Wat bezielde deze drie voormannen van toen? Adriaan van Utrecht was te zwaar belast en stierf na zeshonderd dagen pausschap, Erasmus trok zich terug toen hij te veel politiek werd uitgedaagd. En Luther bedaarde toen hij zag hoe ze met zijn 'hervorming' aan de haal gingen. Toch hebben ze alle drie een wezenlijke bijdrage geleverd aan de verdere ontwikkeling van Europa. Het bestuderen en bespreken van hun levensloop en hun persoonlijkheid vond ik heel boeiend en inspirerend.

    'Wat is waarheid?' (Joh. 18, 38)

    Bij de Heerhugowaardse mannenbezinnigsgroep 'Deo Vacare' is dit seizoen een nogal filosofisch thema aan de orde: 'Wat is de waarde van 'waarheid'? Ik mocht er een avond over verzorgen en we kwamen tot een verrassende gedachtenwisseling over zo'n 'glibberig' onderwerp. De aloude definitie van Aristoteles bleek nog altijd een goed houvast: 'Waarheid is de overeenstemming van een gedachte of uitspraak met de werkelijkheid'. Daar was echter best nog wat aan toe te voegen. Door middel van stellingen kreeg ieder van de aanwezigen de kans er op eigen wijze en vanuit eigen ervaring het nodige aan toe te voegen.

    Sinterklaas

    Het zou toch erg jammer zijn als ons mooie Sint Nicolaas-feest gekaapt zou worden door de -overigens waardevolle- discussie over discriminatie. Maar hoe vinden we een oplossing voor de spanning die er is ontstaan? Toen ik onlangs met 'de definitieve oplossing' (!) kwam, werd ik uitgelachen door mijn huisgenoten en zelfs door enkele familieleden. Ik stelde namelijk voor: laten we de Sint zelf voortaan als zwarte medemens laten verschijnen en de Pieten volledig blank houden of maken. De rollen dus radicaal omgedraaid. Tenslotte kwam de oorspronkelijke Sinterklaas uit een vreemd en niet erg blank land en zijn de meeste pieten van nature zo bleek als spoken. Maar ja, ik zal wel weer als een roepende in de woestijn ook door u worden uitgelachen!!

    Hoevinudie?

    Erasmus: 'Hangt het menselijk geluk niet vaak af van inbeeldingen?'

     



  • 4 november 2017 - Nineve - Hervorming - Agenda's - Reunie - Hoevinudie?

    Ninevé of Ninivé?

    Gisteren ben ik met een groepje van onze Dante-club naar de Ninevé-tentoonstelling in Leiden geweest. Onder leiding van Jona Lendering, de deskundige. Vroeger bij het bijbelonderwijs in Warmond spelden we altijd Ninivé, maar nu was het Ninevé, ik weet niet waarom. Maar de rondleiding, de expositie en de na-inleiding waren erg interessant en voor mij iets nieuws: ik meen nu een beetje overzicht te hebben van de voorbijbelse mesopotamische cultuur in het gebied waar tegenwoordig alleen maar ellende vandaan komt.

    Hervorming

    Zelfs de kranten staan er vol van: Luther en de Hervorming. De tentoonstelling in Utrecht vonden we perfect: overzichtelijk, niet te lang en met veel passend materiaal. Je kon goed zien dat Luther de wind in de zeilen kreeg door zijn vele kleine uitgaafjes goedkoop op de drukkersmarkt te brengen, zodat ze niet alleen bij de rijken terecht kwamen: iedere student of gewone man kon ze kopen. Het optreden van de drie voordrachtskunstenaars die Adrianus VI, Erasmus en Luther met elkaar lieten bekvechten, vond ik hét hoogtepunt!

    Nieuwe agenda's

    Het begin van de novembermaand is steeds weer een 'agenda's-punt'. Ik ben er dan als de kippen bij om alvast drie nieuwe agenda's voor het komende jaar te bemachtigen: een zakagenda, een bureau-agenda en een agenda voor mijn Wersterzaaltje (waar -niet al te grote- groepsbijeenkomsten kunnen worden gehouden). Het lukte deze keer prima: mijn nieuwe zakagena had royaal ook de voorafgaande decembermaand opgenomen, zodat ik hem al gauw kan gaan gebruiken en het is er een met twee bladzijden voor een week naast elkaar. Als je er een met een week per bladzijde neemt, krijg je twee bladzijden naast elkaar met ieder zeven dagen en dan vergis je je (ik althans) gauw met links en rechts. Mijn nieuwe bureau-agende is een 'Loesje'. Dan krijg je behalve de datum ook elke dag een diepere (en vaak humoristische) gedachte mee. De Westerzaaltje-agenda (scrabble?) is een langwerpige maandkalender: dan heb je meteen een overzicht van de bezetting in de betreffende maand. Prima: ik zie het nieuwe jaar al met genoegen tegemoet. 

    Klassenreünie

    Eigenlijk mag ze niet zo heten want het gaat alleen om de halfjaarlijkse bijeenkomst van tien van mijn vroegere Warmond-jaargenoten die ten huize van een van ons samenkomen om aan de hand van een thema waar een van de deelnemers wat verder in is ingedoken, met elkaar in gesprek te gaan. Met een goed glas wijn en een etentje. Intussen zijn we bijna tachtigers (een term waar we vroeger in de literatuurles Nederlands zo'n afschuw van hadden). Het was in Gennep waar een van ons kortgeleden een nieuw huis had betrokken. Het ging over de oorsprong van het christendom en ik mocht de inleider zijn. Het gesprek kwam vooral neer op twee vragen: Is er ooit een historische Jezus geweest (de meeste theologiehistorische deskundigen vinden tegenwoordig van wel)? en: Hoe komt het dat de Joodse gemeenschap van de eerste eeuw zich na de val Jerusalem in 70 n.Chr. spiltste in synagogaal jodendom en beginnend christendom? Een flinke kluif! We kwamen er natuurlijk niet mee klaar, maar hadden een boeiende en gezellige middag.

    Hoevinudie?

    Behalve de drie hierboven beschreven agenda's kocht ik ook de nieuwe Gerarduskalender voor 2018. Vooral omdat daar altijd keurig de voor elke dag vastgestelde liturgische lezingen correct op te vinden zijn. De zgn. grapjes en 'wijsheden' die erin staan moet je dan maar voor lief nemen: meestal gooi ik die graag in de prullenmand. Maar een enkele keer blijft er toch een bij me hangen. Op 30 oktober van dit jaar stond er: 'Je wordt een voorbeeld wanneer je niemand meer nadoet.'

     



  • 17 oktober 2017 - Moezel - Wervershoof - Spanbroek - Huizen om - Hoevindie?

    Moezel

    Met genoegen zie ik het komende weekend tegemoet: met drie familieleden naar het Moezelgebied. Vorig jaar is ons dat zo goed bevallen dat we tot een herhaling besloten hebben. Het leuke ervan zit, denk ik, behalve in de wonderschone herfst die de natuur daar elk jaar te voorschijn tovert, in het verschil in karakter en belangstelling tussen ons vieren. We lijken de Van Rossems wel!

    Wervershoof

    Afgelopen zondag was ik bij het afscheid van een klasgenoot die bijna veertig jaar pastor was in Wervershoof. Ik ben in die gemeente geboren en voelde me geroepen om daar mee te maken hoe tegenwoordig zo'n afscheid verloopt. Wervershoof is vanouds een zeer katholiek dorp waar de hele gemeenschap nog met zulke gebeurtenissen meeleeft. Een stampvolle kerk, een optocht met bogen, fanfare en een open chevrolet, een hartelijke receptie met leuke speeches en een dankbare sfeer rondom een zeer gewaardeerde 'voorganger'. Bovendien een heerlijke, zonnige oktoberzomerzondag. Vanaf 1951 waren we klasgenoten in de seminarieopleiding: hij kon beter voetballen dan ik, ik beter toneelspelen. Geen concurrenten maar vrienden voor het leven.

    Spanbroek

    Vorige week heb ik in Spanbroek een prima lezing meegemaakt over Luther. Voor een zeer geïnteresseerde groep bracht pastor Jan Verbruggen zijn levendig verhaal over de grote hervormer die vijfhonder jaar geleden zijn oproep deed de kerk radicaal vanuit een ander theologisch uitgangspunt te vernieuwen. Zelf mag ik binnenkort een voordracht houden over het driespan Adrianus VI - Erasmus - Luther en ik heb toestemming om voor Luther gebruik te maken van wat ik in Spanbroek gehoord heb. Mijn invalshoek zal nogal persoonlijk zijn: hoe kwam ik ertoe me voor deze historische grootheden bijzonder te interesseren?

    Huizen om

    Binnenkort gaat er bij ons aan de overkant een heel stel huizen tegen de grond. Die hebben hun tijd gehad en zullen worden vervangen door meer moderne en meer geriefelijker woningen met twee woonlagen. Als kind dacht ik dat een huis altijd bleef staan tenzij er brand uitbrak. Maar nu weet ik: Alles heeft zijn tijd. Wijzelf ook!

    Hoevinudie?

    Was het bij DWDD of bij Pauw? Iemand, een zgn. vogelkenner, liet drie keer hetzelfde vogelgeluid horen: fuut.. fuut... De eerste keer was zijn kommentaar: Dat is een fuut. De tweede keer: Dat is een papagaai die een fuut nadoet. De derde keer: Dat is een spreeuw, maar ik vergiste me en deed per ongeluk nog een keer de fuut!

     



  • 2 oktober 2017 - Drama 1946

    Deze keer geen ‘nieuws’ maar een ontroerend verhaal dat geheel autobiografisch is.

    Het drama van kleine Jan uit Wognum

    Vorige week kreeg ik onverwachts bezoek van mijn oudste neef. Hij belde vooraf uit Wognum en kondigde aan dat hij wat bijzonders had gevonden dat bij mij wel op zijn plaats zou zijn. Ik dacht: een bijbeltje of zo. Maar het was een brief in kinderhandschrift uit 1946, door mijzelf geschreven in heel bijzondere omstandigheden.
    De datum stond er netjes boven: Donderdag (Let op de hoofdletter !) 14 Jan 1946. Ik moet toen dus bijna acht jaar geweest zijn, het was kort na het bevrijdingsjaar 1945 waarin ik mijn eerste heilige communie had gedaan en ik stond dus voor de overgang (toen nog in april!) naar de tweede klas. Vier dagen ervoor was mijn moeder 36 jaar geworden. De brief was bestemd voor mijn neefje Jan in Wognum. Die zou op 18 Februari al acht jaar worden, ik pas op 12 april. Kennelijk waren we behalve neven ook vrienden: zijn ouders brachten hem vaak mee naar Onderdijk waar -naast ons- Opa en Oma met hun toen nog ongetrouwde kinderen woonden. We hadden op school in de eerste klas kennelijk al aardig schrijven geleerd, al vermeldt het briefje dat de juffrouw al vijf weken ziek was.
    Het bijzondere van deze verjaardagsbrief is dat ik hem schreef aan mijn dierbare leeftijdgenoot Jan die kort na zijn achtste verjaardag, nl. op 25 februari 1946, plotseling door een toen nog ongeneselijke ziekte (drie weken difterie) al aan zijn einde kwam, terwijl ik nu mijn tachtigste levensjaar ben ingegaan.
    Kleine Jan was met zijn acht jaren naar verluidt een prachtig ventje: iedereen zag hem graag en ik was trots dat hij mijn neef was. Ik heb het verdriet van Oma, tante Vera en mijn moeder gezien toen het bericht van Jans sterven bij ons binnenkwam: die drie vrouwen waren totaal ontredderd en ik wist niet waar ik kruipen moest. Bij zijn begrafenis op 1 maart ben ik niet geweest, maar ik bleef en blijf mijn leven lang aan hem denken.

    Hier volgt de betreffende verjaardagsbrief:

                                                          Donderdag 14 Jan
                                Beste Jan
           Ik feliciteer je met je verjaardag en ook oom en tante. krijg je je vriend nog te gast? Ik kom met de paas-vekrie (door een andere hand verbeterd: vacantie) bij jullie. te logeren. onze juffrouw is al vijf weken ziek en nu hebben wij veel vrij van school. vandaag ook. nu zit ik bij opoe te schrijven. en zij ligt op bed. en oome Cees en opa komen net om thee. tante Vera zit te naaien en wij willen heel graag dat je eens bij ons komt. pa is naar de helder geweest en heeft voor ons allen een cadautje mee genomen. en dan nog de groeten van moe pa en de kinderen. met 12 april ben ik jarig kom je dan ook bij ons te gast dan komt mijn vriend ook. Je neefje Gerard

     



  • 26 september 2017 - Zeeland - vissen - plassen - Wolphaartsdijk - Hoevinudie?

    Zeeland

    Onze vakantie in Zeeland was heerlijk en passend bij het Zeeuwse landschap: ferme zon en levendige wolken wisselden zich af met storm en plensbuien. We hebben ondanks dit laatste heel wat ritjes gmaakt: Goes, Veere, Middelburg, Borsele (!), Neeltje Jans, Heinkenszand, Arnemuiden, Domburg enz. Wat staan er daar in (soms) kleine plaatsen grote kerken of kerktorens! In Goes bv. een middeleeuwse gothische en een negentiende eeuwse roomse (met pontificale pastorie) pal tegenover elkaar op het centrale plein van de stad! En in Goedereede de kerk van paus Adriaan met die onwijs brede onvoltooide toren! In Domburg vonden we de tentoonstelling over Toorop c.s. Vroeger hing er bij ons thuis een tekening -zeer religieus-  van hem in de gang. Een reproductie natuurlijk, zoals bij veel roomsen van voor de oorlog. En in Middelburg bij de gravengraven van de dynastie van Floris de Vijfde kregen we van een (lachende) gids alsnog een flinke bestraffing toen we ons als Westfriezen bekendmaakten. Want wij hadden Floris' vader, Willem II, Hollands graaf en rooms koning (=bijna door de paus gekroond tot keizer) vermoord door hem bij Hoogwoud in het ijs dood te hakken, terwijl hij in Middelburg de welvaart en de cultuur had bevorderd. Wij hoorden het beschaamd aan en zeiden maar dat we geen Hoogwouders waren. Maar een kaarsje bij zijn graf -zijn zoon bracht zijn resten over naar de plaats waar wij stonden- ging ons toch te ver.

    Vissen

    We hadden in Wolphaartsdijk een vakantiehuisje met een visvijver in de tuin. Tot mijn verbazing stond er in de keuken een flinke pot visvoer klaar met als opdracht: vissen twee keer per week één lepeltje hiervan geven. Ik was nog meer verbaasd toen ik vanuit mijn familie hoorde dat vissen niet gezond blijven van wat ze krijgen maar van wat ze vinden in en om het water. Nu snap ik pas dat ik als jongen soms uren moest wachten voor er aan het lekkere aas van mijn hengel werd geknabbeld. Vissen hebben ons niet nodig.

    Plassen

    Intussen schijnt het hier in Hoorn zo abnormaal veel en hard geregend te hebben dat heel Hoorn-Noord onder water leek te staan. Mijn huisgenoten overdrijven nogal eens, maar ze hadden filmpjes en foto's als bewijsmateriaal. Ook onze tuin stond blank. Gelukkig is ons huis gespaard gebleven en zijn deze keer mijn boeken in de kelder niet verdronken zoals een aantal jaren geleden toen het water, n.b. door de voordeur, in de diepte mijn schatten wist te bereiken. Het was toen een hele onderneming om alles weer droog en schoon te krijgen. Nu zijn we er goed vanaf gekomen: met een paar dagen was ook buiten alles weer droog.

    Wolphaartsdijk

    Soms levert etymologie heel wat op! Wij vroegen ons af: Wat zit en achter de naam Wolphaartsdijk? Werd daar vroeger met paarden wol over de dijk (van het Veerse Meer) vervoerd? Nader onderzoek ontnuchterde: De naam Wolphaartsdijk komt -als een soort eerbetoon?- van een scheepskapitein van de VOC die zo heette en wiens schip aan het eine van de achttiende eeuw verging op weg naar het verre oosten. Wij zijn de dijk nog opgegaan maar er was niets meer te zien. Wel viel ons op dat het Veerse Meer er heel anders uitziet dan de meren in Friesland: die zijn rond of ovaal, maar dit is meer een kilometerslange inham die ver het land ingaat. En hoe denkt u dat het erbij gelegen natuurreservaat heet? Juist: WEEL !

    Hoevinudie?

    Toen ik vanwege mijn in Zeeland opgelopen verkoudheid grondig mijn stem kwijt was, zodat ik een uitje naar Castricum (Hilde) en een kerkdienst in Heerhugowaard 't Kruis moest afzeggen, schreef ik aan degenen bij wie ik me moest excuseren: Mijn stem klinkt alsof ik al in mijn graf lig. Een van de benaderden mailde terug: Ik schrok en ben zeer verbaasd want ik heb nog nooit een stem uit een graf horen komen!



  • 3 september 2017 - Tante Rie - Voetbal - Vakantie - Merkel - Hoevinudie?

    Tante Rie

    Vorige week was ik voornamelijk betrokken bij de uitvaart en de begrafenis van onze laatste tante. Bijna drieënnegentig jaar geworden en na een graag opgebracht leven in alle vrede en met instemming overleden. Moeder van een groot gezin en door alle wisselende omstandigheden van de achter ons liggende eeuw heengeleefd zonder paniek. We hebben haar met alle gevoeligheid en hoogachting uitgeleide gedaan: zo'n leven bewijst dat zorg en geluk elkaar niet in de weg hoeven te zitten.

    Oranje Voetbal

    Bij ons in de keuken hangt nog steeds een oranjekleurige poster van het Nederlands Elftal van het WK 2014. Die blijft voorlopig nog hangen, want een vervanging zou een misgreep zijn. Wat me opviel toen ik er nog weer eens naar keek: meer dan zeven van 'die van toen' horen nu nóg bij de beste voetballers van Nederland: Robben, Van Persie, Vlaar, Sneijder, Kuyt, Blind, Huntelaar enz. Het geeft mij een oppepper: sommige oudjes doen het nog goed!

    Vakantie Zeeland

    Komende week mag ik met mijn zus weer genieten van een 'provincievakantie'. Zeeland is aan de beurt! Net toen we besloten hadden het voortaan bij onze vaderlandse provincies te laten, kregen we een uitnodiging om in de herfst mee naar Duitsland te gaan. Toch maar ja gezegd, en niet met tegenzin! Alles onder het motto: Hup, oudjes!

    Merkel

    Vooruitlopend op de komende Bondsdagverkiezingen aan het eind van deze maand zal ik proberen het debat tussen Merkel en Schulz te volgen vanavond op de televisie. Wat doet die Merkel het goed in de politieke wirwar van onze tijd! Ze is stabiel en betrouwbaar en wekt instemming door haar gezag. Ik heb wel eens het gevoel dat in Duitsland de CDU achter haar aan loopt, terwijl in Nederland Rutte vooropgaat -ook bij het CDA- en Buma volgt.

    Hoevinudie?

    Vader en moeder tot hun kinderen:
    Jullie moeten je niet zo laten verleiden door alles wat leuk lijkt. Zeg eens wat meer NEE om je sterke karakter te tonen! Zullen jullie dat doen?
    Kinderen met z'n allen: NEE!!

     



  • 17 augustus 2017 - Bach - Zonnekoning - Hoornse Kermis - Islam - Hoevinudie?

    Bachs Matthäus

    Wondelijk genoeg ben ik een paar dagen geleden verdiept geraakt in een boek over Bachs Matthäuspassion! Ik weet wel dat dat een afwijking is van het jaarlijkse liturgieprogramma waarin zoiets meer past bij de Vastentijd en dat zo'n boek niet bepaald tot de vakantielectuur wordt gerekend, maar het is me op een heel eigenaardige manier overkomen. Achter in de kerk van Heerhugowaard 't Kruis, waar ik mocht voorgaan in de zondagsviering, had iemand het boek op de leestafel gelegd met een briefje erop geplakt waarop stond: 'gratis meenemen'. Ik kon de verleiding niet weerstaan! De titel luidt: De Matthäeus-Passion: wat Bachs meesterwerk je vertelt, als je weet waar je op moet letten. De samenstellers bleken Mischa Spel en Floris Don en het boek uit 2016 bevat negenentwintig bijdragen van verschillende Bach-kenners. Wat mij het meest bevredigde was het hoofdstuk van de Rotterdamse theoloog Barend Schuurman over Bachs tekst. Hij plaatst die kort en duidelijk in de geschiedenis van de vroomheid en maakt het de lezer daarbij mogelijk de verouderde opvattingen van Bach en zijn scriptschrijver Picander te relativeren en toch de innerlijke waarde van  de beleving ervan mee te maken vanuit een moderne verwerking. Prima! Ik zou heel graag willen dat dit soort moderne theologie meer kans kreeg in onze samenleving. Onderzoekt alles en behoudt het goede!

    De Zonnekoning

    Vorige week kwam ik ertoe weer eens naar de bioscoop te gaan in Amsterdam (Rialto). Daar draaide 'De dood van Lodewijk XIV'. Er waren maar weinig mensen opaf gekomen, ik schat ongeveer twintig. En aan het eind waren we nog met z'n drieën! De anderen waren langzamerhand weggelopen. Ik kan dat wel begrijpen, ikzelf moest ook het uiterste van mijn geduld aanboren. De opzet van de regisseur was kennelijk zeer tegendraads: alles speelde zich af in een kleine sterfkamer die zo goed als donker was. Er werd zo weinig mogelijk gesproken: je moest de gedachten zelf maar bedenken. En het tempo van de film was veel langzamer dan dat van een slak, waar de acteurs zich bij aanpasten. Ik weet nu nog niet wat daar de bedoeling van was. Op zich waren de scènes prachtig als schilderijen, maar waarom zo donker en zo traag? Zou ik een zintuig missen?

    Hoornse Kermis

    Het is weer Hoornse Kermis! Gelukkig woon ik niet in de binnenstad, zodat ik buiten het lawaai kan blijven. Hoorn heeft, zegt men, op één na (Tilburg) de grootste kermis van ons land. Hoe kan dat? Hoorn is toch niet zó'n grote stad? Iemand -een echte Horinees- legde het me uit: Het komt omdat we hier geen aparte buitenwijkse kermissen hebben. In andere steden is er veel meer splitsing toegelaten. Bovendien komen er veel touristen en regio-bewoners op af en die waarderen het binnenstadsgevoel. Vandaar dus dat ik in Hoorn-Noord rustig in de tuin kan zitten!

    Islam in het Onderwijs?

    Ik kreeg een vraag: Bent u het eens met de Raad van State die besliste dat er in Amsterdam een Islamitische Middelbare School mag komen? Mijn antwoord was: Ja! Want ik dacht aan de vrijheid voor bijzonder onderwijs op basis van de levensbeschouwing of religieuze overtuiging van ouders die daar behoefte aan hebben. Vervolgvraag: Bent u niet bang voor eenkennigheid en eenzijdige indoctrinatie? Antwoord: Ja! Daar moet speciaal op bijzondere scholen tegeningewerkt worden want religie en opgedrongen ideologie kunnen op dat punt een gevaar zijn en leiden tot fanatisme.. Daar ligt dus o.a. de verantwoordelijkheid van de schoolinspectie en de schoolleiding die de schoolwetenschappelijke kwaliteit en de openheid van het bijzonder onderwijs moeten bewaken en bevorderen. Dat dit in de praktijk best kan lukken, leid ik af uit het feit dat men heeft vastgesteld dat het bijzondere onderwijs over het algemeen kwalitatief betere resultaten behaalt dan het openbare en dat ook veel buitenkerkelijke ouders dat doorhebben. Een levensbeschouwelijke achtergrond kan nl. een extra motivatie meegeven aan docenten en verantwoordelijken voor het schoolbeleid. Ik zou willen dat de openbare school dat wat meer besefte en ik hoop dat we elkaar op dit punt wat meer zullen gaan waarderen zodat de scheiding uiteindelijk wegvalt. Dan ontmoeten achtergrond, openheid en kwaliteit elkaar.

    Hoevinudie?

    In de NRC van 20 juli jl. las ik iets intrigerends over de laatste jaren van de broemde dirigent Arturo Toscanini. Zijn kleindochter, gravin Emanuela di Castelbargo, was op 4 april 1954 aanwezig bij Toscanini's afscheidsconcert in New York's Carnegie Hall. Hij was toen 86 jaar en zijn geheugen liet hem soms in de steek. Tijdens een gedeelte van Wagners Tannhauser kreeg hij een 'uitval', waardoor er veertien seconden -dat is een hele tijd!- totale stilte ontstond in de zaal want het publiek wachtte ademloos af wat er zou gebeuren en het orkest niet minder. Het leek of er intenser geluisterd werd dan ooit! Een recensent beschreef de situatie als volgt: Binnen een beluisterde stilte is er eigenlijk altijd muziek. Toscanini trok zich na dit gebeuren terug en stierf op 16 januari 1957 op 89jarige leeftijd. Muziek in Stilte?



  • 8 augustus 2017 - Quizzen - De Waarheid - Vrouwenpotentie - Opruimen - Hoevinudie?

    Quizzenboek

    Bij gelegenheid van een dubbele familieverjaardag wist ik tot mijn genoegen een geschikt cadeautje op de kop te tikken. Een quizzen-boek! Daarmee kun je  - als er geen quizz op de tv is - met z'n tweeën een gezellig halfuurtje meemaken. De een stelt de vragen en leest de inleiding daarop voor en de ander mag de categorie bepalen en proberen de juiste antwoorden te geven (die overigens elders in het boek te vinden zijn). Ik heb zelf eerst even de algemene inleiding van Erik van Muiswinkel gelezen. Wat ik daarvan leerde was vooral dat het bedenken van een quizzvraag nog zo makkelijk niet is. Dat komt voornamelijk omdat het antwoord erop duidelijk als goed of fout moet kunnen worden beoordeeld en dus niet omstreden moet zijn en de vraag niet voor meerdere uitleg vatbaar. Soms kan het meerkeuzevragensysteem daar een beetje bij helpen. Al met al een mooie aanvulling op de vele spelletjes die nuttig zijn als geheugentraining en tijdverdrijf. En als gekijfopwekking!

    De Waarheid

    Het tijdschrift Volzin heeft een prijsvraag uitgeschreven: schrijf een kort essay over 'De Waarheid zal ons bevrijden' (tekst uit het Johannesevangelie 6,33). Ik ben aan het proberen. Dat 'bevrijden' lukt aardig, ik voel me daarbij gesteund door ons lezen van het Oude Testament (vooral Exodus) in het Hebreeuws. Maar dat 'De Waarheid' is voor mij een moeilijker klus. Ik heb het voorgelegd aan de maandagmorgengroep die hier aan het begin van elke nieuwe week bijeenkomt in het Annie Wester-zaaltje (tussen mijn huis en de voormalige Engelbewaarderskerk). Die kwam er ook niet helemaal uit, maar inspireerde me wel. De meesten vonden dat 'waarheid' iets te maken heeft met 'kloppen, echt, juist, overeenkomstig de werkelijkheid, uitstijgend boven het subjectieve, bewezen enz.'. Ook Van Dale bewees goede diensten, al was het maar omdat die vermeldt dat 'koopwaar' er niets mee te maken heeft!

    Vrouwenpotentie

    Laat ik nou altijd gedacht hebben dat 'potentie' iets van mannen is! Maar ik ben nu bekeerd. Dankzij de voetbalvrouwen. Wat een geweldig gebeuren, dat kampioenschap! Vroeger zongen we in de bus bij een schoolreisje: 'Hup, de meiden zijn niets (2x), ze weten niet eens wat voetballen is!' Nu zou het wel eens het omgekeerde liedje kunnen worden...

    Opruimen

    In deze vakantietijd heb ook ik de tijd om de nodige achterstalligheid goed te maken. Zo kwam ik er eindelijk toe om mijn linnenkast eens goed uit te dunnen en opnieuw in te ruimen. Laat ik zowaar in de loop van de jaren drieëntwintig T-shirts rijkgeworden blijken te zijn en zo'n dertig hemden! Om van onderbroeken en sokken nog maar niet te spreken! Gelukkig was daar wat aan te doen: in onze straat staat op loopafstand de kledingopvang van het Leger des Heils. Toevallig las ik in de gedichtenbundel van Inge Boulonois, waar ik het kortgeleden met u over had, een treffend gedicht dat ik hier laat volgen:

           Kast

    Hoe dingen in de kast bestaan.
    Planken boordevol wasverzacht
    linnengoed. Als uitgedroomde zeilen

    schurken lakens tegen elkaar aan.
    Op stijve stapels rusten nog
    in overijverige vouw gestreken
    zakdoeken van voor de wegwerptijd.

    Het gespaarde uit de magere jaren
    schuilt in een mandje achterin:
    een mistige bril, te slanke ringen,
    een horloge diep in slaap op eigen tijd.

    De kast is een kast en wil bewaren
    zonder twijfels over het toekomstig nut.
    De dingen blijven in het donker dommelen

    op vaste stek totdat de kastdeur
    openzwaait, het daglicht binnenglipt
    en alles wakker schrikt, ook weemoed --  
     

    Hoevinudie?

    De moeder-vader-kind-gesprekken van de vorige Hoevinudie's werden door iemand aangevuld. Zeer wijsgerig!
    Het geheel luidt nu als volgt:
    Kind van vier: 'Mama, is een vlieg ook een vogel?
    Mama: 'Ja, maar niet zo hoog...'.
    Kind van tien: 'Papa, is een vogel ook een vlieg?
    Papa: 'Ja, maar hoger...'.

     

     



  • 20 juli 2017 - Lezen - Broere - Boomgaard? - Vijfhuizen - Hoevinudie?

    Lezen

    In sommige interviews wordt iemand nogal eens bevraagd over wat voor boeken hij of zij op dat ogenblik aan het lezen is. Ik zou, als me dat op dit moment overkwam, antwoorden: twee. Het eerste boek waar ik in deze vakantietijd voorlopig mee voort kan is: Thomas Mann: Jozef en zijn Broeders. Een prachtige herschepping van het bijbelverhaal over Jozef die door zijn broers in de put werd gegooid en aan kooplieden verkocht, maar die onderkoning van Egypte werd. Zo'n boek vult je leven. En het tweede is een dichtbundel: van Inge Boulonois die in Heerhugowaard woont en een waardevolle dichteres is. Ze was onder mijn gehoor toen ik in HHW 'De Noord' voorging in de liturgie en probeerde een zinnige preek te houden. Toen ik daar afscheid nam, kreeg ik haar bundeltje 'Idioom van geluk' van haar cadeau en ik verdiep me nu elke dag in een van haar werkelijk trefzekere en diepgaande gedichten. Vitamine voor mijn (en uw) ziel!

    Broere

    Bij de herdenking van het tweehonderdjarig (!) bestaan van het 'instituut' Hageveld, ooit klein-seminarie, nu Heemsteedse VWO-school, kregen de leden van de Reünievereniging een keurig uitgegeven herdenkingsjaarboek. Voor insiders, zoals ik, altijd boeiend om te lezen.Er stond o.a. een artikel in over Cornelis Broere, de bekendste Hageveldse leraar van de negentiende eeuw, geschreven door een achterachterachterneef. Uiteraard werd deze hoogvereerde ikoon van de roomse emancipatie met trots door zijn bloedverwant beschreven. Maar gelukkig was hij wel zo eerlijk om te vermelden dat ik hem de kritische benadering door de Nijmeegse professor L. J. Rogier had toegestuurd. Die vond Broere een opgeblazen aandachttrekker: eenzijdig, zelfingenomen, autoritair en kortzichtig. Dat Hageveld -en in mindere mate Warmond- hem hoogverheven hielden, had niet de instemming van Rogier (en Asselbergs-Van Duinkerken). Deze vonden hem een coryfee van een onkritisch geslacht. Hij had het volgens hen beter bij het schilderen kunnen houden, daar lag zijn talent. Hij verhief zichzelf en denigreerde zijn collega's. U kunt het nalezen in Rogiers 'Katholieke Herleving', blz. 233-238. Dat zijn borstbeeld nu niet meer in de chique hal van Hageveld staat, is geen schande!

    Boomgaard?

    Enkelen van mijn huisgenoten verzorgen onze tuin. Vorige week vulden ze onze voorraad struiken aan met een aantal.....vruchtboompjes. Ik zei: 'Willen jullie een boomgaard om ons huis? We hebben al appel, peer en pruim genoeg!' Toen legden ze me uit dat het ging om vruchtboompjes die niet hoger groeien dan een ruime meter en toch vruchten dragen. Dus geen boomgaard. Weer wat geleerd!

    Vijfhuizen

    Met aandacht heb ik via de televisie de 'onthulling' van het monument voor de MH17-slachtoffers in Vijfhuizen gevolgd. Sommigen wisten, meen ik, eerst niet eens waar Vijfhuizen ligt. 'Bij Schiphol' werd er gezegd. Dat klopt wel en dat is een symbolische verwijzing, maar wat mij betreft had men ook kunnen zeggen: 'bij Schalkwijk'. Toen ik rond 1980 leraar en schoolpastor was op het toenmalige Dom Helder Camara-college in Haarlem-Schalkwijk, hadden we daar veel leerlingen uit Vijfhuizen, over het algemeen welopgevoede en begaafde plattelandsjongeren. Ze staken de Haarlemmermeerringvaart over om de school te bereiken. Ik ga binnenkort het MH17-bos bezoeken: niemand hoeft me de weg te wijzen.

    Hoevinudie?

    Kind van tien: 'Papa, is een vogel ook een vlieg?'



  • 6 juli 2017 - Salome - Bruiloften - De Tour - Hageveld 200 jaar - Hoevinudie?

    Strauss' Salome

    Gisteravond heb ik in de Amsterdamse Stopera de laatste van de recente serie opvoeringen van Richard Strauss' opera 'Salome' meegemaakt. Met Gatti op de bok! Strauss' na-Wagner-muziek viel me erg mee, misschien omdat Gatti een Italiaan en een Verdi-man is: dan mag je immers wat meer melodie van de noten verwachten. Het Concertgebouworkest en de solisten presteerden het bijna onmogelijke: wat een vakmensen! De inbreng van Van Hove's enscènering vond ik zeer doordacht en verzorgd, maar van mij had hij er wel wat meer ontroering in mogen meegeven zodat er in de zaal een sterkere 'beleving' was ontstaan. Nu bleef het -althans bij mij- inderdaad 'alleen maar verschrikking en destructie' waarnemen, iets waar Van Hove zelf in zijn inleidend Odeon-artikel al bang voor was. Het Johannes de Doper-gegeven heeft me wel eens dieper geraakt. Of zit daar nu juist het verschil tussen de Bijbel en Oscar Wilde?

    Twee Bruiloften

    Twee bruiloften heb ik achter de rug: een groene en een gouden. De eerste was in Dordrecht, waar een dochter van mijn Rotterdamse zus trouwde. Het was een mooie gelegenheid in dit Reformatiejaar ook het historische Dordtse stadhuis eens van binnen te beleven en daarna de aloude binnenstad met de kerk van de Synode van Dordt en de Statenbijbel. En het goedbewaarde Historische Museumcomplex waar we van een heerlijk feestdiner met hartelijke en scherpzinnige toespraken genoten.
    De gouden bruiloft was afgelopen zondag in Oegstgeest, met mijn zus en zwager als bruidspaar en middelpunt. Ook daar een feestelijk diner waarbij een flink aantal zelfgemaakte liederen en een levensfilm met bijbehorende speeches de stemming er volop inbrachten. Mijn zwager is een fan van de Russische cultuur en dus kregen we ook wodka en kaviaar!

    De Tour de France

    Ik ben nieuwsgierig hoe het verder zal gaan nu mijn favoriet Peter Sagan (terecht?) de Tour is uitgezet. 'Hij klapte de deur dicht voor Mark Cavendish!', dat moest ik toegeven: we zagen het allemaal. Hij had er zelf ook spijt van (als je hem geloven kunt). Het op de tv volgen van de Tour is bepaald niet saai: je krijgt een prachtige reis door het Franse landschap, je hoort en ziet het nodige over de geschiedenis en de architectuur van La Douce France en je beleeft het wel en wee van de wielrennerij. En dat alles vanuit je luie stoel!

    Hageveld 200 jaar

    Komende zaterdag zal ik weer eens op Hageveld zijn. Daar is dan de grote reünie vanwege het tweehonderdjarig bestaan. In 1817 begon de latere bisschop Cornelis van Bommel in Velsen met een klein groepje leerlingen en docenten op het landgoed Hageveld aldaar met het vormgeven van het kleinseminarie dat later zou worden verplaatst naar Voorhout en (vanaf 1923) naar Heemstede. Honderden, nee: duizenden, oud-leerlingen (én leraren!) zullen er in hun dromen de nodige herinneringen aan hebben overgehouden.

    Hoevinudie?

    Kind van vier: 'Mama, is een vlieg ook een vogel?'



  • 22 juni 2017 - Dantegroep - Politiek - Grafieken - Vakantietijd - Hoevinudie?

    Dantegroep

    In zekere zin tot ons verdriet is er nogal wat verandering gekomen in de samenstelling van onze Hoornse Dantegroep, die zich stort op de hoogtepunten van de klassieke literatuur. We gaan binnenkort samen het Gilgamesj-epos en daarna de Metamorfosen van Ovidius lezen en bespreken. Drie leden hebben we intussen 'verloren': één door een diepbetreurd plotseling overlijden, één door het gevoel van toch niet goed bij de groep te passen en één door overjarigheid. Maar gelukkig hebben we al twee nieuwe leden binnengehaald, beiden afkomstig uit het medische circuit. Vroeger moesten artsen Latijn hebben gehad in hun middelbare school-pakket, ik weet eigenlijk niet of dat nog zo is. Voor het lezen van Ovidius komt het kennen van de taal van de Romeinen goed van pas, maar voor Gilgamesj zal dat ons niet helpen. Gelukkig zijn er van beide boeken prima vertalingen beschikbaar.

    Politiek

    Met grote belangstelling volg ik de ontwikkelingen in de kabinetsformatie. Vooral het verdere gesprek tussen Pechtold en Segers -voor zover we daar iets van te horen krijgen- zie ik met spanning tegemoet. Omdat ik mezelf als christen-humanist beschouw en me afvraag of de genoemde twee zich ooit bij elkaar thuis kunnen gaan voelen. En hoe zit dat met Rutte en Buma?

    Grafieken

    Tot voor kort keek ik elke dag even op mijn computer na hoeveel belangstellenden er de dag ervoor op mijn website hadden afgestemd. De grafieken daarvan worden keurig door de provider bijgehouden. Maar sinds het begin van de lopende maand krijgt ook een andere grafiek mijn attentie: die van onze onlangs geïnstalleerde zonnepanelen. Ook daarvan wordt de opbrengst elke dag nauwkeurig geregistreerd en aan me doorgegeven. Het valt me op dat niet zozeer warme, maar vooral onbewolkte dagen het beste scoren: niet de temperatuur maar de lichtabsorptie (zie Van Dale!) brengt het meeste op.

    Vakantietijd

    Er wordt weleens geklaagd dat er in de vakantietijd zo weinig sociale activiteiten worden georganiseerd voor de thuisblijvers. De TV laat het ook nogal afweten: geen DWDD, geen Pauw, geen Buitenhof, geen Twee voor Twaalf, geen Per Seconde Wijzer enz., enz. Hier in Hoorn is gelukkig in het toeristenseizoen op loopafstand van alles te doen. Trouwens: met boeken, platen en Wikipedia kom je ook een eind. En binnenkort krijgen we Zomergasten en de Tour de France! Bovendien: betekent 'vakantie' oorspronkelijk niet 'luiertijd'?

    Hoevinudie?

    Ik lees in de krant dat er afgelopen maandag in het Nieuwe De La Mar een ere-avond was voor Hans Dorrestijn. Daar had ik graag bij willen zijn. Verschillende artiesten zongen liederen op tekst van deze wonderlijke vogelspieder. Herman Finkers zong een echt Dorrestijnlied dat eindigt op deze
    onsterfelijke regel:
    'Positief, ik ben het graag, als het beperkt blijft tot vandaag!'



  • 9 juni 2017 - Pinksterpreek 2017 - Vulgatavertaling - Jumbo - Zonnepanelen - Hoevinudie?

    Pinksterpreek 2017

    Sommigen van u herinneren het zich misschien nog: vroeger waren er bij grote (kerkelijke) feestdagen allerlei soms oeroude gewoontes waarvan nu de meeste zijn uitgestorven. Of misschien alleen nog in bepaalde streken of plaatsen bewaard gebleven. Met Pinksteren bijvoorbeeld. Ik noem er een paar: rozenregen uit het sterrengat van het kerkplafond, dauwtrappen, luilak, hemelvaren -eigenlijk met Hemelvaart-, pinksterbloemen plukken (sering, iris, gele lis, margriet, koekoeksbloem, pioen, korenbloem, papaver (=klaproos) en natuurlijk pinksterbloem), pinksterdrie-rijden, witte eieren eten, bloembladeren conserveren enz. Misschien even ter verduidelijking: rozenregen = in de kerk werden van boven uit (liefst vanuit het sterrengat, als dat er was) rode bloemen -rozen of pioenen- neergestrooid over de kerkgangers als uitbeelding van de vurige tongen over de apostelen. Dauwtrappen deed je in de vroege morgen als je met blote voeten een grasland inging, want dauwnatte voeten gaven bescherming tegen zomersproeten en huidzeer. Je probeerde wat natte dauw in een potje mee naar huis te nemen want pinksterdauw was geneeskrachtig. Hemelvaren was een soort nachtprocessie naar bos, duin, dijk of zee: in alle vroegte, om niet te laat te zijn als Jezus bij zonsopgang ten hemel zou stijgen… Luilak was mensen wakker ratelen met oude kachelpijpen en conservenblikken op pinksterzaterdag, vroeg in de morgen. Pinksterbloemen plukken deed je tussen de koeien in de wei om in je huis het mariabeeld ermee te kunnen versieren of de ontbijttafel. Pinkster-drie rijden gebeurde door boerenjongens in de omgeving van Purmerend om verkering te krijgen. Witte eieren werden van Beloken Pasen tot Pinksteren gegeten als opvolging van de gekleurde paaseieren. En in je kerkboek liet je een mooi blad van een boom uitdrogen als bladwijzer: in antieke kerkboeken tref je er soms nog een aan.
    Wat ik hiermee wil zeggen is: soms sterven oeroude gewoontes na een bepaalde tijd langzamerhand uit: ze hebben dan hun tijd gehad.
    Misschien valt dat toe te passen op heel onze levensgang. De wereld om ons heen is intussen in de loop van ons leven heel anders geworden dan die van onze jeugd. Er is veel uitgestorven, soms geruisloos, soms bewust afgeschaft.
    Wat heeft dat met Pinksteren te maken?
    Ik denk heel wat. Als er in het Johannesevangelie staat dat Jezus heeft gezegd: ‘Ik zal u een andere helper zenden.’ (Joh. 14,16 en 14,26) en ‘Gij zult nog grotere dingen doen dan ik.’ (Joh. 14, 12), dan zit daarin dat ons leven wezenlijk meegaat met de tijd en dat er in de loop der eeuwen heel wat veranderingen te verwachten zijn.
    Een andere helper? Is de Pinkstergeest iemand anders dan Jezus of de geest van Jezus? Komt er met Pinksteren een andere geest over ons? In de Griekse grondtekst staat er eigenlijk ‘een andere erbijgeroepene’ (‘parakleet’). Wat vindt u de mooiste vertaling: Trooster, Helper, Voorspreker, Pleitbezorger? In elk geval: een andere. Nu zal dat wel ook de Geest van God (ruach Adonai) zijn die alles tot stand brengt, maar hij wordt toch ‘een andere’ genoemd, die ons grotere dingen zal laten doen dan waar Jezus aan toe gekomen is!
    Ik maak hieruit op dat er in onze geschiedenis niet alleen toevallige gewoontes uitsterven maar ook soms tamelijk diepgaande cultuurvormen. Dat onze wereld echt verandert naar de toekomst toe. En dat dat uitgaat van de andere Helper of Trooster.
    We merken het iedere dag: de wereld blijft niet hetzelfde. Wen er maar aan!
    Laten we de Geest van Pinksteren vragen ons voldoende bij de tijd te houden zo lang we leven.
    Pinksteren vraagt van ons dat we niet vasthouden aan wat voorbij is gegaan, maar dat we ons toevertrouwen aan wat de Geest nu weer van plan is!
     

    Bijbelvertalingen vanuit de Vulgaat

    Op 26 mei kreeg ik een sympathieke mail van Jacques de Croo naar aanleiding van mijn scriptie op deze site over de Roomse bijbelvertalingen op basis van de Vulgata. Hij wees me erop dat ik daarin niet vermeld had dat er in 1732 een goed-roomse op de Vulgata gebaseerde bijbelvertaling is verschenen van de priester Andreas van der Schuur, aanbevolen door Neercassel en Codde van de oud-katholieke Cleresie en in die kerk nog in gebruik. Ik heb er nu wat naspeuring naar gedaan en inderdaad spijt het me nu dat ik deze ijverige bijbelman niet vermeldde. Hierbij! Ere wie ere toekomt!


    Jumbo

    Een rekkelijke geest is mij niet zo gegund: ik erger me soms (overdreven?) aan bepaalde verschijnselen die andere mensen heel gewoon vinden. Neem nou de tv-reclame. Ik zou willen dat de door de regering gesubsidieerde zenders daarvan verschoond bleven, maar dat schijnt de minister van financiën van het rijke Nederland niet te kunnen opbrengen. De nieuwste reclame van Jumbo luidt: 'Zo haal je meer uit je zomer!'. Alsof die zomer ons eigendom is en teruggebracht kan worden tot een 'bestedingsseizoen'. Met plofkippen en voordeelaanbiedingen die ten koste gaan van het milieu en een gezond agrarisch leven voor boeren die respect hebben voor dieren en planten. Zomer is een veel groter en grootser gebeuren dan boodschappen halen! Toch?

    Zonnepanelen

    Ze zijn er! Twintig zonnepanelen werden binnen één dag geïnstalleerd op ons dak. De kost gaat voor de baat uit, maar nu al zit de beloning in het gevoel dat we het gratis zonnelicht dankbaar gebruiken zonder het milieu te belasten. Langzamerhand groeit ons milieubewustzijn: we hadden al dubbele beglazing, we eten minder vlees, nu die zonnepanelen, zuinig met water, gas en voedseloverschot. Aan het isoleren van de muren moet nog eens wat gebeuren maar alles op zijn tijd. Twee idealen: natuurmens en natuurlijke mens. Aanbevolen!

    Hoevinudie?

    Boerenzoon Jaap mocht graag eens een keer uitslapen. Tegen de zin van zijn ouders die 'vroegop' en 'meteen flink aan het werk' hoog in hun zadel hadden. Toen zijn moeder hem voor de zoveelste keer riep, kaatste Jaap terug: 'Moeder, ik vraag me af: waarom zijn wij eigenlijk op aarde?' Moeder corrigeerde: 'Nee, je moet je afvragen: waartoe zijn we op aarde!'

     

     



  • 25 mei 2017 - Danteclub - Grote Pier - Rigoletto - Ajax - Hoevinudie?

    Danteclub

    Onze literaire leesclub, die de ‘gymnasiale’ klassieken leest  en zijn naam ontleent aan de eerste daarvan, Dantes Divina Commedia, heeft afgelopen week Vergilius’ Aeneïs ‘afgewerkt’ en gaat zich de komende periode storten op het Gilgamesj-epos. We hebben intussen twee nieuwe deelnemers gevonden en er één ingeleverd: de goede Ted doet jammergenoeg niet langer mee omdat hij negentig is geworden. Om ons goed voor te bereiden volgen we eerst de serie avonden die Jona Lendering op het ogenblik geeft in Hoorn over het beroemde Mesopotamische Gilgamesjgedicht en de cultuur daaromheen. Ik heb er zin in omdat echte poëzie mij nog meer aanspreekt dan de soms wat lange hoofdstukken van vertellers als Vergilius. Ofschoon deze me zeer getroffen heeft -meer dan vroeger- in de prachtige vertaling van mevrouw d’Hane-Scheltema.

    Grote Pier

    Dit jaar, 2017, is het niet alleen vijfhonderd jaar terug dat Luther, Erasmus en paus Adriaan optraden maar ook Grote Pier! Het Westfries Genootschap organiseerde vorige week zaterdag een bustocht om nog eens precies de verwoestende overval op de West-Friezen van deze reusachtige barbaar en zijn Friese manschappen in herinnering te brengen. We kregen een uitstekend en wetenschappelijk verantwoord verslag van wat er nu echt gebeurd is toen. Uit verzet tegen de steeds toenemende inpalming van Westfriesland door de Hollandse graven -en daarmee door de Bourgondische en Spaanse Habsburgers- gingen de Friezen met de zegen van de Geldersen hier te keer om ‘hun’ West-Friezen weer bij Friesland te betrekken. Ze kwamen bij Medemblik (waarschijnlijk in Onderdijk!) aan wal en staken dit oudste Westfriese stadje geheel in brand. Hun doel was Alkmaar te bereiken via o.a. Opperdoes-Twisk, Avenhorn, Ooterleek en Vroonen, maar daar werden ze teruggeslagen. De invasie heeft bijna de hele eerste helft van de zestiende eeuw geduurd en de handlangers van Grote Pier gedroegen zich als indertijd de Noormannen en Vikingen: ze staken de dorpen in brand en stalen het vee van de velden. Een (namaak)zwaard van de woesteling is nog te zien in het Historisch Museum van Alkmaar. Ik bedoel maar: kijk uit voor Hollanders, maar ook voor Friezen!

    Rigoletto

    Gisteravond heb ik in de Amsterdamse Stopera 'Rígoletto' meegemaakt. De uitstekende inleidster sloot zich geheel aan bij de juichende recensie van Trouw over de diepgaande enscenering. Ik ook: de liefde van vader Rigoletto voor zijn dochter Gilda die daardoor wordt ingeklemd, raakte me diep. Vooral als zij smoorverliefd wordt op de onbetrouwbare graaf en haar zelfstandigheid doorbreekt. Het boeiendste karakter vond ik eigenlijk toch die graaf: ergens ontdekt hij een beetje wat wáre liefde is. Bovendien zong en speelde hij superieur. De voorstelling werd enige tijd onderbroken vanwege een bronchitishoestaanval bij de hoofdrolspeler: misschien dat ik daardoor meer focuste op de graaf: die had nergens last van!

    Ajax

    Ik was al wat eerder van huis gegaan: het was de avond van Ajax-Manchester en Amsterdam liep zoals te verwachten viel overvol. Mijn tram werd omgeleid, maar bereikte via de Bilderdijkstraat toch de omgeving van het Museumplein waar ik tussen de schreeuwende en zingende rood-witte fans terechtkwam. Zo'n massa-ervaring had ik nog nooit meegemaakt. Gelukkig wist ik de Leidsestraat te bereiken en via de bloemenmarkt en de Munt het Rembrandtsplein, waar het al wat rustiger was. Op tijd voor de inleiding bereikte ik de Stopera. Na afloop ben ik lopend naar het CS gegaan -de trams waren ontregeld-, niet wetend dat Ajax verloren had. Maar dat ging ik steeds meer aanvoelen: er werd wel geschreeuwd maar niet met vlaggen gezwaaid. In de trein zat in midden tussen de dronken jongeren, maar ik had een veilig hoekje. Wat een avond!

    Hoevinudie?

    Soms vraag ik me bij dit rubriekje af: wat is humor en wat is flauw? In mijn encyclopedie lees ik dat 'humor' vroeger een veel algemenere betekenis had: net zo iets als 'humeur'. Daarna kreeg het iets mee van 'komisch' of 'grappig' maar dan wel met een zekere 'wijsheid'. Je zou het kunnen vervangen door 'geestig'. En dan niet 'naargeestig' natuurlijk.



  • 7 mei 2017 - Hageveld in Oorlogstijd

    Deze keer is de vorm van mijn nieuws heel anders. Dat komt zo:
    De directie van het Westfries Archief vroeg me nadere informatie bij een klassenfoto die indertijd (1943) genomen is toen wegens de oorlog een groep Hageveldse priesterstudenten in Westwoud en Venhuizen was ondergebracht. Ik wist er zelf wel wat van, maar heb voor nauwkeuriger gegevens drie bronnen aangeboord: een gepensioneerde oud-pastor die toen zelf bij die ‘vluchtelingengroep’ hoorde, de voormalige pastoor van Venhuizen en het boek over Landgoed Hageveld van Frits Hazenberg. Soms spraken die bronnen elkaar een beetje tegen: dan kun je weer eens zien dat bij zoiets ieder aan een eigen eind trekt. Mijn samenvattend verhaal druk ik hier af met de foto, meer foto’s betreffende dit onderwerp zijn beschikbaar via het WFA. In verkorte vorm is mijn verhaal verwerkt bij de totstandkoming van de Westfriese Kaart die ze daar gemaakt hebben en die vanaf 1 mei 2017 digitaal beschikbaar is: www.westfriesekaart.nl

    Ik hoop dat de foto en de tekst u interesseren en laat het daar deze keer bij.

    Seminaristen van Hageveld
    ondergebracht in Venhuizen en Westwoud
    1942-1944

    SchalmSmart groepsfoto
                                                           Klik op de foto om die te vergroten

    Seminarie Hageveld in vroeger jaren
    Vanaf 1817 werden rooms-katholieke jongens die als kapelaan of pastoor van het bisdom Haarlem zouden willen gaan werken in een van de parochies van Noord- of Zuid-Holland of Zeeland, dus bv. in Westfriesland, opgeleid op een seminarie. De studie duurde twaalf jaar: eerst zes jaar op het klein-seminarie Hageveld, dat vroeger in Velsen stond, later in Voorhout en vanaf 1923 in Heemstede. En daarna nog zes jaar op het groot-seminarie in Warmond. Je was twaalf jaar als je er na de lagere school aan begon en woonde dan verder in het seminarie-internaat tot je tot priester gewijd werd. Je moest beloven niet te trouwen, dienstbaar je toekomstige werk te zullen doen en dan genoegen te nemen met een bescheiden salaris. Wel kreeg je gratis kost en inwoning. Wat de opleiding kostte, werd deels door je ouders, deels door je afkomstparochie betaald.

    Tweede Wereldoorlog en Hageveld
    Toen in 1940 de Duitsers Nederland binnenvielen, werd al gauw het nog zo goed als nieuwe gebouw van Hageveld ‘gevorderd’. Eerst werd er voor een korte tijd een afdeling van het Rode Kruis in een deel van het gebouw ondergebracht, maar vanaf 28 mei 1942 tot 1 september 1945 moesten de ruim vierhonderd studenten genoegen nemen met een geheel ander onderkomen. In twee groepen werd de eerst klas -ongeveer honderd twaalfjarigen- ondergebracht in Westfriese roomse pastorieën, parochiehuizen en schoolgebouwen: die van Westwoud en die van Venhuizen. De hogere klassen gingen naar Haarlem, Amsterdam, Zuid-Holland of Zeeland. Elke groep kreeg een aantal leraren mee en de bestuurszaal van de pastorie waar ze belandden werd gebruikt voor les, studie en recreatie, de keuken en de gang voor het eten, de zolder -ook die van de school- voor het slapen en de kerk of de zusterskapel voor het bidden. Soms werden de vakantietijden wat verlengd en dan gingen er boeken mee naar huis. Ruim twee studiejaren heeft die noodoplossing geduurd. Het schooljaar 1944-1945 (met de ‘hongerwinter’) werd afgeschaft. Sommige leraren en enkele leerlingen wachtten het einde van de oorlog af bij Westfriese particulieren en het schooljaar 1945-1946 begon weer gewoon op Hageveld, want toen waren de Duitsers verdreven.

    De foto van de Hagevelders in Venhuizen en Westwoud
    Van dit gebeuren is een mooie serie foto’s overgebleven. Die wordt bewaard in het Westfries Archief. De klassenfoto die bij de Westfriese Kaart is opgenomen, werd gemaakt in Venhuizen op het schoolplein van de Katholieke Lagere School. Links de gymzaal, rechts de jongensschool en daartussenin de meisjesschool. De studenten waren daar bij elkaar en als je goed kijkt zie je drie (priester)leraren: die met ‘bonnet’ (=priesterhoedje) is meneer Van Rek (natuurkunde, algebra en meetkunde), die ietsje naar rechts achteraan meneer Deroy (Frans, Nederlands en geschiedenis) en weggedoken onder het middelste dubbelraam meneer Verschure (Latijn, Grieks en Engels).

    Hageveld werd als seminarie opgeheven in 1966, maar het gebouw staat er nog in volle pracht en Heemstede heeft er nu een prima middelbare school aan. Sommigen van de toenmalige leerlingen op de foto leven nog en denken soms terug aan de wonderlijke periode in Venhuizen of Westwoud. Met dank aan Westfriesland!
     



  • 22 april 2017 - Pasen - Wozzeck van Berg - Nieuws gewaardeerd - Koningsdag - Hoevinudie?

    Pasen

    Gelukkig is mijn gezondheid de laatste tijd weer naar wens: enige doofwording en vermoeiedheid sloegen in de wintermaanden toe, maar met het aanbreken van de lente bleek mijn conditie terug te keren, misschien door beter slapen en eten. Ik was met de paasdagen weer flink aan de beurt: in 't Kruis (Heerhugowaard) en in Tuitjenhorn mocht ik voorgaan in de kerkdiensten van de Goede Week daar en dat lukte volgens mij nog goed genoeg.
    De voorbereiding op mijn paaspreek bracht me een bijzondere ontdekking. De drie lezingen van Pasen (Handelingen 10, 34-43, Paulus aan Kolosse 3, 1-4 en Johannesevangelie 20,1-90) bleken bij nader onderzoek uit verschillende perioden te stammen: de eerste uit tussen 60 en 130 n. Chr. (dus waarschijnlijk van na de val van Jerusalem in 70 n. Chr.), de tweede uit tussen 58 en 61 n. Chr. (dus het kortst na het optreden van Jezus, vóór de val van Jer.) en de derde uit 90-110 n. Chr. (dus zeker na de val v. J.). En dat kun je merken: Lukas (van de Handelingen) en Johannes hebben het in deze fragmenten over Petrus en Johannes (de apostelen, dus over het begin van van de christelijke hiërarchie) maar Paulus richt zich tot allen, dus tot al degenen 'die met Christus ten leven zijn gewekt'. Onder andere hieruit maak ik op dat -mede door de val van Jerusalem- er een verandering in de 'christelijke' boodschap is gekomen: ging het bij Jezus en Paulus nog om de geestelijke en maatschappelijke verheffing van allen, bij Lukas en de evangelist Johannes was er al een inklemming gaande in een hiërarchisch systeem. U begrijpt dat ik graag het evangelie van Jezus op het spoor wil komen en dat ik dan meer bij Paulus te rade ga.

    Wozzeck van Berg

    Nou, het viel mee! Vorige keer vertelde ik dat ik me voorbereidde op een diep-droevig makende ervaring bij de opera-uitvoering van Alban Berg's Wozzeck in de Stopera van Amsterdam. Misschien kwam het door de niet bepaald depressief gebrachte, uitstekende inleiding -in de nieuwe ruimte die daarvoor is ingericht- die we vooraf meekregen. Maar zeker ook door de beslist niet afgrijselijke muziek van Berg: die was prachtig en zelfs aangenaam om te horen. Daardoor maakte het deprimerende verhaal over het ontluister(en)de leven van de hoofdfiguur niet zo'n erg diepe indruk op me. Misschien kwam dat ook door de eigen enscènering en interpratie van de regisseur: die liet veel vrijmoedige kinderen als een soort tegenwicht de sfeer mede bepalen. Dat gaf een heel eigen dimensie mee aan deze productie, eerder stemmend tot nadenken dan tot droefheid.

    Nieuws gewaardeerd

    Bij mijn verjaardag vorige week mocht ik weer de nodige gelukwensen ontvangen. Aan de deur, per mail, telefonisch en per post. Bij het laatste viel me op dat de 'kaarten' tegenwoordiog soms heel luxe zijn: veelkleurig en artistiek. Maar het gaat natuurlijk om wat erop geschreven wordt! Er waren erbij die lieten weten dat deze nieuwsrubriek op mijn site door de feliciteerders best gewaardeerd wordt: na elke veertien dagen zijn sommigen benieuwd wat ik die keer voor bakerpraatjes loslaat. Ik voel het zelf als een vorm van contact. En schrijven is leuk!

    Koningsdag

    Ik moet u iets bekennen! Toen er indertijd bij het aantreden van Willem Alexander een prijsvraag werd uitgeschreven om aan een 'k(r)oningslied' te komen, heb ik er een gemaakt en ingestuurd. Erg tevreden was ik er niet over -de melodie die ik had gebruikt was wel wat erg kerkelijk, ik geloof 'God groet u, zuivere bloeme' of iets dergelijks!- maar ik verwachtte toch minstens een waarderende reactie. Niets daarvan: niets meer van gehoord. U begrijpt dat ik later met enig genoegen de afgang van het bekroonde koningslied heb verwerkt! Achteraf vind ik het stom van mezelf dat ik eraan meegedaan heb, al was ik natuurlijk graag beroemd geworden, maar wel ben ik nog steeds een groot voorstander van het maken en zingen van zelfgemaakte liederen. Daarbij gaat het natuurlijk niet om taaltechnische volmaaktheid maar om hartelijkheid en een beetje originaliteit. Sommigen vinden me een liedjesfetisjist, maar daar trek ik me niets van aan. Vroeger had je op sommige dorpen bepaalde figuren bij wie je een gelegenheidslied kon bestellen. In Onderdijk bij voorbeeld: Jansje Bregman. Ik gedenk haar met ere.

    Hoevinudie?

    Laatst hoorde ik een uitdrukking die volgens de zegsvrouwe in West-Friesland heel gebruikelijk was. Als een vrouw die al moeder van een groot gezin was, bij een nieuwe zwangerschap werd aangesproken en gevraagd 'of het weer zover was', antwoordde ze: 'ja, de bus is altijd vol!'. Ik vraag me bij nader nadenken nu wel eens af of deze zegswijze onder 'eufemismen' valt en of er met 'bus' een Connexion-bus of een collectebus bedoeld werd.



  • 5 april 2017 - Onder ons - Overkant - Assistentie - Westbroek ! - Hoevinudie?

    Onder ons

    Met genoegen kijk ik zondagsavonds naar Podium Witteman. Informatief, gevarieerd, leerzaam op muziekgebied en zelfs gezellig. Afgelopen zondag viel er ook te lachen: er werd de spot gedreven met zogenaamde 'kenners' in het wereldje van de klassieke muziek. Die hebben hun eigen incrowdtaaltje om te showen met hun ingebeelde deskundigheid. Ze zeggen niet 'het Concertgebouw van Amsterdam' maar 'het Gebouw', niet 'het Concertgebouworkest' maar 'KCO' enzovoorts. Het deed me denken aan het pubergedrag dat ik vroeger zelf vertoonde toen ik met mijn zusjes insiderig discussieerde over de componisten die we op het spoor waren. Ook wij wilden toen onze 'vertrouwelijke' omgang met hen bewijzen door alleen hun voornaam te gebruiken. Vivaldi was bij ons Antonio, Bach meestal Johan Sebastiaan, tenzij we natuurlijk een van zijn familieleden bedoelden, Schubert was Franz 1, Liszt Frans 2, Strauss: Johan of Richard, Mozart Wolfgang óf Amadeus óf Nannerl óf Leopold enz. enz. Pubergedrag, maar ook wel leuk, vind ik nu.

    Overkant

    Hier in de Johannes Poststraat-buurt gaat binnenkort een hele serie huizen tegen de vlakte. Precies tegenover ons en de vroegere Engelbewaarderskerk. Volgens de moderne normen waren de huizen daar verouderd, de Woningstichting vindt dan vaak vervangen beter (en rendabeler) dan renoveren. De omgevenden zoals wij kregen keurig een uitnodiging om de geplande ontwerpen te bekijken. Gelukkig geen flats, maar geschakelde beneden- en bovenwoningen. Niet zo groot, weinig parkeergelegenheid en tuin, wel modern en efficiënt van buiten en van binnen. Architecten zitten niet stil: allerlei nieuwigheden -vooral in de keuken- wijzen op een zekere vindingrijkheid. Onze straat zal er van opknappen.

    Assistentie

    Afgelopen zondag mocht ik voorgaan in de Lucaskerk van Venhuizen. Omdat men daar zo nu en dan graag een volledige eucharistieviering wil en het voorgaan daarbij tot nu toe is voorbehouden aan celibataire priesters. Gelukkig zijn er in de meeste parochies tegenwoordig wel werkgroepen die de gewone kerkdiensten kunnen verzorgen, maar soms worden wij -de oudjes!- dus van stal gehaald. Vooral in de komende paasdagen en bij de eerste communie -meestal in de meimaand- hebben we het druk, vaak in diverse kerken. Ikzelf ben intussen betrokken bij Heerhugowaard 't Kruis, Hoogkarspel, Tuitjenhorn en Venhuizen. Gelukkig niet álle zondagen!

    Eva-Maria !

    Morgen kom ik er eindelijk weer eens aan toe om een opera bij te wonen in de Amsterdamse Stopera. Wozzeck van Alban Berg (sorry voor de achternaam!) door de Nederlandse Opera met o.a. Eva-Maria Westbroek, onze Nederlandse topper. Büchners treurige Woyzeck-verhaal heb ik vroeger via mijn toneelhobby al wel meegekregen, maar deze uitvoering stemt je volgens de recensies nog wezenlijker diep treurig. Nou ja, ik zie het maar als een aanloop naar Goede Vrijdag.

    Hoevinudie?

    In ons huis is voetbal hét gesprek bij de koffie. Soms ontstaat er een gespannen sfeer want sommigen zijn voor Ajax, anderen voor Feyenoord. 020 tegen 010. Amsterdammers zijn 'de bluffers', Rotterdammers 'de werkpaarden'. Ik ben voor de laatstgenoemden -mijn zus woont in Rotterdam- maar de bluffers wonnen afgelopen zondag. En nog terecht ook. Toevallig kwam na afloop van de wedstrijd onze buurvrouw, de uitvaartonderneemster die haar tienjarig jubileum vierde, ons verrassen met voor ieder een luxe gebakje. Ik kon geen hap door mijn keel krijgen, dat begrijpt u.



  • 19 maart 2017 - Verkiezingen - Lente! - Sobere Maaltijden - Computerhulp - Hoevinudie?

    Verkiezingen

    Op de eerste stralende lentedag van dit jaar waren bijna alle politieke partijen 's avonds gelukkig met de verkiezingsuitslag. Zelfs de VVD die nogal wat zetels verloor, maar de grootste bleef, aanmerkelijk groter dan de PVV. Alleen de PvdA zonk weg in een diepe put en de SP moest wat inleveren. Daarmee is Nederland politiek weer rechtser geworden, maar werd toch de PVV geblokkeerd. Alle andere partijen vierden feest. We kunnen een (nog) meer gevarieerde Tweede Kamer tegemoet zien, voor ons als televisiekijkers misschien wel aardig, maar voor het -pardon, ons- land?

    Lente!

    Vandaag is het buiten niet aangenaam, maar onze tuin staat al volop in kleur te wachten. Klokjes zonder sneeuw, crocussen, narcissen,  primula's, katjes, knoppen, blauwe druifjes enz. enz. Wat toch wonderlijk: elk  jaar weer en toch elke keer verrassend!

    Sobere maaltijden

    Elke vrijdagavond in deze veertigdagentijd haast ik me naar de Sobere Maaltijd in het Oktaaf (de Hoornse PKN-kerk) waar we van zes tot half acht met een flinke groep bijeenkomen, ieder gewapend met een soepkom en een lepel. Na een korte inleiding, bedoeld om de groepjesgesprekken op gang te brengen, krijgen we soep en brood op voorwaarde van het inleveren van wat we daarmee uitsparen voor een derde wereld-projekt. Dit jaar is het overkoepelende thema 'eerlijkheid'. Nou, dat blijkt best een passend handvat te zijn als het gaat om bezinning op eigen gedrag en om ontwikkelingswerk en verantwoordelijkheid voor mensen verderop. Vastentijd lijkt ouderwets maar blijkt bij nader inzien te raken aan iets zeer actueels.

    Computerhulp

    U vraagt u misschien -deze rubriek volgende- wel eens af: Zou hij bij zijn schrijverij op de computer begeleid worden door een ICT-deskundige? Ja hoor: ik heb het geluk dat mijn jongste broer en zijn vrouw naast me wonen, die beiden veel verder zijn in computerdeskundigheid dan ik. Zo gauw er iets is op dat gebied -praktisch of theoretisch- waar ik mee zit, hoef ik maar een kik te geven of het hulpbetoon staat klaar. Meestal snap ik niet wat er precies aan de hand is als er iets niet lukt, ook niet als ik uitleg krijg van de oplossing, maar binnen de kortst mogelijke tijd kan ik weer verder. Mijn broer liet zich van de week ontvallen dat hij best nog wat meer klanten zou willen helpen, uiteraard tegen een kleine vergoeding. Meestal is hij vanaf vier uur 's middags thuis: tel. 06-48864185. Aanbevolen!

    Hoevinudie?

    Willem-Alexander drukt 's morgens de tv aan voor het nieuws. Hij is iets te laat en hoort nog net het slot van het weerbericht: 'Maxima rond de 10 graden'.
    Hij verslikt zich in zijn broodje.



  • 11 maart 2017 - Aswoensdag - Vastenprojekt - Quiz - Verkiezingen - Hoevinudie?

    Aswoensdag

    Het klinkt gek, maar met veel plezier ben ik de Vastentijd begonnen. Dat kwam door de jongeren van Heerhugowaard-De Noord die betrokken waren bij de Aswoensdagliturgie waarin ik mocht voorgaan. Ze hadden vorig jaar 'het Vormsel' ontvangen -opgeschoten pubers dus- en stonden nu de kerkgangers op te vangen op het kerkplein. Die hadden, zoals afgesproken, hun palmtakje van de vorige Palmzondag mee naar de kerk gebracht en leverden die in om het door de jongeren te laten verbranden in het kerkpleinvuur. De as die ervan kwam, werd plechtig aangeboden toen de dienst begon en onder koorgezang met wijwater bevochtigd zodat ze goed zou plakken op het voorhoofd. Bij het toedienen van het askruisje -'gedenk, mens, dat gij stof zijt en tot stof zult wederkeren'- keken de jongens nogal ernstig maar de meeste meisjes lachten mij vrolijk toe! Ik denk -achteraf- dat die eraan gewend zijn dat er wat op hun gezicht gesmeerd wordt! De meesten gingen na de behandeling vrolijk terug naar hun plaats en er was weer een positieve stemming in het kerkgebouw. Jongeren: je staat altijd weer van ze te kijken.

    Vastenprojekt

    Afgelopen zondag mocht ik als lid van onze MOV-groep (Missie-Ontwikkelingswerk-Vrede) weer eens voorgaan in de Hoornse Koepelkerk. We hebben dit jaar een zeer zinnig Vastenaktieprojekt: kinderen in El Salvador 'opvangen' op een goede school zodat ze niet uit armoede in handen vallen van Maffia-figuren die ze voor een snee brood opleiden tot goedkope ondergeschikte werkkrachten. Goed dat je door de veertigdaagse vastentijd ertoe komt om -even tussen de nieuwslawines over verkiezingen en politieke incidenten door- je gedachten te richten op de goede initiatieven die in de verdere wereld genomen worden en waar we onze aandacht en geldelijke bijdrage aan kunnen besteden.

    Quiz

    In mijn fanilie en kennissenkring wordt er graag naar quizzen gekeken. Maar volgens mij heeft er nog nooit een kennis of familielid als kandidaat meegedaan met een tv-quiz, echt life op de televisie. Terwijl ik het idee heb dat er best een paar tussen zitten die er geschikt voor zouden zijn. Intussen ben ik begonnen met polsen, maar tot nu toe hapt niemand toe. Uiteraard wil ik dan weten waarom niet. Om zo een psychologisch familiebeeld of kennissennetwerk in kaart te krijgen. De volgende reacties noteerde ik tot nu toe: Ik wil niet op tv. Ik weet niet van alles wat, wel van sommige categorieën iets. De moeilijkheidsgraad van de vragen is voor mij te hoog of te laag. Ik vind de prijzen te hoog of te laag. Ik mag sommige quizmasters niet. Ik wil niet afgaan in het openbaar. Ik zou me in de spanning niet kunnen concentreren. Ik zou al dagen van te voren zenuwachtig zijn. Ik wil in de supermarkt niet horen: daar gaat die van die quiz (geen landelijke bekendheid!). Ik wil voortaan niet de veelweter uithangen in de familiekring. Ik heb niets om aan te trekken (vr.). Ik weet niets van popmuziek. Iedereen weet al dat ik de slimste ben. Mijn geheugen gaat achteruit. Kortom: Niemand wil en ieder heeft zijn/haar smoes. Ik ook. En u?

    Verkiezingen

    Komende woensdag is het zover: Landelijke Tweede Kamer-verkiezingen. Ik heb lang geaarzeld tussen twee partijen, maar nu ik vanmorgen nog eens goed de kranten (NRC-Trouw-NHD) erop nagelezen heb, ben ik eruit. Ik ga niet af op het uiterlijk van de kandidaat (het poppetje), geef wel mijn voorkeur aan een vrouw en stem op een kandidate die ook in de regering zou kunnen komen. Want ik ben liever supporter dan opponent.

    Hoevinudie?

    Tot nu toe had ik weinig respect voor gamers, chatters en andere mobielverslaafden. Soms mijden horecabezoekers, OV-reizigers en kinderen-aan-tafel ieder aardig gesprek omdat ze helemaal opgaan in hun apparaatje. Laat ik nu uit Trouw van 1 maart jl. een artikel te verwerken hebben gekregen over de leerzaamheid van dit gedoe! De schrijver liet de andere kant van de medaille zien: binnen de kortst mogelijke tijd krijg je via die nieuwe contact- en informatiemogelijkheden een flinke dosis algemene ontwikkeling en veel verstands-en geheugentraining naar binnen. Zou het? Zo ja: weer wat geleerd!



  • 16 febuari 2017 - Bijbel van Jezus - Parkeervergunning - (H)adrianus - Lente? - Hoevinudie?

    Bijbel van Jezus

    Afgelopen zaterdag woonde ik in Utrecht een boeiende bijeenkomst bij in de Lutherse kerk aldaar. Er was een nogal speciaal gezelschap bijeen naar aanleiding van twee nieuwe publicaties op bijbelgebied: 1. de vertalingen door Pieter Oussoren (van de 'Naardense Bijbel") van de zgn. deutercanonieke en apocriefe bijbelboeken (o.a. Judith, Daniëls Susanna,Tobit, Makkabeeën, Pseudo-Matteüs, Magdalena, Judas en Thomas 2 de Israëliet) en 2.  de eerste proeven van zijn weergave in het Nederlands van de Septuaginta-bijbel. Vooral deze laatste uitgave -waar hij nog maar een eerste voorbeeld van beschikbaar stelde- interesseert me. De Septuaginta is de bijbelvertaling (O.T.) in het Grieks die in de tijd van Jezus algemeen gebruikt werd, waarschijnlijk ook door Jezus zelf. Het Grieks was toen dé internationale taal -zoals tegenwoordig het Engels- in de door Alexander de Grote gehelleniseerde wereld waarin het leven van Jezus en de zijnen zich afspeelde. De latere Latijnse vertaling van Hieronymus, de Vulgata, die eeuwenlang standaard was in de R. K. Kerk (o.a. in de Gregoriaanse gezangen) is op de Septuaginta gebaseerd. Sinds kort is men er zich van bewust geworden dat zowel de Septuaginta als de Vulgata niet alleen vertalingen zijn maar ook bewerkingen. Dat komt door het wezenlijke verschil tussen het semitische Hebreeuws en het westerse Grieks en Latijn, maar ook door de verschillende denkwerelden vanwaaruit de overzetters de teksten lazen. Het gaat daarbij niet om 'goed' of  'fout' maar om een eigen benadering en bewerking van de vertalers. Oussoren drukt beide in 'gebruikstalen', maar dan nagebootst in het Nederlands (dus 'op z'n Hebreeuws' en 'op z 'n Septuagints'), naast elkaar af en kwam tot verrassende ontdekkingen. B.v. dat het Nieuwe Testament soms het Oude Testament niet uit de Hebreeuwse grondtekst maar uit de toen dominante Septuagint citeert en daarmee meedoet aan de vergriekste weergave van de grondtekst.

    Parkeervergunning

    Onze buurt valt net niet onder het gedeelte van Hoorn waar vrij geparkeerd mag worden. Om bij huis te parkeren hebben we dus een ontheffingsvergunning nodig. Laat ik nu van de week een net briefje van de parkeerwacht onder mijn ruitenwisser vinden waarin ik vriendelijk gewaarschuwd werd dat de vergunning die ik onder mijn autoruit had, verouderd was? En ja hoor, de oude van vorig jaar zat er nog in en de nieuwe van 2017 was nergens te bekennen. Ik heb overal gezocht, in de auto en in huis, maar nergens de nieuwe. Misschien niet ontvangen, misschien weggewaaid, misschien gestolen, misschien.... Ik naar het stadhuis, afdeling vergunningen. De oude had ik mee. Ik dacht: dat wordt wachten en soebatten. Maar nee hoor: ik werd keurig te woord gestaan en binnen de kortst mogelijke tijd had ik gratis een vervangend exemplaar voor 2017 in handen. Ik bedoel maar: niet achter alle loketten stuit men op vervelende of onvriendelijke bureaucratie. 

    (H)adrianus VI

    Zoals u misschien gezien heeft heb ik indertijd op deze site een scriptie geplaatst over de enige Nederlandse paus (H)adrianus de Zesde. (Die H wilde hij er zelf niet bij hebben -deed die te veel denken aan keizer Hadrianus?- maar het boek van de classicist Burmannus dat ik in mijn scripte bespreek, gebruikt hem nadrukkelijk.) Nu is er eindelijk een nieuwe biografie verschenen waarin de nieuwste, wetenschappelijk gecontroleerde wetenswaardigheden over deze eigenaardige paus zijn verwerkt. Prima leesbaar geschreven door Twan Geurts. Hij maakte gebruik van het degelijke en uitgebreide materiaal dat dr. Peter Nissen indertijd verzamelde om in zijn al vóór 2005 beloofde boek te verwerken. Maar daar is jammergenoeg niets van terecht gekomen en nu heeft Geurts het kennelijk ter beschikking gekregen. Ik heb het boek bijna uit en denk dat het alle andere Adrianus-biografieën overbodig maakt: het bevat zo goed als alle relevante gegevens en die worden in een prettige journalistieke stijl gepresenteerd. Hulde!

    Lente?

    Vandaag is het hier de eerste dag van deze week dat ik geen sneeuw meer zie in mijn tuin. En meteen trap ik als ik de tuin in loop, op beginnende omhooggeklommen sneeuwklokjes. Zou de winter al voorbij zijn? Weer zonder Elfstedentocht, weer zonder toertochten op de schaats binnen de Westfriese Omringdijk. Maar goed: de lente heeft ook iets: het wordt om mijn huis al drukker door (weergekeerde?) vogels en het gras lijkt al wat op kleur te komen.

    Hoevinudie?

    Kind: Mamma, wat is een boer?
    Mamma: Dat is iemand die voor dieren zorgt.
    Kind: Dus is een groenteboer geen boer.
    Mamma: Nee, dat is een groenteman.
    Kind: En een visboer?
    Mamma: Welterusten!

     



  • 3 febuari 2017 - Februari - Poezieweek - Uitvaart - Grachtenhuizen – Hoevinudie?

    Februari


    Seizoengevoeligheid is zo oud als de mensheid. Maandgevoeligheid is waarschijnlijk moderner. Het aanbreken van de maand februari deed me terugdenken aan een in mijn tijd daar doorgevoerde geestelijke vernieuwing op Hageveld. In plaats van de wat versleten dagopening als begin van de eerste les gingen we werken met ‘maandthema’s’, gebaseerd op de namen van de maanden en de achtergrond daarvan.
    ‘Januari’ komt van Janus, de romeinse god die twee gezichten had, een dubbelkop, en dus ging de overweging die maand over ‘terugdenken en vooruitzien’. ‘Februari’ komt van het Latijnse ‘februum’ dat ‘reinigingsriem of bezem’ betekent en dus ging het over ‘schoonmaken, snoeien, lenteklaar maken’. ‘Maart’ verwijst naar Mars, de strijdgod, en dus dachten we na over ‘politiek en concurrentie’. ‘April’ is afgeleid uit het Latijnse ‘aperire = openen' en was een opstapje naar het opengaan van bollen en bloemen en van kippen en eieren. ‘Mei’ werd ontleed aan Maia, de moedergodin, en gaf aanleiding tot een gesprek over familierelaties. ‘Juni’ komt van Juno, de vrouw van de oppergod, en bracht ons tot nadenken over (onze eigen) ondeugden en tekortkomingen. ‘Juli’ gaat terug op Julius Caesar en deed ons stilstaan bij ‘de macht van de sterkste’. ‘Augustus’ betekent ‘verhevene’ en verwijst naar de erenaam van keizer Augustus, voor ons -voorzover we niet op vakantie waren- aanleiding om over ‘standsverschil en discriminatie’ te spreken. Daarna volgden in de oorspronkelijke, nog niet gemoderniseerde maandenreeks de vier ‘getalsmaanden’: september (de zevende), oktober (de achtste), november (de negende) en december (de tiende). Aangezien de leerlingen al aardig gevorderd waren in ‘het tellen’, kozen we onderwerpen uit de rijke getallen-symboliek zoals: zeven werken van barmhartigheid, acht zaligheden, negen koren van engelen en tien geboden. Bij deze laatste maanden moesten de leraren uitkijken dat het geen godsdienstles werd. Daarom kregen ze als tip mee: sept.: ‘sociale verantwoordelijkheid’, okt.: ‘gelukservaringen’, nov.: ‘verliefdheden’ en dec.: ‘’normen en waarden’.
    Het waren de jaren zestig: alles moest anders en nieuw!


    Poëzie


    Afgelopen weekend was ik in de prachtige boekenwinkel van Donner in Rotterdam. Daar werd het nodige gedaan aan de ‘week van de poëzie’. Je kreeg -als je wat kocht- een bundeltje van de intussen omstreden Jules Deelder cadeau en op een podium droegen enkele nieuwopgekomen dichters voor uit hun recente werk. Wel boeiend -vooral hun voordracht- maar het verstaan en begrijpen viel me niet mee: moderne poëzie is vaak zo ingewikkeld dat zoiets zonder gedrukte tekst erbij nauwelijks te volgen is, zeker in een drukke winkel. Vroeger (Dante) werden gedichten voorgedragen op pleinen: zou er toen door de dichters meer aan klankschoonheid zijn gedaan of was hun retorische vaardigheid groter?


    Uitvaart


    Gisteren woonde ik in de (katholieke) kerk van Bovenkarspel de uitvaartdienst bij van Cathrien Kamper, die zich jarenlang verdienstelijk heeft gemaakt in het maatschappelijk werk en de gezinszorg van Hoorn en van de Engelbewaardersparochie. Het was een uitstekend verzorgde en klassieke viering, waarin de overledene -ze werd 93 jaar- volop recht werd gedaan. Wel heb ik me afgevraagd of de rijke cultuur van de katholieken nog voldoende aansluit bij de vele moderne uitvaartbezoekers die vaak een heel andere instelling hebben. Of hoeft dat niet?


    Grachtenhuizen


    In Schagen maakte in bij de Past Rotarians van de week een uitstekend gebrachte en inhoudelijk rijke lezing mee over de ontwikkeling van Amsterdam -vooral in de Gouden Eeuw- en over de totstandkoming van de grachtenpanden. Ik meende vooraf daar al heel wat over te weten, maar bij deze spreker -en zijn lichtbeelden- heb ik aan één stuk door op het puntje van mijn stoel gezeten. Hij heet Koen Klein. Eén van de wetenswaardigheden die ik opving was dat de smalle breedte van de panden niet zozeer te verklaren valt uit het verband met de belastingplicht voor het aantal benedenramen, maar dat de breedte afgeleid werd uit de uitgestrektheid van één ervoorstaande boom. Dat soort dingen!  


    Hoevinudie?


    Kortgeleden ben ik opgehouden met het bakken van pannenkoeken. Ze mislukten altijd, meestal half verbrand of niet gaar. Het kwam, denk ik, doordat ik de hoeveelheden niet goed kon bepalen voor één persoon: de receptboeken gaan altijd uit van een gezin. Was ik maar getrouwd! Laat nu van de week mijn buurman-broer aankomen met enkele goudbruine, prachtig geslaagde en heerlijk smakende exemplaren die nota bene op zijn school gemaakt waren door enkele leerlingen die volgens mij nog snotneuzen zijn!! De smaak verzachtte de pijn.                    

     



  • 15 januari 2017 - Politiek - Winter? - Bostridge en Drake - Letten- Hoevinudie?

    Politiek

    De verkiezingsstrijd gaat nu ook in Nederland losbreken. Wat mij al langere tijd opvalt in de gesprekken op tv daarover is dat er tegenwoordig zoveel afhangt van hoe mooi en hoe handig een politicus of politica overkomt in de media. Zowel zijn/haar uiterlijk als zijn/haar spreekhandigheid tellen vaak meer mee dan de inhoud van wat er gezegd wordt. Een stotterende lelijkerd -zoals Socrates- maakt geen kans. Was dat vroeger ook al zo?

    Winter?

    Elk jaar -en het lijkt wel erger te worden- zit ik weer met de onzekerheid of ik in de winterperiode de plaatsen waar ik moet zijn zonder problemen met de auto kan bereiken. Ik ben dan benauwd voor gladheid, een niet-startende motor, dichtbevroren ruiten enzovoorts. Maar ook deze winter blijkt die angst weer onterecht. We mazzalen er gelukkig opnieuw doorheen. Of komt er nog wat in februari?

    Bostridge en Drake

    Ik was dus voor het eerst in het Muziekgebouw aan 't IJ. Het was die dag bitterkoud en winderig, dus lopen van het CS naar de concertzaal was een stevige Winterreise. De zaal is akoestisch een succes maar heeft architectonisch weinig te bieden. Het concert zelf was -ook volgens de kranten- een hoogtepunt. Ian Bostridge, tenor, en Julius Drake, pianist, brachten de muziek (vooral Britten-liederen) bij je binnen omdat ze ook bij henzelf van binnen kwam. Bostridge zingt met zijn hele lange lijf van top tot teen en beleeft elk woord en elke noot. Prachtig. Ik heb genoten.

    Letten

    Als je kamers verhuurt, beleef je nog eens wat! Op het ogenblik heb ik -tijdelijk!- twee Letten (=broers uit Letland) in huis. Ze proberen in Holland een carrière op te bouwen. De een zoekt het in de Verzekeringswereld en is gericht op de EU, de ander in de Diplomatie, speciaal gericht op Rusland. Jonge ondernemende mannen die binnenkort naar Letland teruggaan met wat ze hier geleerd hebben. Zij trots, wij trots.

    Hoevinudie?

    Eén letter kan een groot verschil maken. Ik kreeg van een bijbellezer een vraag over de juiste vertaling van Johannes 1,5. De Statenvertaling heeft: De duisternis heeft het licht niet begrepen. De Nieuwe Vertaling van 1946: niet gegrepen. Betekende 'begrijpen' vroeger iets anders dan 'met je verstand doorhebben'?
    Zulke vraagjes vind ik taalkundig interessant. En inderdaad: bij nader onderzoek -leuk op een saaie ochtend- bleek de oude betekenis van 'begrijpen' iets in te houden van 'bij de lurven grijpen, overmeesteren, eronder brengen'. En dus is 'gegrepen' juister en heeft de duisternis het licht niet overwonnen. Mooie gedachte bij het lengen der dagen!

     



  • 6 januari 2017 - Driekoningen - Jaarwisseling - Oren - 't IJ - Hoevinudie?

    Driekoningen

    Vandaag is het Driekoningen. Ik weet wel dat er officiëel een plechtig feest ('epifanie') achter deze gedenkdag zit dat vooral in de Oosterse Kerk wordt gevierd, maar ik heb het boek van pastoor Bik er nog eens op nageslagen en daar vond ik de 'leuke' en symbolische gebruiken uit de volkstraditie die er bij hoorden. Naast de namen (CMB) en de herkomst van de koningen en de taart-met-de-boon vond ik ook de betekenis van de geschenken: goud, wierook en mirre. Goud symboliseert 'topwaarde', d.w.z.: de erkenning dat Jezus zelfs koningen te boven gaat. Wierook ('wie' is hier 'gewijd') betekent: geurende walm brandend zonder vlam maar opstijgend naar omhoog als een gebed, dus hier: erkenning dat Jezus een zoon Gods was. Vandaar dat bij de voorbeden in de liturgie wierook wordt gebrand om het gebed te laten opstijgen naar de Allerhoogste. En Mirre (van het Griekse Muron) staat voor: welriekend, als een traan druppelend plantensap (van de hagedoorn) dat werd gebruikt om een gestorven lichaam te balsemen als met een soort zalf van olie en parfum. Het is dus een eerbetoon aan sterfelijkheid van Jezus.
    Het is maar dat u het weet!

    2017

    De jaarwisseling mocht ik weer doorbrengen bij mijn zus en zwager in ons geboortedorp. We vroegen ons af of het in de wereld wel goed zou gaan in het nieuwe jaar. Maar we werden bemoedigd door wat we buiten zagen: de walm van de rotjes werd overwonnen door de prachtige kleuren van het gevarieerde vuurwerk. Achter de wolken schijnt toch de zon!

    Oren

    Ik kan weer goed horen! Een tijdje terug zaten mijn oren verstopt en uitspuiten bij de huisarts hielp geen zier. En volgens de audicien zou ook een gehoorapparaat in mijn geval niets uithalen. Dus op naar de KNO-arts! Die constateerde dat ik teveel vocht had in mijn smalle oorbuizen en daardoor zelfs enige ontsteking. Ik kreeg een antibioticakuur voorgeschreven, maar met zeer weinig gedruppel en een strak regiem. Mijn oren moesten van binnen opdrogen en ik mocht ze bij het douchen niet wassen. Het resultaat was verbluffend: na een week kon ik weer horen als een pasgeboren kind. De wonderen zijn de wereld nog niet uit! Leve de medische wetenschap!

    't IJ

    Volgende week ga ik een concert bijwonen in het Muziekgebouw aan 't IJ. Ik ben daar nog nooit in geweest, terwijl ik de rest van de omgeving daar, zoals het geweldig mooi gerenoveerde Centraal Station en het EYE-gebouw aan de overkant toch al aardig heb verkend. Zelfs de Noord-Zuidlijn van de Metro houd ik (vanuit de bus Hoorn-Amsterdam) in de gaten. Maar nu dus het Muziekgebouw. Ik hoor dat de akoestiek prima is (goed dat mijn oren weer horen!), maar dat de architektuur tegenvalt. Zou het?

    Hoevinudie?

    De mysterium-'mis' van Herman Finkers, die op de televisie werd uitgezonden, viel bij mij niet erg in de smaak. Hij is wel erg onder de bedwelming van plechtigheid en heeft volgens mij een eenzijdige opvatting van liturgie. Ik zie hem liever als humorist en geef u graag een van zijn uitspraken mee:
    'Humor heeft ook zijn leuke kanten'.

     

     



  • 20 december 2016 - Avondlicht - Kerstgewoonte - Onze Vader - hardhout - Hoevinudie?

    Avondlicht

    Voor het eerst na jaren heb ik een 'gemakkelijke' Kerst. En in zekere zin heb ik die er al op zitten! Omdat ik dit jaar de jaarwisselingskerkdiensten op me heb genomen in Heerhugowaard (resp. 't Kruis en De Noord), hoef ik daar niet voor te gaan met kerstmis. En in Hoorn beperk ik me tot Avondlicht. Daar was de kerstdienst al afgelopen maandag. Ik dacht: Wat vroeg! Zal de stemming er al in zitten? Maar daar vergiste ik me in: de zaal was prachtig versierd, het koor goed voorbereid en zeer welluidend, alles goed georganiseerd en iedereen al 'top' kerstgekleed. Ik ben dus al helemaal in de stemming, maar met de kerstdagen zelf ben ik vrij. Ik ben nieuwsgierig hoe ik dat zal ervaren.

    Kerstgewoonte

    Vorige keer vertelde ik u over de in onze tuin omgewaaide boom die aardig wat open haard-hout opbracht. Dat deed me op het spoor komen van een oude kerstgewoonte die beschreven wordt in het boek van de oude pastoor Bik waar ik een gedeelte van op deze site (bij de 'zgn. 'scripties') aan u heb doorgegeven. Ik mag deze week in een kerstgezelschap in Wognum iets meer vertellen over 'kerstgewoontes' en een ervan geef ik u hierbij mee naar aanleiding van die omgewaaide boom. Weet u wat een 'Yulblok' is?
    Vroeger werd er vlak voor Kerst een stevige boom aan de buitennatuur onttrokken die in huis werd gehaald voor de open haard en als kerstboom. Maar eerst werd er een stevig rond blok uit de stam gezaagd dat in het centrum van de huiskamer werd gezet om daar de dochter des huizes op te laten zitten die de jaren tussen meisje en vrouw had bereikt. Zij was daarmee 'de toekomstbelofte', 'de famliekroonprinses' en troonde op haar 'Yulblok' voordat de open haard werd gedoofd. Alle gezinsleden brachten haar hulde en ook de jongens uit de buurt mochten haar komen bewonderen. Bij het begin van de kerstavond werd het Yulblok in de open haard gedeponeerd en met zorg aangestoken. Het blok was zo stevig dat het twaalf dagen en nachten ('twelfnight') -meer smeulend dan vlammend- bleef branden van kerst tot en met driekoningen. Als het lekker warm moest zijn in de gezinskring, werd er ander hout op geworpen. In sommige afgelegen boerenplaatsen schijnt deze gewoonte nog voor te komen. Zo'n kerstyulblok -'Yul' is het oude woord voor jaarwisseling- heette ook wel 'achterblok' en ging soms zelfs wel eens een heel jaar mee.

    Onze Vader

    In mijn kerstpreek op Avondlicht ben ik even ingegaan op de recente verandering in de vertaling van het 'Onze Vader', bij het begin van de Advent in de Nederlandse en Vlaamse kerken (protestants en katholiek, dus oecumenisch met de zegen van de Raad van Kerken) ingevoerd. Voor 'bidzielen' -zoals ik soms- zal het wel even wennen zijn. Gelukkig hebben bijbel- en taaldeskundigen nog eens goed gekeken naar de traditionele vertaling van het Griekse grondtaalwoord 'peirasmos' dat in de protestantse traditie met 'verzoeking'en in de katholieke met 'bekoring' werd vertaald. Men wilde een vertaling vinden die geen misverstand zou oproepen. Want 'bekoring'' was vroeger alleen een negatief iets terwijl tegenwoordig een 'bekoorlijke melodie' of een 'bekoorlijke japon' juist een waarderende bedoeling heeft. En 'verzoeking' is een verouderd woord dat niets met een 'verzoek' te maken heeft. Nu heeft men iets gevonden dat goed Nederlands en niet ouderwets is: beproeving. 'Breng ons niet in beproeving.' Wel heeft dit een dubbele betekenis,  nl. 'verdriet, ellende' naast '(te) zware last, (te) streng onderzoek', maar dat dubbele zit ook in het Griekse grondtaalwoord.
    Nou, nou, wat een gedoe om één woord! Maar zo zie je dat er heel wat kan zitten achter een bijbelse uitdrukking! 

    Hardhout

    Nog even iets over een houtblok. Bij ons moest er een houten drempel worden vernieuwd. Het veelbetreden hout van de vorige was zeker niet van goede kwaliteit, want het begon te rotten. Hardhout, dat moet je hebben, dat slijt niet zo, riepen de 'deskundigen' in koor. O.k., hardhout, besteld en gekocht. Wat is zoiets een prachtig natuurproduct! We hebben het eerst bewonderd en daarna pas met eerbied betreden! De natuur wordt wel eens een 'alma mater' genoemd, een 'milde moeder'. Wat geeft ze ons veel! Of worden oude mannen soms (te!) sentimenteel?

    Hoevinudie?

    Sam tegen Moos: Kerst is meer voor christenen!
    Moos: Heb je nooit gehoord van 'doopsel van begeerte'?

     

     

     

     

     

     



  • 4 december 2016 - Breukelman - Boom - Sintspelletje - Paus - Hoevinudie?

    Breukelman

    Afgelopen donderdag was er in het Amsterdamse Bijbelmuseum een bijzondere studiedag. Het was die dag precies honderd jaar geleden dat de grote bijbelgids Frans Breukelman werd geboren. Hij was de meest bijzondere en unieke Nederlandse bijbeleyeopener van de vorige eeuw. Ieder van de aanwezigen had wel een eigen Breukelmanontdekking achter de rug. Hij was de grondlegger van de zgn. Amsterdamse Theologenschool die een heel eigen manier van bijbellezen propageert.
    Wat was het bijzondere? Op zijn kortst gezegd: Haal de kern van de bijbeltekst niet uit de woordenboekbetekenis van de woorden of uit de etymologie (alleen) maar vooral uit het taalgebruik en de verwijzingen in het idioom van de schrijver. Zoiets. Een voorbeeld in het Nederlands: Als iemand zegt of schrijft 'Donder op!' kom je met het woordenboek en de etymologie niet erg dicht bij de betekenis: je moet het gebruik achterhalen. Dit leidt vaak tot verrassende vondsten.

    Boom

    Twee weken terug woedde er in onze omgeving een flinke storm. Nu stond er tot dan toe in onze tuin een al aardig uitgegroeide jonge eikenboom, indertijd geplant door een van mijn neefjes die een uitbottende eikel hij had gevonden en die hij in de grond stopte om te zien of er een boom van zou komen. Nou, dat was dus gelukt: de boom was intussen zeker tien meter hoog. Maar de grond daar was niet stevig en de storm deed de boom hellen zodat hij de heg en het looppad bedreigde. De brandweer geroepen. Die begon aan een ingewikkelde procedure onder het afkeurende commentaar van de toekijkers. En ja hoor, de boom viel de niet-bedoelde kant op (de wegkant) en vernielde het grote stoplicht dat daar het verkeer regelde. De straat werd afgezet en de boom versperde de doorgang van het verkeer. Een hele sensatie. Een troost was dat de boom flinke stronken en brokken hout opleverde die bij enige open-haard-bezitters terecht kwamen.

    Spelletje

    Ik beloofde u vorige keer het Sinterklaasspelletje dat ik voor dit jaar heb gemaakt. Ik vat het hier samen zodat u het zelf in Word kunt zetten als u het wilt gebruiken. Op een mooie witte bladzij zet u naast elkaar (met enige tussenruimte) twee kolommen van elk twintig woorden onder elkaar. De woorden van de eerste kolom krijgen een nummer erbij afgedrukt (ervoor of erachter), dus van 1 tot en met 20. De woorden zijn: Sint (1), Sik (2), Sinterklaasfeestdag (3), Speculaas (4), Sints bisschopsstad (5), Piet (6), Schimmel (7), Grafplaats van de Sint (8), Cadeau (9), Zwarte Piets achternaam (10), Schoorsteen (11), Marsepein (12), Rijm (13), Spanje's hoofdstad (14), Roe(de) (15), Schoentje (16), Mijter (17), Surprise (18), Pepernoten (19), Taaitaai (20).
    In de tweede kolom, waar nog geen nummers bij staan, komen de volgende woorden onder elkaar: Gard(e), Bisschopshoed, Rookkanaal, Kunstige verpakking, Moppen, Heilige, Trappedoelie, 6 december, Snoepgebak, Gedichtje, Madrid, Buigbare koek, Breekbare koek, Baard(je), Paadenwortelplekje, Sinterknecht's voornaam, Bari, Sinterklaaspaard, Myra, Geschenk.
    Iedere aanwezige krijgt een afdruk en een potlood en de opdracht luidt: Zet de nummers van de woorden in de eerste kolom achter het bijpassende woord in de tweede kolom. Tel de getallen (=nummers) die je achter de eerste tien woorden van de tweede kolom hebt gezet, bij elkaar op en roep het opgetelde getal luid en duidelijk in het rond. Als het goed is en jij bent de eerste, heb je de prijs! 

    Paus

    Op de zondag van Christus Koning was ik 'roostervrij', d. w.z. niet ingezet om voor te gaan in een kerkdienst. Dan kan je kiezen: je onder de andere kerkgangers scharen als toehoorder (en meedoener!) in een of andere kerkdienst óf thuisblijven bij tv of radio. Ik deed tv en volgde de plechtigheid waarbij de paus in Rome de voorganger was. Ik bewonderde de perfecte organisatie maar kwam vooral onder de indruk van de pauselijke preek. Hij beschreef o. a. in goedgekozen woorden (zonder poespas) de 'koninklijke waarde' van de omgevende personen bij het kruis van Jezus, om aan te geven dat die deelden in zijn koningschap. Wat hebben we het getroffen met deze unieke, ongewone paus.

    Hoevinudie?

    Tante Thea heeft een nieuwe jurk gekocht en showt die enthousiast aan ome Theo. 'Hoe vind je hem?' roept ze stralend uit. 'Wie?' antwoordt hij.



  • 17 november 2016 - 75 jaar - Schok - Herfst - Sint - Hoevinudie?

    Vijfenzeventigjarig jubileum

    Afgelopen zondag was ik betrokken bij een wonderlijk jubileumfeestje. In 1942 -dus nu 75 jaar geleden- werd er vanuit Hoorn een gespreksgroep opgericht van protestantse oud-theologiestudenten die in de oorlogsjaren in West-Friesland het domineesambt vervulden. Een van de grondleggers ervan was ds. J. Dijkstra uit Hoorn. De bijeenkomsten waren overdag, eerst meestal in Medemblik. Ze bespraken officieel allerlei onderwerpen die met hun pastorale werk samenhingen, maar dat was waarschijnlijk een dekmantel, want het ging vooral over 'hoe als geestelijke gezagsdrager om te gaan met de -soms kerkelijke- Duitse bezetters'. Moest een dominee bv. beschikbaar zijn om een overleden -of niet overleden!- Duitse soldaat te begraven?
    Na de oorlog werd het gezelschap uitgebreid met niet-theologen, met vrouwen en met katholieken. Toen werden de onderwerpen uiteraard gevarieerder. Nu, na vijfenzeventig jaar, bestaat de groep nog steeds en ik heb de eer er lid van te zijn. We vierden het jubileum in de bovenzaal van de Lutherse kerk in Hoorn. Er was een ernst-en-luim-programma, maar het hoogtepunt was een boeiende inleiding van drs. H. van der Zee over 'Luther en de aflaten' (vanwege het aanstaande Lutherjaar). Ik heb genoten: deskundig en levendig vertelde hij over de gang van zaken op de grote Hervormingsdag: 31 oktober 1517.
    Geschiedenis, maar met nog de schaduwen ervan in onze tijd.

    Schok

    Bent u al bekomen van de Trump-schok? We zijn wel grondig door elkaar geschud! En wat staat ons nog te wachten in Europa en in ons eigen land? Gelukkig heeft elke historische schok ook zijn positief effect, zelfs oorlog, aardbeving en overstroming. Al wens je die niemand toe en hoop je die nooit meer mee te maken. De kloof tussen arm en rijk en tussen macht en onmacht die vooral in de V.S. schrikbarend is, is nu in elk geval grootscheeps aan de orde gesteld en voorlopig hebben we er onze handen aan vol. Terwijl die met Islam en Digitalisering al zo vol waren!

    Herfst

    Politiek moge deze herfst van 2016 ons dan zorgen baren, in de natuur valt er veel te genieten! Eerst een zachtaardig najaarsbegin met zelfs buitenzitweer en nu een kleurrijke bladerenval met voorzichtige regen, tot nu toe zonder storm, en 's nachts nog geen vorst. Wat een uitbundige kleurenpracht, overal waar bladeren vallen!

    Sint

    Elk jaar vieren we met een groot deel van onze familie het Sinterklaasfeest bij mijn zus en zwager in Onderdijk. Met de kleinkinderen van de vroegere Nico(laas), opa Grooteman, erbij is het altijd een heerlijk avondje. Mijn bijdrage aan de feestvreugde bestaat volgens de nieuwgevormde traditie uit een zelfgemaakte puzzle die betrekking heeft op de famile of op het 5-6 december-feest. Ik heb die van dit jaar al klaar, maar publiceer hem hier nog niet, want dan is de strijd om de hoofdprijs niet eerlijk omdat sommigen dan misschien voorwerk hebben gedaan. Volgende keer!

    Hoevinudie?

    Als ik vogelvoer buiten leg, komen als eersten de mezen erop af; die worden verjaagd door de tortels die vervolgens moeten wijken voor de kauwtjes en tenslotte nemen de eksters het heft in handen, soms daarna nog verdreven door de meeuwen. Zou een economische hiërarchie natuurlijk zijn?
    Trump vindt, geloof ik, van wel.
    En u? 



  • 2 november 2016 - Verzuiling - Hervormingsdag - Symbolen - Appelval - Etymologie

    Verzuiling

    Vorige week was ik aanwezig bij een rondleiding door het Westfries Archief. Wat is dat toch een waardevol instituut! Adjunct-directeur Jan de Bruin en zijn assistente toonden ons -na een prima inleiding- allerlei authentiek materiaal dat in verband stond met 'Verzuiling'.  Want het thema van de Nationale Monumentenweek was 'Grenzen'. De uitstekende inleidingen die aan de excursie voorafgingen, kwamen mij bovendien goed van pas vanwege mijn religie-hoofdstuk in het in 2017 te verschijnen boek over 'Hoorn in de Twintigste Eeuw'. Het woord 'verzuiling' wordt immers bij voorkeur toegepast op de eenkennigheidscultuur waaraan zeker in de eerste helft van die eeuw vooral ons land zat vastgeklonken. Pas in de jaren zestig doorbraken we de grenzen van die maatschappelijke indeling waardoor we van elkaar gescheiden waren in: protestanten - katholieken - liberalen - socialisten. Leve de jaren zestig! Leve de toen opgekomen oecumene! Leve het Tweede Vaticaans Concilie!

    Hervormingsdag

    Afgelopen maandag was het Hervormingsdag, gelukkig nu ook meegevierd door (de?) katholieken en de paus. 500 jaar geleden begon de geleerde kloosterling Maarten Luther zijn leven in te zetten voor de bestrijding van de deformatie van de Roomse kerk. Paus Franciscus was bij de plechtige bieenkomst in het Zweedse Lund aanwezig om hem daarvoor te bedanken. Ik heb me geërgerd aan de reactie van sommige roomse theologen die Franciscus' optreden meenden te moeten afdoen als 'emotioneel, maar niet doordacht'. Laten ze in hun toren van ivoor eens kennisnemen van het vele dat -al vanaf de jaren zestig- in de oecumenische theologie is bereikt!

    Symbolen

    De laatste zondag van oktober lazen we in de liturgie uit het Lucasevangelie het verhaal over Zacheüs. Ik sprak in mijn preek over de symboliek daarvan. Het begrip 'symbool' is in de kerk nogal omstreden, heb ik gemerkt. Sommigen verstaan 'symbolisch' als 'niet echt, niet waar gebeurd, gefantaseerd'. Terwijl ik veel bijbelse teksten juist het waardevolste vind als je ze niet alleen historisch maar ook symbolisch verstaat. Niet alleen historisch, niet alleen symbolisch, want een echt historisch voorval kan ook veel symbolische waarde hebben en een schrijver heeft vaak juist de bedoeling die ook aan ons mee te geven. Een meer symbolische benadering van de tekst geeft ons iets mee wat van toepassing is op ons eigen leven maar daarmee is een historische achtergrond niet van de tafel geveegd!  'Zacheüs was klein van stuk maar klom in een vijgenboom om toch Jezus te kunnen zien toen die langskwam'. Hij begon dus laag maar werkte zich omhoog. En werd toen naar beneden geroepen omdat 'te laag' en 'te hoog' niet goed voor hem waren. Ik vind dat je over zoiets haast vanzelf verder gaat nadenken, o.a. over jezelf. Dat doet toch niets af aan wat er al of niet 'echt' gebeurd is? Lucas was meer dan een verslaggever. En symbolisch en historisch sluiten elkaar niet uit.

    Appels/Appelen

    In mijn tuin hangen aan één appelboom nog steeds mooie rode appeltjes, terwijl de pluktijd eigenlijk al voorbij is. Dat komt omdat ik met mezelf heb afgesproken dat ik pas ga plukken als de eerste appel uit zichzelf van de boom valt. Ik heb het idee dat de boom daarmee aangeeft  'ze zijn rijp'. Elke ochtend kijk ik of het al zover is. Of verwar ik dan een appel met een ei?

    Hoevinudie?

    Etymologie is soms ingewikkelder dan je denkt. Bij de koffie vroegen we ons af waar het woord 'amper' vandaan komt. Ik -betweter- beweerde: van het Latijnse woord 'amplius', ook al betekent dat bijna het tegenoverstelde,  nl. 'meer, uitgebreider'. Wij tenslotte het Etymologisch Woordenboek erbij gehaald. Ik zat er totaal naast: Amper komt van 'amarus' in de betekenis van 'bitterweinig' en van 'amplius' komt ons woord 'ampel' ('uitvoerig', 'omslachtig'). Weer wat geleerd!

     

     

     



  • 20 oktober 2016 - Moezel - Casel - Sijbekarspel - Herfst - Hoevinudie?

    Moezel

    Nu weet ik wat een verwenreisje is. Door je neef en nicht met je zus naar de Moezel gereden worden om daar via de Eiffel en de Rijn de herfst mee te maken, heerlijke wijn te proeven van wonderlijk aangelegde wijngaarden, vriendelijke restaurants te bezoeken en tijdelijk een volledig ingericht landhuis te bewonen. Nog afgezien van de geschiedkundige cultuur van burchten en kastelen. En dan weer lekker naar huis. Euthanasie hoeft van mij voorlopig niet!

    Casel

    Toen we door de Eiffel kwamen, hebben we van de gelegenheid gebruik gemaakt om de abdij van Maria Laach te bezoeken. Daar had ik speciale herinneringen aan. Tijdens onze theologie-opleiding in Warmond werd ons aanbevolen ons goed te verdiepen in de geschriften van de benedictijn Dom Odo Casel o.s.b., monnik van Maria Laach. Hij was in 1948 overleden en ik ben zelfs met drie klasgenoten per fiets in de grote vakantie naar de Eiffel gereden om zijn graf te bezoeken. Hij had ideeën over de liturgie die ons -in die concilieperiode- zeer aanspraken: niet meer dat juridische (voorgeschreven regeltjes), niet meer dat individualistische (geprevel van priesters), maar meer het binnengaan in een werkelijkheid met andere dimensies door een soort hogere opname en een gemeenschappelijke beleving. Nu ik weer in de richting van Maria Laach reisde, zijn we opnieuw naar het graf van Dom Casel gaan zoeken, maar: niets gevonden. Wel is men daar nog bekend met zijn wonderlijk afsterven in 1948. Kort nadat hij met zijn prachtige stem op paaszaterdag het 'Exsultet' (de paasjubel) had gezongen, kreeg hij een hartaanval. De paasnacht bracht hij stervend door en in de vroege morgen van de eerste paasdag ('valde mane'!), 28 maart 1948, stierf hij, of -op z'n benedictijns-: werd hij 'opgenomen'. Nog steeds voel ik me geïnspireerd door zijn ideeën: liturgie heeft volgens hem veel te maken met kunst, drama, muziek, vervoering en interpersoonlijke ontmoeting. Hij was het Tweede Vaticaans Concilie ver vooruit.

    Sijbekarspel

    Gisteravond mocht ik dus met drie anderen in de historische kerk van Sijbekarspel vertellen over onze ervaringen als twaalfjarige seminaristen. De drie anderen maakten gebruik van een powerpoint-presentatie, ik deed het met alleen een uitgeschreven tekst op papier. Die heb ik u op deze nieuwssite hierboven al voorgeschoteld. Je moet dan zo'n tekst natuurlijk wel levendig en duidelijk 'brengen'. Dat is goed gelukt volgens degenen die ik in de pauze sprak. Inhoudelijk brachten we gelukkig geen klaagzang. Maar wel klonk door dat het al met al toch een psychologisch onjuist gebeuren was om zoveel jongens op die leeftijd in een soort kloostersfeer te verzamelen. Ikzelf bleek in mijn verdere leven nog de meest positieve reactie te hebben meegedragen, maar ook ik ben blij dat dat systeem niet meer bestaat. Althans in Nederland.

    Herfst

    Komende week zal de laatste van mijn drie appelbomen eraan moeten geloven: de appels worden geplukt. Ze zijn nu mooi op kleur en groeien niet meer groter. Ik heb wel getwijfeld of ik ze niet nog wat langer zou laten hangen. aan de boom -lijkt het- stralen ze meer dan op een fruitschaal. Ik houd niet zo van stillevens en vraag me af waar vruchten eigenlijk thuishoren: aan de boom, in huis of in de maag. Plukken is bij mij ook een beetje stelen! Of zelfs: op jonge leeftijd uit het gezin halen!

    Hoevinudie?

    Ik heb tegenwoordig veel succes met een eenmansact die maar één seconde duurt en die elke keer een heel gezelschap kan opvrolijken. Ik sta op, vraag ieders aandacht voor 'de snelste cabaretact ooit', strijk mijn haar van boven mijn hoofd voor mijn ogen en roep: 'Trump!'. Succes verzekerd! Alleen jammer dat ik niet geel maar wit haar heb.

     



  • 2 oktober 2016 - Wust - Internaat - Hoevinudie?

    Wüst

    Afgelopen vijdag kreeg ik het overlijdensbericht van mijn eerste leraar Latijn. Natuurlijk had ik in de kerk van Onderdijk al wat van de vroegere internationale taal opgevangen via de koorzang en de liturgie, maar echt les erin kreeg ik van de pasbegonnen leraar Chris Wüst op Hageveld in 1951. Ik heb hem later nog eens een briefje geschreven om hem daarvoor te bedanken. Want hij gaf ruimte aan mijn eigen manier van leren: niet door rijtjes in mijn kop te stampen maar door de betekenis van een Latijns zin(netje) te achterhalen uit het zinsverband. De voorrang van het verstand en het begrip op het memoriseren en het geheugen. Tot mijn verrassing kreeg ik een persoonlijk briefje van hem terug. Hij vertelde daarin dat hij eigenlijk nooit voor het Latijn maar voor de muziek op Hageveld was benoemd. Maar dat zijn muzieklessen op een mislukking waren uitgelopen doordat de leerlingen hem in de opkomst van de jaren zestig er voor over hadden als het om orde houden en muziekbelangstelling ging. Hij voelde zich -met al zijn talenten en prachtige zangstem- als leraar mislukt en wenste mij een ander lot. Hij keerde als parochiepastor terug in o. a. Santpoort. Ik houd hem hoog in ere en zou willen dat hij in de hemel het engelenkoor mag dirigeren en voorzingen, eventueel in het Latijn!

    Internaat

    Een beetje aanluitend bij het voorgaande. Binnenkort (19 oktober) mag ik in de kerk van Sijbekarspel samen met drie anderen voor een hoofdzakelijk protestants publiek iets vertellen over onze ervaring als twaalfjarige internaatjongens uit West-Friesland op een klein-seminarie. En dat in de jaren vijftig en zestig van de vorige eeuw. Vanuit een warm agrarisch gezin plotseling als aankomende puber in de strenge en steile kilte van zo'n kostschool. Wel leren leren maar niet leren leven. Ik heb voor mijn inleiding al wat notities gemaakt. Die laat ik hieronder onder embargo alvast op u los.

    OP STUDIE

    Het systeem
    Eerst een wat meer algemene inleiding over in wat voor systeem we alle vier terecht kwamen. Ikzelf heb als student nog het klassieke systeem meegemaakt (1951-1957). Dat dateerde van het Concilie van Trente in de zestiende eeuw! Op het seminarie Hageveld in Heemstede waarin jongens van 12-18 jaar gymnasiaal werden opgeleid. Om seculier (d. w. z. in de parochies van het eigen bisdom Haarlem) priester te kunnen worden. Eerst kapelaan of seminarieleraar (25 jaar) en daarna pastoor of rector. Tot je ging ‘rusten’ (= emeritaat, niet leeftijdgebonden) of tot je stierf. Na het zesjarige klein-seminarie (afgerond met of zonder gymn.-diploma) ging je -vrijwillig!- verder op het groot-seminarie in Warmond. Dat was onderverdeeld in twee jaar filosofie en vier jaar theologie. Daarna werd je door de bisschop priestergewijd in de kathedraal van Haarlem. En na je eerste heilige mis in je geboorteplaats werd je kapelaan benoemd zonder enige inspraak. Ik werd kapelaan in ’t Zand (N.H.): nooit van gehoord! En daarna tot mijn vreugde leraar op Hageveld (na Nederlands op de VU). Daar werd in de conciliejaren zestig het systeem grondig doorbroken (met mijn instemming!). Tot ik in 1984 pastoor werd in Hoorn en daar in 2003 met pensioen ging. Het grote verschil met de drie volgende sprekers is dat zij naar een seminarie gingen dat voor de missie in het buitenland opleidde (zoals b.v. Mill Hill in Hoorn) of dat van een bepaald soort kloosterorde (S.J.) of congregatie (S.C.J.) uitging. Vooral in de jaren van de verzuiling (1900-1960) was de toevloed groot: Hageveld is twee keer verplaatst naar een groter gebouw: van Velsen naar Voorhout naar Heemstede. Ik begon in 1951 in een klas van 150 eerste klassers. Heel Hageveld had toen ruim vijfhonderd leerlingen. Ik ging naar Warmond met 27 overgebleven klasgenoten. Sommigen waren verdwenen zónder, sommigen mét een al of niet erkend diploma. Van nazorg was geen sprake: oud-seminaristen hebben het vaak heel moeilijk gehad. Ikzelf werd priestergewijd met 17, van wie er zeven gestorven, vijf uitgetreden en vijf tot nu toe voor het kerkewerk behouden zijn!

    Hoe kwam het?
    Ik ben me steeds meer gaan afvragen hoe het toch kwam dat er in de eerste helft van de vorige eeuw zo’n grote groep roomse jongens vanaf hun twaalfde ‘op studie’ naar het seminarie ging. Het is toch achteraf gezien tamelijk onnatuurlijk: weg uit de gezinswarmte, niet in het vak of het bedrijf van je vader, afgezonderd van meisjes, los van het dorps- of stadsleven, opgevoed door celibatairen, streng in een religieus gedragspatroon gedrukt enz. Daartegenover stonden wel pluspunten: verdiepende studieontwikkeling, veel (mannelijke) vrienden -ofschoon ook eenzaamheid-, meestal bewonderd en geëerd door familie en parochie, ontkomen aan de werkdruk van thuis, perspectief van een toekomst ‘op stand’, voor je inkomen werd gezorgd, je telde mee in ‘hogere’ kringen.
    De meesten hadden -vaak binnen de familie of binnen de parochie- een geestelijke leren kennen die ze bewonderden en die in die kringen hooggeacht werd en meetelde. Sommigen -zoals ik- wilden graag ‘leren’ en zagen hun kans schoon daar een goede opleiding in te krijgen, terwijl hun eigen omgeving nog niet veel te bieden had op dat punt.

    Over Mezelf
    Ikzelf bewonderde de pastoor van Onderdijk, mijn geboorteplaats. We hadden geen kapelaan, zoals het grotere  Wervershoof, maar pastoor Van Sante las boeken en was cultuurgevoelig: hij vertelde mij, zijn hulpkostertje, over de kerkvaders en liet zijn huishoudsters Schubert zingen met pianobegeleiding. Het leven op een pastorie leek me aantrekkelijk, ofschoon ik het thuis niet slecht getroffen had. Maar thuis moest je van alles. Ik ging graag naar school en kreeg extra lessen muziek, Nederlands, Frans en algebra van meester Morsch die bevriend was met mijn ouders. Diep godsdienstig was ik (nog) niet: ik vond de pastoor vooral in de biechtstoel nogal overdreven nauwgezet -mijn moeder was dat met me eens- en ik maakte me eigenlijk niet druk of ik ‘roeping’ had. Ook nu nog vind ik dat een onmogelijk begrip: elk mens moet van zijn of haar natuur uit gaan en niet van iets bovennatuurlijks uit de hemel. Ik heb ook niet geworsteld met al of niet geroepen zijn: waar ik in terecht kwam, lag me goed. En toen ik het kapelaanschap zat werd vanwege een conservatieve pastoor, kreeg ik de kans verder te studeren in Amsterdam in de jaren zestig: heerlijk! De wereld ging daar voor me open en ik werd een graaggeziene leraar op Hageveld en daarna een blijmoedige pastoor van de Engelbewaarderskerk in Hoorn. Een eigen vrouw en kinderen zijn nooit mijn ideaal geweest: ik heb genoeg aan een warme familieband (vier broers, vijf zussen en hun partners). Ik heb zelfs een broer met zijn gezin naast me wonen, een zus met zwager op Onderdijk en een zus die alleen woont in Rotterdam en met wie ik op vakantie mag. Mij is veel bespaard gebleven en mij is veel meegegeven. En ik heb mijn boeken en mijn oud-parochianen tussen wie ik woon. Wat ben ik blij dat ik naar het seminarie ben gegaan! Dat paste bij mij: maar ik was en ben vast en zeker een uitzondering…..

     

    Hoevinudie?

    Voor mijn lieve schoonzus die vijfenzestig werd, schreef ik een liedje. Uiteraard op rijm. Toen stootte ik op iets waar ik nog nooit bij had stilgestaan: op de ene achternaam zijn veel meer rijmwoorden te vinden dan op de andere. Op 'Weel' rijmt bijna iedere letter van het alfabet met -eel erachter. Maar b.v. op 'Stumpel' vind ik niets. Hebt u uw achternaam al eens op dit punt gecheckt?



  • 18 september 2016 - Hoorn 1900-2000 - Bergen NH - Peren - Adriaan van Ina - Hoevinudie?

    Hoorn 20ste eeuw

    Mijn bijdrage aan het boek over 'Hoorn in de vorige eeuw' dat volgend jaar uitkomt b.g.v. het honderdjarig bestaan van de Historische Vereniging Oud Hoorn kost me heel wat hoofdbrekens. Gelukkig heb ik nu het mij toegewezen hoofdstuk over 'Religie en Levensbeschouwing' in eerste instantie klaar, zodat het werk eraan nu neerkomt op corrigeren, redigeren en illustreren, in samenwerking met de redactiecommissie. En soms doet zich daarbij een meevaller voor. Juist toen ik besloot om ook iets over het Hoornse Missiehuis van de Fathers van Mill Hill op te nemen, verscheen het uitstekende en informatierijke boek van father Piet Korse MHF over dit bijzondere onderwerp. Ik heb het met genoegen gelezen en verwerkt. Korse heeft er jaren nauwgezet aan gewerkt en een prima product afgeleverd waar ik dankbaar gebruik van kon maken.
    Ook het boek van mijn oud-collega op Hageveld, Horinees Max Verbeek, dat ik vorige maand in Haarlem mocht presenteren, kwam van pas. Hij schrijft o.a. over rector Smulders van het St. Jansgasthuis en het Werenfridus-lyceum. Bedankt, Max! 

    Bergen NH

    Net toen de nu nog gaande prachtige nazomer van dit jaar op gang kwam, gingen we met een van 'mijn' gespreksgroepen 'een dagje Bergen doen'. In het Monumentenweekend dus. Er was van alles te betreden en te bezichtigen. O.a. het Meerwijkpark aldaar waar de architectuur van de Amsterdamse School te bewonderen valt en waar mijn oudste zus ons de achtergrond van had uitgelegd onder het genot van heerlijke koffie en taart. Ook het Sterkenhuis en de Ruïnekerk heetten ons welkom. En met als dagafsluiting een gezellig diner in de open lucht op het terras van de Bergense golfbaan. Genoten!

    Peren

    Ja hoor, het is zover! Gisteren heb ik de peren uit mijn tuin geplukt. Een boom zo volgeladen... De opbrengst (ik bedoel: oogst!) bestond uit 79 (negenenzeventig!) gave en grote conference-peren naast 54 (vierenvijftig!) kleine, kromme en aangepikte. En dat van één boom! Die niet eens zoals in Psalm 1 aan het water groeit. Nu begrijp ik de uitdrukking: 'een boom van een vent'.

    Adriaan van Ina

    In onze Hebreeuwsleeskring hadden we afgelopen woensdag heel wat te verwerken. Een lach en een traan. Terwijl we getracteerd werden op aarbeienvlaai omdat een van ons zestig jaar ging worden, moesten we verwerken dat de echtgenoot van een ander van ons -op hoge leeftijd, dat wel- was overleden. In de uitvaartdienst in Breezand, waar een delegatie van ons aanwezig was, waren uiteraard heel wat zinnige en toepasselijke bijbelteksten verwerkt. Met zorg gekozen door Ina voor Adriaan die zelf ook in de bijbel geïnteresseerd was. Hij ruste in vrede!

    Hoevinudie?

    Eén keer per jaar steel ik voor dit rubriekje een m.i. wel geslaagd grapje van mijn Gerarduskalendertje. Deze keer een woordspeling. Op 12 september stond er: De leiding van een dorpsvereniging deelde aan het einde van de avond de uitslag van de loterij mee als volgt: "De tweede prijs, een twaalfdelig theeservies, is gevallen op lotnummer.., oh nee, is gevallen en kan dus niet worden uitgereikt!"
    Als u de hier bovenstaande niet leuk genoeg vindt, wat vindt u van deze (vorige week echt gebeurd):
    Op een middelbare school kwam koningin Maxima op bezoek en ze schoof even aan tussen de leerlingen in de economieles. Later werd aan een van de in de klas aanwezige leerlingen gevraagd: 'Hoe vond je haar?' Die antwoordde: 'Ik kende haar alleen van de foto's. En ja hoor, ze leek er precies op!'



  • 1 september 2016 - Geukers - Uitmarkt - Appels en Peren - Riolering - Hoevinudie?

    Geukers

    Vorige week vrijdag heb ik de uitvaart bijgewoond van mgr. Gé Geukers, de oud-'regent' van Hageveld en gepensioneerd vicaris-generaal van het bisdom Haarlem. Ik leerde hem kennen in 1955 toen hij de subregent  Van Ruyven daar kwam vervangen (of verdringen?). Er moest bij het naderen van de jaren zestig een ander regiem worden gevestigd en Geukers had daar de capaciteiten voor: meer menselijkheid en meer aandacht voor de persoonlijke ontwikkeling van de (priester)studenten. Toen ikzelf er in 1965 leraar werd, hadden die ontwikkelingen zich er al krachtig doorgezet en bevorderde hij samen met vooral Dirk Dekker de modernisering van Hageveld tot uitmuntend college. Hijzelf ging daarna verder als bisdombestuurder, zeer gewaardeerd bij de gewone pastores maar in botsing met de later opgedrongen bisschoppen. Op zijn kist lag zijn overvolle agenda. Adieu, Gé!

    Uitmarkt

    Afgelopen zondag -prachtig weer!- was ik op de Amsterdamse Uitmarkt. Wat ons opviel was dat het culinaire ook daar intussen de boventoon voert: 'hapjes en drankjes' of 'catering' heet dat tegenwoordig. In alle variaties en voornamelijk afkomstig uit andere culturen. Wij -achtergeblevenen- namen poffertjes. We vonden het jammer dat er, net als op de televisie en in de kranten en tijdschriften, door het publiek en de 'brengers' meer aandacht aan eten en drinken wordt beteed dan aan het optreden van de diverse soorten (klein)kunstenaars. Of is koken en bakken ook kunst?

    Appels en Peren

    De r is in de maand! Gelukkig voorlopig zonder gevaar voor verkoudheid: hopelijk staat ons een zomerse herfst te wachten. Elke morgen zet ik mijn tuindeuren open en controleer ik de groei van mijn fruit. In deze periode wassen de vruchten elke nacht en dag. De peren zijn al haast volgroeid: ik tel er meer dan honderd. En de appels komen op kleur. Opmerkelijk vind ik dat de jonge appelboompjes al zulke flinke appels dragen. Ik dacht: hoe kleiner de boom, hoe kleiner de vrucht. Maar dat is niet zo.

    Riolering

    Er is bij ons iets bijzonder gaande: de riolering wordt vernieuwd. Onlangs stonden er na een fikse regenbui plassen op het voormalige kerkplein die niet goed wegliepen. (Tussen haakjes: Kunnen plassen staan en lopen?) Bij nader onderzoek bleek dat de riolering, bestaande uit verouderde gresbuizen, het liet afweten. Verstopt, verschoven en niet goed aangesloten. Zowel het voormalige kerkplein als de voormalige pastorie (ons huis!) zijn erop aangesloten. Dus moet er gemoderniseerd worden. Tegenwoordig gaat dat met PVC. Er moet gegraven worden om de nieuwe buizen ondergronds te krijgen: een heel karwei waar ik goedkeurend en instemmend -nog net niet met een dikke sigaar tussen m'n lippen- maar ook bewonderend bij sta te kijken. Vakmensen, daar moet je eerbied voor hebben!

    Hoevinudie?

    Afgelopen dinsdag mocht ik de uitvaart leiden van mevrouw Bep Kolder, overleden op 102-jarige leeftijd. Zij was in Hoorn veertig jaar lang een bekende en historische figuur: chef-bedienster in de FOKO. Dat was indertijd hét ontmoetingsrestaurant van jong verliefden. Veel (gelukkige?) relaties zijn bij haar op gang gekomen: ze wist zich te verplaatsen in de gevoelens van smoorverliefde, maar vaak wat schuchtere jongens en meisjes die na een film in Winston of Victoria bij haar een koffie/thee met gebak kwamen gebruiken. Uiteraard op kosten van de jongen! Ze was vriendelijk en practisch en wist prima raad in zulke situaties, terwijl ze zelf nooit aan een uitgewerkte relatie was toegekomen. In haast heel West-Friesland gaat er bij het woord Foko nog steeds een lichtje op. Dank zij Bep!



  • 17 augustus 2016 - Lekdijk - kermis - theologie - goud? - Hoevinudie?

    Lekdijk

    Een paar weken geleden stond in Trouw een enthousiast verhaal over hoe je met bus 90 van Utrecht CS naar Rotterdam kunt gaan over de Lekdijk midden door het Zuidhollandse rivierlandschap. In mijn familiekring was er, met mij erbij, een groepje dat daar wel zin in had, maar dan vice versa, van Rotterdam Zuidplein naar de Jaarbeurshalte. Het was mooi weer en het werd inderdaad een bijzondere ervaring, vooral voor ons, die als oud-Onderdijkers veel herkenden van de vroegere dijkhuizen in ons ooit aan de Westfriese Omringdijk gelegen geboortedorp. Maar toch anders: een zeedijk annex slaperdijk is anders als een rivierbedding met uiterwaarden. En roomse West-Friezen zijn anders als teruggetrokken bewoners van de biblebelt. Wel viel ons op hoe nauwgezet men ook daar huis, erf en tuin onderhoudt, als ware het om mee te pronken. We dachten aan streekromans en aan de gedichten van Ida Gerhardt. We beleefden een boeiende vakantiedag. Een aanrader!

    Kermis

    Vroeger mochten we als kinderen naar vier kermissen: Onderdijk, Wervershoof, Medemblik en (soms) Hoorn. De laatste twee hadden vuurwerk: daar gingen we alleen naar toe 'aan vaders hand'. De andere twee waren (toen?) vertrouwd genoeg om met vriendjes op af te gaan. Er was wel een voorwaarde: thuiskomen met 'koningsbrood' uit de snoepkraam voor moeder en (een) gerookte paling voor vader. Wat zou ik dat graag nog eens doen! Dulcis memoria!

    Vaktheologie

    Gistermorgen las ik in de column van J. J. Suurmond diens commentaar op het zomergastengesprek tussen Thomas Erdbrink en  Arjen Lubach. Hij had zich geërgerd aan de ondeskundigheid op theologisch gebied van beiden, terwijl ze 'dat gebied' wel betraden. Ik ben het met Suurmond roerend eens: in de media komt zelden een verstandig vaktheoloog aan de beurt. Bijna altijd wordt theologie daar teruggebracht tot iets kerkelijks of iets cultureels en daarmee afgedaan als iets 'van vroeger' of als iets waar mensen onder geleden hebben en nu gelukkig overheen raken. Als het over natuurwetenschap gaat of over politiek e.d. is kennis van zaken een vanzelfsprekend vereiste, maar als het op theologie aan komt, neemt men genoegen met bevooroordeelde buitenstaanders zoals kunsthistoricus Bodar, Amerikanist Van Rossem of pseudo-biblicus 'T Hart. Er zijn toch wel bijdetijdse vaktheologen en exegeten die hun woordje kunnen doen?

    Goud?

    Wat een verbazende verdeling van de Olympische medailles deze keer: de 'gevestigde orde' grijpt er (soms) naast en de 'onverwachtsen' komen op het podium. Ik heb bij dit gebeuren een driedubbele ervaring: 1. sport blijft een spel: de uitslag is vooraf nooit helemaal zeker, 2. bekendheid in de media geeft nogal eens een vals beeld van de werkelijkheid, 3. vakkundige voorbereiding is onontbeerlijk en zonder die kom je er niet, maar toch is ze is geen garantie omdat er zich altijd 'onverwachtse omstandigheden' kunnen voordoen, zoals een pols of een lies of iets in de relationele sfeer. Spannende spanning dus!

    Hoevinudie?

    Meisje: Mamma, wanneer ben ik groot?
    Mamma: Als er jongens naar je kijken.
    Meisje: Waarom kijken ze?
    Mamma: Omdat ze je leuk vinden!
    Meisje: Is groot zijn dan leuk?
    Mamma: Ik vind van niet.
    Meisje: Zullen we ruilen?
    Mamma: Dat wil ik je niet aandoen!

     



  • 2 augustus 2016 - Sequensenscriptie - Amsterdams Archief - Rio of Ria - Han Leroi - Hoevinudie?

    Sequens Dies Irae

    Misschien vraagt u u wel eens af of de onderdelen van deze site (domeinnaam: gerardweel.nl) veel of weinig bekeken worden. Precies weet ik het zelf niet -het meeste gebeurt anoniem-, maar mijn hosting-firma stuurt me hierover wel wat algemene gegevens. Deze nieuwsrubriek -die u nu leest- wordt het meest bekeken: ruim honderd belangstellende per 24 uur. De afgelopen maand (juli) was het op twee dagen na onder de honderd: één keer 91 en één keer 89. De hoogste score was 154. Dan volgen de 'scripties', waarbij me opvalt dat de meer 'wetenschappelijke' het meest worden bezocht. Ik vermoed door studenten die misschien met een verwant onderwerp bezig zijn. De taalkundige (bijvoorbeeld over 'de probationes pennae') en de theologische (bv. over de Sequensen) trekken het meest. Kortgeleden bijvoorbeeld kreeg ik via de mail contact met Bart Knobbe, die een uitgewerkte en zeer interessante scriptie over het Dies Irae heeft gemaakt. Hij heeft onderzocht of zo'n oud-liturgische hymne meer vanuit de gemeenschapsliturgie of vanuit het privé-gebed werd geschreven en geeft daarmee een uitstekend overzicht van de ontwikkeling op dat gebied. Hij maakte daarbij gebruik van mijn -veel beperktere- gegevens en stuurde me dankbaar zijn werkstuk toe.

    Amsterdams Archief

    Een van de schoonzoons van Mevrouw Wester z.g. -in Hoorn-Noord nog steeds bekend!- is directeur geworden van het Amsterdams Historisch Archief. Een geweldige promotie! Hij en zijn vrouw kwamen er bij mij over vertellen. Bij mijn onderzoek naar Tonis Harmanszoon van Warvershoef heb ik van dat Archief indertijd gebruik gemaakt en ik herinner me de hulpvaardigheid die ik daar ondervond van het personeel. Onder de nieuwe directeur zal dat zeker zo blijven!

    Rio of Ria

    Tijdens de koffie kwam bij ons de vraag op: Wat betekent eigenlijk letterlijk 'Rio de Janeiro?'. Een van ons wist dat 'Rio' portugees is voor 'rivier' en de rest hebben we opgezocht. Te weten: Op 1 januari 1502 voeren twee portugese ontdekkingsreizigers, Gonsalo Coelho en Gaspar de Lemos, met hun schip een baai binnen aan de oostkust van -het later zo genoemde- Zuid-Amerika. Ze dachten dat die baai de uitloop was van een uit het binnenland komende rivier en noemden die 'el Rio de Janiero', de januari-rivier. Bij nader inzien was er achter in de baai geen rivier te bekennen. Maar toen was de naam al gevestigd. Tussen haakjes: Enkele historici zeggen dat het eerst niet 'Rio' was maar 'Ria', wat in de lokale oertaal daar '(weer)klank'of 'baai' betekende omdat de omgevende bergen -in tegenstelling tot de zee- geluid weerkaatsten. Omdat de Zuid-Amerikaanse steden meestal naar hun patroonheilige werden genoemd, is de volledige naam: Sao Sebastiao do Rio de Janeiro. Naar de martelaar Sebastianus, wiens mooie lijf door pijlen werd omgebracht. Een geschikte patroon voor sporters!
    Hup Holland! Portugal heeft het E.K. al gewonnen, dus nu wij!!

    Han Leroi en Oud Hoorn

    Een aantal jaren geleden was Han Leroi werkzaam op het gemeentehuis van Wervershoof. Hij was en is geïnteresseerd in de geschiedenis van West-Friesland en wist een mooie, ingekleurde plattegrond uit 1649 van Hoorn -uitvergroot uit de Blaeu van 1648-1664 (ed. 1652)- op de kop te tikken. Omdat hij niet meer in onze regio woont, mocht ik die komen ophalen en beschikbaar stellen aan onze historische vereniging Oud Hoorn. Ik heb hem ingelijst -hij hangt nu nog bij mij- en zal hem volgend jaar, als Oud Hoorn honderd jaar bestaat, aanbieden aan de jubilerende vereniging.

    Hoevinudie?

    Toen het bij de koffie natuurlijk weer uitgebreid over de pols van Tom Dumoulin ging, was er gelukkig een die opmerkte: 'Maar hij rijdt toch niet op zijn pols?'.

     



  • 17 juli 2016 - Zomertijd - Tour e. d. - Lateur - Komkommer? - Hoevinudie?

    Zomertijd

    In Hoorn is de zomertijd beslist niet saai! Elke woensdag drukke markt in de binnenstad, meestal met een bepaald 'thema', zoals afgelopen woensdag 'wolverwerking'.  Het verbaasde me dat er zoveel vrouwen -en warempel ook mannen- zich druk maakten bij de vele kramen waar van alles te vinden was op het gebied van breien en andere vormen van verwerking van wat kortgeleden nog om een schapenlijf zat. Ook  nieuwgemaakte spinnewielen waren volop te koop! (Tussen haakjes: ik heb even gekeken of er tegenwoordig een extra n in het midden van dit woord moet. Gelukkig niet!).

    Tour e. d.

    Het voetbalgebeuren (Leve Portugal!) was nog niet uitgedoofd of de Tour volgde op de Giro. Met intussen tennis en atletiek en uitzien naar de Olympische Spelen. De hele vakantietijd kun je bij de televisie blijven hangen. En door dat druilerige weer had je nog een excuus ook! Maar gelukkig is er nu de omslag: de tuin wint het van de kamer en een flinke wandeling van de computer. Toch hoorde ik iemand enthousiast zeggen: 'De vierdaagse is op de tv!'

    Lateur

    In onze Danteclub zijn we intussen volop bezig met het lezen van een volgende klassieke dichter: Vergilius. Ook hij blijkt inderdaad een geweldige schrijver, die bijvoorbeeld in het verhaal van Dido en Aeneas ook psychologisch zijn mannetje staat. Maar nog vaak denken we terug aan de grootste van alle klassieke dichters: Homerus, van wie we de Ilias en de Odyssee graag beide in de vertaling van de Vlaming Patrick Lateur hadden gelezen, maar toen was diens Odyssee-weergave nog niet uitgebracht. Nu wel! En de recensenten zijn weer enthousiast. Ik denk dat ik ga proberen toch Lateurs omzetting-in-heffingenverzen te pakken te krijgen. Homerus ben je nooit zat!

    Komkommertijd?

    Wie had het over komkommertijd? Deze zomer struikelt het ene grote nieuws over het andere: Vluchtelingen - VS-verkiezingen - Nice - Turkije... en zo gaat het maar door. Er is meer gaande dan sport en vakantie. Soms word je er zenuwachtig van en zou je wel een tijdje voorrang aan de komkommer willen wensen.

    Hoevinudie?

    Zijn er 'moppen' die altijd leuk blijven? Ik denk van niet. Vroeger werd er bij ons thuis tot vervelens toe een verteld waarvan de 'brenger' dacht dat die altijd leuk bleef:
    'Ken je die van die twee vrienden die naar Parijs gingen?'
    'Nee!'
    'Ze gingen niet!'



  • 4 juli 2016 - Friesland - Verdunning - Schrijftijd - Tuin - Hoevinudie?

    Friesland

    Dat was dus een goed idee van mijn zus. Ze stelde voor om alle Nederlandse provincies stuk voor stuk op het programma te zetten voor onze komende vakanties. We hebben er nu twee opzitten: Limburg -ons vorig jaar prima bevallen- en (voor dit jaar) Friesland (vorige week). We huren dan een 'huisje' met twee slaapkamers en keukenvoorziening -ze kookt graag!- zodat we eventueel 'thuis' kunnen eten. Dat laatste komt er trouwens meestal niet van wanneer er in de buurt goede restaurants te vinden zijn. Dit laatste was dit jaar zeer het geval: we hadden ons genesteld in Terherne aan het Sneekermeer en daar hebben we gesmuld in de heerlijke plaatselijke eetgelegenheden, waar de bediening naar ons gevoel veel vriendelijker en zorgzamer is dan bij ons in het westen. En elke dag eerst uitslapen in de keurige, schone en moderne vakantiewoning, dan ontbijt met vers brood en een Fries eitje en dan een dagelijkse tourtocht door het Friese platteland of naar de voornaamste steden. Erg genoten! Het idee kwam zelfs bij ons op om volgend jaar weer naar Friesland te gaan, maar we besloten de variatie erin te houden: Zeeland is aan de beurt.

    Bloedverdunning

    Kort voor onze vakantieweek kreeg ik last van pijn op mijn borst bij het liggen: zoiets heet Boezemfibrilleren. Veel ouderen schijn er last van te krijgen. Gelukkig is het niet verontrusttend, maar je zit wel (je leven lang?) vast aan bloedverdunners en trombosedienst. De pijn is geheel verdwenen en die verdunnerij zorgt ervoor dat je minder kans hebt op een beroerte of een hartinfarct. En aan pilgebruik wen je, zegt men.

    Schrijftijd

    Tijdens mijn vakantie ben ik niet erg toegekomen aan het verder schrijven aan het hoofdstuk over 'Religie en Levensbeschouwing in Hoorn in de Twintigste Eeuw' dat ik in het najaar mag (moet?) inleveren voor het jubileumboek van Oud Hoorn dat volgend jaar gaat verschijnen. De komende weken heb ik niet veel bijzonderheden op mijn agenda, zodat ik in de verdere vakantiemaanden die nu gaande zijn, flink hoop op te schieten met het schrijven. Het meeste materiaal heb ik nu wel binnen en ik heb al hele stukken tekst op klad. Het gaat er nu nog om te selecteren, leemtes aan te vullen en taalzwakheden weg te werken. En natuurlijk illustraties te zoeken en kader(tje)s te vullen om de leesbaarheid te verhogen. Ik heb er wel plezier in, maar moet mezelf natuurlijk soms dwingen niet te lang voor de tv te hangen vanwege voetbal, tennis en Tour.

    Tuin

    In deze periode van het jaar is het fruit aan het 'zetten'. Ik geloof dat dat de term is voor het snel dikker worden van de groeiende vruchten aan de bomen. Na een week Friesland (met nogal wat regen!) kon ik duidelijk merken dat de groei er goed inzit: de appeltjes en de peertjes waren aanzienlijk omvangrijker geworden. Alleen mijn pruimen laten het dit jaar (weer) afweten. Ik denk dat mijn twee bomen hun tijd gehad hebben. Ik zal ze laten omhakken en vervangen. Gelukkig heb ik al twee jonkies in de opleiding. Die kunnen dan naar een voornamere plaats. Zo gaat het, zei de wijsgeer.

    Hoevinudie?

    We bezochten het planetarium in Franeker. Een van de belangstellenden vroeg aan de uitlegster: 'Klopt dit allemaal precies met het echte planetenstelsel?' 'Jazeker', zei zij, 'heel precies!'. 'Maar dit kun je tegenhouden!' riep iemand. De wijsgeer knikte instemmend.

     

     



  • 25 juni 2016 - Brexit - Boezem - familiefeest - maandagochtend - Hoevinudie?

    Brexit

    Ik zal vanmorgen de kranten goed lezen, want ik ben nog geheel beduusd door het moeten verwerken van de Brexit. Wat dit allemaal betekent, kan ik natuurlijk met mijn beperkte waarneming totaal niet overzien. Ephimenco geeft in Trouw Merkel de schuld: die zou veel te idealistisch geweest zijn met haar vluchtelingendeal. Ikzelf denk meer aan 'de rijken worden rijker en de armen armer'. Laten we ervan uitgaan dat de gevestigde orde nu gaat beseffen dat er wel meer sociale realiteitszin nodig is, maar dat je er met geschreeuw en weglopen niet komt. 

    Boezem

    Ik ben vorige week een paar dagen niet goed geweest: boezemfibrilleren. Dan kun je niet zonder pijn platliggen en dus niet slapen. Via de juiste medicatie (met bloedverdunners) ben ik nu weer genezen genoeg om een week naar een vakantiehuisje aan het Sneekermeer te gaan. Dolce far niente helpt vast.

    Familiefeest

    Een van mijn zussen en zwagers zat vroeger bij haar/zijn latere partner in dezelfde lagere school-klas. Het gedonder begon dus al vroeg. Ze werden nu beiden tachtig. We hadden afgelopen zondag deswege een prachtfeest in het Dorpshuis van Onderdijk. Zoveel beste wensen zullen ongetwijfeld hun effect hebben!

    Maandagochtendgroep

    Elke maandagmorgen komen we hier in ons Westerzaaltje bij elkaar met een groep(je) oud-parochianen van de Engelbewaarderskerk voor de gezelligheid en een goed gesprek. Iedereen is welkom en de opkomst wisselt. U moest eens weten wat er allemaal aan de orde komt! Omdat het nu vakantietijd is, staat het maandagse ritme even stil tot maandag 1 augustus. Dan hopen we vanaf tien uur elkaar weer te zien bij de koffie met koek en wie weet enige nieuwe deelnemers. Welkom!

    Hoevinudie?

    We hebben hier in Hoorn een eerste klas kaaswinkeltje op de Gouw. Het is er altijd druk en ieder moet even wachten op zijn/haar beurt. Van de week stond er ook een jochie van een jaar of zes netjes op zijn beurt te wachten. Toen het zover was vroeg hij schuchter en ernstig: Verkoopt u ook pindakaas? We schoten allen in de lach en dachten aan een 1 april-grap, maar hij kreeg bij het negatieve antwoord alleen een rood hoofd, zei: 'dank u' en verliet haastig het pand. In ons gezelschap kwamen allerlei veronderstellingen los...



  • 5 juni 2016 - Scheiding - Brands - Herbegrafenis - Opruimen - Hoevinudie?

    Scheiding

    Nee, geen echtscheiding! Ik zou niet weten waar ik die vandaan zou moeten halen: de celibataire staat heeft ook z'n voordelen! Maar afvalscheiding, daar heb ik meer moeite mee. Hier in Hoorn is die per 1 juni nog weer moeilijker gemaakt: zeven in plaats van zes scheidingen: papier - plastic (waaronder blik en melkpakken) - glas - batterijen (en elctriciteitsbolletjes?) - kleding - organisch (schillen en koffieprut) en restafval. Ik ben er de hele week mee bezig. Er blijken nl. allerlei overgangsproducten te bestaan, waar ik geen raad mee weet. Eetbaar papier (ouwel)? Plastic kleding? Lamp met ingeroeste batterij? Fles met scheepje erin? Oude munten? Vulpen? Touw van vlas? Kurk? Spons? Enzovoorts.... Iemand zei: je kunt er aan wennen, maar ik vraag het me af!

    Wim Brands

    Op 4 april is de boekenkenner Wim Brands overleden. Ik mis hem nog elke zondag, want als ik een beetje vroeg thuis was na de kerkdienst, hield hij mij op de hoogte van meestal heel interessante nieuwe boeken. Hij was ook dichter en kon sommige dingen heel puntig zeggen. Maar zijn levensinstelling was anders dan die van mij. Hij heeft eens gezegd: 'Lopen is uitgesteld vallen'. Terwijl ik daar graag tegenover stel: 'Vallen is onderbroken lopen'. Hij ruste in vrede.

    Herbegrafenis

    Op 21 mei jl. heb ik iets meegemaakt wat mij in mijn intussen lange werkjarentijd nooit is overkomen: een herbegrafenis. Dat kwam zo: In Hoorn is er aan het einde van de vorige eeuw een periode geweest waarin het stemmige (!) kerkhof aan de Drieboomlaan 'gesloten' was omdat het nieuwe gemeentekerkhof aan de Berkhouterweg volgens de gemeenteraad anders niet voldoende 'op gang' zou komen. Dat betekende voor nogal wat Hoornse families dat een van de ouders niet in het Drieboomlaan(familie)graf bij een eerder overleden partner begraven kon worden maar verwezen werd naar het algemene kerkhof, toen nog buiten de stad. Een mij -en velen- goed bekende Hoornse familie kreeg daar later een negatief gevoel over. De zes kinderen, intussen rond de tachtig jaar, wilden graag dat moeder naar vader zou worden overgebracht nu het Drieboomlaankerkhof weer is 'vrijgegeven'. De gemeente ging accoord. Mij werd gevraagd er een plechtigheid bij te organiseren, het liefst op de datum van de vroegere trouwdag van de begravenen, 31 mei (1930, nu zesentachtig jaar geleden). Het werd een wonderlijke toestand: droevig en feestelijk tegelijk. TVNoord Holland had ervan gehoord en kwam er opnamen van maken. Die werden 's avonds een aantal keren vertoond in haar journaal. We hebben herdacht, gebeden en gezegend, maar ook wat gedronken en gezongen ('Lang zullen ze leven!') en gegeten op het kerkhof! En ook eerbiedig gelachen, want na 86 jaar je eenwordingsdag opnieuw meemaken overkomt niet iedereen!

    Opruimen

    Weggooien is niet mijn sterkste kant. Bijna alles heeft voor mij emotionele waarde. Maar het gekke is dat opruimen op zich een aangename bezigheid is: er komen allerlei dierbaarheden naar boven die je nog een keer door je handen kunt laten gaan, meestal liefkozend. Slechts een enkele keer denk ik meteen: weg ermee!

    Hoevinudie?

    Beter Hoorn begint bij beter Hoorn!



  • 16 mei 2016 - Pinksteren 2016

    Pinksterpreek

    Vanmorgen hebben we hier in ons zaaltje Tweede Pinksterdag gevierd met een goed gesprek en een lekkere tompouce bij de koffie. Het praten kwam natuurlijk neer op onze pinksterbeleving. De meesten wisten wel dat het woord Pinksteren niets te maken heeft met een van onze handvingers en ook niet met een jonge koe, maar dat er een oorspronkelijk Grieks woord achtersteekt dat 'vijftigste' betekent. Want het is dan vijftig dagen na Pasen: zeven keer zeven weken en dan is het zover. Dus: vroege Paas, vroege Pinkster. Ook de Joodse cultuur kent het als 'Wekenfeest' (zeven weken na Pesach): oorspronkelijk het feest van de eerste oogst, later het dankfeest voor de Torah, de verbondswet. Wat gaan onze tradities toch soms ver terug!

    Ik maak van de gelegenheid gebruik om deze keer maar eens niet met min of meer onbenullige nieuwtjes te komen maar u mijn Pinksterpreek in de maag te splitsen. Volgens de inmiddels gegroeide gewoonte mocht ik die op twee plaatsen houden: in Avondlicht, een van onze verzorgingscentra in Hoorn, en in mijn geboorteparochie, die van Gerardus Majella te Onderdijk. Hier komt-ie:

    In het jaar 70 n. Chr., dus in de eerste eeuw van onze (later ontstane) jaartelling, werd de tempel van Jerusalem door de Romeinen verwoest. Het hart van de Joodse religie en cultuur was daarmee dodelijk getroffen: de gelovige Jood was radeloos. Dodelijk? Al vanaf het optreden van Johannes de Doper en van Jesus -veertig jaar eerder- was men doende met het verwerken van wat er zou gaan gebeuren: de mensen van toen zagen het aankomen. Hoe verder? Komt er een andere wereld waarin of waaruit wij ons moeten redden, een nieuwe wereld, een betere wereld?

    In deze vragen herkennen wij onze eigen problematiek: Wat staat óns te wachten?

    Vanuit deze achtergrond kunnen we de inbreng van de drie lezingen van de liturgie van Pinksteren verstaan en met onze eigen toekomstverwachting in verband brengen. Paulus -bij ons de tweede lezing maar eigenlijk de vroegste tekst die bewaard gebleven is van het Nieuwe Testament- pleit voor een nieuwe geestelijkte instelling: vrijmoedig, niet slaafs maar vertrouwend op de Geest die doet herleven. Lukas -eerste lezing, geschreven kort na de val van Jerusalem- vertelt in symbolische taal hoe álle volkeren der aarde betrokken raken bij het herlevingsproces. En Johannes -misschien niet de apostel maar een navolger die hem moet hebben gekend en die schreef rond het jaar 100- benadrukt in zijn evangelie dat de helpende Geest de geest van liefde is die perspectieven opent.

    Zitten wij ook met zo'n soort probleem? Groeit er 'een andere wereld' uit onze internationale samenleving, nu oeroude religies, traditionele kerken en gevestigde maatschappijen op de schop gaan? Komt er een nieuwe mensheid, misschien een betere? En wie gaat ons daarnaar voor?

    Er zijn gelukkig richtingwijzers, ik bedoel: mensen die richting wijzen.

    Paus Franciscus is er zo een. Ik las 'Laudato Si', de encycliek. Een heel boek, maar met een kernachtige en eye-openende inhoud. Vorig jaar, bij de opening van 'het jaar van de barmhartigheid' gaf hij een kortere 'bulla' uit met toegspitste adviezen voor de praktijk. Daarbij maakte hij gebruik van de oude rijtjes die je vroeger op het seminarie uit je hoofd moest leren: de zeven gaven van de heilige geest, de zeven 'lichamelijke' werken van barmhartigheid en de zeven 'geestelijke' werken daarvan. Sommigen van u zullen het eerste nog wel kennen, het zit verwerkt in menig liturgisch pinksterlied. Ga eens voor uzelf na of u er een beetje mee gezegend bent: wijsheid-inzicht-raad-sterkte-kennis-godsvrucht-vreze des Heren. Dit laatste klonk altijd erg plechtig, maar volgens mij wordt er gewoon mee bedoeld: 'eerbied voor het hogere' of zoiets.

    Franciscus zelf richt zich met zijn barmhartigheidsjaar meer op de twee andere rijtjes en vooral op de 'lichamelijke' barmhartigheidswerken. Daarmee wordt bedoeld dat ze lichamelijke inspanning kosten. Kijk maar of u er wat van opbrengt. Het zijn: eten geven aan hongerigen, drinken aan dorstigen, naakten kleden, vreemdelingen opnemen (!), zieken bijstaan, gevangenen -ook buiten het gevang?- bezoeken, doden begraven.
    Vanwege de pinkstergeest heb ik mezelf eens een beetje gecontroleerd op de 'geestelijke werken van barmhartigheid'. Die zijn overigens natuurlijk niet strict gereserveerd voor geestelijken! Het zijn: twijfelenden raad geven, onwetenden onderrichten, zondaars vermanen, bedroefden troosten, beledigingen vergeven, lastige personen verdragen, levenden en doden gedenken.

    Zouden we zo verder komen? Het zij zo!

     

     



  • 8 mei 2016 - Toos - meitak - koud-warm - kastje mezenloos - gedenkdagen - hoevinudie?

    Toos

    Het is in het kader van deze nieuwsrubriek natuurlijk onmogelijk steeds aandacht te besteden aan alle uitvaarten waar ik bij betrokken word. Maar deze keer maak ik een uitzondering. Vorige week zaterdag was hier in onze dierbare ex-Engelbewaarderskerk de afscheidsdienst van Toos Meester-Neefjes, de zondag ervoor volkomen onverwachts plotseling overleden. Voor haar man Jan en haar (klein)kinderen natuurlijk het ergste, maar voor ons als parochiegemeenschap ook een harde klap. Toos was een mensenmens, zowel in vriendschap als in haar functie als onderwijzeres. Lectrice, voorzitster KVG, propagandiste van de gymclub en nog veel meer. En een gezellige reisgenote toen we naar bijbelse landen gingen met een hele Engelbewaardersclub. Die zullen we nu echt missen. Moge zij rusten in vrede! Jan, houd je goed!

    Meitak

    Op 1 mei wachtten in de Middeleeuwen de jonge 'vrouwkens' op de mei(en)tak van hun verliefde. Mijn vrouwken, dat als stenen beeld hoog tegen mijn tuinmuur staat, klaar om bloemen te plukken (voor Maria!), ben ik op de eerste meiendag straal vergeten. Elke keer als ik nu onder haar door loop, voel ik haar priemende ogen! Hier volgt het bekende smoezen-liedje:

    Vr.: Schoon lieveken, waar waarde gij den eersten meiennacht
           dat gij mij niet een meitak bracht?
    M.: Den eersten meiennacht, schoon lief, toen was ik ziek,
          schoon lief, toen kon ik van mijn beddeken niet!
    Vr.: Schoon lieveken, waar waarde gij den tweeden meiennacht
           dat gij mij niet een meitak bracht?
    M.: De tweeden meiennacht zocht ik een egelantier:
          schoon lieveken, sta op, want uwen mei is hier!
    Vr.: Ik sta er toch voorwaar voor uwen mei niet op,
          noch en zal ik er mijn vensterken ontsluiten!
          Uw mei die komt te laat, plant vrij hem op de straat,
          schoon lieveken, plant vrij uw mei daarbuiten!

    Koud-Warm

    Het is hier in onze tuin weer een lust voor onze ogen: overal bloesems, kleur, jong leven en intussen volop zonneschijn. Dat werd tijd, want volgens experts hebben de vruchtbomen al ernstig geleden door het wegens de kou wegblijven van de bijen die de bloesems moeten bevruchten, nou ja: bestuiven. Gelukkig ben ik geen Zwaagse tuinder die van de peren en de pruimen moet leven.

    Kastje mezenloos

    In mijn mezenkastje, dat ik via mijn computerscherm van binnen kan bekijken, heeft zich een drama afgespeeld. Van de zeven eitjes waren er vijf uitgekomen. En ma mees was eerst druk in de weer. Pa mees, die flierefluiter, heb ik nergens kunnen bekennen. Maar zo ineens kwam de moedermees met haar wormpjes terug op een volkomen leeg nest. Ze wroette alle kanten op, maar vond niets meer terug van haar kroost. Hoe kan zoiets bestaan? Zou pa mees er iets mee te maken hebben? Of kan een ander dier ze hebben verplaatst, gestolen, verorberd of uit wraak in een koekoeksnest hebben gedeponeerd? Maar hoe komt zo'n beest door het gaatje? De natuur heeft haar geheimen!

    Gedenkdagen

    De afgelopen week was het er druk van: Koningsdag - Stille Tocht - Bevrijdingsdag - Hemelvaart. Veel mensen deden daar gelukkig aan mee. Want de lente is er niet alleen om in de zon te zitten, maar ook om in elk geval aan iets van dat alles mee te doen. Het gaat niet alleen om ontspanning maar ook om bezinning. En er komt nog meer: PSV Kampioen en Pinksteren! Voor mij waren er twee hoogtepunten: mijn toespraakje bij de Dodenherdenking op 4 mei bij het monument in Hoorn en een bezoek op Hemelvaartsdag aan 'Klein Keukenhof' in Anna Paulowna. Mijn speechje kwam -volgens mij en anderen- goed over en in de tulpentuin stond ik verbaasd van de uitgebreide en prachtige variatie. Echt een aanrader!

    Hoevinudie?

    Zegt zij: Wat ben je toch lief!
    Zegt hij: Heb je het tegen mij?

     

     

     

     

     

     


     

     



  • 21 april 2016 - Bosch - Klassereunie - Pruimen - Juffr. de Haan - Hoevinudie?

    Bosch

    Ik ben geweest: Jheronimus Bosch, terug in zijn stad. Gelukkig gereserveerde kaarten voor 's middags 15.00 uur: het was niet al te druk, zodat we alles op korte afstand konden bekijken. Het aantal schilderijen en tekeningen viel me erg mee -ik had veel minder verwacht-: ongeveer 56 om 49, maar genoeg kans om alles te zien, want eenmaal op tijd binnen, mocht je blijven kijken zolang je wilde. Ik had me van te voren afgevraagd of ik een beetje bang zou zijn voor de nachtmerrie-achtige voorstellingen van Bosch, maar dat viel mee: ik was geenszins geschokt. Zelf dacht ik dat dat kwam doordat ik de meeste al eens in reproducties gezien had, maar de deskundige socioloog die in ons gezelschap was, legde uit dat een middeleeuwer veel  eerder huiverde van duivelse bedreigingen dan 21ste-eeuwers zoals wij. Kortom: wat kon die Bosch geweldig knap schilderen en tekenen, maar mij bangmaken lukte hem niet. Het was prachtig lenteweer: we hebben genoten van Bosch en van Den Bosch. 

    Klas(se)reünie

    Het was weer zover: halfjaarlijkse ontmoeting met een groep(je) klasgenoten. Deze keer bij een hooggeleerde wetenschapper die in de elite van de Nederlandse cultuurhistorici is terechtgekomen. Het onderwerp was 'secularisatie' en sloot aan bij wat ik in mijn vorige bulletin op deze site te berde bracht. Het begrip 'religieuze ervaring' bleek omstreden. Sommigen vinden dit gewoon een ander woord voor diepte- (of: grond-) ervaring en geenszins verwant aan wat we vroeger 'godsdienst' noemden. Het gesprek 'ontaardde' nogal in het uitwisselen van (overigens boeiende) persoonlijke levenservaringen, waar we vroeger wat voor waakten. Ik had het idee dat dat ook te maken heeft met onze -intussen 'gezegende'- leeftijd!

    Pruimen

    Ja hoor, mijn twee ernstig gemutileerde pruimenbomen die we in de herfst tot op het bot hebben teruggesnoeid omdat ze in de loop der jaren volledig bemost waren geraakt, vertonen nu heel gezonde uitlopers met veelbelovende bloesems. Ik heb geen idee of daar dan ook gezonde pruimen van zullen komen, maar voorlopig geniet ik van hun royale lenteuitbraak en de tere twijgjes op de grove stronken. Zo zie je maar weer: flink aanpakken wordt vaak beloond. Van Gogh zou in mijn tuin prachtige schilderijen kunnen maken van het oude en het jonge in de natuur. Maar ja, hij is dood.

    Juffr. De Haan

    In Hoorn leefde in de vorige eeuw een onderwijzeres die ik gelukkig nog heb meegemaakt. De toen in Hoorn en in Wervershoof (waar ze ook een periode heeft gewerkt) alom bekende juffrouw De Haan. Ze woonde aan het Keern en in haar huis woont nu een neef van haar. Die kwam me vorige week iets laten zien uit haar nalatenschap: een keurig ingelijste panoramische foto van de grote groep Hoornse eliteparochianen die hun deken-pastoor J. P. Huibers in 1935 uitluidden toen deze tot bisschop van Haarlem was benoemd en die met hem op de foto mochten. Juffr. De Haan staat er ook op, als jong onderwijzeres. Maar wie de anderen zijn, wordt een uitdaging voor de nog levende Horinezen die van flink voor de oorlog zijn. Oud Hoorn zal er wel belangstelling voor hebben. Juffrouw De Haan was een geweldig mens voor school en kerk. Vooral kinderen die bij het onderwijs wat extra steun nodig hadden, konden bij haar terecht. En in haar nadagen bleef ze zich strijdvaardig inzetten voor de Vredesbeweging (IKV) en voor de Hoornse parochie, al was het maar door haar kritische vragen over het parochiebeleid.

    Hoevinudie?

    Mijn mezenkastje waar ik via mijn computer het inwendige van kan bekijken, is dit jaar vroeg bezet: ik zie, als het vrouwtje even weg is, zeker zeven eitjes blinken. Wat me opvalt is dat de aanstaande moeder zich elke avond met veel welbehagen heel nauwkeurig boven de eitjes installeert omdat ze 's nachts kennelijk niet alleen wil broeden maar ook slapen.



  • 7 april 2016 - Leegloop? - Tuin - Oekraine - Hoevinudie?

    Leegloop?

    Zoals ik u vorige keer al aankondigde, schrijf ik u deze keer een wat langer stuk over 'de leegloop van kerk en godsdienst'. De kranten stonden er kortgeleden weer vol van: het gaat bergaf met god en kerk. Velen nemen zoveel afstand van hun vroegere opvoeding in deze dat er eigenlijk niets meer van overblijft. Tenminste in Nederland of West-Europa. Ik vraag me bij zulke berichten steeds weer af hoe het toch komt dat ik er persoonlijk niet van ondersteboven raak. Dat komt bij mij echt niet door een soort ijzerenheinig 'geloof' dat onaantastbaar is, ongevoelig voor tegengeluiden en ver verheven boven wereldse gedachten. Het heeft, denk ik, wél te maken met de voor mij eigenaardige manier van benaderen door degenen die achter de gepubliceerde statistieken zitten.
    Want waar gaat het eigenlijk over?
    Over het verval van de traditionele vormen van kerk en religieus bewustzijn. Veel Nederlanders zijn daar doorheen en overheen gegroeid. Kerkelijk verband en bovennatuurlijke verbondenheid spelen bij de meesten van ons steeds minder een rol in het leven van alle dag en in onze persoonlijke reflexie daarop. Wat betreft kerkelijke verbondenheid: omdat haast ieder van ons druk bezig is om daarbuitenom een eigen netwerk op te bouwen en te onderhouden met gebruikmaking van de moderne, handige middelen die we daartoe hebben uitgevonden. En wat betreft bovennatuurlijke verbondenheid: omdat het idee dat er reëel (en niet alleen in de verbeelding) een tweede werkelijkheid naast, achter of boven de onze zou bestaan, niet meer houdbaar blijkt sinds we grondig geseculariseerd (=tot onze eigen werkelijkheid teruggebracht) zijn door de dominante invloed van de rationele wetenschappen.
    Vroeger was 'het geloofsleven' verankerd in twee vanzelfsprekende dimensies: het horizontale kerkgebeuren en het verticale religieus bewustzijn. Dit staketsel wordt steeds meer onderuitgehaald en afgedankt als ongeschikt voor de moderne verwerking van de wereld in ons en om ons heen. Je kunt het geloof van vroeger en de kerkelijke cultuur van toen heel mooi gevonden hebben -ikzelf heb ervan genoten en voel me er nog steeds zeer mee vertrouwd-, de tijd leert ons beseffen dat we aan iets anders toe zijn. Sommige theologen gaan ons daarin voor. Je hebt bij je omgaan met de diepere vragen van deze tijd niet zoveel meer aan de religieuze antwoorden van toen.
    De manier waarop de meeste kerken bepaalde vroegere patronen hardnekkig doorzetten en zelfs nieuw leven proberen in te blazen, past niet meer bij de eigengereide en zelfstandig denkende mens van onze samenleving. Naast het goede van toen was er in de vorige eeuw in kerkelijke kringen veel vooringenomenheid en vaak autoritair optreden van gezagsdragers. Gezagvol is wat anders dan autoritair. Men ging tegen opkomende nieuwe denkbeelden in, zonder de waarde ervan te beseffen, laat staan te erkennen. Denk aan de door de autoriteiten nogal negatief benaderde 'vooruitdenkers' zoals -uit mijn eigen wereld- Steur, Schoonenberg, Schillebeeckx, Terruwe, Van Hemert, Küng, Robinson, Van Kilsdonk, Oosterhuis, Huijsmans en hun medestanders. En aan de reactionaire voorschriften betreffende moraal, kerkelijk recht, liturgie en politiek.
    Daarbij kwamen dus de secularisatie -in het begin een herademing!- en de individualisering. De eerste vanuit de positieve wetenschappen, de tweede vanuit de democratie. Wel ging daar voor menigeen die geen eigen geestelijke verdieping wist te vinden en voor degenen die zich veilig 'thuis' hadden gevoeld binnen hun kerkverband soms ook een zekere vereenzaming mee gepaard, maar je was niet 'bij de tijd' als je je daar niet overheen zette.
    Dat ik er zelf niet zo mee zit, heeft bij mij persoonlijk ook te maken met mijn eigen speurtocht naar de bronnen van religieuze ervaring. Ik vind die in de natuur en in de oertaal van de bijbel: het Hebreeuws. Gelukkig sta ik daarin niet alleen: ik deel de bewustwording daarvan met de velen die me wijzen op de indrukwekkende geheimen van ons biologisch en botanisch milieu via wat ze schrijven en me laten ervaren. En bij de goede vrienden die me in bijeenkomsten -ik doe mee aan vijf gespreksgroepen!- en via geschriften laten delen in hun vondsten als het gaat om de oorspronkelijke opzet van de bijbel en de verwerking daarvan in de nieuwere theologie.

    Tuin

    In het bovenstaande had ik het even over de religieuze ervaring die kan optreden bij 'het omgaan met de natuur'. Ik bedoelde daarbij natuurlijk niet zomaar het bijhouden van het weerbericht of het waarderen van de wisseling der seizoenen. Van huis uit heb ik als kind van een agrarische vader een veel dieper beleven van 'de natuur' waarin de mens leeft, meegekregen. Toen de polder waarin en waarvan we bestonden, nog niet verkaveld was, was er voor ons kinderen van alles waar te nemen. Dat deden we soms met bewondering, soms met angst, soms met strijdlust, soms met genot, soms met een zucht naar avontuur..... en ga zo maar door. Onze zintuigen kregen van alles te verwerken: je werd tot op het bot geraakt. Er was in die ervaringen iets verwijzends, iets waardoor je je af ging vragen wat de achtergrond en de bedoeling ervan was. Voor mij is dat altijd een diepgravende zoektocht gebleven. Als ik in deze beginnende lente 's morgens mijn tuin 'inspecteer', gebeurt het weer: wat moeten we nu al die knoppen verschijnen en al die kleuren zich vertonen? Snoeien en plukken is niet genoeg.

    Oekraïne

    Ik ben er nog lang niet uit: wat hebben we nu precies overhoop gehaald met dat referendum? Ik ben het ene moment geneigd D66 de schuld te geven, maar dan moet ik het ook mezelf kwalijk nemen dat ik nauwelijks heb meegeleefd toen het erdoor kwam. Soms vind ik de politici stom dat ze geen besef hadden dat Europa zich weinig gelegen zou laten liggen aan een tegenstem van Nederland. Dan vind ik weer dat dat drempelpercentage weg moet en meteen daarna vind ik referenda een aantasting van de waarde van onze om de vier jaar uitgebrachte stem. Rustig, Gerard, laat eerst alles maar eens bezinken.

    Hoevinudie?

    Eerst is het 'verjaardag', dan wordt het 'bejaardag' en uiteindelijk 'bedaardag'.

     



  • 25 maart 2016 - Laat - Bed I - Bed II - Brussel - Concert - Hoevinudie?

    Laat

    Ik ben deze keer een slag op achter geraakt met het schrijven van deze stukjes. Dat kwam natuurlijk door alles wat er in de actualiteit van deze dagen aan de hand is. In mijn geval begon het met een ruime week ziek zijn: blaasontsteking. Een stevige kuur van antibiotica helpt je ervan af maar voor je weer op sterkte bent, ben je twee weken verder. 'Een jasje uitgedaan' is een rake uitdrukking. Daarna de afgrijdselijke aanslagen in Brussel en alles wat die met zich meebrachten: ik kom er zo op terug. En dan weer iets totaal anders: de toch nog plotselinge dood van ons aller Johan Cruijff. Ik laat het aan anderen over om daarover te schrijven, maar -zelf geen voetballer- ben ik door mijn huisgenoten voldoende ingelicht om te beseffen wat een geniaal mens hij geweest is. Het nieuws over hem spoelt als een zee over ons heen: bewondering, trots, totaalvoetbal als kunst, zestiger jaren, genialiteit... en nog veel meer gaat er om in onze herdenking. Bedankt, Johan!
    Ik had al eerder een wat langer stuk klaarliggen voor deze rubriek naar aanleiding van de nieuwe gegevens over de dalende kerkelijke en religieuze betrokkenheid in Nederland. Best moeilijk om daar wat verstandigs over te schrijven, zeker als het kort moet zijn. Maar door de actualiteit lijkt het me beter dat voorlopig terzijde te leggen. Misschien de volgende keer.

    Bed I

    Een van de dingen die je bij ziekte -ook zonder koorts- gaat doen, is nadenken over je bed. Je beseft dat dat je toevlucht is als alles waar je zin in had je voorlopig gestolen kan worden. En ik ging beseffen: ik ben toe aan een nieuw bed! Een van mijn zussen zal me vast wel willen helpen bij het maken van de juiste keuze. Een hoger-lager-ledikant hoeft niet: ik lees nooit in bed en mijn dromen zijn veel mooier dan welk tv-programma ook. Maar een matras: die moet goed voor je rug zijn en volop toegang geven tot het dromenland. Gelukkig geen probleem om tegenop te zien: mijn bed voor de komende jaren komt er, ik heb er voor gespaard.

    Bed II

    Het is zover gekomen: vlak voor mijn ziektebed heb ik een heel ander bed ervaren: de film van Jan  Siebelinks 'Knielen op een bed violen', voor mij een boek en een film om nooit te vergeten. Hoe kwam die vader zo? Meestal ontwijk ik films die naar boeken zijn gemaakt (bijbelfilms bv, behalve Pasolini's Il Vangelo secondo Matteo) maar deze heeft me wel geraakt. Bovendien kijk je je ogen uit: mooi geacteerd, mooi geënsceneerd, prachtige beeldtechniek. Ik geloof niet zo in 'het Licht zien' maar sommigen raken er kennelijk van ondersteboven. Maar wee de onuitstaanbare zwarte mannen! De pastorale zorg ter genezing van slachtoffers van dat soort religie lijkt me erg zwaar, voor de omgevenden maar ook voor de therapeuten en psychiaters. Beter geen religie dan zoiets. En hartverwarmend was de opvang -voor zover mogelijk- door degenen die hem echt liefhadden.

    Brussel

    Wat er in Brussel gebeurd is -en nog gebeurt- zal ons nog jaren bezighouden. Gelukkig ebt de angst en de verwarring bij de niet direct betrokkenen vaak wel weer wat weg, maar leven zonder argwaan en zonder uiterste waakzaamheid zit er voorlopig -zeker voor de 'officiëlen'- niet in. Laten we hopen en er een beetje op vertrouwen dat de gezagdragers raad weten met de situaties waarin hun verantwoordelijkheid tot het uiterste wordt uitgedaagd.

    Concert

    Nog niet helemaal genezen stond ik voor de opgave om waar te maken waar ik voor gevraagd was en wat ik beloofd had: het 'brengen' (goed voorlezen) van de tussenteksten bij de uitvoering van Haydn's 'Die sieben letzten Worte Unseres Erlösers am Kreuze' door een prachtig kieinkoor in Dirkshorn en in Wognum o.l.v. mijn oud-dorpsgenoot Jan Laan. Ik stond soms niet al te vast op mijn benen, maar het ging goed. Ik heb genoten van het stuk zelf, van de uitstekende zangkunst en van de dirigent. Gelukkig lukte mijn bijdrage -getuige de positieve reactie van verschillende kanten- ook goed: men heeft, denk ik, niets gemerkt van mijn lichamelijk ongemak.

    Hoevinudie?

    Komt een man bij de dokter.
    Assistente: Hoe heet u?
    Man: Pieterse.
    Geboortedatum?
    Twaalf april 1938.
    Wat gek, wij hebben hier op die datum wel ene meneer Jansen staan!
    Patiënt: Ja, die bedoel ik!
     



  • 3 maart 2016 - Stuijt - Aeneis - Wit - Things - Knielen - Hoevinudie?

    Jan Stuijt, architect Hageveld

    Nog een keer over de vriend van mijn buurman-broer die 'tot het gaatje' gaat op het gebied van de genealogie. Hij heeft zich nu gestort op de familie van mijn moeders moeder. Zij was een dochter van Anna de Boer- Blom die zelf een dochter was van de negentiende-eeuwse Westwoudse burgemeester Jacob Blom. Deze alom gerespecteerde boer-burgemeester had een moeder die Stuijt heette. Laat dat nu een dochter zijn geweest van de bekende Stuijt-familie, waar de architect van het derde Hageveld (1923) een topfiguur van was! In de geest van Berlage en Bleijs nam hij afstand van de toenmaals dominante neo-gotische architectuur van Cuijpers. U begrijpt dat ik -en mijn broer- hier in huis nu algemeen gerespecteerd word sinds tot mijn huisgenoten begint door te dringen dat ik (aangetrouwde) familie ben van de beroemde architect van Hageveld in Heemstede, waar ik student en docent ben geweest!

    Vergilius' De Aeneïs

    Onze Dante-groep is na Homerus toe aan Vergilius. We gaan zijn 'De Aeneïs' lezen in de moderne vertaling van M. d'Hane-Scheltema. Met uiteraard de Latijnse grondtekst bij de hand. Een van de aardigste kanten van Vergilius is dat hij in zijn grootse gedicht over wat voorafging aan de stichting van Rome voortdurend stukjes verwerkt die als een soort gevleugeld woord kunnen worden gebruikt. Bijvoorbeeld: 'Dux femina facti' (een vrouw aan het hoofd van een onderneming!) of 'Tantae molis erat Romanam condere gentem' (zoveel moeite kostte het om het Romeinse (Vondel vertaalt: Roomse!) volk tot stand te brengen). Enz. enz.

    Sneeuwwit

    Vanmorgen opende ik mijn gordijnen en zie: een sneeuwwitte wereld! Ik vroeg bij de koffie: Willen jullie dat dat zo blijft of liever: weg ermee? De meesten vonden: het laatste. Kennelijk is de maand maart dus geen wintermaand meer maar een eerste lentemaand. Ik ga er in mee: meer licht, meer geur, meer belofte...

    Internet of Things

    Op de bijeenkomst van de Past Rotarians in Schagen, waar ik lid van ben, hadden we van de week een interessante inleiding. Over 'het Internet der Dingen'. Ik heb er niet zoveel van begrepen, maar er schijnt tegenwoordig een hele internetwereld te bestaan die niet de communicatie tussen mensen behelst maar de verbinding tussen systemen, netwerken en zakelijke niet-personen. Mijn moeder zei altijd: Waar gaan we naar toe met deze wereld?

    Knielen op een bed...

    Het zal niet lang meer duren of ik kijk in een bioscoop naar de film over hét boek van Jan Siebelink. Ik heb er zelf -geloof ik- geen last van, maar ik vraag me inderdaad wel eens af hoe het toch mogelijk is dat iemand zo volledig verstrikt kan raken en een godsdienstig systeem dat iemands natuurlijke persoon zo grondig kan doen ontaarden. Waar komt dat door? Je kunt natuurlijk ook verstrikt raken in een niet-religieus of ongodsdienstig systeem, maar iets bovennatuurlijks kan, denk ik, gevaarlijk vaak tot een soort verslingerd zijn aan een onwerkelijke obsessie leiden. Siebelinks boek en film kunnen hopelijk helpen bij herkenning, bevrijding en verwerking daarvan.

    Hoevinudie?

    Jantje: Meester, heette de eerste mensaap Adam?
    Meester: Nee, Jantje!



  • 15 febuari 2016 - Genealogie - Wunderhorn - Oosterkerk - Lubbers - Hoevinudie?

    Genealogie

    Veel (oudere) mensen beleven veel plezier aan genealogisch speuren naar hun voorgeslacht. Ik ook. Een beperkt overzicht van mijn afkomst heb ik al onder de 'scripties' van deze site geplaatst. Ik dacht al meteen: daar hebben natuurlijk hoogstens eigen familieleden enige belangstelling voor. Maar via een kennis van een van mijn broers kreeg ik deze week onverwachts een aanvulling op wat ik indertijd heb gevonden. Er blijkt al in 1555 een zekere Simon Stuyt vermeld te zijn behorend bij het familiegeslacht Weel en in de zeventiende eeuw een zekere persoon met de 'toenaam' Vriend insgelijks. Bovendien zijn er al We(e)len en De Lange's te traceren in dezelfde zeventiende eeuw. Ze woonden allen in West-Friesland. Als geboren in 1738 wordt een zekere Jacob Weel vermeld, die als beroeps- of bijnaam had 'Verwer'. Dat zal wel huisschilder betekenen, maar ik hoop natuurlijk kunstschilder. Het is maar dat u het weet!

    Des Knaben Wunderhorn

    Gisteren was ik weer eens in het Amsterdamse Concertgebouw. Een prachtig middagprogramma: de zevende symphonie van Van Beethoven door het Concertgebouworkest zelf en na de pauze Mahlers liederen uit 'Des Knaben Wunderhorn' door de topbariton Matthias Goerne met hetzelfde orkest. Prachtig! Die Mahler blijft vast tot in lengte van dagen mijn favoriete componist. Maar ook de tekst zelf van de liederen heeft mijn belangstelling, al was het maar omdat het oude (volks)lied over 'De Soudaans Dochter', waar ik in mijn scriptie over Tonis Harmansz. van Warvershoef over schreef (zie deze site), oorspronkelijk uit de Wunderhorn stamt of in elk geval daarin voorkomt. Zo sluit zich de kring.

    Oosterkerk

    De in de vorige eeuw net op tijd behouden en gerestaureerde Oosterkerk hier in Hoorn wordt tegenwoordig gebruikt voor vele doeleinden. Ik ga er wel eens voor bij vieringen of bij uitvaarten, maar er zijn ook vaak concerten en andere culturele samenkomsten. Mede door de goede akoestiek en het prachtige orgel. Afgelopen zaterdagavond was er een optreden van de Hoornse muziekschool, samen met een a capella-koor. Een kleinzoon van mijn zus en zwager, Elias Dekker, was een van de instrumentalisten en omdat die in het buitenland waren, mocht ik ze vervangen. Ik heb erg genoten en heb er grote bewondering voor dat zoveel jonge meisjes en jongens zich laten scholen in klassieke muziek. Ik heb dat vroeger in Haarlem meegemaakt, maar de Hoornse jeugd kan er ook wat van!

    Lubbers

    Met mij zullen er velen nieuwsgiering zijn naar de tv-serie die a.s. woensdag begint over oud-minister-president Lubbers. In onze seminariejaren in Heemstede en Warmond hadden mijn klasgenoten en ik al wat contact met hem omdat hij vanuit Nijmegen een soort bestuursfunctie had in het opkomende overleg tussen internaatsstudenten. Je merkte toen al dat hij een begaafde en slimme knaap was die ons vaak te vlug af was. Van de bedeesdheid die velen van ons eigen was, had hij geen last!

    Hoevinudie?

    Maak een beetje haast als je tijd hebt, dan heb je tijd als je haast hebt!



  • 2 febuari 2016 - In de war - Psalm 103 - HN - J. Robinson - Hoevinudie?

    In de war

    We moeten ons in deze dagen wel even flink omschakelen: sommigen van ons zijn ervan in de war. Terwijl we anders begin februari nog volop met schaatsen en eventueel sneeuw en ijs bezig zijn en zeggen dat deze maand eigenlijk de elfstedentochtmaand is, vragen we ons nu af waar we het 's morgens bij de koffie over moeten hebben, als we oorlog en vluchtelingen even willen vermijden. Bovendien is het komend weekend al carnaval en staat de tuin, waar het gras volop aan het groenen is, vol met sneeuwklokjes zonder sneeuw. Het leven wordt er niet overzichtelijker op! Of begin ik een ouwe zeur te worden?

    Psalm 103

    Afgelopen woensdag hadden we weer Hebreeuws. We zijn met Exodus, het boek van de Uittocht, bezig en ik begon met een vraag: Hoe kan het dat de Joods Bijbel over het geheim van God meestal wel eerbiedig maar toch ook heel vertrouwelijk en in haast gemoedelijke of gewoon menselijke taal - zonder plechtige abstracta als almachtigheid en oneindigheid - spreekt? Het was even stil -er werd zeker nagedacht!- en toen zei mijn naaste buurman in het gezelschap: lees psalm 103. Na de les (!) zocht ik natuurlijk meteen die psalm op. En inderdaad: ik werd erdoor ontroerd, juist om het niet-abstracte ervan. In het Volzin-tijdschrift las ik die dag toevallig ook over psalm 103: op pag. 54 van het februarinummer 2016 werd de nieuwe vertaling van Gerard Swüste aanbevolen. Zijn uitgave heeft de wonderlijke titel 'Altijd hetzelfde lied' en als voorbeeld werd gegeven: 'De Levende leeft met je mee, is zorgzaam / geduldig en een en al goedheid / hij blijft je niet achtervolgen met verwijten / draagt je niet eeuwig van alles na (Ps. 103). Ik doe het ermee!

    HN

    Het Historisch Nieuwsblad, waar ik op geabonneerd ben, lees ik meestal met genoegen. Maar nu heb ik me geërgerd. Op blz. 5 van het recente februari-nummer schrijft Herman Pley dat Erasmus 'de meest geportretteerde leek van zijn tijd' zou worden. Gelukkig schrijft iemand -kennelijk iemand anders- op de volgende bladzijde in een kort biografisch kadertje dat de grote Desiderius een Nederlandse (sic!) priester, schrijver en humanist was. Er heerst bij sommige calvinistische Hollanders nog altijd het misverstand dat je geen priester én humanist kunt zijn. Erasmus was geen leek maar priester en is dat altijd gebleven. Wel werd hij ontslagen van zijn kloosterverplichtingen en werd hij een 'wereldgeestelijke', maar in het Baselse graf ligt (of lag) echt een priester begraven! Pley zal toch wel het verschil kennen tussen een kloosterling en een priester?
    Een ander misverstand roept de titel van Erasmus' eerste bijbeluitgave op: Novum Instrumentum Omne (1516). Niet dat hij Instrumentum beter vond dan Testamentum -daar had hij zijn redenen voor- maar men zou kunnen denken dat het hem alleen ging om een betere Latijnse vertaling dan de Roomse Vulgata die algemeen verspreid was. Naast zijn -volgens hem- betere Latijnse vertaling plaatst hij een Griekse grondtekst die volgens hem ook beter is omdat hij die (in het spoor van Valla) heeft gevonden in nieuwontdekte handschriften uit oude kloosterbibliotheken. Bij het Grieks is hij dus trots op zijn vondsten, bij het Latijn op zijn vertaling. Kijkt u maar eens bij Google!

    James Robinson

    Ik ben zeer geboeid door het lezen van een m. i. prima boek: Het Jezus-evangelie door James Robinson. Hij laat heel duidelijk zien dat alle evangeliën die over Jezus geschreven zijn de eigen verwerking van de gegevens door de schrijvers in hun tijd en bij hun publiek verraden. Door de verwerkingen in historische volgorde te zetten komt hij bij de oudste twee: de verloren gegane maar reconstrueerbare Q-bron en het Marcus-evangelie. En daaruit probeert hij dan 'de oorspronkelijke Jezus' van vóór de verhalen in beeld te krijgen. Hij kan zich vergissen, maar ik ga een eind met hem mee. Want je houdt toch een soort kernboodschap van Jezus over.

    Hoevinudie?

    In mijn zelfbiografietje bij deze site zette ik als een soort familiespreuk "Tob niet, het komt toch anders". Inderdaad hing dat gezegde op een mooi bewerkt koperachtig soort vierkantje jarenlang bij ons thuis in de gang. Waar het gebleven is, weet ik niet, maar een remake in steen hangt nu aan de buitenmuur van mijn huis. Laat ik nu van de week ergens lezen dat de oorsprong ervan misschien ligt bij de in Duitsland algemeen bekende humoristische en hilarische spotdichter Wilhelm Busch! Die schijnt er zijn eigen Duitse variant op gemaakt te hebben waarvan de vertaling luidt: 'Maar zie, gelijk het meestal doet, 't komt anders uit dan men vermoedt.'

     



  • 17 januari 2016 - Kees - jaarlijks - Joods - Sneeuw! - Hoevinudie?

    Kees

    Wij hebben afgelopen woensdag een verdrietige ervaring te verwerken gekregen hier in onze woongemeenschap. Een van onze medebewoners, Kees, is 's nachts in zijn slaap aan een hartstilstand overleden. Hij voelde zich de laatste tijd al niet goed maar stelde een bezoek aan de dokter steeds uit. Hij was 63 jaar en had geen familie meer. Morgen houden we in besloten kring een herdenking in ons Westerzaaltje. Hij ruste in vrede!

    Jaarlijkse gedenkdagen

    Ik mocht in de afgelopen week twee gespreksgroepsbijeenkomsten bijwonen: de eerste in mijn geboorteplaats Onderdijk waar ik in het Dorpshuis een 'inleiding' mocht verzorgen over: Feest- en Gedenkdagen in de loop van het jaar en de gewoonten daarbij. De plaatselijke contactgroep voor ouderen had me uitgenodigd om daar wat over te zeggen voor mijn leeftijdgenoten, van wie ik de meeste nog kende uit mijn jeugdjaren. Het werd een interactief gebeuren, want de aanwezigen konden uit eigen ervaring aanvullen wat ik naar voren bracht over b.v. Kerst, oud en nieuw, Vasten en Goede Week, rooierstijd, kermis, oogstdankdag enz. Het was een levendig gebeuren en iedereen deed mee: een prachtochtend, besloten met een heerlijk buffet!

    Joodse godsdienst

    De tweede gespreksbijeenkomst was in Heerhugowaard-De Noord. Daar had de mannenbezinningsgroep Deo Vacare me gevraagd of ik in verband met hun jaarthema 'de verschillende godsdiensten' iemand wist die een inleiding over 'de Joodse godsdienst'zou kunnen verzorgen. Nu ken ik gelukkig hier in Hoorn de gepensioneerde dominee Christiene Groot-Aris die me vertelde dat ze met veel genoegen het dikke boek van Simon Schama daarover had gelezen. En ja, zij wilde -als ik haar zou vergezellen- de avond wel op zich nemen. Alle aanwezigen waren geboeid; hoe verschillend ook: wat hebben christenen veel te danken aan het volk van hun oorsprong: het Joodse volk. Gelukkig wordt dat -sinds de Qumran-rollen?- in de moderne theologie steeds meer beseft. Ook de discussie met de Islam zou met dit besef gediend zijn. Ikzelf durf nu in de gespreksgroep waar ik zelf aan deelneem binnenkort wel iets te brengen over dit onderwerp. Het thema boeit me wezenlijk en ik doe dan ook volop mee met onze leergroep Hebreeuws.

    Sneeuw!

    Het werd eigenlijk -achteraf gezien- gisteren al aangekondigd. Toen ik voor een verlate nieuwjaarsreceptie in Enhuizen van het stationsplein naar het bedoelde adres liep, kwam ik daar aan met een witversierde jas. Ik weet nóg niet of het sneeuw of hagel was: zacht maar korrelig. Vanmorgen schoof ik de gordijnen open voor: een witte wereld. Dus toch nog! Ik dacht uiteraard meteen 'Elfstedentocht', maar als ik nu naar buiten kijk, zie ik dat het gras en de daken hun verloren positie al weer zo goed als helemaal hebben teruggewonnen. Wie zal het winnen: groen-rood of wit?

    Hoevinudie?

    Wat moet je toch voorzichtig zijn met etymologie! Jarenlang heb ik het idee gehad dat het woord 'non' in de betekenis van 'religieuze zuster' hetzelfde was als het Latijnse ontkenningswoord non (=niet) en dat daarmee zo'n zuster werd neergezet als 'een nietig wezen' (uit discriminatie of uit nederigheid). Toen ik dat van de week nog weer eens beweerde, was iemand zo verstandig (en terecht wantrouwend!) zijn apparaatje te pakken en even op te zoeken of mijn stelligheid klopte. Nee dus: het woord 'non' (voor religieuze vrouw) komt van het in bijna alle talen overgenomen Latijnse woord 'nonnus' of 'nonna' en betekent: oudere man of vrouw die zich ontfermt over een enigszins ontheemd kind en daar een soort 'patroon' of verzorgster van wordt. Wat een veel mooiere achtergrond dan ik dacht!

     



  • 3 januari 2016 - 2016 - preken - Ilpenstein - Uit in A'dam - Hoevinudie?

    2016

    Veel heil en zegen in het nieuwe jaar! In de natuur om ons heen gingen de feestdagen van Kerst en Jaarwisseling ook deze keer weer niet gepaard met ijs en sneeuw. Daardoor komt de herinnering daaraan in ons geheugen steeds verder af te staan van de actuele ervaring en ga je bijna denken dat de uitbeelding ervan op kerst- en nieuwjaarskaarten louter op fantasie berust. Daarom zou het, vind ik, goed zijn als 'de oude wintertijd' nog weer eens een keer terugkeerde, al was het maar omdat de kinderen van na 2000 anders heel wat missen: juist in je jeugd is die beleving, lijkt mij, fundamenteel voor je levenservaring. Zowel positief: sneeuwpop, sneeuwpret, sleeën, schaatsen (korte baan en toertocht), schotsen trappen, koek en zopie, beuken, ga zo maar door. Zoiets niet meemaken -op oudere leeftijd als toekijker- zou een gemene hap uit ons leven zijn. Maar ook negatief: ijsbloemen op de ruiten, bijna bevroren vingers en tenen, te dunne bivakmus of wanten, uitglijden op bevroren sneeuw, door het ijs zakken, enzovoorts. Voor mij was het trouwens ook dit jaar weer prettig om overal vrijuit met de auto naar toe te kunnen voor de kerkdiensten. Maar ik blijf hopen nog eens een 'echte' winter mee te mogen maken.

    Preekjes

    Mijn 'gelegenheidspreekjes' bij Kerst en Oud en Nieuw kwamen neer op het zoeken naar evenwicht. Met Kerst tussen realisme en idealisme, dus tussen feiten en verlangens. Kijk scherp naar wat er gaande is, maar durf ook te dromen. En bij de Jaarwisseling tussen bidden en werken: Ora et Labora. 'Bidden' betekent in onze tijd gelukkig heel wat meer dan afwerken van weesgegroetjes: zoeken naar diepgang en geestelijk contact, zoeken naar achtergrond en zin, uitzetten van (ook niet-rationele) antennes. En 'werken': je handen uit de mouwen steken ook buiten het arbeidsproces: als kind, als student, als jammergenoeg werkloze, als zieke, als gepensioneerde: ieder kan in eigen omstandigheden een 'werkende' helpmens zijn. Werken gaat niet alleen om geld verdienen. Bidden niet alleen om liturgie. Zoiets.
    Ik hoop dan, als ik me daar druk over maak, dat ik niet de enige ben die over zoiets nadenkt. Een goede preek doe je samen.

    Ilpenstein

    Mijn moeder kwam uit Ilpendam. Daar is nu haar laatste nicht overleden. Die woonde nog op de boerderij van haar -en dus ook van onze- vroegere familie die ''t Hof' heette omdat daar voorheen het kasteel Ilpenstein had gestaan. Als kind mochten we wel eens met ons moeder mee om via de lange oprijlaan met aan weerszijden fruitbomen het grote en geheimzinnige huis van onze overgrootvader te bezoeken. Ik ruik nog de boeregeuren. Sic transit...

    Uit in Amsterdam

    Zoals ik vorige keer al schreef, kwam ik in de laatste dagen van vorig jaar ook nog toe aan het culturele leven van Amsterdam. In de Stopera zag ik 'Hänsel und Gretel' van E. Humperdinck: een poging om het Hans en Grietje-sprookje enigszins te actualiseren (krottenwijk, vuilnisbelt, vluchtelingen, kindermisbruik, dromen, dansen en zingen ondanks alles enz.). Gemakkelijk in het gehoor liggende (volks)muziek, eerste klas-solisten en fantasierijk spel. Ik heb genoten, al was het wel even wennen. In het feestelijk versierde Concertgebouw was ik bij de uitverkochte uitvoering van Bach's Weihnachtsoratorium (de eerste drie delen) op de middag van eerste Kerstdag. Ik was het met de recensies eens: de uitvoering had wel wat inventiever gekund. Maar natuurlijk: toch genoten.

    Hoevinudie?

    In Trouw stond de volgende Correctie:
    In de necrologie van dichter en predikant Jaap Zijlstra (pag. 12, Trouw van 23 dec.) is een fout geslopen. Het genoemde kerklied heet niet: 'Wij leven voor de wind' maar 'Wij leven van de wind'.



  • 17 december 2015 - Probus - Kerstdagen - Grondtaal - Panelen - Hoevinudie: humor?

    Probus

    Afgelopen maandag had ik de eer een korte voordracht te mogen houden op een van de drie Probusclubs die regelmatig bijeenkomen bij Stam in Wognum. Het gaat er daar keurig en hartelijk aan toe; de sfeer van het etablissement is intussen spreekwoordelijk geworden: de Stamgasten zijn gezellig, beschaafd en geïnteresseerd en voelen zich gastvrij onthaald. Een Probusclub is een uit de Rotary ontstane ontmoetingsclub, maar geen service-club naar buiten toe. Het is een contactgezelschap waarbinnen een welverzorgde lunch wordt gecombineerd met een goed gesprek en het beluisteren en bespreken van een inleiding door iemand die ergens iets interessants over kan vertellen. Ik mocht het hebben over 'geloof en bijgeloof in de traditie van de Kerstdagen'. Ik kreeg aller aandacht en had het idee dat het goed lukte zowel met mijn inbreng als met het oppakken daarvan door de andere aanwezigen.

    Kerstdagen

    Met Kerst ga ik tussen de bedrijven door -voorgaan in vieringen in Hoorn en in Heerhugowaard- naar Amsterdam voor een opera en een concert. 'Hänsel und Gretel' in de Stopera en Bachs Weihnachtsoratorium in het Concertgebouw. Wat voel ik me toch vaak een gelukkig mens, mede door gezondheid en cultuurbeleving. Ik wens ook u allen een Zalige Kerst!

    De Bijbelse grondtaal

    Bij mijn zegeningen hoort ook mijn bijgeschoold worden in de kennis van het Hebreeuws. Intussen via twee infusen: de elke maand een paar keer gedurende een hele ochtend meedoen met de Hebreeuwslezende studiegroep in het groepszaaltje naast mij huis en ten tweede: de 'efemeriden' van Piet van Midden. Deze laatste presenteert elke werkdag een mooi stukje Hebreeuwse bijbeltekst op zijn website waar over na te denken en waarvan te genieten valt. Meestal wijst hij daarbij op bijzonderheden waardoor je zowel op het punt van de taalvorm als op die van de inhoud tot een benadering komt die de gevestigde vertalingen enigszins overtstijgt. Dat opent originele perspectieven. Heerlijk!

    Zonnepanelen

    Ik heb dit jaar financieel redelijk zuinig geleefd. Want ik wilde sparen voor zonnepanelen. Gelukkig is dat gelukt: ik ga nu een offerte aanvragen. Welbegrepen eigen belang, want het is niet alleen mijn bijdrage aan het doorzetten van het Verdrag van Parijs, maat het levert op den duur ook een appeltje voor de dorst op door lagere energierekeningen. Dan kan ik wat meer op vakantie!

    Hoevinudie? Humor?

    Op Sinterklaasavond waren er in ons gezelschap bij mijn zus en zwager in Onderdijk ook enkele familiepubers. Die hebben een eigen soort (school)humor, die mijns inziens anders is dan die van mij in deze rubriek. Ik kreeg bijvoorbeeld de vraag: 'Welk dier bestaat voor driekwart uit wol?' Ik wist het antwoord niet en ging af als een gieter. Het juiste antwoord was: 'een wolf'! Hoevinudie??

     

     

     

     



  • 3 december 2015 - Vigilie - Klimaat - Opruimen - Efemeriden - Takoptakaf - Hoevinudie?

    Vigilie

    Komende zaterdag is het Sinterklaasavond. De eigenlijke feestdag is een dag later: 6 december: sterfdag van Nicolaas van Myra in Zuid-Turkije in de vierde eeuw. Dit jaar valt het heerlijk avondje dus op de 'heiligavond' vóór de zondagse verjaardag van de goedheiligman. Wat ik nooit geweten heb -maar nu vernam-, is dat het zgn. vigilievieren -zoals bv. kerstavond, oudejaarsavond en vastenavond- niet van christelijke oorsprong is maar van Joodse. De sabbathviering begint immers al sinds de vroegste bijbeltijd op de avond vooraf: de vrijdagavond dus.

    Klimaat

    We leven natuurlijk allen mee met de klimaatconferentie in Parijs. Gelukkig dat de lichtstad weer eens positief in het nieuws komt. Ik heb overigens dubbele gevoelens bij het probleem van de temperatuuroploop in de natuur. Ik weet wel: koudere winters zijn gezonder, maar ik vind het toch prettig dat ik probleemloos met mijn auto de weg op kan en dat mijn energierekening tegenwoordig meevalt!

    Opruimen

    Opruimen is zo nu en dan nodig. Anders word je levend begraven in je eigen huis. Ik worstel al jaren met veel te veel bewaren en ben dan soms jaloers op de opruimzuchtigen. Maar vorige week las ik een stelling van een promovendus die me een hart onder de riem stak: 'Wie van opruimen houdt, is te lui om te zoeken!'.

    Efemeriden

    Elke werkdagochtend voltrekt zich -denk ik- in het leven van ieder van ons een vast ritueel: ogen openen, op de klok letten,opstaan, toilet, wassen, tanden poetsen, kleden, scheren, wat eten en drinken, krant inkijken enz. Om ook geestelijk goed te starten lees ik een of twee gedichten en een stukje bijbel. Dan gordijnen openen, planten bewateren, tuinvogels voeren, kalenders updaten en mails lezen. In het weekend gaat het er meestal enigszins anders aan toe. Door de week wordt me de laatste tijd het bijbellezen gemakkelijk gemaakt door -zoals ik u al schreef- de hooggeleerde Piet van Midden die dagelijks op de computer een 'efemeride' voortovert via het internet. Stukjes bijbelhebreeuws waar wat bijzonders mee is: taalkundig of/en inhoudelijk. Heel boeiend en verrijkend. Inspirerend voor preek-makers. Hij heeft rond de driehonderd volgers, liet hij zich ontvallen.

    Mezen: tak op, tak af...

    Mijn mezenkastje is winterklaar. Keurig schoongemaakt en alvast voorzien van enige bodembedekking. Ik zie ze (misschien de kleintjes van het vorige seizoen?) in de tuin scharrelen -tak op, tak af..- maar nestelen doen ze nog niet. Ik houd ze in het oog via een cameraatje (niet: kameraadje!) aan het binnendak van het kastje en ben nieuwsgierig wanneer ze sedentair worden.

    Hoevinudie?

    Ik krijg nogal eens de vraag: Wat is eigenlijk poëzie? Laatst las ik ergens een zeer treffende definitie: 'De stilste woorden'.



  • 18 november 2015 - Parijs - Geer - Dante revisited - Carmelites - Cool - Hoevinudie?

    Parijs

    Natuurlijk zijn wij hier -in de veiligheid van huis en haard- net als u bezig met het verwerken van de gebeurtenissen in Parijs, Europa en Syrië. De een is angstiger aangelegd dan de ander, maar de dagen dat ons leventje 'gewoon zijn gangetje' ging, lijken voorlopig voorbij. Zelf hoop in natuurlijk dat dat niet te lang duurt en dat 'oorlog' weer spoedig een woord uit het verleden wordt.

    Geer

    Vorige week is een trouw lid van onze maandagochtendgroep, Gerard Hageman, op tweeëntachtigjarige leeftijd plotseling op straat overleden aan een hartaanval. Wij wisten dat hij al jaren op bypasses leefde: dat ging heel goed. Maar nu is hij er toch mee heengegaan. Ruim een jaar geleden verloor hij zijn vrouw Riet. Daarna kon hij zijn draai niet meer goed vinden, al probeerde hij dat dapper. Rust in vrede, Geer.

    Dante revisited

    Intussen heb ik samen met Ben van de Kamer twee keer mijn Dante-voordracht mogen brengen, een keer in een kleine kring hier in Hoorn, een keer in een wat grotere in Krommenie. Wat is -ook bij nader inzien- Dante toch een genie geweest: zowel als dichter als als geleerde en als volksverheffer.

    Dialogues des Carmélites

    Een goede vriend van me zei dat ik absoluut naar de Stopera moest voor Poulenc's Dialogues des Carmélites. Hij vond de voorstelling van deze 'Opéra en trois actes et douze tableaux' alles overtreffend. Ik dus een toegangskaartje aangevraagd. Alle zo goed als uitverkocht: alleen nog enkele plaatsen zonder boventiteling en zeer prijzig. Dus maar niet. Gelukkig -nou ja!- heb ik de opvoering van enkele jaren geleden gezien en hoor ik in mijn geheugen nog het geluid  van hoe de guillotine één voor één de hoofden van de Carmelitessen afhakte. Afschuwelijk.

    Cool

    Ik slaap de laatste tijd beter dan een tijdje terug. Volgens mij komt dat doordat ik de deur naar mijn slaapkamer -waar de verwarming niet brandt- overdag niet meer open laat staan, zodat het er koel blijft. Vroeger sliep je ook veel beter als er ijsbloemen op de ruiten stonden. Net als bij vogels: warmte ín maar niet óm het nest.

    Hoevinudie?

    Deze keer -uitzondering!- eentje van de Bond zonder Naam:
    Elke wijze uil begon als uilskuiken!

     

     



  • 3 november 2015 - Allerzielen - Ermelo - Faure - Medicijn - Bankpas - Hoevinudie?

    Allerzielen

    Vorige week kreeg ik een reactie op deze site uit Vlaanderen. Een kennelijk hoogontwikkelde, vriendelijke heer uit Antwerpen (Kontich) had mijn sequenzenscriptie gelezen. Het was hem opgevallen dat ik in mijn beschouwing over het Dies Irae niet vermeld had dat de grote Vlaamse priester-dichter Guido Gezelle er in zijn tijd (1858) al een metrische -dus op de originele melodiën te zingen- prachtige vertaling van had opgenomen in zijn Kerkhofblommen. Inderdaad: dat had ik moeten doen en ik begrijp niet hoe ik Gezelle's weergave -die ik al van jongs af aan in mijn geheugen heb en die in veel kerkboeken is opgenomen- onvermeld heb kunnen laten. Misschien omdat ik hem wat verouderd vond en nogal angstaanjagend. Mijn vertaling -ook metrisch- is wat mensvriendelijker. Dat komt ook omdat ik het wel begrijpelijk vind dat de kerkelijke instanties het Dies Irae uit de officiële begafenisliturgie hebben teruggetrokken omdat daar geen zwartgalligheid bij past.
    Mijn Vlaamse lezer suggereerde in zijn mail dat Allerzielen bij ons in Holland niet meer zo bekend zou zijn en misschien niet meer 'gevierd' zou worden. Ik heb zijn typisch Vlaamse vooroordeel dat Holland daar te protestants of onkerkelijk voor zou zijn, gecorrigeerd. De vele nieuwe vormgevingen van de 2 november-dag, ook in protestantse en niet-kerkelijke kring, wijzen op het tegendeel. Neem bijvoorbeeld wat er hier in Hoorn en verder in West-Friesland op deze dagen aan aandacht voor het gedenken van de overledenen werd georganiseerd. 

    Ermelo

    Nog een reactie op mijn site: afgelopen weekend, op mijn vernederlandsing van Schuberts Deutsche Messe. Bij Google staat mijn scriptie daarover bovenaan. Deze reactie kwam uit Ermelo waar ze binnekort een concert geven met mijn vertaling in het programmaboekje. Ik werd uitgenodigd daarbij aanwezig te zijn, maar het is me te ver. U begrijpt dat ik het een eer vind dat daar een stoel voor me zou worden vrijggehouden en dat mijn 'product' daar gaat klinken. Ik lift mee met Schubert! In West-Friesland is dat -geloof ik- nog niet gebeurd.

    Fauré

    In onze Hoornse koepelkerk was afgelopen zondag het Requiem van Fauré te horen, uitstekend gezongen door Voces Cyriaci o. l. v. Mark Heerink en met Bas Groenewoud aan het grootse orgel. Toen mijn stem nog jong was, heb ikzelf dit prachtige werk als koorlid in Haarlem mogen meezingen onder Albert de Klerk himself. Maar Mark Heerink, onze stadsorganist en parochiedirigent, evenaart hem al bijna! De kerk was indrukwekkend in stemming gebracht en er was een prima opkomst. Allerheiligen-Allerzielen wordt dus wel degelijk in ere gehouden. Bovendien was er aan dit concert al een mooie plechtigheid op het Drieboomlaankerkhof voorafgegaan en daags erna was er ook nog een aparte Allerzielenviering op het Grote Noord.

    Medicijn

    Nu we  toch nog in Allerzielenstemming zijn: ik vond een ontroerend gedichtje van Hans Werkman. De titel is: Medicijn.

    De apotheek. Een man brengt -uit de kou-
    de pillen van zijn overleden vrouw.
    Ik zie hem later zonder medicijn
    in tranen winkelen bij Albert Heijn.

    Bankpas

    Nu iets heel anders: In het Hoornse KBO-blad stond een handige tip voor sloddervossen. Als u uw bankpas kwijt bent, verloren, zoekgeraakt of gestolen: meteen bellen: 0800-0313. Alleen de ING heeft een apart eigen alarmnummer: 058-2126000. Meteen opschrijven nu en dadelijk gebruiken als het zover is, zodat er direct wordt geblokkeerd. En dan natuurlijk niet vergeten waar u deze nummers hebt genoteerd: het beste is ergens op een lichaamsplekje dat u nooit wast. Dit laatste is een adviestip van mij. U zult wel een nieuwe pas moeten bestellen, tenzij Antonius of uw geheugen u helpt.

    Hoevinudie?

    Men zou meer moeten genieten van een helder inzicht dan van een mooier uitzicht.
     

     



  • 17 oktober 2015 - Opvang - Agenda's - Gereformeerden - Chaplin - Hoevinudie?

    Opvang

    Afgelopen donderdagavond was er in de Hoornse Noorderkerk een oecumenische dienst in verband met de spanning die er in onze maatschappij is ontstaan door de komst naar Europa en dus ook naar Nederland van veel vluchtelingen uit het oorlogsgebied van Syrie en omgeving. Het leek me goed daarbij te zijn omdat het nogal wat van ons vraagt in deze situatie gastvrij en behulpzaam te zijn. Gelukkig is Nederland in het verleden, als zoiets van ons gevraagd werd, altijd draagkrachtig genoeg gebleken om anderen te helpen en er zelf niet onderdoor te gaan. Integendeel: veel immigranten hebben onze samenleving verrijkt!

    Agenda's en kalenders

    De laatste maanden van het jaar zijn al weer aangebroken: ik draag weer twee agenda's met me mee: een (bijna) oude en een (nog) nieuwe. Ook een nog ongerepte scheurkalender ligt al klaar. Het lijkt wel of ik op de datum vooruit wil lopen en het jaar me te lang duurt. Maar dat is niet zo: het leven gaat me juist te snel. Maar op tijd klaar zijn voor de toekomst is mij vroeger aangeleerd als deugd.

    Gereformeerden

    Intussen ben ik druk bezig met het Hoorn-boek over de afgelopen eeuw. De inleiding van het mij toebedeelde hoofdstuk over religie en levensbeschouwing heb ik -in de grondverf- klaar en ook de gedeelten over de grotere christelijke kerkgenootschappen: hervormd, gereformeerd en katholiek. Het moeilijkste -misschien wel van het hele boek- is de kunst om alle soorten gereformeerden uit elkaar te houden. Wat zijn wij Hollanders toch een raar soort betweters!

    Charlie Chaplin

    Bij het koffiedrinken 's morgens is het in ons huis altijd gezellig: om tien uur zijn de meesten er gauw bij. Vooral als er iemand jarig is en er getracteerd wordt. Er is altijd wel wat te vertellen of te bespreken. En zo niet, dan vallen we terug op het weer of de voetbal. Sinds kort hebben we er nog een onderhoudende attractie bij: mijn ICT-broer heeft een 'modem' (zo heet dat toch?) op de achtergrond van de koffietafel weten te plaatsen zodat we zo nu en dan van een komisch filmpje kunnen genieten. Vanmorgen de bokswedstrijd van Charlie Chaplin, waarbij de scheidsrechter meer klappen krijgt dan hij. Je laat je koffie en bijna bij koud worden!

    Hoevinudie?

    Moeder: Als je nog een keer zo stout ben, verkoop ik je!
    Zoontje: En voor wie is de opbrengst?



  • 5 oktober 2015 - Berto - Eendagsvlinders - Deurwaarder - Echtvereniging e.d. - Hoevinudie?

    Berto

    Afgelopen week hebben we met veel mensen afscheid genomen van Berto Schilder, een in Hoorn, Zwaag en De Stolpen algemeen gerespecteerde persoonlijkheid die zich sociaal inzette op velerlei gebied. Hij wist dat zijn gezondheid ondermijnd was en dat er na het kortgeleden opgelopen fietsongeluk weinig beterschap te verwachten viel. Indertijd was ook hij betrokken bij de verbouwing van onze Engelbewaarderskerk: een foto van de vrijwilligersgroep waar hij bijhoorde, hangt nog altijd in ons 'zaaltje'. Vrede voor hem!

    Eendagsvlindertjes

    De laatste tijd geniet ik met onze Hebreeuwsleesgroep bijna elke dag van de op Internet verschijnende korte lesjes bijbelhebreeuws van Piet van Midden, hoogleraar in Tilburg. 'Eendagsvlindertjes' noemt hij ze. Je leert ervan dat je vreemde stukjes tekst niet moet overslaan maar juist extra aandacht moet geven. Het is net als met haast alles: wat eerst 'raar' overkomt, bevat meestal een wonderlijk geheim.

    Deurwaarder

    In onze al jaren bestaande gespreksgroep hadden we vorige week een heel bijzondere gastinleider met een nogal speciaal onderwerp: 'het deurwaarderschap'. De meesten van ons wisten daar -gelukkig?- niets van af. Het werd ons vooral duidelijk gemaakt dat een incassobedrijf wezenlijk iets anders is als een door de koning aangestelde deurwaarder, die (net als een notaris) een juridische macht bezit en die alleen in werking treedt als een 'zaak' voor de rechtbank is geweest en het vonnis ten uitvoer moet worden gebracht. Dat heet 'executie'! Volgens onze inleider kan dat beter met een verstandig gesprek dan met de botte bijl!

    Echtvereniging e.d.

    Gisteren gingen de liturgische lezingen in de meeste kerken over het huwelijk en de echtscheidingsproblematiek. Ik ben mijn preek daarover begonnen met me te excuseren: Kan een celibatair, dus een niet-ervaringsdeskundige, daar wel zinvol over spreken? Toevallig kreeg ik tijdens de voorbereiding van mijn homilie daags tevoren bezoek van iemand die ik deze vraag alvast kon voorleggen. Hij zei: Nou ja, eigenlijk kun je daar beter iemand anders over laten preken. Maar doe het toch maar zelf, want jij staat er misschien wat objectiever tegenover dan iemand die beïnvloed wordt door zijn/haar eigen ervaring, positief of negatief. Ik heb er dus toch over gesproken, maar meer om de bijbelteksten die aan de orde waren, uit te leggen.

    Hoevinudie?

    Zegt een vrouw tegen haar man: 'Ik houd heel veel van mijn partner!'.
    Zegt de man: 'Ben ik dat?'.

     



  • 21 september 2015 - Vluchtelingen - Reunie - Witzwart - Peren - Straatpastor - Hoevinudie?

    Vluchtelingen

    In een van de gespreksgroepen waar ik bijhoor, hebben we uiteraard de vluchtelingenproblematiek besproken. We deden dat aan de hand van een tiental 'stellingen' waar we een instemmingscijfer voor moesten geven, zeg maar een rapportcijfer : hoe meer persoonlijke instemming, hoe hoger, van 1 tot 10. Misschien vindt u cijfergeven ook leuk: hier zijn de 'stellingen':
    Kritisch: 1. Ik ben bang voor meer criminaliteit in onze samenleving. 2. Ik ben bang voor te veel 'vreemden'. 3. Ik ben bang voor achteruitgang van onze welvaart. 4. Ik ben bang voor achterstelling van a) onze werkzoekenden en b) onze huurhuiszoekenden. 5. Ik ben bang voor meer Islam.
    Positief: 1. Merkel zit op de humaan-christelijke toer. 2. Jonge Syriërs hebben we nodig voor onze economie. 3. De ontmoeting met vluchtelingen leert ons opener, moderner en internationaler te worden. 4. Jongeren op school en in het arbeidsproces leren in contact met vluchtelingen socialer te denken. 5. De ontmoeting met een andere godsdienst kan onze levensbeschouwing verbreden en verdiepen.

    Reünie

    Een klas van oud-Hageveldstudenten (eindexamen 1970) heeft me gevraagd of ik binnenkort op hun reünie wil verschijnen als oud-leraar. Om nog eens met elkaar door te nemen hoe we als leerlingen en als leraren van toen de jaren zestig hebben verwerkt en achteraf bekijken. Ik heb beloofd te komen en ben benieuwd of ze -met mij- de vernieuwingen van toen voor het grootste deel als positief zijn gaan zien. De actie Tomaat b.v., waar we vrij over kunnen praten nu Ellen Vogel zich niet meer kan verroeren. En de Mammoetwet en het Pastoraal Concile en Provo-hippies en spijkerbroeken en... noem maar op!

    Witzwart - Zwartwit

    Ik heb zowaar een geniale oplossing bedacht voor het 'Pieten-probleem'! We spreken voortaan alleen nog van Witzwarte of Zwartwitte Piet. Dan stellen we daarmee de hele discussie voorgoed aan de kaak door die als wit-zwart- of zwart-wit-tegenstelling te veroordelen en laten we merken dat het alleen om het 'kleuren' van Sinterklaasassistenten gaat. Die moeten dan met krijt en roet natuurlijk aan hun linkerkant zwart en aan hun rechterkant wit worden geschminkt (of andersom!) om aan te geven dat wit even 'erg' is als zwart. Probleem opgelost. Discussie de wereld uit. Geniaal!

    Peren

    Morgen zal het zover zijn: de overvloedige perenoogst van mijn tuin (één boom!) wordt dan binnengehaald. Ik heb intussen van een ervaren Zwaagse fruitteler geleerd hoe je moet zorgen dat het peresteeltje niet afgeknakt wordt bij het plukken. De peer moet -met steel en al- gemakkelijk loslaten als je hem (haar?) in de hand neemt: dan weet je dat hij/zij eraantoe is: alleen aan de boomkant (=takkant) mag je het begin van het steeltje enig drukgeweld aandoen met een van je vingers en/of je duim. Een soort Koot en Bie-ceremonie dus.

    Straatpastor

    In Hoorn is vorige week de langverwachte straatpastor gepresenteerd. "Het is een meisje.", om met Van Mierlo te spreken. Maar een stevige jonge en enthousiaste vrouw die de moed niet gauw opgeeft. Ze zal behalve met de Hoornse (Raad van) Kerken vooral samenwerken met het Leger des Heils dat gelukkig hier in Hoorn kortgeleden twee goed bereikbare panden heeft geopend voor opvang van mensen in moeilijkheden. Ik heb 'onze' straatpastor Gods zegen gewenst.

    Hoevinudie?

    Hoe grijzer, hoe wijzer. Een ijdele troost?

     



  • 1 september 2015 - Internet - Gerrit - Limerick - Bluf? - Hoevinudie?

    Gevaar van Internet?

    In de boekenrubriek van Wim Brands op de tv kwam even aan de orde of Internet niet een gevaar is voor de menselijkheid van ons leven. Als alles voor iedereen 'beschikbaar' en 'toegankelijk' is, dreigt misbruik en zelfs dictatuur, werd er gezegd. Toegepast op mijn persoonlijke situatie: op deze site die inderdaad algemeen beschikbaar en toegankelijk is, waak ik ervoor dat ik bv. op deze nieuw(tje)srubriek alleen zet wat ik vrij wil geven. Soms twijfel ik of vind ik mezelf 'op het randje'. Maar tot nu toe heb ik nooit een serieus verwijt gehad dat ik de privacy-grens overschreed. Zou dat niet de norm moeten zijn: steeds selecteren: wat geef je vrij en wat houd je voor jezelf of voor 'besloten kring'? Dat doe je toch eigenlijk altijd al als je wel eens in het openbaar optreedt?

    Gerrit de Roimer

    Ik lees -met onze Dante-club- het boek van Moses I. Finley 'De Wereld van Odysseus'. Allerlei vragen die we vroeger op Hageveld al hadden over 'het mysterie Homerus', worden daarin opzienbarend en deskundig behandeld. Onder andere over het verschijnsel 'bard' (een voordrager van gedichten en verhalen in het openbaar of in kringen van liefhebbers). Een eeuwenoude traditie, een oeroud 'beroep', dat vakmanschap vereist. Dit deed mij denken aan de man die ikzelf als jongen van een jaar of tien meemaakte in de speeltuin aan de Lagedijk (nu: S. Koopmanstraat) van Wervershoof waar Piet(je) Boeder de baas speelde en toezicht hield. Wij noemden hem Gerrit de Roimer en altijd stond er wel een kring van kinderen om hem heen, want hij 'roimde'. Soms versjes uit de overlevering, soms zelfbedachte gedichtjes. Als je je naam riep, maakte hij prompt een naamrijmpje, bijvoorbeeld: 'Gerard Wil, geeft een gil, en ie skriuwt en ie piuwt, want ie valt van de wip en wat koikt ie nou sip'. Ik zou graag wat meer willen weten van deze figuur en van deze traditie. Wie was hij en waren er meer van 'zukkers'? Ik bedoel niet gelegenheidsgedichtenmakers voor bruiloften en jubilea: het gaat mij om voordragende vertellers in het openbaar. Graag uw mail naar gerardweel@zonnet.nl .

    Limerick

    Eindelijk is het me gelukt een technisch volmaakte limerick te maken. Als volgt:

    Een rustend pastoor in West-Friesland
    zat graag met een boek aan de slootkant.
    Maar wat hij ook las,
    kwam nooit zo van pas
    als kortweg "Rust zacht", zonder rouwrand.

    Nu nog een ollekebolleke, ter nagedachtenis aan drs. P.

    Bluf?

    Nu het nieuwe voetbalseizoen is begonnen, is er bij de dagelijkse koffie uiteraard weer alle aanleiding tot deskundig (!) commentaar. B.v. over Gregory v.d. Wiel die volgens coach Blind 'blufte' toe hij zei dat hij, eenmaal uitgenodigd, vast wel opgesteld zou worden in het Nederlands elftal. Bluffen, mag dat? Vroeger niet: als er een schoolinspecteur in de klas kwam en als die vroeg: wie van jullie kan het beste hoofdrekenen?, dan mocht je uit een soort nederigheid of bescheidenheid je vinger niet opsteken, ook al was je in dat opzicht nummer 1. En net doen of je dat was, was helemáál uit den boze! Op dit punt is er tegenwoordig wel wat veranderd. Jezelf onderschatten is nu een ondeugd. En bluffen hoort erbij. Is dat een verbetering? Ik denk van wel want je moet jezelf niet onder stoelen of banken steken. Maar toch: bescheidenheid wordt hopelijk nog steeds meer gewaardeerd dan pochen. Bij bluffen kun je afgaan als een gieter!

    Hoevinudie?

    Pietje: 'Meester, wat betekent 'vertwijfelen'?'
    Meester: 'Te veel twijfelen, Pietje.'

     



  • 19 augustus 2015 - Hoornse Geschiedschrijving - Kermis en Lappendag - Tweede Bloei - Uitvaart - Hoevinudie?

    Geschiedschrijving van Hoorn

    Als voormalig clublid mocht ik vorige week mijn gezicht weer eens laten zien op de Rotary Hoorn. Hoe het me verging in 'the rest of my life' en bij de past-rotarians in Schagen. Ik mocht een praatje van een half uur houden en dat is voor zoiets lang genoeg:  'Alles goed met mij en met Schagen'. De rest van de tijd heb ik gebruikt om alvast iets te vertellen aangaande het jubileumboek over Hoorn in de Twintigste Eeuw waar ik -zoals u weet van deze nieuwsrubriek- aan mag meewerken met een groep andere amateur-historici en dat in 2017 gaat verschijnen. Ik heb op de Rotarybijeenkomst daarbij een overzichtje gebruikt dat ik u hieronder even meegeef: misschien zijn er onder u die ook in Hoorn geïnteresseerd zijn. Als je 'ons' toekomstige boek al even meerekent, is daarmee de hele geschiedenis van Hoorn 'gedekt'.

    1. Uit de schemer van Hoorns Verleden (de jaren 1300-1536) door drs. J. P. H. van der Knaap en L. W. M. Veerkamp (beiden inmiddels overleden) in: Historische Reeks Oud Hoorn no. 2, 1996. Bevat twee opgespoorde handschriften: het Haarlemse (bevat de 'Origo Civitatis Hornensis', 1316-1536) en het Londense (British Museum, zeer omvangrijk, bevat Chronicon Hornense (1300-1527), misschien in het bezit geweest van Junius).
    2. Chronyk der Stad Hoorn (van 1316 tot 1629) door Dr. Theodorus Velius (1572-1630), eerste druk 1604, tweede (vermeerderd) 1617, derde (vermeerderd) 1648, vierde (vermeerderd en geannoteerd uitgegeven door de remonstrantse Hoornse predikant Sebastiaan Centen) 1740 (gaat tot 1730). De derde druk van 1648 is in 2007 opnieuw uitgegeven in Hoorn als deel 1 van de Hist. Reeks van de Bas Baltusstichting. (Tussen haakjes: Er is een facsimile-uitgave van Velius' eerste druk (1604) uitgegeven in de vorige eeuw (1979)). De uitgave van 2007 werd als een prachtige geannoteerde heruitgave in twee delen verzorgd door Jan Plekker, Rob Resoort en Ben Leek b.g.v. het negentigjarig bestaan van 'Oud Hoorn'. Als deel 3 van de Biografische Reeks Oud Hoorn werd in 2013 een biografie van Velius uitgegeven, geschreven door Piet Boon en Marit Veerman-Boon met een gedicht van de Hoornse stadsdichter en van een zekere Gerard Weel!
    3. 'Vervolg op de Chronyk der Stad Hoorn van de heer Dr. T. Velius' over de jaren 1630-1799 door drs. H. W. Saaltink, uitgegeven bij het vijfenzeventigjarig bestaan van 'Oud Hoorn' (1992); Geschiedenis van de stad Hoorn, de jaren 1629-1773 door dr. C. A. Abbing (rector van de Hoornse Latijnse School) 1842; 'Onder Regenten' door Dr. L. Kooijmans. De elite in een Hollandse stad; Hoorn 1700-1780; uitg. De Bataafsche Leeuw 1985.
    4. 'Hij komt van Hoorn', Hoorn in de negentiende eeuw (tussen 1795 en 1914) door Jos M. M. Leenders, 64 verhalen (Hist. Reeks deel 6) 2012; idem: Benauwde Verdraagzaamheid, Hachelijk Fatsoen (1800-1873) diss. 1991, ed. in de Hollandse Hist. Reeks (deel 17) 1992; idem: 'Zijn dit nu handelwijzen van een herder..!' (2008);
    Twee eeuwen Stadsbestuurders van Hoorn 1795-2002 door Leo Hoogeveen en Arie van Zoonen (Hoornse Historische Reeks 2002); De bouwers van de St. Cyriacus- en Franciscuskerk door J. Onstenk (1982).
    5. 'Hoorn in de Twintigste Eeuw' door een collectief amateur-historici b. g. v. het honderdjarig bestaan van de Vereniging 'Oud Hoorn', te verschijnen in het najaar van 2017.

    Hoornse Kermis en Lappendag 2015

    Onze maandagochtendclub ging op Lappendag -het slot van de Hoornse kermis- gewoon door, maar met alleen mannen natuurlijk. Uiteraard hebben we het kermis- en lappengebeuren grondig onder de loupe genomen. In een van de kermisattracties (de botsautootjes) werd op de eerste kermisdag een eucharistieviering gehoden o. l. v. de landelijke kermispastor en de plaatselijke pastoor. Heel laagdrempelig. Met meer opkomst dan meestal in de kerk. Passend of ongepast? Betreffende Lappendag wist een van ons te vertellen dat vroeger elk echtpaar in Hoorn de inhoud van de huishoudbeurs -al of niet goed gevuld naargelang het behaalde jaarresultaat- eerlijk deelde: ieder de helft. De man om het er goed van te nemen in een café en daar de nodige rondjes te geven, de vrouw om 'lappen' maar ook nieuwe kleding te kopen met bijbehorende hoed en tas, shawl en schoenen, kousen en sieraden. We twijfelden of het er tegenwoordig nog zo aan toe gaat. Je hoort nu meer over dronkenschap en al of niet voldoende politieoptreden.

    Tweede Bloei

    Mede door de warme dagen en daarna de plensbuien is onze tuin rijk aan kleur geworden. De meeste nazomerbloemen en struiken pronken volop met hun kleurenpracht. 'De tweede bloei' noemt mijn broer dat: minder kortstondig dan die van de voorzomer. Wat zijn wij hier in Holland toch rijk met onze seizoenen, de een nog mooier dan de ander. En altijd weer afwachten of ze  iets verrassends of tegendraads met zich meebrengen. En zo gauw je denkt: nu maar weer eens iets anders, breekt er een nieuwe periode aan.

    Klassieke Uitvaart

    Doordat de Koepelkerk op kermiszaterdag niet beschikbaar was, was er weer eens een katholieke uitvaartdienst met eucharistieviering in de voormalige Engelbewaarders. En nog heel klassiek ook, met veel Latijn. De -overigens uiteraard bedroefde- aanwezigen vonden het best een heel mooi en waardig gebeuren. De Roomse traditie heeft veel tijdgebonden bijkomstigheden met zich meegesleept die we gelukkig sinds het Concilie van de jaren zestig hebben afgeschud, maar -misschien juist daardoor- komt nu ook het klassieke meer tot zijn recht. Als er maar echte diepgang in zit, zowel in oude als in nieuwe vormen.

    Hoevinudie?

    Als een dier lacht, is 't een mens.


     



  • 4 augustus 2015 - Tuinfeest - TV - Amsterdam CS - Family? - Hoevinudie?

    Tuinfeest

    Afgelopen zondag hadden we hier een zeer geslaagd tuinfeest. Mijn broer en zijn vrouw -tevens mijn buren- hadden hun Amerikaanse familie over in verband met een veertigjarige tweelingverjaardag -de jarigen wilden die graag in Holland vieren- en ook omdat ze zelf hun huwelijk eens feestelijk wilden gedenken. Bovendien is 4 augustus sinds 1932 de trouwdag van onze ouders en die zit(ten) nog altijd in ons geheugen opgeslagen. Het was een mooie kans om eens uit te proberen of onze tuin geschikt is voor zoiets. Gelukkig was het prachtig weer en was er van beide kanten een grote opkomst ook van vrienden en vriendinnen. Zoiets geeft van tevoren al veel reuring en spanning, maar vele handen maakten licht werk. Intussen is alles opgeruimd -waarbij ik alleen maar instemmend hoefde toe te zien- en zijn we volop aan het napraten. Wat goed dat pastorieën van vroeger een flinke tuin om zich heen hoorden te hebben!

    TV

    In de afgelopen weken heb ik haast elke avond gekeken naar de boeiende serie tv-afleveringen van de documentaire die Jelle Brandt Corstius heeft gemaakt over 'De Bergen achter Sotsji'. Hij bracht ons daarmee naar de eigenaardige landen die zich losmaakten van de voormalige Sovjet Unie maar nu weer door Rusland worden bedreigd of ingepalmd. Ik moest steeds denken aan de beroemde regel uit Vondels Gijsbrecht: "De liefde tot zijn land is ieder aangeboren". Wat een variatie van volkeren en wat hebben die alle hun eigen angsten en trots, hun eigen poëzie, muziek en gastvrijheid. Zien ze spoken of is Rusland  zelf ook angstig en aangetast in zijn trots? De serie was een herhaling, maar als er weer een herhaling van komt, ga ik weer kijken en luisteren en erover nadenken.

    Amsterdam CS

    Vorige week moest ik vanwege de ziekte van mijn oudste broer op ziekenbezoek in Amsterdam. Van Hoorn uit ben je er zo: binnen elk half uur vertrekken er twee treinen en een lijnbus van de Westfriese hoofdstad naar de landelijke. Wat me opviel en goed deed was het prachtig gerenoveerde Centraal Station. Zowel van binnen: de stralende en ruime doorgangen met hun kantoortjes ('offices', dat wel!)) en handige winkels, als van buiten: het -bij mooi weer- hartelijk en uitnodigend klaarliggende voorplein: open en overzichtelijk met uitzicht op het vertrouwde koffiehuis en de Nicolaaskerk, Metro-ingang, rondvaartbotenkade en tramsvertrekpunt. Verder in de stad was het onwijs druk, maar het CS-plein kwam ruim en uitnodigend over: modern en toch gezellig. Dat is Amsterdam.

    Family?

    Tot mijn verrassing kreeg ik een mail uit New York. Van een zekere Weel, Patrick. Hij had mijn genealogisch verhaal op deze site over de Onderdijkse We(e)len gelezen en was zich af gaan vragen of we familie van elkaar waren. Hij is nu met zijn gezin over voor vakantie bij zijn moeder en broer en komt aanstaande woensdag naar me toe voor nadere informatie. Ik zie ernaar uit. Leuk, zulke contacten.

    Hoevinudie?

    Van Shakespeare (Twelfth Night): "Beter een geestige dwaas dan een dwaze geestigheid".



  • 17 juli 2015 - Dante - Suikerfeest - Oud-Hollands - Tour - Hoevinudie?

    Dante revisited

    Tot mijn vreugde kreeg ik vorige week een uitnodiging om mijn Dante-lezing nog eens te komen  voordragen op een aanstaande bijeenkomst van  Pastoraal Werkenden in ons bisdom. Zoiets doe ik graag. Het is voor mij een gelegenheid om nog eens te duiken in het materiaal dat ik over de gro(o)t(st)e dichter verzameld heb. Ik vond bijvoorbeeld een niet geheel voltooid gedicht van mijn eigen hand over een denkbeeldige tante van Dante. Volgens mij heb ik dat indertijd niet op deze site gezet wegens onvoltooidheid. Daarom krijgt u het nu, want ik heb het gecorrigeerd en afgemaakt. Het is niet al te serieus bedoeld.

             Dantes Tante

    De tante van Dante lag ziek in Florence.
    Ze was een beroemdheid in zang en in dans.
    Als zij eens zou sterven, kreeg hij vast een kans
    Zijn stad te bezoeken, "vaarwel" op de krans.

    Maar toen het zover was -ja, hij was erbij-
    Was tout' La Florence ook van de partij!
    De uitvaart van tante, zag hij van opzij,
    Zag zwart van de Welfen in donk're kledij.

    De vreemdste figuren, in zijde of pij,
    Vertoonden hun fratsen in d' oude abdij.
    Dus nauw' was het In Paradisum voorbij
    Of Dante vertrok. Heden ik, morgen gij.

    De hoogste der dichters van 't Hogere Woord
    was voortaan weer balling en bleef in zijn oord.
    Bedenkt dus: al wordt ook uw tante vermoord,
    Ga niet naar haar uitvaart en schrijf! Zegt het voort!

     

    Suikerfeest

    Vanmorgen vroeg was het op de hoek van onze straat een drukte van belang. Ik woon tegenover de Hoornse Marokkaanse Moskee en daar was het -na de afsluiting van de Ramadan- Suikerfeest. Hele gezinnen waren opgekomen. Het ging er luidruchtig en vrolijk aan toe: je zag dat er een feeststemming heerste en er was allerlei lange en witte kleding te zien. Men begroette elkaar uitgebreid en hartelijk. Ik moest denken aan de vroegere parochiefeesten in en om onze kerk en voelde behalve nostalgie een zekere jaloersheid. Als kind vroeger en als pastor later genoot ik altijd zeer van onze grote feestdagen. Wat ik wel vreemd vond was dat om half tien alles weer rustig was: geen moslim meer te zien bij de moskee. Misschien wordt het feest in huiselijke kring voortgezet, zoals bij ons na de eerste communie. Ik zal er morgen eens naar vragen.

    Oud-Hollands

    Het afgelopen weekeinde kwam ik terecht in Haarlem (prachtige tentoonstelling in De Hallen op de Grote Markt, alwaar fijne terrasjes) en in Delft (heerlijk weer, nieuw station in aanbouw). Die oude Hollandse steden blijven hun aantrekkelijkheid houden. Hoorn is daarin gelukkig geen uitzondering. Ik ging beseffen dat ik veel te weinig in Enkhuizen en Gouda kom. Medemblik en Schagen ken ik goed genoeg.

    Tour

    Ook vandaag weer een étappe. Maar eerlijk gezegd moeten we het dit jaar nogal van het landschap en de valpartijen hebben. Als televisiekijker dan. Nou ja, wie weet wat ons nog te wachten staat. En om wie gaat het eigenlijk? Om de luie thuisblijver of om de renners die zich kunnen uitleven in hun sport en daarbij zo hoog mogelijk willen klimmen in het klassement? Als er geen tv en geen toekijkend publiek zouden zijn, zou de Tour toch door moeten gaan. Voor de renners!

    Hoevinudie?

    Zonder ervaring praten is dom, met ervaring zwijgen wijs.

     

     

     

     

     

     

     

     

     

     

     

     

     

     


     


     

     



  • 4 juli 2015 - Dolce far niente - Havermout - Danteclub - Einde schooljaar - Hoevinudie?

    Dolce far niente

    Gelukkig ben ik al op vakantie geweest. Daardoor kan ik nu in de hitte van deze dagen genieten van drie heerlijkheden: a) het terugzien op een paar mooie weken in Limburg en in Rotterdam, b) het zoveel mogelijk nietsdoen in eigen huis en tuin, c) De Tour. Wie zei het ook al weer: 'Zit stil en reis!' ?

    Havermout

    Wie had dat gedacht? Het leven is vol verrassingen. Toen wij in ons Onderdijkse gezin in de jaren na de oorlog goed te eten kregen om aan te sterken, was het toetje (Frits zegt: 'dessert'!) meestal -op zondag was het zelfgemaakte pudding- warme havermoutpap met suiker! Ik vond die best lekker en sterkte er inderdaad van op. Maar al gauw werd er een nieuwe mode ingevoerd: beschuit-op-bord met melk en suiker. Zeker omdat dat makkelijker klaar te maken was. Op de seminaries en de pastorieën waar ik woonde: nooit havermout. Nu, na ongeveer vijfenzestig jaar, zag ik in de supermarkt onverwachts tussen de vele gekoelde pakken: kant-en-klare havermoutpap, oudhollands recept. Ik dacht eerst nog dat het een hallucinatie was, maar nee hoor: de glazen deur ging open.
    Die avond was ik diep gelukkig.
    Tip: geen gewone suiker, geen basterd- maar kaneelsuiker!

    Danteclub

    Tussen de Odyssee (Homerus) en de Aeneis (Vergilius) door gaan we in onze Danteclub even iets heel anders aanpakken. Waarschijnlijk omdat er een paar medici in ons midden zijn. "Waar blijft de ziel" van Bert Keizer. Ik volg in Trouw de hoog opgelopen confrontatie tussen Keizer en Suurmond. Die laatste wil niet meegaan met het idee dat alles van ons genetisch onderworpen is aan ons brein. Maar misschien is deze formulering van mij al discutabel! Keizer gelooft wel in een ziel in het lichaam, maar niet erbovenuit. Ik vraag me, nu ik het boek lees, af of alles niet afhangt van de taal waarin men denkt.

    Einde schooljaar

    Van de week mocht ik in de Oosterkerk weer voorgaan in de einde(school)jaarsviering van Werenfridus. Het ging -opnieuw- over 'de reis van je leven' en het reizen in de vakantie (en tegenwoordig ook tijdens het schooljaar). Iedere aanwezige kreeg na afloop een Christoffelsleutelhanger mee als attentie van de school. Dat vond de schoolleiding een goed idee, maar persoonlijk had ik er wat vragen bij: ik ben niet zo'n devotie-man en gauw bang voor bijgeloof. Maar de begeleidende tekst en de afbeelding op het toegevoegde foldertje waren prima in orde en zelfs interessant.
    Wat ik heerlijk vind van middelbare scholieren is de onbevangen pienterheid van sommigen. Toe ik zei hoe aangenaam het was op zo'n bloedhete middag in zo'n koele kerkruimte te zijn, riep er een: 'Yes, cool!' En toen ik het even over Pasen als 'feest van verrijzen' had, zei een filosofisch ingesteld meisje: 'Misschien is het ver reizen met e - i. ' Kijk, dan leer je wat!

    Hoevinudie?

    Deze keer twee, één uit de NRC, één uit Trouw:
     NRC: Twee rondvaartboten passeren elkaar in een Amsterdamse gracht. Het is warm weer, de raampjes zijn open. Wederzijds groet men elkaar in het Engels. Een echte Britse roept: 'Have fun! And by the way: At what time does the canal close?'.
    Trouw: Bij een museumbalie:
     'Mag ik een seniorenkaartje?'
    'Hoe oud bent u?'
    'Vijfenzeventig'.
    'Dan ziet u er nog jong uit!'
    'Ja, maar ik voel me honderd!'
    'Dan mag u gratis!'.

     

     

     



  • 19 juni 2015 - Reisgenoot - Mensen - Kees Prins - Twisk - Hoevinudie?

    Reisgenoot

    Met een zekere nostalgie denk ik vaak terug aan de reizen naar Bijbelse Landen die ik in het verleden mocht maken met groepen parochianen uit Hoorn-Noord en omgeving. Gesteund door de Drietour-reisorganisatie en mijn toenmalige rechterhand, Mevr. Annie Wester-de Vries, mocht ik reisleider zijn in de landen waarvan sommige ook nu nog in de actualiteit een rol spelen: Syrië, Egypte, Israël, Griekenland enz. Vandaag kwamen de herinneringen weer volop naar boven toen ik hoorde van het overlijden op hoge leeftijd van een van onze reisgenoten van toen: Piet Laan, een prachtman. Hij was een topvakman in de veehouderij (koeien en schapen), meermalen bekroond. Een bescheiden maar uiterst deskundig verteller als we ergens in een door ons bezocht land bij iets van de veeteelt terechtkwamen. Piet is 'zonder bezwaar' gestorven. 'Ik ben er klaar voor' zei hij mij kort voor zijn dood. Hij ruste in vrede!

    Mensen

    Ik heb iets tegen 'mensen'! Natuurlijk niet tegen de meesten die ik tegenkom, maar tegen het gebruik van dit woord zonder nadere beperkende bepaling. 'Mensen vinden de regering maar niets' vind ik een onverantwoorde formulering. Er hoort altijd iets bij: 'veel' of 'weinig', 'de' of 'sommige' enz. Liefst zo concreet mogelijk, gebaseerd op onderzoek. Want zonder nadere bepaling suggereert men dat de mensheid als geheel aan de orde is, terwijl het er misschien maar enkelen zijn voor wie de bewering geldt.

    Kees Prins

    Soms ben ik trots op sommige van mijn oud-leerlingen die Bekende Nederlanders zijn geworden: Irene Moors, Rick de Leeuw, Kees Prins enz. Vanmorgen stond Kees prominent op de voorpagina van Trouw. Hij is van acteur en regisseur nu ook vertaler geworden. Van een Engels toneelstuk dat binnenkort in het De La Mar wordt opgevoerd. Op Hageveld was hij al goed in Engels en Nederlands. En op toneel! 'You often do that' vertalen met 'Jij doet dat vaak' is niet fout, maar 'Daar heb jij een handje van' is een prima vondst. Vertalen moet boven het woordenboek uitstijgen.

    Twisk

     Vanavond ga ik naar Twisk. Daar kan je worden rondgeleid in de wonderlijke sfeer van dit prachtige Westfriese dorp.  Voor wie zelf Westfries is, moet dit een aparte ervaring en herinnering zijn. Ik zal de gids niet storen! Hij of zij heeft recht op een eigen verhaal.

    Hoevinudie?

    Eentje van De Schoolmeester (1808-1858), door mij ingekort:

    Een aap
    is veel verstandiger dan een schaap:
    met zulke fraaie wollen kleren
    zou hij zich nimmer laten scheren.
    Er is vaak een dispuut geweest
    of hij een mens is of een beest.
    En dat verwondert mij ook niet
    als je de apen onder de mensen ziet.
     



  • 5 juni 2015 - Straatpastoraat - Uitjes - Uitvaart - Rode Kruis-week - Hoevinudie?

    Straatpastoraat in Hoorn

    Binnenkort is het zover: Met financiële steun van de (diakonieën van de) Hoornse kerken en enkele sponsors en met instemming van de burgerlijke gemeente gaat er in Hoorn een straatpastor aangesteld worden. De advertentie om sollicitanten op te roepen gaat nog deze maand verschijnen. De bedoeling is een geschikte pastor contact te laten zoeken met de zwervende dak- en thuislozen die zich in Hoorn min of meer (op straat) schuilhouden. Nog niet zo lang geleden was er voor hen nauwelijks een aanspreekpunt, maar gelukkig is er in overleg met het Leger des Heils en de HWK (Hulpverlening vanuit de Westfriese Kerken) nu uitzicht op een practische, contactmakende pastor die een open oor (en hart) heeft voor thuislozen in onze stad. Zonder bureaucratische bemoeienis en direct gericht op bemoediging van mens tot mens. Als lid van de begeleidende commissie vind ik dit een uitstekend initiatief waarin al verschillende (meest grotere) steden ons zijn voorgegaan.

    Uitjes

    Nu de (wisselvallige) zomerse dagen aanstaande zijn, nemen verschillende contactgroepjes bij wie ik ben aangesloten, zich voor een dagje uit te gaan. Bij de planning daarvan maak ik gebruik van het advies dat ik vroeger aan mijn leerlingen gaf als ze een opstel moesten maken: 'Quis, quid, ubi, quibus auxiliis, cur, quomodo, quando'. Vertaald: 'Wie (gaan er mee?), wat (is het programma?), waar (gaan we heen?), met welke (vervoers)middelen?, waarom (spreekt ons deze bestemming aan?), hoe (regelen we eten en drinken?) en wanneer (gaan we?). Soms is het organiseren leuker dan het reisje zelf, maar we dromen natuurlijk van andersom! 

    Klasgenoot

    Weer een klasgenoot van vroeger overleden! Afgelopen dinsdag heb ik in Den Helder de uitvaart bijgewoond van de oud-hoofdvlootaalmoezenier van de Nederlandse Marine. Hij was in 1950, één jaar vóór mij, op Hageveld zijn opleiding begonnen, maar kwam in onze klas terecht zodat ik hem goed leerde kennen. Geen type voor het leraarschap, maar een hartelijke pastor en zeer geschikt voor en geliefd bij de Marine. Na zijn pensionering kreeg hij van het bisdom de taak oudere pastores, bijvoorbeeld mij, op te zoeken en te kijken hoe het met hen ging. Dat deed hij met plezier, zonder enige bevoogding. Hij ruste in vrede.

    Rode Kruis

    Het is weer zover: de week van 14 tot 21 juni a.s. is het Rode Kruis-week. Met een huisgenoot ga ik dan sinds enkele jaren met de collectebus langs de ons toegewezen adressen om de jaarlijkse bijdragen te innen. Vaak krijgen we te horen: we maken wel wat over per giro. Ook goed natuurlijk. Voor de zekerheid geven we dan wel een kaartje met het Rode Kruis-gironummer (NL56INGB0000000661 t.n.v. Nederlandse Rode Kruis  Den Haag). Als geheugensteuntje!

    Hoevinudie?

    In de krant van vanmorgen vroeg een taalkundige zich af of je het woord 'vermoorden' ook kon gebruiken bij het met geweld doden van dieren. Bij de koffie hadden we het daarover. De meesten vonden dat je abattoirmedewerkers geen moordenaars kan noemen. Maar één vond van wel! Wij lachten wat in ons vuistje want we wisten op welke partij hij stemt.



  • 27 mei 2015 - Vakantie - jonge mezen - R'dam-Den Haag - Pinksteren - Hoevinudie?

    Vakantie

    Ik ben al weer bijna twee weken terug uit Limburg. Rond Hemelvaartsdag hadden we daar een degelijk ingericht vakantiehuisje (zoiets noemt men daar 'een châletje'!) vanwaar mijn zus en ik een mooie uitvalsbasis hadden naar Duitsland (Aken e.o.) en naar Vlaams Kempenland (Scherpenheuvel e.d.!). Maar Limburg zelf had ons (met het mooie weer daar) ook veel te bieden. Zoals een zonnige boottocht over de Maas en de St. Servaesprocessie in Maartricht. Aan lezen kwamen we niet veel toe: eigenlijk maar één boek: de nieuwe, pas uit het Engels vertaalde biografie van Napoleon. De tweede vakantieweek brachten we door in Rotterdam: de nieuwe marktkoophal, de Koolhaastoren, het Centraal Station met alles d'rop en d'ran en .... de film Ventoux! Al met al misschien wel de fijnste veertien dagen van dit jaar!

    Jonge Mezen

    Na thuiskomst natuurlijk meteen in het mezenkastje gekeken. De oudertjes waren net bezig hun kroost het nest uit te duwen en via het erin opgehangen cameraatje kon ik op mijn computer zien hoe dat er in de vogelnatuur aan toegaat. De vleugeltjes zijn nog maar nauwelijks sterk genoeg om ze bij het uitvlieggat te krijgen. En daarna blijft het keurige nestje verlaten achter. Want ze komen nooit meer op hun uitgangspunt terug: de wijde wereld is hun bestemming. Een uitgevlogen jonge vogel zijn, dat lijkt me het volmaakte leven.

    Rotterdam-Den Haag

    Je kunt tegenwoordig met de Rotterdamse Metro zelfs Den Haag bereiken. Wij dus naar het Vragenuurtje in de Tweede Kamer. We troffen het: veel vragen, veel antwoorden, dus veel bekende politici en regeringsleden in levende lijve. Daarna een hoofdelijke stemming (met alle namen en bijbehorende stemmen) en nog een afscheidsceremonie rond de fractievoorzitterswisseling (scrabble!) van Groen-Links. En nog een koninklijke onderscheiding voor een PVV-er! We voelden ons belangrijke democratische getuigen!

    Pinksteren

    Zoals intussen een beetje traditie is geworden, mocht ik op Pinksteren voorgaan in mijn geboortedorpskerk (scrabble?) in Onderdijk. En zelfs een veertig jaar dienstgedaanhebbende (scr.?) collectant in de bloemetjes zetten. Ik kreeg zelf ook als dank een flinke bos dieprode pioenen, nog helemaal in de knop. Rood is de liturgische kleur van Pinksteren. Die zijn nu prachtig opengebloeid en prijken trots op mijn tafel. Wat een weelderige topbloemen zijn pioenrozen in hun volle glorie!

    Hoevinudie?

    Komt een klant bij de slager:
    Verkoopt u ook tong?
    Nee, dan moet u bij de visboer zijn.
    Komt de klant bij de visboer:
    Verkoopt u ook tong?
    De visboer zwijgt.
    Zegt de klant: Waarom zwijgt u?
    Zegt de volgende klant:
    Zijn tong verloren!
     

     

     

     

     

     

     

     

     

     



  • 3 mei 2015 - Thames - Valstrik - Dierenarts - Boomgaardje - Hoevinudie?

    Thames

    Afgelopen vrijdag was ik in Nuenen, samen met seminarieklasgenoten van vroeger. Twee keer per jaar komen we samen om elkaar te ontmoeten en een bepaald thema te bespreken vanuit onze gevarieerde levenservaring. Maar nu was er een andere reden om ons te verenigen: onze trouwe jaargenoot, de Volendammer Thames Steur, was na een langdurige ziekte overleden. Hij woonde al jaren in Nuenen, zijn vrouw was daar regelmatig gids voor Van Gogh-geïnteresseerden. Twaalf jaar jong waren we toen we Thames leerden kennen op Hageveld in Heemstede. Nu zijn we rond de zevenenzeventig en van de honderdvijftig eersteklassers van toen is het merendeel al gestorven. En Thames nu ook. Hij was vroeger voor mij een voorbeeldfiguur: sportief, gezellig, verdraagzaam, kunstgevoelig, geïnteresseerd en rustig. Doe dat maar eens na! De uitvaart was op 1 mei: een prachtige lentedag.

    Valstrik

    Onze taal blijft mij eeuwig verrassen! Er valt altijd weer iets nieuws aan te ontdekken. Toen we afgelopen woensdag in onze Hebreeuwsgroep Exodus 23,33 gingen vertalen, bleek het woord 'mokesj' valstrik te betekenen. Voor het eerst van mijn leven zag ik dit Nederlandse woord plotseling met andere ogen en begreep ik dat het met één s moet worden geschreven. Ik heb altijd gedacht dat het om een valse strik ging, maar het is natuurlijk een 'strik waardoor je valt', met één s en niet met ss. Dit zo 'ineens iets zien met andere ogen' heeft vast een speciale literaire of psychologische naam. Het leven is te kort om alles van je moedertaal te ontdekken!

    Dierenarts

    Van sommige beroepen weet ik niets af. Bij de past-rotarians in Schagen sprak van de week Jan Hakkesteegt, een doorgewinterde dierenarts, vroeger 'veearts' geheten. Deze termverandering is trouwens al interessant! Het ging o.a. over 'keizersnede bij koeien'! Ik zat op het puntje van mijn stoel. Mijn overgrootvader van moederskant was indertijd (amateur)veearts in Ilpendam en we kregen daar vroeger spannende verhalen over te horen, vandaar! Maar wat een verschil met nu: van primitief toen naar modern nu, van ruig en grof naar hypervakkundig en geraffineerd. En tot mijn verbazing bleek lichamelijke kracht van de arts bij grotere dieren nog steeds onontbeerlijk!

    Boomgaardje

    Vroeger mocht en moest ik soms (te) logeren bij mijn oma in De Weere. Een van de heerlijkheden daar -afgezien van zes keer kermis per jaar- was het 's morgens verzamelen van het in de nacht van de bomen gevallen fruit (en later natuurlijk het plukken). Want eigen kweek hebben was er heel gewoon: bij haast ieder huis hoorde een tuinstuk met enkele vruchtbomen, diverse groenten, kruiden en plukbloemen. Ik heb vaak gedroomd van een eigen boomgaardje. En nu ik een royale tuin heb om mijn huis, neemt het aantal vruchtboompjes er toe: pruim, peer, appel: het lijkt wel of Zwaag geen Hoorn is geworden, maar Hoorn Zwaag. Kortgeleden kreeg ik een nieuwe aanwinst: een morellenboompje! En de appelboom die ik bij mijn gouden feest van mijn familie ontving, heeft dit jaar enkele rode bloesems. Dat belooft wat!

    Hoevinudie?

    Rossini, de vruchtbaarste componist ooit, was tijdens zijn leven al zo wereldberoemd dat zijn stadsbestuur niet tot zijn dood wilde wachten met het oprichten van een standbeeld voor hem. Toen hij hoorde dat ze (omgerekend) veertigduizend gulden voor dit eerbetoon wilden uittrekken, zei hij: Wat een onzin! Voor de helft van de prijs ga ik er zelf wel opstaan!



  • 22 april 2015 - Eieren! - Antigone - Kampioen-Bootvluchtelingen - Apparatendictatuur - Hoevinudie?

    Eieren!

    Ik krijg de laatste tijd gratis biologieles. Sinds er aan mijn tuinterrasmuur een mezenpaartje het vogelkastje in gebruik heeft genomen en ik via een verborgen cameraatje daarin op mijn computer de verrichtingen ervan kan volgen, leer ik het proces van mezenvoortplanting grondig kennen. Het begon met het aanslepen van mos, takjes en draadjes door (denk ik) het mannetje. Daarin werd een soort knikkerkoetje uitgehold. Na enige dagen vloog (denk ik) het vrouwtje af en aan om de eerste eitjes onder het dons te leggen en zo ineens waren er duidelijk zes zichtbaar die boven het dons lagen en waar na korte tijd het vrouwtje (dat weet ik zeker!) plaatsnam om er voorlopig niet meer af te komen. Ze beweegt permanent een beetje en pikt met haar snaveltje regelmatig naar beneden. Mijn huisgenoten zeggen dat dat is om de eitjes te keren en zo alzijdig warm te houden. Het mannetje heb ik verder nog niet binnen gezien, maar die zal zijn geliefde toch niet laten verhongeren: de broedtijd schijnt twee weken te zijn. Elke ochtend begroet ik de aanstaande moeder zonder haar te storen. Zij weet van niets. Ik houd u op de hoogte.

    Antigone

    Vorige week heb ik Ivo van Hove's Antigone gezien in de Amsterdanmse Schouwburg. Het stuk van Sophocles kregen we vroeger op Hageveld te vertalen en ik herinner me nog dat ik een goedkeurend g-tje kreeg van de huiswerknakijkende leraar die had gezien dat ik een accent aigu had gezet op 'zal' bij 'Hem zál ik begraven!'. Het stuk heeft me altijd ontroerd o.a. door het 'polla-te-deina'-fragment over de angstaanjagendheden van de schepping waarvan de mens het summum is, maar ook door de latere versie van Jean Anouilh. Nu was Juliette Binoche de sterspeelster. In de recensies kreeg ze kritiek op haar 'schreeuwerigheid', maar van mij had ze nog wel explosiever mogen zijn, al paste dat niet in de terughoudende (en daardoor extra spannende) regie van Van Hove. Die intussen een internationale topregisseur is: Bowie eet uit zijn hand! (Of andersom?).

    PSV tegenover Bootvluchtelingen

    Wat er in de wereld aan de hand is en wat het dagelijks Journaal ons voorzet, valt soms voor een gewoon mens niet te verwerken. Meteen na de beelden van veel verdrinkende mensen in de Middelandse Zee kregen we de uitgelaten kampioenschapvierders in Eindhoven. Terwijl ikzelf net aan een goed glas wijn met een lekker toastje Franse kaas toewas. Eigenlijk kan ik 'het' niet meer volgen (om met Farce Majeure te spreken). Misschien is de wereld altijd al wel zo geweest en is het verschil alleen dat we nu alles te zien krijgen. Ik bewonder mensen die alles om ons heen goed aankunnen zonder kop-in-'t- zand, maar of ik mezelf daartoe mag rekenen....

    Apparatendictatuur

    Toen ik in de trein zat op de terugreis uit Amsterdam, kwamen er vlak voor het vertrek vier leuke, vrolijke, jonge (rond de veertig?) vrouwen binnen die kennelijk een dagje uitgeweest waren. Ze hadden het beslist gezellig met elkaar tot ze hun plaats hadden ingenomen op twee zitbanken tegenover elkaar. Ze zaten nog niet of alle vier trokken hun mobiel uit hun tas en vanaf dat moment was er volledige stilte en was ieder tijdens de hele reis geconcentreerd met andere mensen -ergens in de wereld- bezig. SMS-sen heet dat, geloof ik. Mijn sympathie voor ze was ineens verdwenen. Ten onrechte? Misschien, maar vriendschap en gezelligheid houden voor mij toch wat anders in dan samen SMS-sen.

    Hoevinudie?

    Weer twee:
    1. Een goed gedicht is niet te snappen.
    2. Ik heb meer met appels dan met app's.



  • 8 april 2015 - Mijn Nieuws - Paaspreek - Oud? - Boeken? - Naarden - Hoevinudie?

    Mijn Nieuws

    Soms verrast me een reactie op deze halfmaandelijkse nieuw(tje)srubriek. Gisteren mailde een verre vriendin dat ze me via dit spoor volgde. Met plezier! Ze vond dat ik nog niet oud overkwam en dat er voldoende variatie tussen ernst en humor inzat. Nu maar hopen dat ook de andere volgers er zo over denken. Volgens de (anonieme) registratie zijn dat er intussen gemiddeld honderd.

    Paaspreek

    Mijn paaspreek bevatte dit jaar iets over 'verandering van standpunt als het om Pasen gaat'. Ik noemde het zelfs even 'bekering'. Op drie punten bespeurde ik bij mezelf -en ik veronderstel dan zoiets ook bij anderen- enige zelfcorrectie. Ten eerste: 'Natuurbeleving'  is niet de kern van wat er met Pasen bedoeld wordt'. Terwijl ik tot voor kort verdedigde dat er bij Pasen meer aan de hand is dan 'lentebegroeting', bekende ik nu dat bewondering en verwondering over de metamorfoses in de natuur mij toch wel helpen bij een echte paasbeleving: een teder, pas opgekomen plantje symboliseerde bij nadere beschouwing meer dan ik dacht. Ten tweede: 'Verlossing' was tot voor kort een woord dat in mijn beleving bij ouderwetse protestanten, Bach en overgevoelige middeleeuwers hoorde, terwijl een geëmancipeerd mens wat meer zelfvertrouwen hoorde te hebben.  Het beter lezen van het Nieuwe Testament (waarin het woord overigens maar enkele keren voorkomt) bracht mij tot enige nuancering: 'Verlossing' hoeft geen onderschatting van onze inzet en betrokkenheid in te houden maar engageert volgens bv. Joh. 10, 35 onze persoon bij het proces van 'bevrijding'. Er speelt dan niet alleen dankbaarheid maar ook medeverantwoordelijkheid. Ten derde: Het aandurven van zijn -inmiddels voltrokken- sterven door René Gude corrigeerde mijn wat primitieve opvatting van het idee 'eeuwig leven'. Hij zei op de tv: 'Ik hoop dat mijn leven een bescheiden bijdrage is geweest aan de geschiedenis, van mijn privé-kring en van het openbare maatschappelijke leven. En waar die geschiedenis op uitloopt, weten we niet.' Voor mezelf voegde ik eraan toe: De bijbelschrijvers wisten dat natuurlijk ook niet, maar noemden het: 'Het koninkrijk Gods'.

    Oud?

    Van de week voelde ik me zo ineens oud. Ergens hoorde ik zeggen: 'Je bent intussen iets bijzonders als je mee kunt praten over eigen oorlogservaringen; zoveel zijn er daar niet meer van: je moet dan minstens vijfenzeventig zijn.' Inderdaad: als je 'pas' zeventig bent, heb je de hongerwinter en de bevrijding al niet meer bewust meegemaakt. Mijn soort mensen sterft uit!!

    Boeken?

    Van Uitgeverij Veen kreeg ik vorige week de nieuwe (uitverkoop)catalogus. Eerst ben ik eens gaan wegstrepen welke boeken/DVD's ik zeker niet zou bestellen: 'De 10 Bijbelse Plagen: Fictie of Waarheid?' en 'Het geheim van de chef' van Gordon Ramsay over o.a. 'gesauteerde radicchio, koude zomersoep, het karamelliseren van bittere blaadjes enz.' Wel heb ik besteld: 'Napoleon', 'Wat iedereen van het Nederlands moet weten en waarom'(door Nicoline van der Sijs) en 'Qumran'. Voor als ik weer eens niets te doen heb! De boekenbon die ik nog heb, ga ik gebruiken voor: Paul van der Velde: 'Tatoeage van de ziel'. Hij corrigeert daarin onze ideeën van de 'oosterse' godsdiensten: Boeddhisme en Hindoeisme. De eerste heeft helemaal niet zoveel met meditatie te maken en de tweede komt neer op het vereren en verzorgen van godenbeelden. Zulke 'correcties' spreken mij wel aan. Ik las bv. over de Koran dat de Mekka-soera's veel vredelievender zijn dan de agressieve Medinastukken (die stammen uit de tijd van de strijd tegen andersdenkenden). Ook voor de Bijbel geldt: het Oude Testament stamt uit andere omstandigheden dan het Nieuwe. Tijdsbesef bij de lezer is van belang bij alle historische literatuur. 

    Naarden

    Op 21 maart was ik met mijn zus en zwager in Naarden. We kwamen voor de Comeniuslezing van Peter Nissen (o.a. over een eventuele internationale geestelijke wereldconferentie in de geest van Comenius) en de uitreiking van de Comeniusprijs 2015 aan Geert Mak, maar voor mij was het een bijzondere ervaring in de Grote Kerk van Naarden te zijn waar in het gewelf de bijbelse voorstellingen te zien zijn die Pieter Oussoren gebruikt heeft als illustraties in zijn bijzondere en grondtaalgevoelige bijbelvertaling. Daarom wordt die 'De Naardense' genoemd. We gebruiken haar vaak bij onze Hebreeuwsbijeenkomsten. Er is intussen een herziene druk van verschenen. Oussoren gelooft niet in definitieve vertalingen. Terzijde: Naarden is als vestingstadje natuurlijk ook de moeite waard: de Van Rossums zijn niet goed wijs. En wat denkt u van de Mattheüs?

    Hoevinudie?

    Vanmorgen las ik in Trouw de column van Ingrid Roerhorst. Over de terechte opstand tegen de bankiers in Nederland. Ze eindigde met de vraag: Waar blijft links met een inspirerend en samenhangend verhaal ter vervanging van de vrijemarktideologie van Rutte en de zijnen? Ook ik wacht in spanning af.

     



  • 20 maart 2015 - Verkiezingen - Late Rembrandt - Maan voor Zon - Bijbelvertalingen - Gereformeerd - Hoevinudie?

    Verkiezingen

    Het waren er inderdaad twee deze keer: Provincie en Waterschap. Ik heb met dit nieuwsitem expres gewacht tot ze geweest waren, want wat je ervóór zegt, is erná vaak achterhaald of niet meer ter zake. Het lijkt de politiek zelf wel! Vooraf dacht ik: ik hoop dat de VVD verliest, maar nu het zover is, denk ik: je zal maar VVD-premier zijn met zo'n uitslag! Laten we hopen dat alle partijen en partijtjes die gewonnen hebben gaan meewerken aan zijn inzet voor een beter Nederland, maar dan meer los van het VVD-partijprogramma. Wat het Waterschap betreft heb ik gestemd op een kandidaat die ik goed ken en die ik deskundig en betrouwbaar acht. Bij eigen ondeskundigheid kun je beter afgaan op een persoon die je kunt vertrouwen.

    Late Rembrandt

    Eindelijk ben ik geweest! Wat een ervaring! Rembrandt moet in de moeilijke laatste jaren van zijn leven een kracht gehad hebben die boven werelds geluk en ongeluk uitsteeg: hij kon als oudgeworden kunstenaar iets waar hij als jongere niet aan toekwam of wat hij eerst niet aandurfde: met juist gemikte strepen en streken precies het diepere gevoelsleven van de scène of de geportretteerde oproepen en weergeven. Je zal zo'n talent maar hebben!

    De Maan vóór de Zon

    Terwijl ik dit schrijf in de volle lenteochtend, heb ik een leeslampje nodig boven de computer: zonsverduistering door de maan. In de (romantische) literatuur wint de zon het altijd van de maan die meer nacht en schaduw met zich brengt dan stralende dag en zonneschijn. Maar vandaag is een kort tijdje de maan de baas over de zon, tenminste in ons werelddeel en vooral op de Faeröer-eilanden. Bij ons was er weinig te zien: dichte bewolking. Maar de tv-beelden maakten indruk en de atmosfeer was als bij avondschemering. Bovendien kon je merken dat dieren (vogels) en planten (bloemen) er wel door beïnvloed werden. Als je goed keek en luisterde natuurlijk.

    Bijbelvertalingen

    Op de gespreksgroep waar ik aan deelneem, was Carla Frederiks aan het woord. Ze is na haar medische carrière theologie gaan studeren. Ik mocht haar doctoraalscriptie op mijn site zetten. Die is vooral boeiend om de weergave van de 'alternatieve' evangeliën die erin zijn opgenomen. Nu sprak ze over drie bijzondere bijbelweergaven: die van P. Oussoren ('de Naardense bijbel'), de Bijbel in Gewone Taal (BGT) en 'De Bijbel voor ongelovigen' (van Guus Kuijer). De eerste is zo dicht mogelijk bij het Hebreeuws en Grieks, de tweede voor minderbelezenen en de derde voor zgn. ongelovigen. Ikzelf ben allergisch als het gaat om een indeling gelovigen/ongelovigen en vind het mooie schrijven van Kuijer weinig met de bedoeling van de Bijbel te maken hebben, maar de vraag: kun je Oussoren en BGT alle twee waarderen, interesseert me wel. Grondtaal- of publiekgerichte taal: dat is het probleem van elke vertaler. Ik ben niet tegen de BGT, omdat die door grondtaalkenners is gemaakt. En ik ben niet tegen Oussoren, omdat hij onze taal volop kent en weet te vinden. Al met al: allebei boeiend!

    Gereformeerd

    Mijn hoofdstuk over religie in het te verschijnen 'Hoorn in de twintigste eeuw'-boek vordert langzaam. Ik ben nu bezig met de 'Gereformeerden'. Terwijl die tegenwoordig in Hoorn via hun Oktaaf de meest aktieve groep zijn in de plaatselijke PKN -waar ik veel bewondering voor heb- struikel ik, als het over de vorige eeuw gaat, over een wirwar van groepen en groepjes die zich bijna allemaal 'gereformeerd' noemden maar daar een eigen voornaam aan toevoegden om hun specifieke richting aan te duiden. Afsplitsing na afsplitsing. Je kunt je daaraan ergeren, maar je kunt je ook afvragen: Zat er een eerlijke bezieling achter, die waarheid boven eenheid zocht? Soms wel, denk ik.

    Hoevinudie?

    Weer twee (van mezelf):
    1. Dood zijn is niet erg, dood gaan is wel erg. En dat je leven lang.
    2. Alwat niet in woorden kan, wacht tot het aan de beurt is.
     



  • 6 maart 2015 - Ondergrondse - Sobere Maaltijd - Rita Feld - Stellingen - Hoevinudie?

    Ondergrondse

    Vorige vrijdag was ik in 'De Vriendschap' in Wadway, waar een drukbezochte avond werd gehouden over 'herinneringen aan het verzet in West-Friesland tijdens de Tweede Wereldoorlog'. Bij ons thuis werd -herinner ik me- als het daarover ging altijd van 'de ondergrondse' gesproken, heel spannend! Een van de zes sprekers was mijn neef Klaas die het had over zijn vader Jan, mijn Wognumse oom. Het gekke was dat er in hun gezin weinig bekend was en is over wat vader deed, omdat alles voor de veiligheid 'ondergronds' werd gehouden. Een andere oom (Jaap) en ook mijn vader, die eveneens betrokken waren bij het verzet, waren volgens mijn herinnering loslippiger, maar dat was misschien ná de oorlog, toen overdrijving van heldhaftigheid ongevaarlijk was geworden! Het was een boeiende avond waarbij ik -historisch geïnteresseerd als ik ben- veel aanvullende informatie opdeed.

    Sobere Maaltijd

    De organisatoren van de 'Sobere Maaltijden' hier in Hoorn mogen zich verheugen in een prima opkomst. Vanavond -het is dan de derde keer- staat de bijeenkomst in 'het Oktaaf' in het kader van de Wereldgebedsdag. Andere jaren valt die meestal samen met de eerste keer, maar omdat het dit jaar zo'n vroege Paas is, zijn we daar nú pas aan toe. Ik ga er graag heen: het is een gemotiveerde en hartelijke groep mensen.

    Rita Feld

    Zaterdag 21 februari jl. werd er een 100% terecht toegekende prijs uitgereikt. De Schippercultuurbehoudprijs die elk jaar aan iemand wordt toegekend die zich verdienstelijk heeft gemaakt voor het behoud en in leven houden van een onderdeel van de Westfriese cultuur, meestal een gebouw. Dit jaar viel de eer toe aan onze buurvrouw Mevr. Rita Feld, die onze Engelbewaarderskerk hier in Hoorn-Noord heeft gerenoveerd en omgebouwd tot een prachtig uitvaartcentrum waar volop gebruik van wordt gemaakt. Het gebouw staat nu op de Hoornse Monumentenlijst. Ik heb haar zeer van harte gefeliciteerd.

    Stellingen

    Al jaren neem ik deel aan een parochiegespreksgroep hier in Hoorn die indertijd werd opgericht n.a.v. het Tweede Vaticaans Concilie en De Nieuwe Katechismus. Tegenwoordig gebruiken we vaak -om goed op gang te komen!- een aantal knetterende stellingen als uitgangspunt van de gedachtenwisseling. Ieder geeft dan een rapportcijfer voor zo'n 'stellige bewering' naargelang haar of zijn instemming. De tienen en de enen komen daarna het eerst voor uitleg in aanmerking! De laatste keer hadden we er vijf, die misschien ook u tot nadenken of tot discussiëren kunnen stemmen:
    1. Ons katholieke geloof is ook maar een mening!
    2. Beledigen met woorden mag, maar hoort niet.
    3. In deze tijd is het voor ons hier in het Westen dé grote opgave om iets te leren van de geestelijke instelling  van moslims en andersom.
    4.De nieuwe oecumene moet zich richten op de Islam en niet meer op het Protestantisme of het Jodendom.
    5. Ik ben meer een 'dweller' dan een 'seeker', d.w.z. ik zoek meer het vertrouwde dan het avontuurlijke.

    Hoevinudie?

    Deze keer weer eens twee:
    1. Hoe slechter het weer, hoe langer je op de bus moet wachten.
    2. Hoe laat het is hoef je niet te onthouden want dat verandert steeds.

     



  • 17 febuari 2015 - Koffiepraat - Ars Longa - Rembrandts Comenius - Planten - Afscheid - Hoevinudie?

    Koffiepraat

    Zowel op maandagochtend in ons zaaltje als verder in de week in de oude pastoriekeuken drinken we hier om tien uur samen koffie. Niet altijd -meestal wel- hebben we dan direct een geschikt gespreksonderwerp. Dus maar weer het weer of de voetbal. Gisteren vond ik bij mijn opruimerij tussen de paperassen plotseling een lijstje dat ons voorlopig uit de brand kan helpen. Er stond: Laat ieder van de aanwezigen om de beurt eens iets vertellen over: 1. verst bezochte reisdoel, 2. meest geliefde muziekinstrument, 3. voorkeurkleur(en), 4. wel of niet geliefde diersoort, 5. meest bewonderde lichaamsdeel, 6. geliefdste sport, 7. meest bijgebleven boek, 8. lekkerste en vieste groente, 9. indrukwekkendste historische figuur, 10. mooiste schilderij of standbeeld. Het gaat natuurlijk niet alleen om het opnoemen maar ook om het waarom.
    Ik ga straks extra koffie kopen!

    Ars Longa, Vita Brevis

    Een van de eerste Latijnse spreuken die ik leerde vertalen in de eerste klas van Hageveld (bij meneer Wüst) was van de wijze geneesheer Hippocrates (460-370 v. Chr.): Ars longa, vita brevis. Soms stond die spreuk op een huis als wijsheid voor de bewoners en de passanten. 'De kunst duurt lang, het leven kort' vertaalden we, om tot ons door te laten dringen dat de schoonheid van de (literaire) kunst ons met gemak overleeft. De rode loper werd alvast uitgelegd voor Homerus en Vergilius, de zwarte voor ons allen. Laat ik nu in een artikel over De Late Rembrandt een heel andere uitleg aantreffen: het leven van een (genees)kunstenaar is te kort om het toppunt van zijn vakkundigheid te kunnen bereiken. Een geneesheer moet dus nooit denken dat hij zijn vak ooit volledig onder de knie krijgt en zo wist Rembrandt dat hij nog lang niet volmaakt was in zijn meesterschap, al stak hij ver boven de anderen uit. Volmaakte dokters bestaan niet, volmaakte kunstenaars ook niet: daarvoor is hun leven te kort.
    Weer wat geleerd!

    Rembrandts Comenius

    Ik ben er nog niet geweest maar heb al heel wat gezien, gehoord en gelezen over de magnifieke tentoonstelling van Rembrandts laatste schiderijen (en tekeningen!) in Het Rijks. Op de gespreksavond die ik mocht meemaken met als inleider de vorige keer door mij al voorgestelde Dr. H. E. S. Woldring die een biografie over Comenius heeft gepubliceerd, werden we het erover eens dat er op die expositie echter in elk geval één schilderij jammergenoeg ontbreekt: het prachtig opgeknapte portret van Comenius dat de grote kunstenaar maakte in 1665 toen hij tijdens de laatste jaren van zijn leven haast naast hem woonde in de Amsterdamse Jordaan en dat nu in het Uffizi van Florence te bewonderen valt. Het heet daar 'portrait of an old man' maar Van de Wetering heeft op goede gronden achterhaald dat het Comenius weergeeft. De positie van de handen en de blik van de oude geleerde geven je echt het idee dat je hem ontmoet als je dit schilderij ziet. Waarom het niet naar Amsterdam kwam -bij de vorige grote R.-tentoonstelling was het er wel!-, weet ik niet. Gelukkig kun je het -in het oud en in het nieuw- bekijken via Google. En in Florence natuurlijk!

    Planten

    Afgelopen zondag ging het in 'Brandts Boeken' over het gevoelsleven van planten. Aristoteles kreeg er bij de schrijver van het nieuwste boek daarover de schuld van dat wij meestal de mensen en de dieren ver verheven vinden boven de planten omdat planten geen rationaliteit en zelfs geen gevoelsleven zouden hebben. Het 'Noli me tangere'-plantje (kruidje-roer-mij-niet) kwam eraan te pas om dat tegen te spreken. Mijn vader zou er niets van willen weten -ofschoon hij trots was dat hij bij het aardappelen rooien nooit een exemplaar een snee toediende- maar Gezelle zou het met de schrijver eens zijn: die begroette in de tuin van zijn geboortehuis graag alle bomen, struiken, planten en bloemen als zijn medeschepselen en vond zichzelf  'een blomme'. En hij excuseerde zich als hij -net als de Vlaamse kwajongens- de paardebloemen als 'pisseblommen' aansprak.

    Afscheid van WBW

    Ik heb nu ook afscheid genomen van het WBW: Het Westfries Biografisch Woordenboek. Dat wil zeggen: als schrijver, niet als lezer. De voorzitter van de werkgroep die dit onderdeel van het Westfries Genootschap verzorgt, good old Jaap Raat, bedankte me dat ik heel wat biografietjes van bekende overleden Westfriezen had ingebracht. Hij had er alle begrip voor dat ik mijn tijd en aandacht nu verder ga besteden aan het boek over Hoorn in de afgelopen eeuw. Bovendien zorgde en zorg ik voor de nodige opvolging in de schrijfgroep.WBW. De goede fles wijn die mij bij deze gelegenheid ten deel viel, kwam goed van pas: afgelopen zondagavond werd ik na de carnavalsoptocht te eten gevraagd bij vrienden in Zwaag en wie denkt u dat de wijn verzorgde?

    Hoevinudie?

    Soms hoor je iets wat je niet begrijpt maar waar je toch over door blijft denken. Een van de schaatsers in Heereveen -ik geloof Kjeld Nuis- zei na een niet gewonnen afstand:
    'Ja, als je wint, kun je ook verliezen!'



  • 2 febuari 2015 - Comenius - Wegdoen - Armstrong - Levensbeschouwing nu - Hoevinudie?

    Comenius

    Afgelopen vrijdag beleefde ik een bijzondere middag in het Auditorium van de Vrije Universiteit. Het deed me goed weer eens in het inmiddels onvoorstelbaar uitgebreide complex -en de boekwinkel!- van mijn oude Alma Mater te zijn. Ik heb aan het eind van de jaren zestig nog net enkele colleges gevolgd in het toen van de grond komende gebouw aan de De Boelelaan en stond er nu van te kijken hoe daar intussen een complete universiteitsstad van gekomen is. Maar ik kwam voor Comenius (Johann Amos Komensky 1592-1670), de grote Tsjechische filosoof en pedagoog (tevens theoloog en taalgeleerde), over wie Dr. H. E. S. Woldring nu een uitermate nauwkeurige en mooi geschreven biografie heeft voltooid en uitgegeven. De biograaf was zelf natuurlijk het centrum van de presentatiebijeenkomst, maar ook de andere inleiders boeiden mij, o. a. toen het ging over Comenius en Ignatius van Loyola. Want ook rondom Comenius speelde zich het probleem af van de verkettering van twee kanten zoals die zich in de tijd van de Contrareformatie haast overal in Europa voordeed. Daar zijn mijn soort mensen in onze jeugd mee opgezadeld zodat we daar nu mee moeten afrekenen door een eerlijker benadering.
    Comenius vluchtte naar Nederland toen hij in zijn eigen Bohemen en Tsjechië achtervolgd werd. Zelf was hij een verlichte geest die de weg van het licht (Via Lucis) zowel natuurkundig als geestelijk onderwees en propageerde. Een man vol idealisme en schrijfdrift, ondanks een zwaar levenslot. Een voorbeeldig mens. Ik heb enkele jaren geleden zijn graf in Naarden bezocht en er diep voor gebogen.

    Wegdoen

    Ik ben in deze dagen -nu er buiten toch geen ijspret te beleven valt- bezig met twee van de moeilijkste dingen: kleren en boeken wegdoen. En niet meer te gebruiken toiletartikelen. Dit laatste is het gemakkelijkste: overjarige potjes, doosjes en busjes hebben mijn hart niet gestolen. Maar die boeken! Sommigen in mijn omgeving beweren dat ik last heb van een tweedewereldoorlogtrauma: niets kunnen afdanken omdat je denkt dat alles schaars is en er gehamsterd moet worden. Het zal wel. Maar ik ben nu aardig aan het ruimen. Alleen: die boeken!

    Karen Armstrong (wordt vervolgd!)

    Vorige keer had ik het over Karen Armstrong. Ik ben nu bezig met haar boek "Een geschiedenis van God". Ik vind het geweldig. Ze schrijft zeer leesbaar en helpt je om je religieuze bewustzijn te emanciperen. Ruim 450 pagina's, maar het zou best kunnen zijn dat ik aan het eind denk: was dit boek nog maar dikker geweest!

    Lessen

    Bij mijn VU-bezoek werd mij een catalogus van de uitgeverij Damon (uit Budel) in handen gespeeld, waarin een beschrijving stond van een nieuwe middelbare schoolcursus 'Levensbbeschouwing - Filosofie - Maatschappijleer'. Er stond in vermeld welke onderwerpen er bij dergelijke lessen op het voortgezet onderwijs aan de orde zouden kunnen (of: moeten) komen. Ik heb daar vroeger jarenlang les in gegeven onder de titel 'Levensbeschouwelijke Oriëntatie' en vroeg me af welke thema's er toen nog niet bijhoorden en nu wel. Geheel nieuw -en dus modern- waren er maar weinig. Ik heb het geheel eens uitgevlooid (ruim tachtig items) en zag dat er maar ongeveer twaalf bijzaten waarvan ik dacht: dat zat er in mijn leraarsjaren nog niet bij, althans niet zo prominent. Hier zijn ze:
    zelfkennis - je uiterlijk - milieu - migranten - dapperheid en eerlijkheid - kunst - begin en einde van het leven - reclame - zin - digitale communicatie - emancipatie - tolerantie en geweld.
    Was ik nog maar jong!

    Hoevinudie?

    Iemand vroeg zich af: Als die 'concierge' aan die Tarik gevraagd zou hebben: 'Is-ie-geladen?', wat zou dan het antwoord zijn geweest?

     

     



  • 18 januari 2015 - Armstrong - Mahler-Gatti - schoonmaak? - Kuyer - Hoevinudie?

    Karen Armstrong

    Ik was tot nu toe niet zo aan haar toegekomen, maar mijn collega's-dominees lieten soms merken dat ik haar niet zou moeten missen. Vanmorgen was ze op Buitenhof: Karen Armstrong, groot religiedeskundige. Kijk daar heb je wat aan als het over Parijs en Verviers gaat. Fundamentalistische bekeerlingen en extreme saeculieren kregen er allebei van langs. En dat zo goed onderbouwd en geformuleerd! Het serieus nemen van religie, waar ze toe oproept, heeft volgens haar meer met de behoefte aan zingeving dan met al of niet (godsdienstgebonden) gelovig zijn te maken. Ik vond wat ze zei woord voor woord doordacht en duidelijk gepresenteerd en ga haar boeken lezen. 

    Mahler-Gatti

    Afgelopen donderdag liet de echte Gatti zich kennen in Het Concertgebouw. Al wordt hij pas per september 2016 officieel de vaste dirigent van het Koninklijk Concertgebouworkest, hij breekt nu al door. Vooral met Mahler. De negende en zesde symphonie werden onlangs nog wat voorzichtig neergezet, nu brak hij los in de derde. Eerst precies -maar gedreven- getrouw aan de partituur, maar bij het laatste deel volledig door Mahler meegesleept en opgenomen in het grote geheim. Wat mogen we veel verwachten!

    Schoonmaak?

    'Na Driekoningen verlaten de papen hun woningen' was vroeger een gevleugeld woord in clericale kringen. Er werd mee bedoeld dat geestelijken vaak een korte uitrustvakantie elders hielden na de drukte van de kersttijd. Bij mij gaat het dit jaar anders. Al langere tijd vond ik dat mijn kleren- en boekenkasten nodig weer eens moesten worden opgeruimd en dus moesten mijn slaap-, bad- en woonkamer er aan geloven. Ik ben zodoende al vroeg in een soort schoonmaakwoede vervallen en ben nu in de laatste fase. Alle dagen wat en elke avond met een gevoel van trots uitrusten bij de tv. Soms denk ik dat ik een ander vak had moeten kiezen: mantelzorger of zoiets.

    Guus Kuyer

    Bij Wim Brands was vandaag Guus Kuyer. Ik kreeg onlangs van een kennis die wist dat ik iets met de Bijbel heb, zijn 'bewerking' van het eerste bijbelboek cadeau en beloofde het te zullen lezen. Maar eerlijk gezegd ben ik er niet positief door geraakt. Ook vanmorgen vond ik zijn bijbelbenadering ronduit oppervlakkig. Hij gebruikt de tekst om er zijn eigen verhalen van te maken en mist daardoor een dimensie waar het nu juist om gaat bij dit geheimzinnige boek. In onze Hebreeuwsgroep zijn we daar nu juist naar op zoek door de grondtaal op dit punt te onderzoeken en te bevragen. Kortom: Kuyer is de zoveelste die -net als vroeger de schrijvers van 'Bijbelse Geschiedenis'-boeken- een eigen verhaal kwijt wil en daarbij gebruik maakt van bijbelse verhalen. In literair heel mooie verteltaal, dat wel. 

    Hoevinudie?

    Deze keer heb ik er twee:
    - Na de toestanden in Parijs vroeg een middelbare school-leerling die Feyennoord-fan was, aan burgemeester Aboutaleb: Mogen we nog wel zingen 'Geen woorden maar daden?'.
    - Joop Schouten, Westfriesliefhebber, vertelde over zijn buurman Seimen, dat die bij het perenplukken van een tamelijk hoge ladder afgekukeld was en tussen de afgevallen peren was terechtgekomen. En weet je wat Soimen zaai? 'Ik was zeker roip!".

     



  • 8 januari 2015 - Parijs - Jaarwisseling - Loterij - Lizzy - scriptie XXIII - Hoevinudie?

    Parijs

    Voorafgaand aan de plaatsing van mijn eerste berichtjes op deze site in dit nieuwe jaar, kreeg ik een uitnodiging van de Gemeente Hoorn en de Hoornse Raad van Kerken om vanavond mee te doen aan een protestbijeenkomst bij ons stadhuis in verband met de afschuwelijke gebeurtenissen in Parijs. Ik zal niet gaan, ik ben verhinderd, maar ik leef wel mee. Wie had gedacht dat we in onze tijd nog weer terecht zouden komen in een situatie die terug doet denken aan Lepanto? Ook toen ging het om extremisme tussen groepen moslims en west-europeanen, waar Franciscus van Assisi in zijn tijd al doorheen probeerde te breken. Gelukkig hebben we sinds kort onze eigen (paus) Franciscus, maar ik denk niet dat die er veel aan kan doen. De meesten van ons willen niet uitdagen en niet radicaliseren maar op een andere manier contact zoeken. Je hebt nooit honderd procent gelijk, toch? Al blijft een geweer heel iets anders dan een spotprent.

    Kerst en Jaarwisseling

    Zoals ik u vorige keer vertelde, heb ik mijn kerst gedeeltelijk in de Stopera gevierd. Door op eerste kerstdag de opera La Bohème daar mee te maken. Ik moest me wel even aanpassen want het was niet bepaald een kerkdienst en ook geen spetterende showopera, maar een nogal ingehouden en rakende vertoning van de ontwikkelingsgang van half-volwassen artistiekelingen, die door de ervaring van het sterven van een geliefde/vriendin het echte leven binnenvallen. Ook Puccini's prachtige muziek is enigszins terughoudend (als je dit van muziek kunt zeggen). Ik ben er nog verschillende dagen voor mezelf mee bezig geweest. Dat kwam ook omdat op een van de dagen erna een opgenomen weergave ervan te zien en te horen was op een van de tv-zenders. Een ervaring.
    Met oud en nieuw was ik weer bij mijn zus en zwager in ons geboortedorp: die traditie houden in ere tot in lengte van dagen!
    Trouwens: aan u allen een zo gelukkig mogelijk nieuwjaar gewenst!!

    Loterij

    Kort na Kerst werd ik opgebeld of ik mee wilde doen met de Postcodeloterij. Ik zei meteen nee, want ik houd niet van onverdiend geld -hoort u dat, heren graaiers?- en ik vind prijzen van een miljoen of meer nergens voor nodig. Daarna zag ik het programma over hoe het enige tijd geleden in Vrouwenpolder is gegaan, waar een hele straat in de prijzen viel. Wat een prachtig voorbeeld van hoe het ook kan: je leven niet overhoop gooien, solidariteit met elkaar en blij zijn met minder of geen geldzorgen. Dan ga je ervaren dat in het hebben van veel geld het echte geluk niet zit.

    Lizzy van Leeuwen

    Als het even kan, kijk ik op een vrije zondag naar Buitenhof. En soms lukt het me om ook het daaraan voorafgaande boekenprogramma van Wim Brands te volgen. Gelukkig wordt dat trouwens verderop in de week herhaald. Ik heb grote bewondering voor hoe die Wim dat doet: hij geeft je echt een idee van het (met de schrijver ervan) besproken boek zonder dat je het gevoel krijgt: ik hoef het niet te kopen. Deze keer ging het over 'De Volcontinu' van Philip Snijder en over 'De Hanebalken' van Lizzy van Leeuwen. Met deze laatste heb ik persoonlijk kennisgemaakt toen ze onderzoek deed voor haar onderwerp: zelfmoord onder agrariërs. Ze was hier in West-Friesland gestuit op een zekere tegenwerking en noemde dat 'taboe'. Ze vroeg of ik er wat van wist. Ook ik hield de zaak wat af, want ik kan me voorstellen dat mensen die zoiets van nabij hebben meegemaakt -gelukkig hoor ik daar zelf niet bij- het voor de verwerking niet zinvol vinden ermee in de openbaarheid te treden. Dat is geen taboe maar dat is respect voor privacy en misschien angst voor herleving van het verdriet. Zij dacht eerder aan schaamte, omdat het misschien vaak samenhangt met het niet kunnen bolwerken van een bedrijf. Ook in het programma bij Brands vond ik haar niet erg fijngevoelig. Maar misschien krijg ik bij het lezen van haar boek een andere indruk en helpt ze er juist door mee zo'n gebeuren te verwerken.

    Scriptie XXIII

    Binnenkort zal ik weer eens een artikeltje van mijn hand op deze site zetten. Scriptie XXIII, over de Nederlandse Bijbelvertalingen vanuit de Vulgaat. Ik heb daar het een en ander over uitgezocht naar aanleiding van een vraag van een van mijn medeleerlingen in de Hebreeuwsgroep. Die kende de Willibrordvertaling maar wilde weten of er vóór de uitgave daarvan in Roomse kring uitgaven waren geweest die niet op de later ontdekte grondteksten, maar meer op de Latijnse Vulgata-vertaling teruggingen. Misschien een vraag voor deskundigen, maar wie weet zijn er onder u die hier ook wat meer van willen weten. Ikzelf vond het een boeiend onderwerp.: historie, bijbel en talen: wat wil je nog meer?

    Hoevinudie?

    Deze keer niet een grapje maar een denkertje.
    In Prediker 9, 4 staat: Beter een levende hond dan een dode leeuw. Zegt iemand in de bijbelklas: 'Ik vind het omgekeerde!'.

     



  • 21 december 2014 - Donkere Dagen - Lessen - Verziekt? - La Boheme - Hoevinudie?

    Donkere Dagen

    Het lijkt wel of, als je ouder wordt, de donkere dagen vóór Kerstmis je meer mistroostig maken dan vroeger. Ik zal tenminste blij zijn als de dagen weer gaan lengen. Als kind vond ik de laatste dagen van het jaar (sintemaarten-sinterklaas-ijsbloemen op de ramen-bevroren boerenkool en spruitjes halen op mijn vaders bouw-soms al wat sneeuw en ijs-kerstmis met alles d'rop en d'ran-oud en nieuw en al gauw mijn moeders verjaardag) juist dagen om naar uit te zien, maar de laatste tijd zie ik al voortijdig uit naar de lente. Gelukkig gaat die zeker komen en kan het zijn dat de harde winter wegblijft. Maar hoe dan ook: op naar een gelukkig nieuwjaar!

    Lessen

    Ik kom nog even terug op mijn lessen op Hageveld in de afglopen novembermaand. Ik had ze goed voorbereid want ik wist van vroeger dat daar veel van afhangt. Dat beloonde zich: de leerlingen waren geïnteresseerd en ikzelf had weer een beetje een nieuwe geestelijke wereld (de van mythen, sprookjes, fabels enz.) -grondiger dan vroeger- te pakken. Zoiets heeft vaak een nasleep: in een van mijn gespreksgroepen mocht ik hetzelfde onderwerp ook aan de orde stellen en binnenkort ben ik als inleider welkom bij een gespreksmiddag van de Hoornse KBO. Het zal gaan over het verschil tussen historische feitelijkheid en fantasierijke fictie en de waarde van beide, over het onderscheid tussen  lectuur en lit(t)eratuur en dat tussen proza en poëzie. Je kunt erover bezig blijven!

    Verziekt?

    In dezelfde week -die van 15 december jl.- verschenen er twee boeken die over hetzelfde onderwerp gaan maar totaal verschillend daarover berichten. De uitgebreide voorlopige biografie (bijna 600 blz.!) van kardinaal Simonis door Ton Crijnen en het mooi van foto's voorziene Pastoraal Logboek van mijn klasgenoot pastor Wim Al over de laatste vijftig jaar in rooms-kerkelijk Nederland. Hoe is het toch mogelijk dat dezelfde periode zo verschillend werd beleefd en zo tegengesteld werd benaderd door aan de ene kant meestal kortzichtige en vaak onbetrouwbare kerkleiders en aan de andere kant radicale en volop in de maatschappelijke werkelijkheid staande practijkpastores? Waar komt toch die autoritaire vooringenomenheid van de meeste -soms goedbedoelende- 'hooggeplaatsten' vandaan? De beide boeken hebben mij de ogen -nog meer- geopend: het kerkelijk leven van de 'Roomsen' is grondig verziekt. Gelukkig heb ik -naar ik meen- in míjn leven net als velen een eigen uitweg gevonden.

    La Bohème

    Wat ik nog nooit heb beleefd, gaat me dit jaar overkomen: op eerst kerstdag niet naar de kerk maar naar de opera! Dat komt zo: ik heb dit jaar in deze dagen vijf kerkdiensten op me genomen: één in Avondlicht hier in Hoorn, twee (nachtmissen) in Heerhugowaard 't Kruis, één op oudejaarsavond en één op nieuwjaarsdag, resp. in 't Kruis en in Heerhugowaard De Noord. Wel wat veel, maar dat kwam zo uit. Op eerste kerstdag hield ik me vrij, want ik werd uitgenodigd om dan naar het Operatheater in Amsterdam te komen voor Puccini's La Bohème (met inleiding). Het schijnt een prachtige opvoering te zijn -ik las de recensies- en ik zie me al zitten genieten!

    Hoevinudie?

    Van de nieuwe Gerarduskalender (2015) vond ik deze wel leuk:
    Piet probeert de kerstpreek van de pastor te volgen. Maat hij is nogal doof en vraagt na enige tijd aan zijn buurman: Waar heeft hij het over? Deze antwoordt: Dat heeft hij nog niet gezegd!

     



  • 2 december 2014 - Bos - Gheorghiu - Kribbe - Gezin - Hoevinudie?

    Bos

    Bij 'Bosatlas' moet ik altijd nog denken aan onze hoofdonderwijzer op de lagere school. Die heette Bos, vandaar. Dat overkwam me vorige week weer eens, toen ik de advertentie las van de twee Bosatlassen die onlangs nieuw zijn uitgekomen: die van 'het cultureel erfgoed' en die van 'de geschiedenis' van Nederland. Voorlopig (tot oudjaar) te koop met een korting van twintig euro. Nu had ik toevallig in de loop van het jaar wat boekenbonnen gekregen en die had ik nog niet gebruikt. Dus kon ik één van de twee ermee kopen. Welke? Die van het cultureel erfgoed leek me nogal wat materiaal -vooral plaatwerk- te bevatten dat ik al eens elders was tegengekomen. Daarom koos ik voor die van de Nederlandse geschiedenis (576 pagina's met ruim 1500 kaarten, afbeeldingen en foto's). Ik zit er nu vaak met gretigheid in te lezen en te kijken. En daar ben ik voorlopig nog niet mee klaar.

    Gheorghiu

    Op 25 november maakte ik in het Concertgebouw het optreden mee van de wereldberoemde diva Angela Gheorghiu. Wat een topfiguur, wat een unieke stem (zowel in het forte als in het piano) en wat een presentatie! Ze kon de hele zaal aan, met gemak. Toch ben ik het wel eens met de recensies: te veel uiterlijk vertoon -veel trappenloopshow, veel japonnenwisseling, veel kushandjesgedoe en (te) veel gewuif naar het publiek-, haar partner te veel in de schaduw, het orkest te luid en zijzelf te weinig van binnenuit. Contact met het publiek is de winst van deze tijd, maar s.v.p. niet ten koste van de diepgang. Maar toch: die stem: een godsgeschenk.

    Kribbe

    Ik ben warempel al bezig met de voorbereiding op mijn kerstpreek. Het thema zal zijn: "Terug naar de kribbe". Volgens mij kan een flinke stap terug in de tijd (ongeveer 2020 jaar) ons helpen om de onzekerheden van onze tegenwoordige tijd met goede moed door te komen. Bij de kribbe -tegenwoordig: voe(de)rbak!- leer je de mentaliteit die daarvoor nodig is: vertrouwen dat 'het intieme kleine' en 'het dankbare bescheidene' je op het goede spoor zetten. Die levenshouding vind je misschien als je even denkt aan hoe ze toen met het kerstkind omgingen: eerbiedig (Maria), zorgzaam (Jozef), verwonderd (de herders), hoogachtend (de drie koningen), blijmoedig (de engelen) en vredelievend (de os en de ezel). Als je daar iets van meepikt, kun je het nieuwe jaar -2015 in onze samenleving- vast wel aan.

    Ons Gezin

    Afgelopen zondag waren we met al mijn zusters en broers bij elkaar in mijn zaaltje hier in Hoorn. Want er waren er vier van wie kort geleden de verjaardagsviering met ons allemaal erbij, erbij was ingeschoten om allerlei redenen. We waren compleet: alle tien met hun partner -op mij en mijn bewust ongetrouwde zus Ria na- en in opperbeste stemming. Bij enkelen is er lichamelijk wel wat aan de hand (geweest) -de meesten zijn boven de zeventig!- maar geestelijk kunnen we elkaar nog goed aan. Hou'en zo, vond iedereen.

    Hoevinudie?

    Soms voel ik me nog lang niet zo heilig als Maarten van Rossem. Neem nou wat hij zich laatst liet ontvallen: "Wat ik publiceer is meestal tamelijk intelligent. Wat ik aan dommigheden produceer houd ik liever voor me. Was iedereen maar zo."
    Ik hoop ooit verder te komen in de navolging van Maarten!



  • 17 november 2014 - Muur - Mozart - Hallen - Hanhart - Hoevinudie?

    De Muur

    Op 9 november 1989 kreeg ik tranen in mijn ogen van wat ik zag op tv. Nu krijg ik dat tegenwoordig wel meer als ik me erger aan de pulp die ons vanwege de kijkcijfers vertoond wordt, maar toen was het vanwege blijdschap en -dieper- ontroering omdat 'De Muur' was gevallen. Ik was in de jaren ervoor enkele keren in de DDR (Maagdenburg) geweest omdat er toen vanuit Hoorn kerkelijke contacten waren met de dominees van de Magdeburger Dom, die door de Stasi oogluikend werden ontzien op voorwaarde dat wij positieve interesse toonden voor het DDR-systeem. Maar dit laatste lukte van geen kant: we werden steeds koud om het hart als we daar waren en deden ons best de vrijheidslievende collega's daar te troosten en te bemoedigen. Wat me het meest kwaad maakte was de dodelijke ambtenarendiscipline en de armoe van de staatswinkels. Tranen dus toen ik de bevrijdende uitbraak op tv zag.
    Overigens komt iets van de toenmalige gevoelens bij me boven als ik het nu lopende programma van Menno Bentveld over nog bestaande muren in de wereld volg. Niet alleen maar pulp, dus.

    Mozart: Le Nozze

    Gisteren was ik in Tuschinski, waar de filmuitzending van Mozarts Le Nozze di Figaro werd vertoond vanuit The Metropolitan Opera in New York. Een fantastischer uitvoering is niet denkbaar. Was het vroeger nog wel eens zo dat de muziek het won van het spel of van de enscenering, die tijd is voorbij, mede door de technische, communicatieve en organisatorische mogelijkheden van tegenwoordig. Als Mozart dit zelf zou zien, zou hij het hem toekomende applaus onmiddellijk retourneren naar de op- en uitvoerenden.

    De Amsterdamse Hallen

    Met mijn zus ben ik al een paar keer gaan kijken naar de nieuwe overdekte markthal in Rotterdam. Maar nu ben ik erachter dat er in Amsterdam ook iets geweldigs op gang is gekomen: "De Hallen" in de gerenoveerde en heringerichte GVB-tramremise West achter de Kinkerstraat. Je vindt er een overdaad aan tweedehands boeken, een bibliotheek, veel restaurants, allerlei bijwinkeltjes, uitgebreide foodhallen en negen filmzalen. Je zou er bijna voor in Oud West willen gaan wonen.

    Hanhart over Marcus

    Van een bevriende dominee kreeg ik de vraag: Wat vind je van de boeken van Karel Hanhart? Ik wist niet over wie hij het had. Maar nu wel: Hanhart is een gepensioneerde professor in de theologie in Brussel, die het oudste evangelie (de oerMarcus) heeft onderzocht en er een verwerking in ziet van de verwoesting van de tempel van Jerusalem en de ondergang van Judea. Hij leest het als een soort Griekse Tragedie (zijn boek heet dan ook 'De Tragedie voorbij') en beweert dat Jezus' optreden door Marcus (en zijn nakomers) werd geïnterpreteerd als een mogelijkheid om het onderuitgehaald worden van de Joodse geloofsbeleving door de tempelverwoestende Romeinen te verwerken en over te gaan naar de meer verinnerlijkte en altruïstische religie van Jezus. De tempel is verwoest, maar Jezus kwam over de ondergang heen. Het boek boeit mij omdat ook onze 'christelijke tempel' (het conventionele kerkelijke christendom) -althans in West-Europa- bij velen onderuitgaat.

    Hoevinudie?

    Droevige invalide tot eenzame zwerver: "Ik mis twee armen!".
    Eenzame zwerver tot droevige invalide: "Ik ook!".



  • 1 november 2014 - Familie - Hageveld - Schaatsen - Lampionplant - Wit-Zwart - Hoevinudie?

    Familie

    Voor mijn familie is dit najaar nogal bijzonder. Niet alleen vanwege het prachtige herfstweer dat we doormaken -dat beperkt zich gelukkig niet tot onze eigen kring!- maar door de vele jubilea en verjaardagen. Een gouden huwelijksfeest en zeven verjaardagen (waaronder een negentig-, een tachtig-, een vijfenzeventig- en een vijfenzestigjarige). Feestelijkheden alom. Maar de schaduwkant van het 'Lang zullen we leven' is natuurlijk het verouderingsproces en het moeten inleveren van sommige, vroeger zo vanzelfsprekend aanwezige, gezondheidselementen. Drie operaties en een afgebroken vakantie. Maar we mogen niet klagen: we komen er allemaal goed doorheen.

    Hageveld

    Afgelopen week was het zover: gastlessen op Hageveld. Ik was uitgenodigd een groepje leerlingen -vooral meisjes!- iets te vertellen over de literaire verhaalvormen zoals: mythen, sprookjes, sagen, fabels, epossen, anekdotes enz. Ze hadden zelf mogen kiezen om deze (extra) lessen mee te maken en ze waren tot mijn genoegen zeer geïnteresseerd en aandachtig. Er vielen me twee dingen op: 1) zelf creatief iets schrijven was voor sommige van deze vijftienjarigen heel gewoon en 2) de meesten waren veel belezener dan ik verwacht had, ze wisten van het onderwerp al heel wat af. Dat er onder jongeren niet meer gelezen wordt, is dus een onjuist vooroordeel. Mobieltjes waren gewoon verboden en ieder had een eigen laptop bij de hand. Ik voelde me terug in mijn vroegere leven: leerling en leraar op Hageveld!

    Schaatsen

    Bij prachtig herfstweer schaatsen (zonder zelf de ijzers onder te binden) is warempel mogelijk: ik volg het Heereveense gebeuren met groot genoegen op de TV. En voel me permanent trots op onze coryfeeën: Jan, Ireen, Sven. Als het zo doorgaat, ziet u me binnenkort in Thialf en wie weet bij de Elfstedentocht 2015. Als toeschouwer natuurlijk.

    Lampionnetjes

    In onze achtertuin vroeger thuis hadden we als kinderen veel plezier van de lampionbloemen (physalis alkekengi of jodenkers) die in de herfst zo prachtig oranje afstaken tegen het lang groenblijvende gewas van de lampionnetjesstruik. Laat ik nu van de week een flinke pol van dat soort voor mijn tuin cadeau krijgen van een vriendin. Meteen een mooi plaatsje gegeven, natuurlijk, en nu wachten op de verdere uitgroei. Die zal zich waarschijnlijk wel pas het volgende seizoen doorzetten, maar dan ook elk jaar zijn aparte schoonheid blijven vertonen.

    Wit-Zwart

    Wat een geluk dat Sint Maarten geen getinte knecht bij zich heeft! Als hij op 11 november zijn deuren voor de zingende kinderen opent om ze iets lekkers te geven, valt daar niets discriminerends van te maken. Als hij zich tenminste niet vertoont in soldatentenue (militarisme!) of in bisschopsmantel (standsverschil!). Ik ben van plan in de sinterklaasdagen weer eens mijn zwarte priestertoog te gaan dragen. Dan valt Zwarte Piet niet zo op!

    Hoevinudie?

    Meester: Pietje, wanneer zie je een baby het liefst?
    Pietje: Als die slaapt, meester.
    Meester: Pietje, wanneer zie je een vogel het liefst?
    Pietje: Als die vliegt, meester.
    Meester: Pietje, wanneer zie je een leeuw het liefst?
    Pietje: Als die dood is, meester.

     

     

     

     

     

     

     

     

     



  • 16 oktober 2014 - Naamfeest - 90 - Adèle - Heer - Foto - Hoevinudie?

    Naamfeest

    Het is vandaag mijn naamfeest. Ik hoefde niet te tracteren want bij de koffie was er nog een andere Gerrit die bovendien echt jarig was en die royaal uitpakte. Toen ik er vroeger achterkwam dat Gerardus Majella (1726-1755) een wat zielige redemptorist was geweest, wilde ik mijn naam veranderen en Gerrit heten. Net als de opa naar wie ik vernoemd was en die volgens de verhalen -hij stierf in het trouwjaar van mijn ouders- een leuke vent was geweest. Maar op het seminarie gingen ze met een naamsverandering niet mee en ook mijn familie vond zoiets aanstellerij. Nu ik mijn puberteitsjaren zo goed als achter me heb, vind ik die Gerardus toch wel weer sympathiek. Hij heeft in elk geval wat van zijn korte leven gemaakt: hij heeft 'de mensen niet verlaten'.

    Negentig!

    Komende zondag viert mijn enige nog in (dit) leven zijnde tante haar negentigste verjaardag. Ze is nog zo gezond en levenslustig dat ze een voorbeeld is voor ons allen. Want je kunt er zelf ook heel wat -niet alles, natuurlijk- aan doen.

    Adèle

    Soms -niet vaak- wint een televisieprogramma het van een bioscoopfilm of een toneelvoorstelling. Die ervaring had ik toen ik van de week eigenlijk naar de film wilde maar wegens een natte neus niet ging en dus maar voor de tv ging zitten. Daarop was het interviewprogramma over Adèle Bloemendaal te zien. Wat een wonderlijk en eigenaardig mens is dat! En hoe schokkend te beseffen dat ze na dit interview niet meer kan praten en lopen door de zoveelste beroerte! Ik las op mijn historische kalender dat ze ook politiek bewust en radicaal was. Toen de Centrumpartij in 1983 nogal wat aanhang kreeg in Almere en er twee zetels haalde in de nieuwe gemeenteraad, weigerde ze daar verder nog op te treden. Goed zó, Adèle!

    Heer

    Loop ik gisteren (tussen haakjes: niet: gister; zoals plotseling, niet plots) in Schagen een kapperszaak binnen waar op dat moment alleen dames behandeld werden. Ik vroeg: 'Knipt u hier ook heren?' Zegt een van de kapsters hoopvol: 'Nog niet'. Ik had er de hele verdere dag een goed humeur van. Ze had ook kunnen zeggen: 'Ja, maar die zijn er niet'.

    Foto

    Hoe vin-u mijn nieuwe zelfportret op de Home-pagina van deze website? Gelukkig niet zo oud uitgevallen als de pasfoto -zonder bril, dat wel- op de biografiepagina die daarna volgt! Het was de bedoeling een redelijk gelukkig mens te vertonen die een beetje leraar-achtig mocht overkomen. Op de voorgrond een glas wijn (én een glas water!), op de achtergond Amsterdam CS. Een ongestreken overhemd komt wat jeugdiger over!

    Hoevinudie?

    Wat is een gedicht maken toch makkelijk! Maar je moet er maar opkomen! Gezellle zegt: het is geen kunst, het is een gunst! Ik kreeg vandaag van mijn Poëziekalender -ik ben een kalenderfreak!- het volgende, volgens mij échte, gedicht mee (van een zekere Simon Knepper):
    Huisdichter
    Het gieren van de najaarsstorm
    doet ieders hart verstijven.
    'Wat hoor ik?' vraag ik voor de vorm,
    'Het gieren van de najaarsstorm!'
    roept men. Ik glimlach, om -conform
    de regels- neer te schrijven:
    'Het gieren van de najaarsstorm
    doet ieders hart verstijven.'

     

     



  • 4 oktober 2014 - Nieuwe Aanwas - Nestgeur - Gatti - Kolhorn - BGT - Hoevinudie?

    Nieuwe Aanwas

    Als je de tot de oudsten van een groot gezin behoort, bereik je soms de overgrootvadersleeftijd voor je het weet. Een jongere broer of zus is dan soms nog niet eens opa of oma. Ik heb een oomzegster die wat haar leeftijd betreft al oma had kunnen zijn (maar het gelukkig nog niet is!) Een oomzegger van mij is deze week vader geworden van zijn eerste kind: een zegen (ook voor het kind!) en een vreugde voor (groot)ouders en familie. En nu maar hopen dat het kleine meisje zich gauw ook gezegend zal voelen met zo'n familie!

    Nestgeur

    Vorige week zag ik in Amsterdam de film: Dorsvloer vol confetti, naar het boek van Franca Treur. Het betreft een meisje dat bij haar volwassenwording moet breken, niet alleen met haar ouderlijk gezin maar ook met de benauwende confessie van haar ouders die bij de Zeeuwse Biblebelt horen. Ze doet dat dapper maar ook mild. Voor een rooms-katholiek-van-vroeger zit er veel vergelijkbaars in die film. Ook hij of zij kan soms zo verlangen naar de nestgeur van zijn/haar kindertijd. Overschakelen vraagt dapperheid en dankbaarheid, vind ik. 

    Gatti

    Het Concertgebouworkest krijgt een nieuwe dirigent: Daniele Gatti. Hij begint pas in 2016, maar we weten nu al dat deze keus een voltreffer is. Hij moge dan niet zo'n radicale vernieuwer zijn, wat hij tot nu toe al met het orkest heeft gedaan (G. Mahler, R. Strauss, R. Wagner) maakt hem tot een lieveling van de orkestleden. En dat is wel nodig na al die ruzies. Voor mij is hij natuurlijk vooral een schot in de roos omdat hij -misschien na Haitink- de beste levende Mahler-dirigent is. Dat hij zich bij Bach en Mozart wat ingeklemd voelt door de partituur, vind ik een intrigerend gegeven.

    Kolhorn

    Met mijn Past Rotary-vrienden heb ik deze week Kolhorn ontdekt. Ik ben er vaak langsgereden vanuit (of op weg naar) 't Zand waar onze oudste broer met zijn gezin woont, maar nu gingen we met een boot kriskras door dit prachtige dorp dat vroeger een overzethaven was aan de Zuiderzee. Het ligt tussen de Groetpolder en de Wieringerwaard, met aan de oostkant de Wieringermeer. Monumentenzorg en enkele rijke sponsors hebben deze parel voor het nageslacht bewaard en opgepoetst. Het is nu een aanrader eerste klas. De naam Kolhorn betekent overigens -zo legde de gids ons uit- 'gekke vrouwen-hoek'.

    BGT

    Met veel interesse heb ik me verdiept in het tot stand brengen van de Bijbel in Gewone Taal. Al een paar jaar lees ik het tijdschrift 'Met Andere Woorden' dat daarover gaat en waarin nauwkeurig verantwoording wordt afegelegd van de opzet van deze uitgave. Geheel anders dan bij de verhalen van Guus Kuijer en Nico ter Linden gaat het hier om een echte vertaling van de volledige grondteksten, maar dan zo dat bij het doorgronden daarvan de vertaler zich afvraagt: hoe formuleer je dat nu in ons hedendaagse, direct begrijpbare Nederlands zonder woorden te gebruiken die niet gewoon zijn. De Bijbel is niet gewoon, maar de woorden kunnen dat wél zijn. Eerst is er door deskundigen nog eens goed onderzoek gedaan in de bijbelse grondtalen en daarna zijn er moderne neerlandici op losgelaten die wegweten in de moderne spreektaal. Het resultaat is boeiend en verrassend: je gaat soms een tekst veel beter begrijpen. Dus niet alleen niet-deskundigen maar ook theologen en taalkenners hebben er wat aan. Ik vraag me af hoe deze vertaling in een kerkdienst over zou komen als er daar uit zou worden voorgelezen. In Hoorn gaan we dat binnenkort een keer uitproberen. Ik sta er niet negatief tegenover omdat er een degelijke wetenschappelijke studie achter zit waardoor er een nieuw en beter soort verstaan van de tekst mogelijk wordt. Leve de BGT!

    Hoevinudie?

    Het is vandaag werelddierendag. Daarom deze van Herman Finkers: Ik ga vandaag vissen, want het is wereldierendag. En ik doe als verjaardagspresentje een extra dikke pier aan de haak!

     

     

     



  • 15 september 2014 - Film - Monumentendag - Oek de Jong - Djandoubi - Hoevinudie?

    Film

    Eindelijk kwam ik eraan toe: de film Boyhood. Drie uur durend, maar ik heb me geen minuut verveeld. Toen ik vooraf de recensies las, dacht ik: wat maakt mij dat uit, dat het live-opnamen zijn uit reëel verlopen en nog lopende levens: het gaat toch om het thema! Of het gefilmde zich over zoveel jaren echt heeft afgespeeld in de werkelijkheid of dat alles min of meer natuurgetrouw gefingeerd in elkaar is gezet, wat maakt mij dat uit? Maar nu heb ik ervaren, dat het 'echte' toch wel versterkt werd doordat de opnamen uit het lopende leven van de hoofdfiguren gegrepen waren. Je komt er a.h.w. dichterbij. Heel boeiend vond ik in verband daarmee de verhouding beeld-gesproken woord: er was dus geen dialoogtekstschrijver aan te pas gekomen, hoogstens een prima montage-man om te zorgen dat wat je zag en wat je hoorde goed bij elkaar pasten en bij het verloop van de film. Wat kunnen een paar woorden soms veel zeggen en wat kunnen beelden veelzeggend zijn! Mij stelde het natuurlijk wat teleur dat de verschijnselen kerk (doop) en bijbel wel erg gemakkelijk werden geseponeerd als een soort verstoring van de natuurlijke persoonsontwikkeling. Maar religieuze ervaring (b.v. het betreden van een holle canyon en het gesprek over 'de leegte') kregen wél een kans.

    Monumentendag

    Ik was in Amsterdam op de jaarlijkse monumentendag. Het lukte om twee kerken nog eens goed van binnen te bekijken: de Nieuwe Kerk en de Westerkerk, met de niet meer terug te vinden graven van resp. Vondel en Rembrandt. De eerste is onteerd door het Michiel de Ruyter-gedoe, de tweede mist de diepere symboliek van de Middeleeuwen. Maar het blijven prachtige bouwwerken. Ik heb ook genoten van de vele draaiorgels die als monumenten op straat te horen waren. Ik herinnerde me dat mijn vroegere koordirigent, de organist-componist-dirigent Albert de Klerk, eens zei: draaiorgels zijn echte orgels en maken echte orgelmuziek!

    Oek de Jong

    Amsterdam was vorige week ook de stad waar de presentatie plaatsvond van het boek 'Terug naar de naaktheid': Het leven volgens Oek de Jong. Dat hebben dertien nadenkers -literatuurwetenschappers, psychoanalytici, theologen, filosofen- gewijd aan het werk van deze grote en belangrijke (want: trendsettende) schrijver. In een rijkgevuld zaaltje aan de Prinsengracht (Cafe P 96) werd hij aan de tand gevoeld over zijn nieuwe en tot op grote hoogte alternatieve religieuze ervaring die steeds meer doorkomt in zijn (latere) werk.  'Pier en Oceaan' is -tot nu toe- het hoogtepunt in deze. Wat een diepgang en wat een boeiende taal! Eén van de vragen was: 'Waarom schrijf je nooit meer poëzie?'.  Hij zei: 'Ik ben geen dichter, geen dicht-er, geen weglater, ik wil juist niets weglaten wat ertoe doet en alle ervaring delen!'. Een andere vraag was: 'Hoe sta je tegenover W. F. Hermans, die ook de leegte opzocht?'. Hij zei: 'He was a hater, I am a lover.'
    Amsterdam heeft wat! Veel meer dan tomatensmijterij...

    Jandoppie

    Op mijn historische dagkalender stond op 10 september dat in Frankrijk in 1981 de doodstraf werd afgeschaft en dat de laatste wettelijk geëxecuteerde in 1977 aan zijn einde kwam door de guillottine (die daarna dus naar het museum kon). De naam van het laatste slachtoffer is uiteraard bekend gebleven -Hoe word ik beroemd?- : Djandoubi. Toen ik dat las, dacht ik meteen: daar komt vast ons woord jandoppie vandaan! Onmiddellijk opgezocht, maar nee hoor: Jandoppie is al veel ouder en is een eufemisme voor God-doem-mij.

    Hoevinudie?

    Door mijn dagblad Trouw worden via de rubriek van Ton den Boon huis-, tuin- en keukenwijsheden verzameld. Die zijn alleen in sommige familiekringen gebruikelijk. Een paar voorbeelden vond ik leuk: Als een boer niet zwemmen kan, ligt dat aan het water. En: Niets loopt zo licht als een volle portemonnee.

     



  • 2 september 2014 - Moeder Natuur - Riet enTiny - Dante-groep - Heerhugowaard - Hoevinudie?

    Moeder Natuur

    Dit nieuwe herfstseizoen begint met prachtige zonnige dagen zonder wind of kou. Terwijl deze zomer de meeste dagen ook al zo aangenaam waren. In tegenstelling tot de werkelijkheid van de mensenwereld (vliegtuigramp, Oekraïne, Ebola enz.) lijkt moeder natuur ons te willen troosten. Ons althans. 

    Tiny en Riet

    Wij hier in onze interne kring hebben weer twee erg droevige uitvaarten moeten meemaken. Eén van de vrouw van onze Risdamkoster: Tiny Pater-Beerepoot. Na een dappere strijd moest zij zich teruggeven aan de Schepper. Hetzelfde geldt voor een van de meest trouwe bezoeksters van onze maandagochtendgroep: Riet (Maria!) Hageman-van Klaveren. Beiden zagen het aankomen, maar nu ze weg zijn uit onze kring, voelen we het gemis (vooral hun echtgenoten). We houden ze in onze gedachten alsof ze nog met ons meeleven.

    Dante-groep

    Met mijn (ik bedoel: onze) Dante-leesgroep zijn we al lang Dante voorbij! Na de grote Italiaan hebben we ons intussen gewaagd aan de Ilias van Homerus via de heerlijke vertaling van Patrick Lateur. En vervolgens genoten we van de Pelgrimage van Lord Byron, vertaald door onze vriendin Ike Cialona. Dit seizoen willen we Homerus' Odyssee gaan doen, maar Lateur laat op zich wachten. Toch gaan we vanmiddag het leesseizoen weer beginnen met de grote blinde ziener, nu in zijn verhaal over de veelgeplaagde maar vindingrijke Odysseus. Dan maar (voorlopig) in de vertaling van Schwartz. Op onze leeftijd deze teksten uit onze jeugdopleiding lezen is een heel aparte ervaring: je mag dan de Griekse woordjes wat kwijt zijn, de inhoud en de emoties van het verhaal dringen veel beter tot je door. Wel mis je bij elke vertaling iets van de sfeer, de klanken en het ritme van de gro(o)t(st)e dichter. Onorate l'altissimo poeta!

    Heerhugowaard

    Vorige week vrijdag hebben we met de leden van onze parochiegespreksgroep het jaarlijkse uitje gemaakt. Deze keer dicht bij huis: Heerhugowaard. Daar bezochten we drie grote bijzondere tuinen waarin veel kunstwerken te bewonderen zijn. Natuur en cultuur dus. De tuin van Cees en Els Verkerke aan de Beukenlaan in HH-waard 't Kruis is één en al natuurpracht! De wilde groei, de rijkdom aan bomen, struiken, planten en bloemen, de vogelnesten en de kunstwerken: een loflied aan de schepping! Daarna waren we volop verdiept in alles wat er aan natuur en cultuur te ervaren is op het uitgebreide terrein van Hovenier John Koomen aan de A. C. de Graafweg. Wat een interessante pracht aan kunstwerken en flora (vooral allerlei boomsoorten)! En tenslotte bezochten we Artifarm aan de Rustenburgerwerg, waar we al eens eerder geweest waren maar waar nu weer nieuwe kunstwerken in de buitenlucht tentoongesteld staan, gemaakt door ervaren amateurs uit vele soorten bijzonder materiaal. We konden onze verbazing en bewondering haast niet beheersen. Tot besluit een heerlijke maaltijd in La Mère Anne. Wat wil je nog meer?

    Hoevinudie?

    Net toen ik zat te denken: wat deze keer in Hoevinudie?, kwam er bij mij een poster binnen van het Leerhuis van De Nieuwe Liefde in Amsterdam. Daar stond een mooie slogan op die ik u, nu het leerseizoen op de scholen weer is begonnen, hierbij doorgeef: Leren is een levenslang proces van gewetensvorming (Huub Oosterhuis).

     

     

     



  • 22 augustus 2014 - Noorwegen - Herfst? - Boyhood? - Zonnepanelen? - Hoevinudie??

    Noorwegen

    Gisteren was ik terug uit Noorwegen. Wat een verrassend land! Als je ergens nog nooit geweest bent, maak je kennelijk soms verkeerde voorstellingen. Nu weet ik dat Noorwegen geen schaatsland is en dat je er in de winter geen sneeuwballen kunt gooien (ook al liggen de bergen dan onder de sneeuw). Het eerste komt doordat de fjorden niet bevriezen omdat ze rechtstreeks in verbinding met de zee staan en het tweede doordat de overvloedige wintersneeuw een soort stuifsneeuw is of -eenmaal gevallen- meteen keihard wordt. Je kunt er dus wel volop skieën of langlaufen maar niet schaatsen of sneeuwpoppen maken. Een tweede verrassing voor mij was het welvaartsniveau: iedereen is er rijk en de sociale structuur laat geen armoede toe omdat men verondersteld wordt de hoge prijzen voor alles wat een mens nodig heeft, gemakkelijk te kunnen betalen. Alcoholische dranken en rookwaren zijn uit den boze en onbetaalbaar duur. Als je betrapt wordt op roken op je hotelkamer, kost je dat omgerekend 150 euro. De natuur -rotsen, meren, gras, bomen en watervallen- is er onbedorven: de weinige bewoners wonen op de uitgestrekte landstroken tussen de bergrotsen waar je via de vele tunnels gemakkelijk doorheen komt. Onze reis was perfect georganiseerd en we waren een keurig gezelschap van vooral ouderen die zich geheel hielden aan de wensen van de reisleiding. Het eten was er heerlijk, uitgebreid en gezond: veel vis (vooral zalm). De taal vond ik eerst lastig, maar bij nader inzien herken je het Germaans. Al met al: nog mooier dan Denemarken en Zweden!

    Herfst?

    In 'het Noorse' hadden we heerlijk weer: niet heet, niet koud, soms wat koel, soms volop zon. Wel zo nu en dan een flinke bui, maar dan weer vlotte opklaring. Mijn zus en ik kunnen niet tegen hitte -een erfeigenschap van onze moeder- dus waren we in de glorie. Maar bij onze thuiskomst bleek Nederland al in de herfst te zijn geschoten: dat hoeft nou ook weer niet! Wel zijn de tuinen nog in volle kracht. De vogels hebben mijn rijpende peren ontdekt.

    Boyhood?

    De topfilm van dit jaar heb ik nog niet gezien, al ga ik er zeker heen binnenkort. Maar nu stond er vanmorgen in de Dingeman-strip van Trouw dat sommigen de drie uur durende film saai vinden omdat er geen concessies worden gedaan aan het stricte werkelijkheidsniveau van de gebeurtenissen. Dat vind ik een boeiend iets om over na te denken: is de werkelijkheid (sic!) zelf boeiend of wordt ze dat pas als we er onze fantasie op loslaten? Bij mijn voorbereiding op de lessen die ik binnenkort op Hageveld mag geven over 'mythen en sprookjes' speelt dit een intrigerende rol: gaat het om de werkelijkheid of om wat onze geest ervan maakt?

    Zonnepanelen?

    Noorwegen barst van de energiebronnen. Vooral door de watervallen en de olie. Toch zie je daar ook grote stukken land die vol staan met zonnepanelen en windmolens, soms om hele dorpen van electriciteit te voorzien. Men laat overbodig veel lampen branden maar gebruikt wel spaarlampen. Ik moet toch maar eens serieus kijken of ik niet toe ben aan zonnepanelen op mijn huis. Een windmolen zal wel niet mogen van de buren!

    Hoevinudie?

    Sommigen van u -heb ik gehoord- vinden dat ik nu maar eens moet stoppen met de steeds als laatste aan mijn nieuwsrubriek toegevoegde zogenaamd grappige hoe-vin-u-die-tjes. Anderen lezen alleen die! Nou ja, ik waag het er voorlopig toch nog maar op. Deze keer opnieuw eentje van John O'Mill: 'Zeg dit gerust de wijsgeer na: het leven is geen loempia!'

     

     

     



  • 6 augustus 2014 - (On)gelovig? - Oosterhuis - Noorwegen - Pruimen - Hoevinudie?

    (On)gelovig?

    Ik kan niets meer met deze term. Tenzij ermee bedoeld wordt: '(al te) goedgelovig' of iets dergelijks. In de Hebreeuwse bijbel komen de bij ons veelgebruikte woorden: 'geloven', 'gelovig' en 'niet-gelovig' niet voor. 'Geloven' in de zin van 'aannemen van iets wat niet constateerbaar is' is afkomstig uit de Griekse (Plato?) denkwereld die zijn weerslag heeft in o.a. de brieven van Paulus en de in het Grieks geschreven evangeliën. Het Hebreeuws doet daar niet aan mee! Het Nieuwe Testament zou moeten worden 'ontgriekst' om de scheiding tussen 'gelovig' en 'ongelovig' te overwinnen. Een meer kritische exegese van het N.T. zou moeten benadrukken dat het Griekse 'pistis' beter met 'vertrouwen' kan worden vertaald dan met 'aannemen zonder constateren of ervaren'. De joods-bijbelse denkwereld kent geen abstraherende losmaking van de ervaarbaarheid van de werkelijkheid om ons heen.

    Oosterhuis

    Vorige keer schreef ik over 'religieuze ervaring'. Daarover doordenkend vond ik een kort artikel van Huub Oosterhuis in zijn boekje 'Gaan waar geen weg is' (Ambo Baarn 1979 blz. 177-189), waarin hij allerlei formuleringen vindt op dit gebied, aan de hand van de gedichten van Hans Andreus. Als u dit boekje ergens op de kop kunt tikken: kopen!

    Noorwegen

    Volgende week ga ik met mijn zus op vakantie naar Noorwegen. Een groepsreis, een busreis, een rondreis. Alrijd heb ik kort van te voren het gevoel: Waar ben ik aan begonnen, ik zal blij zijn als ik weer terug ben. Maar gelukkig stond er vanmorgen in de krant dat in Noorwegen het aantal autorijders met drank op achter het stuur van heel Europa in verhouding het laagst is. Nu zal onze chauffeur wel een Nederlander zijn, maar bij zijn opleiding zal hij vast wel hebben meegekregen dat je je  -zeker in zijn vak- moet aanpassen aan het land waar je heenreist!

    Pruimen

    Het is Pruimentijd! We zijn druk aan het plukken. Maar een van onze pruimenbomen mankeert iets: de bladeren zijn enigszins verschrompeld en de pruimen hebben de wonderlijkste vormen waardoor ze gedoemd zijn tot compote te worden verwerkt of helemaal gedumpt. Gelukkig hebben we al een nieuw boompje in de opkweek, want ik ben bang dat 'die ouwe' een keer vervangen moet worden. Nou ja, alles (en allen?) heeft zijn tijd.

    Hoevinudie?

    Deze keer eentje van John O'Mill:        Wie als stotteraar ter wereld komt, wordt vaak een heel goed zanger: als j'éne been wat korter is, is je and're weer wat langer!

     



  • 16 juli 2014 - Religieuze ervaring - WK - Israël - V.d.Valk - Murik revisited - Hoevinudie?

    Religieuze ervaring

    De laatste weken besteed ik in mijn preken nogal wat aandacht aan het 'verschijnsel' religieuze ervaring. Tegenwoordig heel actueel in de theologie. Ik begin erover n.a.v. de bijbellezingen in de liturgie die aan de beurt zijn volgens het rooster. Daarin staan veel verwijzingen naar de agrarische natuurbeleving (die ik ken vanuit mijn jeugd). Maar het komt ook doordat ik in het kader van de lessen Hebreeuws die ik meemaak, steeds meer besef dat alle 'verwoording' uiteindelijk gebaseerd is op 'ervaring' en die weer op geraakt worden door het geheimzinnige van ons bestaan en de erkenning daarvan door de mensen die die verwoording aan ons hebben meegegeven. Die leefden in een heel andere tijd en in heel andere omstandigheden: dus je moet voortdurend 'vertalen' naar onze tijd en onze wereld. Maar dat is de moeite waard, want ze raken aan iets dat boven die verschillen uitgaat en ook ons betreft. De bijbel is daarvan weergave in woorden. Woorden -taal- zijn altijd situatie-, tijds- en gemeenschapsgebonden. Woorden van mensen -hoe geïnspireerd ook- vallen niet uit de hemel, maar religieuze woorden raken aan de ervaring van 'gegeven worden' tegenover 'zelf verantwoordelijk zijn', van 'krijgen en ontvangen' tegenover 'uitgedaagd en geactiveerd worden'. Een religieus bewust mens -wie uiteindelijk niet?- is een krijger en een doener. Religies zijn betrekkelijk toevallige groepsgebonden vormgevingen van het bewustzijn daarvan. Godsdiensten proberen de beleving ervan in de verschillende samenlevingen op te vangen en uit te werken. Als dat er niet meer in beseft wordt, zijn het loze drukdoenerijen waaraan men -volgens bijvoorbeeld Marx en Barth- verslaafd kan zijn. Marx wil afschaffen, Barth uitzuiveren. Marx bestrijdt het krijgen, Barth het toe-eigenen. Wat zou het goed zijn als die twee niet meer van toepassing zouden zijn!

    WK voetbal

    Het was wel even afkicken! Bij de koffie was bij ons het commentaar niet van de lucht, ook na afloop. Ikzelf heb steeds het gevoel gehad dat de anderen veel te negatief waren: het vele geld heeft bij alle onrechtvaardigheid en overruling toch ook miljoenen mensen veel vertier gebracht. En een derde plaats voor het kleine Nederland (bóven het veel grotere gastland) is toch ook iets om trots op te zijn?

    Israël-Palestina

    Ik erger me steeds meer aan degenen die een uitgesproken eenzijdige mening verkondigen over de situatie in Israël-Palestina. Als de schreeuwers nu eerst eens zouden proberen hun mond wat meer te houden, denk ik dan, en meer tijd zouden nemen om zich -geestelijk- te verplaatsen in de tegenovergestelde partij! Ook in de kranten blijft het al te vaak bij tegengestelde meningen, vooral in de ingezonden brieven.

    Van der Valk

    Hier in Hoorn is intussen 'de Poort van Hoorn' oftewel het nieuwe Van der Valk-complex op gang gekomen. Je kunt Hoorn nu niet meer missen als je via de A7 langskomt: zo hoog is het gebouw. Ik ben al door vrienden uitgenodigd er een keer met hen te gaan eten. Ik ga graag mee, eventueel ook naar de ernaast staande  nieuwe bioscoop. Maar het casino ontwijk ik: ik houd niet van onverdiend geld.

    Murik revisited

    Vorige keer vertelde ik u over mijn voorliefde voor murik. Intussen heeft mijn op dit gebied veel deskundiger zus me duidelijk gemaakt dat ik mij vergiste: murik is een echt woekerend onkruid met witte onaanzienlijke bloemetjes, terwijl mijn fleurige lievelingetjes waarschijnlijk kleine leeuwenbek heten. Pa, weg met die murik!

    Hoevinudie?

    Goedvoorgelichte Pietje: Meneer, als priesters niet mogen trouwen, hoe komen er dan nieuwe priesters?

     



  • 4 juli 2014 - Den Bosch - Open Lucht-dienst - Murik - Werenfridus - Hortensia - Hoevinudie?

    Den Bosch

    Afgelopen zaterdag ben ik meegeweest met 'een dagje Den Bosch' vanuit onze Historische Vereniging Oud Hoorn. Elk jaar staat zo'n reisje op het programma -je moet er voor worden ingeloot- en de Brabantse Ho(o)f(d)stad leek me wel wat, vooral omdat in zo'n kader het historische een hoofdrol speelt. We hadden een boeiende gids die ons o.a. 'de Broek van Den Bosch' liet zien: het onbebouwd gebleven stuk natuurgrond waar Frederik Hendrik in 1629 zijn troepen verzamelde om de stad te veroveren op de Spanjaarden. De Sint Jans kathedraal kwam toen in protestantse handen en pas in 1810 heeft Napoleon persoonlijk ervoor gezorgd dat die kerk in de handen van de rechtmatige eigenaars terugkwam. De trots van Brabant! 's Middags hebben we een vaartocht gemaakt door het ondergrondse water dat door de stad heenloopt, met deskundige uitleg. Wat valt er toch nog veel te ontdekken, zelfs in ons eigen land!

    Open Lucht-dienst

    Op zondag 22 juni werd er tijdens de Hoornse Muziekdagen een liturgische openluchtviering gehouden op de Rode Steen, uitgaande van de plaatselijke Raad van Kerken. Uitstekend georganiseerd -we troffen prima weer zodat we niet de Koepelkerk in hoefden te vluchten- en inhoudelijk, zowel muzikaal als wat de preek betreft, heel boeiend. Er was een grote opkomst en ik was blij dat ik er bij kon zijn.

    Murik

    Ik zou mijn vaders gezicht wel eens willen zien als hij mijn tuinzitpleintje kon bekijken. Vroeger bij ons thuis vond hij het m.i. lieflijke murikplantje dat overal waar het kruipen kon vrolijke, tere bloemetjes vertoonde,  "onkruid", "kwaad", "weg ermee"! En wij maar zeggen 'Pa, onkruid bestaat niet!'. Nu zit ik bij mooi weer op een tapijt van murik. Hij zal wel zeggen: 'Onkruid vergaat niet!'.

    Werenfridus

    Afgelopen woensdag mocht ik in de Oosterkerk voorgaan in de jaarsluitingsviering van de sg Werenfridus. Vroeger werd je als leerling verplicht daaraan deel te nemen, nu verschijnen er bij zoiets alleen gemotiveerden. Er werd goed gezongen en mijn preekje kwam -volgens mij- ook goed over. Het thema was: 'De reis van je leven'. Ik heb het idee dat u wel kunt raden wat ik daar ongeveer over gezegd heb!

    Hortensia

    Ook in mijn/onze tuin zijn de hortensia's nu op het hoogtepunt van hun show. Vroeger was deze bloemenrijke struik -dacht ik- een beetje 'ordinair': een beetje chique tuin deed er niet aan, net als aan duizendschoon en gouters. Maar nu pronken zelfs de hoogste kringen ermee. Misschien ook omdat er veel meer variaties in zwang zijn gekomen. Waar de naam vandaan komt, is mij niet duidelijk. Hortus is Latijn voor tuin. Het woord voor tuin in haast alle Europese talen stamt ervan af, bij ons: 'gaarde'. Maar kan het ook zijn dat Hortense de Beauharnais er iets mee te maken heeft?

    Hoevinudie?

    'Zolang Arjen Robben bestaat, is er geen geen enkele reden om zelfmoord te plegen.' (prof. dr. G. J. I. Weel)

     

     



  • 17 juni 2014 - R.I.P. - Rode Kruis-week - Wk - Symbolen - Hoevinudie?

    R.I.P.

    Deze keer moet ik beginnen met een droevig bericht. Een van onze bewoners is overleden. Afgelopen zaterdag kregen we geen contact toen we op zijn deur klopten. Bij nadere inspectie bleek hij dood in zijn stoel te zitten: waarschijnlijk een hartaanval. Hij was bijna zeventig jaar en kwam oorspronkelijk uit Marokko. Zijn vijf kinderen -die hier in Nederland geboren zijn- waren natuurlijk erg onder de indruk. Hij leefde bij ons erg teruggetrokken en wordt nu in Marokko begraven na een islamitische rouwdienst. R.I.P.: Moge hij rusten in vrede.

    Rode Kruis-week

    Deze week ga ik met een andere bewoner van ons huis, Jos, weer langs de huizen hier in de buurt met de collectebus van het Rode Kruis, want het is de derde week van juni en dan wordt er elk jaar rondgegaan voor dat goede doel. De meeste mensen geven graag en het geld komt naar ons idee goed terecht. Het moet wel tussen de wedstrijden van het wereldkampioenschap voetbal door gebeuren, want we willen niemand storen.

    Wk in Brazilië

    Over het Wk gesproken: hier in huis kun je soms een speld horen vallen en dan weer allerlei juichkreten of verzuchtingen horen als er een mooi doelpunt is gezet. Maar niemand houdt het vol om alles te volgen: een mens kan nu eenmaal niet een hele maand zonder nachtrust. Bovendien is al die aandacht -en al die al of niet deskundige prietpraat- niet steeds de moeite van het volgen waard. Ik ken mensen die tégen dit luxe kampioenschap zijn omdat ze het een kapitalistisch gedoe vinden met veel agressie en corruptie en omdat het in sommige opzichten ten koste gaat van de armen in de sloppenwijken. Daar zit wat in, maar aan de andere kant 'speelt' er toch ook fantastisch voetbal en beleven miljoenen mensen er veel plezier aan.

    Symbolen

    De laatste weken ben ik in mijn preken -in verband met de Pinkstertijd- nogal bezig met de grote variatie en wonderlijke betekenis van 'symbolen'. Via Google alleen al stuit je daarbij op een hele serie definities van dit rijke culturele en liturgische verschijnsel. En ook in de boeken die ik er op nasla, kom ik de eigenaardigste en soms tegenstrijdigste betekenissen tegen. Een slang bv. is soms een heel positief en dan weer een heel negatief symbool: gezondheid-genezing-verjonging (esculaap - slang van Mozes) tegenover de duivel en de dood (bij Eva en in de Hades). Een Margrietbloem is gelukkig altijd positief: die staat voor 'feestelijk en zonnig'.

    Hoevinudie?

    Hoe vond u die kop op de voorpagina van die Engelse krant: Was het een vogel? Was het een vliegtuig? Nee, het was super-Robin van Persie !!!

     

     



  • 2 juni 2014 - Hemelvaartsdag - Uitje 1 - Uitje 2 - Concilie? - Luthers Gregoriaans - Hoevinudie?

    Hemelvaartsdag

    Afgelopen Hemelvaartsdag heb ik met een gezellige groep Hoornse parochianen een Waddenboottocht meegemaakt. Na ontvangst in ons Westerzaaltje reden we naar Den Oever waar de boot al klaar lag. We bezetten meteen de voorplecht zodat we bij elkaar konden aanzitten en van onze meegekregen broodjes, fruit, snoep en drankjes konden genieten. Want zo'n zeereis vraagt heel wat van je, dus goed eten en drinken! Het was prachtig weer en we zagen na de kust van Wieringen: de Afsluitdijk (van de Noordzeekant uit gezien) met de sluizen naar en van het IJsselmeer en daarna het hoogtepunt van ons uitje: de bij eb uit het water geklommen zeehonden die zich uitluierden op de zandbanken. We kregen natuurlijk hooglopende ruzie of het zeehonden of zeerobben waren -er was er één die beweerde dat zeerobben altijd mensen zijn!- en moesten lachen om de hobbelende manier waarop ze in en uit het water kwamen, vooral toen een van ons dat probeerde na te doen! We voelden ons als op (een) schoolreisje.

    Uitje 1: Volendam en Marken

    Kort daarvoor was ik er ook al 'op uit' geweest: de Hoornse KBO-reis naar Volendam en Marken. De meesten -ik ook- waren al meermalen in Volendam geweest, dus Marken vonden we het meest interessant. Eigenlijk vooral omdat daar de oude huisjes zonder rooilijn nogal wonderlijk door elkaar heen staan. Maar ook omdat er daar nog volop mussen om ons heen zwierven, terwijl je die wakkere vogeltjes in Hoorn haast niet meer tegenkomt. Wat we op de terugweg heel interessant vonden was de rit naar Spijkerboor en de restanten van de Stelling van Amsterdam in de Beemster en alles wat de chauffeur/gids daarover vertelde. Geschiedenis is altijd boeiend en je kunt thuis er Wikipedia nog op naslaan.

    Uitje 2: Het Alkmaars Archief

    Kort daarna had ik weer een reisje: naar het nieuw ingerichte historisch Archief van Alkmaar en omgeving. De vroegere vakopleidingsschool (vlak bij het station) is helemaal heringericht en uitgebreid zodat je er nu in een moderne sfeer alles kunt opzoeken over de geschiedenis en de oudheden van het gebied van en rond Alkmaar. Het Westfries Archief in Hoorn mag er ook wezen, maar dat van Alkmaar is een volwaardige evenknie. En je kunt er ook een broodje gaan eten! 

    Concilie?

    Er gaan geruchten dat er in de komende jaren een nieuw Algemeen Concilie georganiseerd gaat worden. Dat schijnt de paus op zijn reis naar het Midden Oosten aan de orthodoxe hoofdpatriarch te hebben beloofd. Het zou gaan over de oecumene en de gelijkwaardigheid van alle christenen (en daarachter natuurlijk van alle gelovigen en alle mensen). Ik hoop alvast dat bij zoiets ook de protestanten volop zouden willen meedoen, want die hebben ook wel wat eenheid nodig!

    Luther en Gregoriaans

    Op 21 mei was hier in Hoorn in de Lutherse kerk een bijzondere inleiding te beluisteren: een wetenschappelijk gevormd musicoloog en scholadirigent vertelde -met 'lichtbeelden'- boeiend en deskundig over 'Luther en het Gregoriaans'. De liederen en de volkzang zijn bij Luther -meer dan wij vermoedden- gebaseerd op het Gregoriaans. Niet in het Latijn maar verwerkt in het Duits en dus in de Germaanse zangcultuur waar ook de Nederlandse onder valt. Wat hadden we in Roomse kring vroeger toch een verkeerd idee van de grote hervormer!

    Hoevinudie?

    Toen we in Den Oever van de boot afstapten, kwam er een vrouw naar het schip toelopen die naar de kapitein riep: "Hé, ouwe zeerob!". Toen zei die ene eigenwijzerd tegen ons: 'Zie je nou wel, zeerobben zijn mensen, zeehonden niet!'.

     



  • 16 mei 2014 - Oecumene - Droom - Weel - Odyssee - Hageveld revisited - Hoevinudie?

    Oecumene

    Volgende week reist paus Franciscus naar Israël en Jordanië. Samen met een hooggeplaatste rabbijn en een invloedrijke iman. Wat is het toch een godswonder dat we zo'n paus hebben! Vroeger dachten we dat dat kon gebeuren doordat de Heilige Geest zelf zelfs conservatieve kardinalen trotseerde bij een conclaaf. Nu ben je haast geneigd ze te bedanken voor hun voortreffelijke keuze! Wie had dat gedacht? Het heeft jaren geduurd voor ik weer eens een paus opvoerde in mijn preken als teken van instemming. Maar de laatste tijd is me dit al een paar keer overkomen. Zo zie je maar: 'bij God is niets onmogelijk' (Lucas 1,37) oftewel: ''t Kan verkeren' (Bredero).

     

    Droom

    Ik weet niet of het komt doordat de examentijd is aangebroken op de middelbare scholen, maar ik heb de laatste tijd last van een nogal eens terugkerende droom: Ik zit aan een examentafeltje met een leeg wit papier voor me. De opgaven liggen ernaast en een goed schrijvende pen ontbreekt niet. Maar ik krijg geen woord op papier. Allerlei gedachten vliegen door mijn brein -en ik ben eigenlijk niet slecht in het vak dat aan de orde is- maar ik ben totaal niet in staat iets te produceren behalve paniekgevoelens en angstzweet. Gelukkig word ik wakker en ben ik terug in de werkelijkheid. Zou een psycholoog hier wat mee kunnen? Ik niet.

     

    Weel

    In Trouw (15-5-2014) stond een stukje van Ton den Boon over de betekenis van het woord 'wiel' of 'weel', dus over mijn familienaam. De varianten zijn: waal, weel, wiel en waai en de betekenis is: diepe plas of poel die vlak achter een dijk is ontstaan doordat water na een dijkdoorbraak door het breukgat kolkte. Men gebruikt er ook de woorden doorbraakkolk of kolkgat voor. Het woord 'wiel' in deze betekenis stamt uit de dertiende eeuw ('waal' zelfs uit de tiende) en komt van 'wellen' = opborrelen. Mijn voorouders van vaderskant hielden kennelijk -net als ik- van een flinke borrel!

     

    Odyssee

    Met onze Dante-groep zijn we intussen al aardig gevorderd in het boek van de boeiende 'pelgrimsreis' van Lord Byron: 'De Omzwervingen van jonker Harold', zo vernuftig vertaald door Ike Cialona. We hebben al besloten wat we erna gaan lezen: Homerus' Odyssee. Want voor volwassen lezers kan dat een heel andere ervaring zijn dan die van vroeger op school. De vertaling van de Ilias door Patrick Lateur is ons prima bevallen en daarom zagen we uit naar de aangekondigde uitgave van diens Odyssee. Maar die laat op zich wachten en we willen graag binnenkort beginnen. Dus gezocht naar de geschiktste vertaling die beschikbaar is: die van M. A. Schwartz. Heruitgegeven in 2012. Prima tekst, maar tot mijn grote verbazing prijkt op de voorkant een niets verbloemende afbeelding van de naakte Odysseus die opduikt te midden van de naaktbadende Nausicaa-meisjes. Zo'n uitgave zou vroeger op Hageveld niet gekund hebben -nu wel?-, maar onze Dante-groep zal er des te gretiger gebruik van maken!

     

    Hageveld revisited

    Over Hageveld gesproken: eergisteren kreeg ik van daar uit een uitnodiging om op mijn 'oude' school, waar ik leerling en leraar ben geweest, in het komende schooljaar een bijdrage te leveren aan de lessen die daar zullen worden opgezet over het thema 'Sprookjes en Mythen'. Het doet me nu al zeer veel deugd daar opnieuw te mogen vertoeven en het onderwerp maakt me alleen maar nóg gretiger. Ik weet wel: geestelijk vóóruitkijken is beter dan áchteruit, maar in dit geval ben ik in voor beide.

     

    Hoevinudie?

    Brutale journalist vraagt aan deftige, rijke dame: 'Zou u een slaaf willen hebben?'
    Zegt zij: 'Neen, want die zijn zo zwart!'



  • 6 mei 2014 - Dante-avond - 4 mei - geloof - Cosi fan tutte - Hoevinudie?

    Dante-avond

    Onder elkaar zijn we nog stevig bezig geweest met de evaluatie van onze Hoorns Dante-avond. Het bleek dat we het doel van het thema niet scherp hadden gesteld en -achteraf- als volgt zouden willen geformuleerd hebben: 'Wat leeft er in onszelf aan hemel en hel?'. En dat dan aan de hand van Dante en Dan Brown. We vermoedden dat er wel enige behoefte is ontstaan aan (een) vervolgavond(en) voor kleinere kring. Die gaan we na de vakantietijd opzetten. Maar dan met het toegespitste thema.

     

    4 mei

    Elk jaar loop ik vol overtuiging mee met de Stille Tocht. Meestal in Hoorn. Eén keer in Westwoud, één keer in Blokker (waar ik zelf(s) mocht spreken). Dit jaar in Amsterdam bij het Nationale Monument. Alles verliep keurig. Het bekroonde gedicht kwam goed over en de korte speech van de burgemeester ook; "Het wil maar geen 'geschiedenis' worden". De indrukwekkende beschouwing van Jan Terlouw las ik later in de krant want ik stond op het Rokin en was dus niet in De Nieuwe Kerk. Het was en blijft een avond om niet te vergeten.

     

    Geloof

    Vorige week las ik in de krant een interview met Jos van Veldhoven. Hij vertelde: 'Ik geloof niet want ik denk zelf na'. Daar heb ik nog een tijdje over nagedacht en mezelf afgevraagd hoe dat bij mij zit. Laat ik nou van jongsaf geleerd hebben om zelf goed na te denken over wat ik geloof! Mijn conclusie is: Tussen hem en mij ligt een zee van misverstanden.

     

    Cosi fan tutte

    Zondag was ik -voorafgaand aan de 4 mei-herdenking- in het Tuchinski-theater bij de filmweergave van Mozarts 'Cosi fan Tutte' uit de Metropolitan Operahouse van New York. Drie uur, maar die vlogen om. Geweldig!! Alles! Décors, topsolisten (die tegenwoordig ook topacteurs zijn!), orkest o.l.v. James Levine, interviews, libretto, verhaal, moraal: tien plus plus tien plus. Mozart en Da Ponte, dat is Bach en Shakespeare bij elkaar.

     

    Hoevinudie?

    Leraar maatschappijleer: 'Kennis is macht!'.  Pietje: 'Nee, meneer, 'Kennissén is macht!'.

     



  • 24 april 2014 - RvK - Hebreeuws - Danteclub - Koningsdag - Hoevinudie?

    Raad van Kerken Hoorn

    Gisteravond was ik bij de jaarvergadering van de Hoornse Raad van Kerken in het Foreestenhuis. Daar werd -naast het jaarprogamma- de nieuwe website van dit plaatselijk overlegorgaan gepresenteerd. Die is al 'in de lucht'. Hij lijkt me best goed daar regelmatig eens een kijkje te nemen: bij Google tikt u 'Raad van Kerken Hoorn' in en die wereld gaat voor u open! Daarnaast was er gister ook aandacht voor het plan om in Hoorn een straatpastor aan te stellen die (pastoraal) contact gaat zoeken met thuislozen en zwervenden. Er zijn al veel steden waar zoiets van de grond is gekomen. Ik zit in de betreffende commissie en morgen gaan we ons licht opsteken in Den Haag, waar zo'n project met goed succes al enige jaren draait.

    Hebreeuws

    Gisterochtend hadden we weer Hebreeuws in mijn Westerzaaltje. We zijn intussen met veertien deelnemenden, zodat het zaaltje aardig bezet is. Inmiddels zijn we toe aan Exodus XX: elk woord van de grondtekst wordt uitvoerig onder de loep genomen. Gelukkig zitten er enkele echte deskundigen in onze groep, zodat ik meer ontvang dan ik kan geven. Voor mij was het deze keer een ontdekking te vernemen dat in het 'gebod' dat wij vaak weergeven met 'Gij zult niet liegen' eigenlijk alleen bedoeld wordt dat men voor de rechtbank niet vals mag getuigen. Wat natuurlijk niet wil zeggen dat andere onoprechtheid wél geoorloofd zou zijn!

    Danteclub

    Op mijn Danteclub (die trouwens ook andere dichters leest zoals nu -na Petrarca en Homerus- Lord Byron) was er nogal wat kritiek op onze Dante-Brown-avond van 11 april. Terecht: het thema "wat zijn bij óns nog de gevoelens bij hel (ondergang) en paradijs (opgang)" kwam niet echt van de grond, ook al omdat er geen tijd genoeg was voor een echte discussie tussen en met de aanwezigen. Wel werd vooral de vocale en instrumentale bijdrage van Mark Heerink en de gebroeders Doodeman zeer gewaardeerd. Ik hoop dat wel wat van de aanwezigen zich zullen melden voor enkele avonden die we na de vakantietijd zullen opzetten om over het bedoelde thema verder te praten.

    Koningsdag

    Een historisch moment in ons leven: de eerste koningsdag te hebben meegemaakt! Ikzelf hoop het feestgedruis ervan op te vangen in Rotterdam bij en met mijn zus. Of Rotterdam erg koningsgezind is, kun je je afvragen. Maar veel immigranten -vooral die uit de (voormalig) Nederlandse overzeese gebiedsdelen-  zijn het wel en die zijn ook vaak graag in voor feestgedruis!

    Hoevinudie?

    Vraag van een biechteling: Ik wil bij mijn belijdenis niets verzwijgen, maar als ik bij mijn bekentenis zeg welke vloekwoorden ik vaak gebruikt heb, doe ik dan weer zonde?



  • 16 april 2014 - Franciscus - Geen beeld? - Rooms? - Jarig - Dante - Goede Week - Hoevinudie?

    Franciscus

    Daar ben ik pas! Het lukt me meestal wel om binnen de halfmaandelijkse termijn mijn hoogwaardige(!) berichtjes naar u toe te seinen, maar de afgelopen dagen had ik het zo druk dat dat deze keer niet lukte. Afgelopen vrijdag hadden we de laatste Sobere Maaltijd van de serie van dit jaar. Thema: Bronnen van Leven. Nico en Marie Schipper vertelden over hun hulp aan Ruanda bij het vinden van een eigen toekomstopbouw daar. Boeiend. Jan Louter kwam nog even terug op mijn vraag op de Franciscus-avond over hoe de heilige van Assisi aan de kost kwam als hij en de zijnen volgens de regel niet mochten bedelen. In zijn Testament staat dat hij en de broeders handwerk verrichtten, b.v. helpen bij de oogst, brandhout sprokkelen en hakken, assisteren in een melaatsenhuis enz. Ze moesten ook een vak leren, maar mochten voor hun werk geen geld ontvangen, alleen levensonderhoud in natura. Zoiets geeft toch te denken!

    Geen beeld?

    De zondag daarvoor mocht ik in de Do-Re-gemeente (Doopsgezind-Remonstrants) voorgaan en samen met ds. Bert Dicou de aanwezigen laten nadenken over 'beeldenverering'. Tegenover Exodus XX,5 (geen gesneden beelden) staat in de Bijbel Paulus' positieve reactie op het beeld van 'de onbekende god' in Athene. In de discussie na onze inleidingen konden we elkaar vinden in de opvatting dat met 'gesneden beelden' driedimensionale beelden worden bedoeld die als afgoden werden gezien en vereerd. Terwijl platte beeltenissen (en verwijzende kunstwerken zoals in Athene en in de Roomse kerken) een hulpmiddel kunnen zijn om je geestelijk te verdiepen. De bijbelse schilderingen van Rembrandt hoeven dus niet te worden verbrand! En Michelangelo kan er ook mee door!

    Rooms?

    Wie is er eigenlijk verantwoordelijk voor de verzieking van onze kerk na de vernieuwing in de vorige eeuw? Aan het einde van de achttiende eeuw barstte in Frankrijk de strijd uit tussen de clericale aanhang van het ancien régime (de gevestigde orde) en de progressieve instemmers met liberté, égalité en fraternité. Dit leidde ook in ons land tot een diepe tegenstelling tussen conservatieven (anti-modernisten) en progressieven (modernisten). In Nederland kregen in de tweede helft van de negentiende eeuw de vernederde rooms-katholieken via samenwerking met de liberalen -en daarna door middel van de verzuiling- de kans het oude machtsysteem in eigen kring te herstellen. De benauwdheid daarvan werd pas in de jaren na de tweede wereldoorlog beseft. En geïnspireerd door de conciliepaus Johannes XXIII braken de katholieken uit hun isolement naar buiten en begroetten ze andersdenkenden als medestanders bij de vernieuwing van de wereld. Het idealisme van de jaren zestig!
    Maar Ad Simonis vond van niet. Zijn klasgenoten probeerden hem er nog bij te houden, maar hij -die wel meer vond dat hij alleen gelijk had- ging liever accoord met mensen uit de romeinse curie die de bisschopsbenoemingen claimden. Hij vond volledige instemming bij zijn, waarschijnlijk bijna enige, vriend Jo Gijsen en bij het zich katholiek noemende Katholiek Nieuwsblad: verplicht celibaat aan het priesterschap gekoppeld -gezond of niet-, geen scheiding (behalve van protestanten), geen homo's, geen pilgebruik, liever een kleine groep ondergeschikten dan inspraak van velen, liever onderdanige 'priesters' uit onontwikkelde landen dan kritische voorgangers die zelf nadenken. De curie kreeg alle steun van reactionaire pausen uit Italië, Polen en Duitsland, zodat zo goed als allle Nederlandse bisdommen bisschoppen kregen opgedrongen die als vreemden werden ervaren en meestal waren opgeleid in de kring van Gijsens Rolduc. Intussen emancipeerden of verweesden de gewone en vooral de meer ontwikkelde katholieken. De meesten liepen weg, anderen zochten een eigen spiritualiteit te vinden buiten de officiële kerk om en weer anderen -zoals ik- probeerden elkaar trouw te blijven door te schuilen.
    Wie is verantwoordelijk voor de verzieking? Ik laat het antwoord aan u.

    Jarig

    Zaterdag vóór Palmzondag was ik weer jarig. Je wordt er wel weer een jaartje ouder van maar dat heb ik er graag voor over want het was een gezellige boel. En precies in deze dagen begint er weer nieuw leven: Lente en Pasen zijn zus en broer. Ik zag in mijn eeuwigdurende kalender dat in mijn geboortejaar (1938) 12 april viel op dinsdag in de Goede Week. Het was toen vast ook al mooi voorjaarsweer en de oorlogsdreiging liet nog wel even op zich wachten. En mijn vader voelde zich voorzien van een aanstaande knecht!

    Dante

    Vrijdag 11 april was onze Dante-Brown-avond. De opkomst viel niet tegen en het programma kwam -na wat technische strubbelingen in het begin- goed van de grond. Vooral de muziek en de zang werden zeer gewaardeerd. Mijn inleiding viel wat langer uit dan gepland, zodat voor de discussie weinig tijd overbleef. Daarom gaan we in het komende seizoen misschien wat gespreksavonden organiseren om dieper in te gaan op het thema: is er in ons bestaan uiteindelijk opgang of ondergang?

    Goede Week

    Ik ben al helemaal in de stemming. Afgelopen zondag mocht ik in het Concertgebouw de Matthaeüspassie meemaken. Prachtig! In de NRC stond vandaag een ingezonden brief van iemand die de hele Bach-Passions-hype maar een saaie boel vond en veel liever andere Bachwerke hoorde. Een beetje kon ik wel met hem meegaan als het de koralen betreft, maar de meeste aria's zijn toch van een onvergelijkelijke schoonheid. Of Bach theologisch een grootheid was, is een andere zaak.

    Hoevinudie?

    Een hoogtepunt uit de stal van Johan Cruijff: Een goal is pas een goal als-ie zit!



  • 18 maart 2014 - SCP - Weer die tuin - Sobere Maaltijden - Verkiezingen - Hoevinudie?

    SCP (Sociaal-Cultureel Planbureau)

    In verband met onze aanstaande Dante-avond op 11 april a.s. -meer publiciteit volgt elders- is er nu al een interessante discussie ontstaan. Een theoloog tegenover een socioloog. De eerste vroeg zich af of het SCP (Sociaal Cultureel Planbureau) zich niet moest schamen om bij een enquête in 2006 aan de mensen in Nederland de vraag te stellen: Gelooft u in een leven na de dood, gelooft u in de hemel, gelooft u in de hel? Iedere moderne mens in onze samenleving weet zich met dit soort vragen geen raad! Omdat de taal van de vraag voorbijgaat aan de ontwikkelingen die zich in de na-oorlogse theologie en filosofie hebben voorgedaan. Er is een heel ander denken over dit soort dingen gegroeid. En dat vraagt een heel ander soort taalgebruik, waar de meeste dominees en pastores hun best op doen. De theoloog, tevens taalcriticus, stelde voor: Vermoedt u, voor uzelf en in het algemeen, leven over de dood en het sterven heen? En denkt u dat er iets is van hemel of hel? Volgens hem zou het SCP dan een heel andere uitslag krijgen. Zowel van kerkverbondenen als van degenen die dat niet zijn. De socioloog ging niet met deze kritiek mee. Hij vond dat het SCP terecht de termen 'geloven', 'een leven', 'na de dood', 'de hemel' en 'de hel' gebruikt had, omdat dat de taal is waarin de ge-enquêteerden hun al of niet 'geloven' konden herkennen. Ieder -zeker de meer ontwikkelden- heeft er dan wel haar/zijn eigen eventueel terughoudende gedachten bij, maar de door de enquêteurs opgevangen reacties bepalen de uitslag. Ikzelf ben nieuwsgierig of bij een volgende enquêtering het SCP toch niet met een gemoderniseerde formulering van de vragen zal komen!

    Weer die tuin!

    Ik ben startklaar: tuinstoelen schoongepoetst, tuinplanten aan de beginnende lente toevertrouwd, perenboom volop in de knop -de appelboom nog niet- en vogels op zoek naar een plekje! Dit jaar veel eerder dan anders. De winter is zo weggebleven dat er nog een oud appeltje van vorig jaar aan mijn boom hangt! Komm, holder Lenz!

    Sober

    De Sobere Maaltijden bij gelegenheid van de veertigdaagse Vastentijd zijn dit jaar hier in Hoorn (in Het Oktaafgebouw) buitengewoon succesrijk. De opkomst is veel beter dan andere jaren, de stemming heel gezellig en de soep prima! Het komt misschien ook door de inleidingen die echt de moeite waar zijn: de eerste keer i.v.m. wereldgebedsdag met zinvolle liederen, de tweede over bronnen in de bijbel en in ons, de derde -moet nog komen- over de natuurbeleving bij Indianen, enzovoorts. Over modern geestelijk leven gesproken....

    Verkiezingen

    Jammer, de te verwachten slechte opkomst. Ik vind dat je hoort te gaan stemmen. Afgeven op politici en het daarbij laten, vind ik onderschatten van jezelf. Stem dan op iemand die wél te vetrtrouwen is, al of niet tegendraads. Anders lever je je uit aan wie je misschien niet vertrouwt en heb je je invloed verspeeld. Want gelukkig wordt er in ons land heel wat bepaald door gekozen (o.a. door jou!) vertegenwoordigers en is er corrigerende kritiek genoeg. Ik ga stemmen op iemand van wie ik vind en weet dat die echt haar/zijn best doet voor ons allen.

    Hoevinudie?

    Wie altijd alleen op zichzelf vertrouwt, zou zich wel eens kunnen vergissen. Maar wie zichzelf nooit vertrouwt, vergist zich ook!



  • 6 maart 2014 - Lente - Schagen - Computer - Dante - Hoevinudie?

    Lente

    Vroeger dan ooit breekt dit jaar de lente door. De dagen dagen. Ik heb eens opgezocht wat van het woord 'dag' -al in de oertijd gebruikt- eigenlijk de oorsprong is. Het blijkt met 'het brandende', 'het verhitte', 'het warme', 'het koesterende' te maken te hebben. Mooi! De dag is dus niet alleen 'wat meer licht geeft' maar ook 'wat meer warmte schenkt'! Het ervan afgeleide werkwoord 'dagen' heeft volgens Van Dale vier betekenissen: 1. langzaam opkomen ('De Dag der Dagen Daagt'), 2. uitdagen, 3. dagvaarden en 4 (had ik nooit gehoord):  een jongensspel: met een riem centen langs de grond voortslaan naar een bepaald doel. Ik dacht er stiekem bij:  bv. naar de Vastenaktie!

    Schagen

    Nu ik past- (=oud) rotarian ben geworden, maak ik graag regelmatig het ritje door de Wieringermeer naar Schagen, waar de bijeenkomsten plaatsvinden. Vroeger heb ik daar als kapelaan van 't Zand nog les gegeven op de Technische School ter plaatse. Toen was het een stadje van niks! Maar nu verbaas ik me over de uitgebreidheid en de levendigheid daar. Er is volop (gratis) parkeergelegenheid bij de grote supermarkten en in het uitgebreide winkelcentrum is van alles te koop. Het is er gezellig zowel binnen (in de cafetaria's) als buiten (op de terrasjes). Echt een aanrader als u eens een (doordeweeks) ritje wilt maken -'s zondags is het er saai- door mooi Noord-Holland.

    Computer

    Zoals (haast) alles heeft ook de computer zijn voor en tegen. VOOR: Nu onze tuin op springen staat, wilden we graag -zoals vroeger bij ons thuis- een regenton. Liefst van mooi hout, met een deksel en aangesloten op de afvoergoot van het dak. De handigste van onze bewoners ging meteen zoeken op Internet. Gevonden! Gehaald uit Uddel voor een schappelijke prijs, mooi en nieuw, met een kraantje en geschikt om de dorst van onze tuin met echt regenwater te lessen in de aanstaande zomerhitte. TEGEN: Bijna een dag lang zat ik nauwgezet te werken aan een kort biografietje voor het Westfries Biografisch Woordenboek. Aan het eind van de middag had ik het rond en probeerde ik het op te slaan. Mislukt. Wat ik verkeerd gedaan heb, weet ik niet, maar zelfs mijn superdeskundige broer kon het niet meer terughalen. Alles voor niks! Gelukkig heb ik nog de aantekeningen!

    Dante

    Op 11 april aanstaande gaan we hier in Hoorn een avond houden over Dante en het boek van Dan Brown: Inferno. Ik zit intussen al weer jaren op de Hoornse Dante-club en het ergerde ons een beetje dat het boek van Brown door haast heel de lezende wereld gekocht en gelezen wordt, terwijl de echte Dante (aan wie Brown heel wat te danken heeft) bij velen onbekend blijft. De voorbereidingscommissie voor die avond heeft mij gevraagd op 11 april (daags voor mijn verjaardag!) een korte inleiding te houden op de persoon en het dichtwerk van Dante (vooral de Divina Commedia: Inferno-Purgatorio-Paradiso), terwijl iemand anders dan het werk van Dan Brown daar tegenover zal zetten, speciaal betreffende het Inferno-boek. Achterliggend thema en onderwerp van de daarna te houden discussie zal zijn: bestaat er voor moderne mensen nog zoiets als het Inferno d.w.z. de hel of de definitieve ondergang? De tekst van mijn inleiding, waar ik met genoegen aan gewerkt heb, heb ik inmiddels voltooid (en goed opgeslagen!), hij is nu ter controle naar de andere commissieleden. Als de betreffende avond geweest is, zal ik mijn verhaal wel een keer op deze site zetten. In de hoop dat de échte Dante u interesseert. Hij was een grootheid van de bovenste plank.

    Hoevinudie?

    Leraar: Jantje, wat is het voltooid deelwoord van 'drinken'? Jantje: 'Dronken', meester.



  • 18 febuari 2014 - Dantons dood - Mof - Shirley Temple - Lente - Hoevinudie?

    Dantons dood

    Ik moet het nog gaan zien, maar ik heb er al een mening over. Ik las de recensies van Georg Büchner's toneelstuk 'Dantons dood', dat in deze dagen wordt opgevoerd door Het Amsterdams Toneel met als sterren Gijs Scholten van Aschat, Hans Kesting en Halina Reijn. Ook nu weer wordt het stuk ervaren als een praatstuk. Moderne acteurs zijn door allerlei technische hulpmiddelen tegenwoordig heel gemakkelijk in staat lange dialogen te memoriseren en in een prima dictie te berde te brengen. Bewonderenswaardige vakmensen op dat gebied, waar heel wat tv-presentatoren een voorbeeld aan zouden moeten nemen. Maar toneel is niet alleen voordrachtskunst maar allereerst voorbrengkunst. Drama betekent eigenlijk: doen geschieden. Mijn vroegere leermeester op dit gebied, Erik Vos, heeft (mede gestimuleerd door de actie Tomaat?) met al zijn inventiviteit geprobeerd te laten zien dat praatstukken toneelonwaardig zijn, tenzij ze worden gebracht in de vorm van een echt gebeuren, waardoor de toeschouwers van luisteraars tot meebelevers worden gemaakt. Toneel is -simpel gezegd- meer doen dan praten. Het praatgehalte schijnt het negatieve punt te zijn van bovengenoemde opvoering. Dat wordt, als ik het goed begrijp, aan het eind van de avond pas enigszins gecompenseerd door de inbreng van de grote groep mensen waar Adelheid Roosen mee aan komt zetten. Het thema van het stuk daagt me overigens wel uit erheen te gaan.

    Mof

    "We doen ons best, zonder erop te poffen. Maar toch krijgen we ze wel, die Moffen!" Deze wonderlijke tekst spookt van jongsaf aan in mijn hoofd. Want iemand (een 'onderduiker'?) had dit tijdens de oorlog geschreven op de binnenkant van het bouwersboetje waar ik met mijn vader en broers nogal eens verbleef tijdens de 'konkeltijd'. Tot mijn verbazing las ik in mijn etymologisch woordenboek dat het woord 'Mof'' voor 'Duitser' al gebruikt werd in de zestiende eeuw (1574). Het was een soort scheldwoord voor de bewoners van het heerszuchtige buurland aan de oostkant van ons gebied. Het woord betekende oorspronkelijk 'scheve bek' en kreeg als uitleg: 'bars iemand'. Reeds van stadhouder Maurits (1567-1625) werd volgens prof. Van Deursen gezegd dat hij 'een echte Mof'' was: zijn moeder en eigenlijk ook zijn vader waren Duits: Moffen dus. Wel keurig met een hoofdletter! Gelukkig past die negatieve kwalificatie niet meer bij de meeste moderne Duitsers.

    Shirley Temple

    Als kind kreeg ik van mijn vader een liedje mee dat in ons huis vaak gezongen zou worden. De tekst begon met 'En un koetsi en un lollipop'. Ik had geen idee wat het betekende, maar het zong lekker. Vorige week is in Californië Shirley Temple (85) overleden. Zij was al op driejarige leeftijd een kindzangeresje, met groot succes door haar vrijmoedig optreden. In de oude beelden over haar op de televisie kwam het liedje door: 'On the Good Ship Lollipop'. Begrijpen doe ik het nog niet, maar nu weet ik dat mijn ouders indertijd fans moeten geweest zijn van die Shirley.

    Lente

    Zou het al zover zijn? In onze tuin hier breekt er al van alles uit de grond. Terwijl we eigenlijk nog wachten op winter. En we hebben iets ontdekt: sneeuwklokjes zaaien zich -buiten onze regie om- uit op allerlei plekken. Ze verspreiden zich zonder dat er een mens aan te pas komt naar onverwachtse hoeken en gaten. Zou het iets met vogelpoep te maken hebben?

    Hoevinudie?

    Sven Kramer en Koen Verwey ruilen op hun kamer in Sotsji hun Olympische medailles terwijl het beddenopmakende kamermeisje -toevallig een Nederlandse- die dat ziet, uitroept: 'Het is niet alles goud wat er blinkt!'.



  • 6 febuari 2014 - Brugge-Bach - Werenfridus - Hoorn 20ste eeuw - Paus in Holland? - Sotsji - Hoevinudie?

    Brugge-Bach

    Eindelijk ben ik weer eens in Brugge geweest. Deze keer voor een Bach-festival. Tien concerten meegemaakt in het nieuwe Brugse concertgebouw dat van 2002 is en waar ik nog nooit was geweest. Vanwege mijn Gezelle-verering was ik meestal aan de oostkant van de stad (Male-Rolleweg-Carmersstraat), maar nu leerde ik de westkant kennen: het vlakke terrein buiten de stadswal, 't Zand geheten, vlak bij het station, waar vroeger het capucijnerklooster stond, biedt nu ruimte aan de -architectonisch contrasterende- muziektempel (architecten: Robbrecht en Daem) met groot (markt)plein en diverse hotels en restaurants. Allerlei eerste klas musici brachten ons 'de jonge Bach' zowel in de grote zaal (1290 plaatsen!) als in de kleine (320 pl.). Het ging dus om de jonge Johan Sebastiaan (geb. 1685) van Weimar en Köthen, toen hij onder invloed kwam van de Italianen (Vivaldi) en naast zijn cantates bv. de Brandenburgse Concerten componeerde. Mijn oren tuiten nog na en mede door de boeiende inleidingen die we 's morgens te verwerken kregen, begrijp ik nu beter dat je 'het religieuze' van Bach meer in zijn muziek moet horen dan in 'zijn' piëtistische teksten afwijzen. Weer wat geleerd!

    Werenfridus

    Kort voor mijn Brugge-reis mocht ik samen met een groepje andere gepensioneerde vakmensen op Werenfridus aan een aantal 4VWO-leerlingen vertellen over mijn ervaring van het pastor-zijn. Tot mijn verbazing waren degenen die voor mijn praatje gekozen hadden -ze waren niet verplicht aanwezig en hadden me dus ook kunnen ontwijken- best geïnteresseerd in een beroep 'in de sfeer van de geesteswetenschappen'. Daaronder valt theologie, maar ook bv. psychologie, pastoraat, ethiek en filosofie. Iemand zei: "Niet dat ik nu meteen dominee wil worden of zo, maar ik kom uit Opperdoes en ben op zoek naar mezelf." Boeiend!

    Hoorn in de vorige eeuw

    Bij gelegenheid van het aanstaande honderdjarig bestaan van onze plaatselijke Historische Vereniging 'Oud Hoorn' zal er een boek worden samengesteld over Hoorn in de twintigste eeuw zoals het was op de verschillende gebieden van de samenleving. In navolging van Jos Leenders' boeken over Hoorn in de negentiende eeuw. Ik beschouw het als een eer en een uitdaging dat ik gevraagd ben de afdeling 'religie' onder mijn hoede te nemen en reken op de medewerking van velen, vooral als het over de niet-r.k. gelovigen gaat.

    Paus in Holland?

    'Il papa alternativo' wordt hij al genoemd. Afwachten natuurlijk, maar ik vind het logisch dat er nu aan protestantse zijde (KPN) meer behoefte blijkt aan een pausbezoek aan Nederland dan bij katholieken zoals ik die zo'n bezoek niet zien zitten. Want voor een protestant is het al heel wat blij te kunnen zijn met een paus zoals deze Franciscus die zich allereerst als bisschop van Rome ziet en zich niet opstelt als een onfeilbare beterweter voor de hele wereld zoals zijn voorgangers. Maar mijn medestanders in deze vrezen voor een opleving van pausgezindheid waar we in de katholieke kerk niet op zitten te wachten: we moeten eerst maar eens wat zelfstandiger worden. Ik hoop trouwens dat deze paus te bescheiden is om naar Nederland te willen komen. We moeten zelf orde op zaken stellen, zoals hij dat in zijn bisdom moet doen. Oecumene moet van onszelf uitgaan: erkenning van elkaar, openheid, ook voor niet-kerkelijken. Ik denk trouwens dat Franciscus met 'Vrouwe van alle volkeren' (Punt) en 'sluiting van parochiekerken' (Eijk) niets te maken wil hebben en wil dat we onze materiële voorzieningen naar zijn voorbeeld gaan gebruiken voor sociaal contact. Dat heeft met al of niet populair zijn niets te maken. Wel met menselijk gedrag! En met het evangelie!

    Sotsji

    Sommigen voelen zich de laatste tijd overdonderd met Sotsji-publiciteit en wijken de komende weken uit naar een goed boek of mooie muziek (Bach?). Ik zal niet alles (kunnen en willen) volgen, maar ben toch blij dat ik door mijn gepensioneerd zijn tijd heb om de Olympische Winterspelen mee te beleven. Mensenrechten kun je ook dienen door je ergens in te begeven en daar op een vriendschappelijke manier met kritiek te komen. Dat ben ik met de koning, de premier en de sporters zelf wel eens. We moeten daar ter plaatse proberen te zorgen dat het geen Poetin-feestje wordt. Volgens mij is dat soms effectiever dan wegblijven of botsen. Toch geven journalisten en protesterenden daarbij wel achtergrondssteun, dat geef ik toe. Ieder het zijne/hare!

    Hoevinudie?

    Iedere maandagochtend vanaf tien uur kom ik met een aantal oud-Engelbewaarderskerkgangers (scrabble!) samen in 't Westerzaaltje tussen de voormalige kerk en mijn huis. Sinds kort staat daat de neo-gotische beeldenkast waar ik u de vorige keer over schreef. Vanwege mijn verblijf in Brugge kon ik daar afgelopen maandag niet bij zijn. Ik had dat van te voren aangekondigd en er stiekem bij gedacht: 'dan zullen er wel niet zoveel komen'!  Maar wat denkt u? Toen ik na mijn thuiskomst informeerde, vertelde de koffiezetter: 'het was hartstikke druk!'

     



  • 17 januari 2014 - Mevr. Hergarden - Kast - Scripties - Deo Vacare - Moderne Devotie - Hoevinudie?

    Mevr. Hergarden overleden

    Afgelopen dinsdag ging ik naar een bespreking over de kerkdiensten in Avondlicht. Ook mevrouw Hergarden-Jonker zou daar verschijnen, want die heeft jarenlang de organisatie daarvan met grote verantwoordelijkheid gedragen. Tot mijn verbazing was ze niet aanwezig. Toen we poolshoogte gingen nemen, werd ze dood op bed aangetroffen. Wat een schok! Ze was de laatste tijd wel wat achteruit gegaan (82 jaar!), maar met Kerst was ze nog volop in touw. Komende maandag is haar uitvaart in onze voormalige Engelbewaarderskerk, waar ze jarenlang -met haar zonen- voor de misdienaars en akolieten heeft gezorgd. Ik herinner me menig misdienaarsreisje onder haar leiding. Zij ruste in vrede!

    Kast

    Precies een maand geleden (17 dec.) vertelde ik u over de bijzondere kast die in ons Westerzaaltje is geplaatst. Hij wordt algemeen mooi en interessant gevonden: ik zal er misschien nog wel eens een foto van hier op deze site zetten. Maar bij nader inzien blijk ik me nogal vergist te hebben in het bericht van toen. Het zijn geen heiligenbeelden die er in verwerkt zijn en er staat geen Latijnse bijbeltekst op maar een tekst van Seneca (epistula IX): Si tu vis amari, ama! (als ge bemind wilt worden, bemin dan zelf!). De vier beelden slaan op de liefdevolle zorg voor kinderen: de ene man is geen bedelaar maar een jonge vader die uit zijn eetkom het kind te eten geeft, de andere man is een soort grootvader die een doek heeft gekocht om het kind mooi te kleden, de ene vrouw is een jonge moeder die het kind op schoot draagt en koestert en de andere vrouw is een deftige onderwijzeres die uit haar boek het kind onderwijst. Alles prachtig uitgehouwen uit mooi zwaar hout en rijkelijk versierd met gotische motieven. Het zaaltje blijkt heel geschikt te zijn om het geheel goed tot zijn recht te laten komen. We zijn er heel blij mee.

    Scripties op deze site

    Tot mijn vreugde krijg ik de laatste tijd nogal eens reacties (meestal per mail) op de scripties die ik in de loop der jaren op deze site heb gezet. Een ervan kwam van twee medische studenten die voor hun algemene ontwikkeling wat Vaderlandse Geschiedenis moesten bestuderen en terechtkwamen bij mijn scriptie over de Geuzenliederen rondom Bossu. Een tweede, zeer welkome mail kwam van de dochter van mijn vroegere hoogleraar Caron die mijn studie over de penneprobeersels rondom Hebban olla vogala (de zgn. oudste 'Nederlandse' zinnetjes) had gelezen en me dankbaar was dat ik haar vader in dat verband zo in ere had gehouden. Binnenkort komt mijn verhaal over de pastorie van Onderdijk uit in " 't Magazointje " (en daarna op deze site) en ik kreeg nu al, nota bene uit Canada, van een oud-Onderdijker een waarderende reactie daarop. Die had kennelijk via zijn zus (die in de redactie zit) voorinzage gehad. Ook mijn bijzondere verhaal over de muziek op Nova Zembla bij de overwinteraars in Het Behouden Huis vindt bij de lezers ervan veel belangstelling: ik mag er aanstaande maandag een korte lezing over houden bij de Probusclub in Wognum. Zo blijf ik aardig aan de gang!

    Deo Vacare

    Afgelopen woensdag was ik weer als inleider aan de (jaarlijkse) beurt bij de mannenbezinningsgroep Deo Vacare in Heerhugowaard De Noord. Die komt regelmatig bij elkaar om te zingen, te praten, te luisteren en te discussiëren over een geestelijk thema. Dit jaar: toekomstverwachting. Wat komt er van de wereld terecht? Niemand weet daar natuurlijk het fijne van -ik zeker niet!- maar daardoor kun je des te vrijer je eigen gevoel, verwachting of droom daarover vormen. Iedereen was er en deed mee. De meesten waren wel positief over de (uiteindelijke) toekomst, maar vonden het toch beter om mee te gaan met degene die de woorden 'spannend' en 'spanning' gebruikte. Dat een crisis altijd tijdelijk is, kreeg ook veel instemming.

    Moderne Devotie

    Gisteravond was er in de Hoornse bibliotheek een lezing over De Moderne Devotie. Dat ging uit van Oud Hoorn, waar ik graag lid van ben. De inleidster was Lorraine Décombe van Museum Rijswijk die heel bijzondere afbeeldingen vertoonde. Niet zozeer van de Moderne Devotie in het algemeen (daar bleek ze niet zo goed in thuis) maar van de vooral door kloosterzusters en begijnen beoefende Navolging van Christus' lijden en passie. Hoe dichterbij de menselijkheid van Jezus, hoe liever. Op het exotische af. Ik vond de geprojecteerde illustraties beter dan de gesproken tekst, maar heb me niet verveeld.

    Hoevinudie?

    Wie wat bewaart, die heeft wat! In 1986 kocht ik de door Hans Warren samengestelde Meulenhoffs dagkalender Nederlandse Poëzie. Ik twijfelde of ik elke dag het gelezen gedicht zou afscheuren en weggooien. Maar omdat een gedicht soms met één keer lezen nog niet tot je doordringt, besloot ik de blaadjes niet te verwijderen maar om te draaien zodat ik ze zou kunnen herlezen. Wat te doen aan het eind van het jaar? Bewaren in de kelder, je weet nooit! Kortgeleden vond ik het ding terug: alles zat er nog aan. En wat denkt u? De data van dit jaar kloppen precies met die van 1986! Nu ligt er dus op mijn bureau een gedichtenkalender voor elke dag. Vandaag staat er: vrijdag 17 januari: Gerrit Krol (nu pas overleden!): IJsbaan 'Het Noorden'. Het gedicht begint met: 'k Zie haar daar staan, die zwarte meid met haar lachje, hoe zij wat in de rondte rijdt... En even verder: Haar rondjes trekt zij met een ander recht... enz. Dus: bij gebrek aan ijspret buiten: een gedicht!



  • 7 januari 2014 - Nieuwjaar - Joep en Huub - Sobere Maaltijden - Wasmachine - Limerick- Hoevinudie?

    Gezegend Nieuwjaar!

    Het is intussen al 7 januari (2014). Op de valreep -gisteren sloten de drie wijze koningen uit het Oosten de kersttijd af- wens ik u allen nog een gelukkig jaar in het verschiet. Dit laatste woord gebruik ik hier in de (volgens Van Dale) derde betekenis: toekomst zoals die zich van het heden uit gezien vertoont. Want de berichten van de vele, al of niet deskundige, grafiekengelovigen zijn redelijk positief: er schijnt -in elk geval voor onze nationale economie- licht aan de horizon door te breken. Laten we het hopen en vooral onze eigen instelling en opstelling daarin mee laten gaan. Want niet alleen inkomen is van belang maar ook opkomen, voor de eigen kring en voor anderen.

    Joep en Huub

    Tussen de bedrijven van de vele kerkdiensten waarin ik mocht voorgaan bij de kerst en bij de jaarwisseling in kwam ik af en toe toe aan de tv. Maar meestal haakte ik af omdat er zo goed als niets van mijn gading bij was. Alle serieuze tv-medewerkenden zijn bij dit soort dagen zeker op op uitgebreide wintersportvakanties. Daarom deed het mij op één  middag goed als een soort compensatie voor al die teleurstelling twee boeiende interviews voorgeschoteld te krijgen: Joep van 't Hek en Huub Oosterhuis door resp. Jeroen Pauw en Antoine Bodar. Joep bleek tegenover Pauw heel gewoon en serieus te kunnen doen en was daardoor des te interessanter voor mensen zoals mij (ik?). Daarna Oosterhuis tegenover Bodar. Modern tegenover ouderwets. Ik had het liever andersom gezien. Het zou, voor mij tenminste, interessanter geweest zijn als de eigentijdse mens Oosterhuis, die weet wat er speelt in kerk en maatschappij (en waar dat door komt!), eens flink zou analyseren wat zo'n vasthoudende cultuurhistoricus Bodar bezielt. Maar goed, ook dit vraaggesprek was leerzaam. In de onlangs verschenen biografie 'De paus van Amsterdam' -ik heb dat boek tot in de puntjes gelezen!- komen de grootheid en de minpunten van Oosterhuis goed door. En bovendien de Nederlandse kerkgeschiedenis van de afgelopen zeventig jaar, zoals ik die ook zelf heb doorgemaakt. En het interview bij Bodar vond ik een wonder van niveau, beschaving en meesterschap van de kant van Oosterhuis, waarbij de benepenheid van Bodar -die zich overigens heel bescheiden opstelde - om de hoek kwam kijken. Beiden lieten zich niet verleiden tot goedkope agressie. Ik vind: Met Oosterhuis vergeleken is Bodar een kleine jongen.

    Sobere Maaltijden

    Met onze MOV-groep zijn we al weer bezig geweest met de voorbereiding van de zgn. Sobere Maaltijden in de veertigdagentijd. Dat zijn gezellige, maar eenvoudige uurtjes van samen soep en broodje (zonder beleg!) eten om met het uitgespaarde de Vastenaktie te steunen en het vooral te zoeken in een goed gesprek. Er is altijd een korte inleiding om het gesprek gang te helpen. De MOV-groep mag twee avonden verzorgen over het thema: Bronnen van Leven. Voor de eerste avond is Bob Entius uitgenodigd om te spreken over de natuurbeleving van de Indianen die door de Hoornse kolonist David de Vries werden meegemaakt. Voor de tweede avond hebben we Nico en Marie Schipper gevraagd om hun project voor Rwanda uit te leggen. Het zullen vast weer boeiende avonden worden.

    Wasmachine

    Soms voel ik me 'een overlevende uit de voortijd' zoals prof. Grossouw dat noemde. Ik las van de week hoe de wasmachine was ontstaan en herinnerde me dat ik de ontwikkeling ervan zelf een beetje heb meegemaakt. De laatste zeventig jaar tenminste! Want de eerste wasmachine kwam rond 1800 op de markt. Die bestond uit een gewone houten regenton op poten waarin een met de hand bedienbare schoep ronddraaide. Pas een eeuw later (1906) kwam er een electrische motor aan te pas. Maar ik herinner me dat mijn oma -die naast ons woonde- in mijn jeugd nog zo'n houten geval had. Wel met een speciaal gemaakt systeem en -naar ik vermoed- electrisch aangedreven. Met een houten zelfbedieningswringer van twee dicht bij elkaar geplaatste draaiende rollen boven het apparaat. Mijn eigen moeder had in de dertiger jaren van de vorige eeuw een van de eerste metalen electrische wasmachines (Miele!) van ons dorp. Maar de wringer erbovenop moest nog met de (krachtige) arm worden gedraaid. Op maandag: wasdag! De vrouw was toen dus niet alleen goed voor het aanrecht maar ook voor de wasmachine! En hoe!

    Limerick

    Vanmorgen heb ik een Limerick verbeterd! Op mijn dagkalender stond: Een handige jongen in Drente - die wilde gebakjes gaan venten. - Dat liep helaas spaak - want een Drent heeft slechts smaak - in een stevige kruidkoek met krenten. Mijn versie: Een handige jongen in Drente - begon daar gebakjes te venten: - hij schoot ermee raak - want het viel in de smaak: - hij vulde zijn taartjes met krenten! Ik vind die van mij beter,  maar nu ik hem nog eens overlees, denk ik dat u er misschien anders over denkt!

    Hoevinudie?

    Proefschriftstelling: In Nederland mag je wel zeggen: Beschaafde mensen moeten hun bek houden!, maar niet: Onbeschaafde mensen moeten hun bek houden!

     



  • 17 december 2013 - Jos van Los - Kerst op komst- Oosterhuis - Westerzaaltje

    Jos van Los

    Afgelopen vrijdag was de crematie van onze, tot ons aller verdriet zo jong en onverwachts overleden neef Jos Weel, de leider van de Los Onderdikos-band en van veel andere muziekgroepen. Hij was, ook in onze familie, een met iedereen meelevende, belangstellende en hartelijke persoonlijkheid die een heel eigen enthousiaste en hulpvaardige manier van leven had. Voor ieder die hem kende, was het dan ook een indringend verlies toen hij na een ziekte van nog geen maand (longembolie) wegviel uit ons midden. Een ramp voor zijn vrouw en kinderen natuurlijk. Er was een onvoorstelbaar grote groep vrienden en bekenden opgekomen om hem de laatste eer te bewijzen. We zijn allen dankbaar dat ons zo'n prachtmens was meegegeven.

    Kerst op komst

    Mijn kerstpreek heb ik al klaar. Althans: in de grondverf. Ik ga deze keer het verschil benadrukken tussen Kerstmis en Pasen. Of het theologisch klopt, weet ik niet zeker, maar Pasen is volgens mij meer iets verticaals, Kerst iets horizontaals. Niet natuurkundig of wiskundig natuurlijk, maar symbolisch. Het kruis(teken) staat met beide feestdagen in verband: met Pasen gaat het leven de diepte in om de ondergang te boven te komen -meer individueel-, met Kerstmis zoeken we elkaar om in vrede samen te zijn van links naar rechts -meer sociaal-. Pasen kun je misschien in je eentje of in stilte doormaken, Kerstmis niet: dan moet je je eenzaamheid verdrijven door het samenzijn met en voor anderen. Alvast mijn beste wensen voor het lukken daarvan.

    Oosterhuis

    Met grote aandacht heb ik de (voorlopige) biografie gelezen van Huub Oosterhuis "De Paus van Amsterdam" door Marc van Dijk. De humoristische titel is goed gevonden: een tikje autoritair is hij wel! Ik heb het boek in één ruk uitgelezen, ook omdat ikzelf veel van wat hij heeft beleefd in mijn omstandigheden ook heb doorgemaakt. Van Oosterhuis krijg je door dit boek een veel eerlijker idee: hij blijkt een grote, talentvolle persoonlijkheid met een geweldige inzet voor zijn ideaal ("een betere wereld"), maar ook een heel eigen type mens met een sterk zelfbewustzijn. En de geschiedenis van zijn leven geeft ook een diepergaand idee van wat we de laatste zestig jaar hebben doorgemaakt in (de liturgie van) de Nederlandse kerk.

    Westerzaaltje

    In het naar mevrouw Wester-de Vries genoemde zaaltje tussen de voormalige Hoornse Engelbewaarderskerk en mijn (opvang)huis komen regelmatig verschillende groepen samen voor vergaderingen, bezinningsbijeenkomsten en gezelligheidsontmoetingen. Binnenkort zal daar een mooie, uit prachtig natuurhout gemaakte en artistiek bewerkte kast staan met gothische motieven en vier ingebouwde heiligenbeelden. Een schenking van een voorname mevrouw die zelf de opdracht ertoe aan de kunstenaar/meubelmaker had gegeven. Zo'n kast past niet in een moderne huiskamer, maar bij ons komt hij vast goed tot zijn recht. Wie de gebeeldhouwde heilgen precies zijn moeten we nog onderzoeken. Eén ervan is moeder Anna met Maria op schoot, de andere drie zijn herkenbaar aan hun attributen: een bedelnap, een grote gevouwen doek om zijn armen en een opengeslagen boek. Er staat ook een Latijnse tekst ingegraveerd. We zullen dus de komende tijd aardig wat te puzzelen hebben!

     

     



  • 4 december 2013 - Rotary - Spirit - Dat is nou kerk! - Hoevinudie?

    Rotary

    Sinds 1975 ben ik Rotarian. Eerst in Heemstede en vanaf 1985 in Hoorn. Rotary is -net als de Lionsclub- een serviceclub van mannen en sinds enkele jaren vrouwen die een wat extra verantwoordelijke positie innemen in het maatschappelijk bestel. Je moet ervoor gevraagd worden en er wordt van je verwacht integer en deskundig vanuit je beroep in je vrije tijd onbetaald inzetbaar te zijn voor sociale projecten in plaatselijk, nationaal en internationaal verband. Het is ook een vriendenclub in een vertrouwelijke sfeer die liever niet aan de weg timmert en niet -als club- aan politiek of godsdienst doet. Door dit laatste waren sommige katholieken er vroeger wat afkerig van, zoals dat nu eenmaal was in de tijd van de verzuiling. Ikzelf heb er veel maatschappelijke ervaring (ook internationaal) door opgedaan. Maar nu ik vijfenzeventig ben, vind ik het welletjes en ga ik per 1 januari 2014 over naar de zgn. Past-Rotarians, die het wat rustiger aan doen. Daar hoop ik ook wat vrienden van vroeger terug te vinden.

    "SPIRIT"

    Bewust ben ik aanwezig geweest bij de laatste Dienst o.l.v. Parochianen in de Hoornse Koepelkerk op 24 november jl. Steeds meer drijven de Nederlandse R.K. bisschoppen door dat hun kerk -die volgens hen niet van ons is- weer een priesterkerk moet worden. Terwijl mijn generatie pastores juist graag wilde bevorderen dat veel goedontwikkelde katholieken -mannen én vrouwen, gehuwden én celibatairen, fulltimers én vrijwilligers- zouden gaan deelnemen aan het kerkelijk ambt. Daar zijn andere kerken ons al lang in voorgegaan. Maar ja, de verstandigen hebben het moeten afleggen tegen de verstokten. Vreemdsoortige clerici zijn de enige goedgekeurden. En nu maar hopen dat deze paus niet zal aarzelen zijn stok tegen de verstokten stevig te gebruiken. De hoogstaande Hoornse DOP-groep die nu afgeserveerd is, heeft zichzelf en ons wat getroost met de voortzetting van hun boodschap onde de naam "SPIRIT" via een eigen website: http://dopcentrum.wordpress.com . Aanbevolen!

    Dit is nou kerk!

    Nóg een kerkelijk nieuwsitem. Uit de kring van onze regionale PKN (Protestantse Kerk Nederland) kreeg ik een aardig-alternatieve benadering van het idee 'kerk'. Daar kunnen de verstokten hun benauwde ideeën misschien een beetje mee  verdrijven. Ik laat de tekst hier volgen:

    Dit is nou kerk!
    Bij kerk kunnen we denken aan een gebouw, aan een groep zgn. gelovigen, maar ook aan heel veel andere dingen. Je zou ook kunnen zeggen...:

    Kerk is vieren dat het leven de moeite waard is.
    Kerk is zingen van een andere wereld.
    Kerk is stilstaan bij de dingen waar je snel aan voorbij loopt.
    Kerk is samen protesteren tegen onrecht.
    Kerk is je samen verwonderen.
    Kerk is samen de eenzaamheid delen en soms zelfs te boven komen.
    Kerk is danken voor alle mooie dingen.
    Kerk is de moed niet verliezen, de hoop niet opgeven.
    Kerk is een medicijn tegen de zinloosheid.
    Kerk is een hulpmiddel tegen de machteloosheid.
    Kerk is samen zoeken.
    Kerk is samen vinden.
    Kerk is een lach en een traan.

    Hoevinudie (3x) ?

    Om de twee voorgaande, misschien wat ál te kerkelijke, items een beetje te compenseren, deze keer drie Hoevinudies!

    1. Bordje boven de bar: ALS U DRINKT OM TE VERGETEN, GELIEVE DAN VOORAF TE BETALEN !

    2. 'Gedicht' ter ere van de puntdichter Kees Stip door Willem Wilmink:
                  Hoe kan de naam zijn dichter sturen!
                  Marsman is kosmisch van allure,
                  Hooft celebraal en Donker licht,
                  Van Deel op de details gericht,
                  Engelman hemels en genadig,
                  Krol krols en Crul wat overdadig,
                  Jacques Perk beperkt en lastig Last,
                  Leeflang een late lett'rengast,
                  Ruusbroec en Schierbeek g'stadig stromend,
                  Gezelle van gezelschap dromend,
                  Hélène Swarth ontzaglijk sip
                 en geen ooit puntiger dan STIP!

    3. Een zieke man die zou gaan sterven, hield zich in aanwezigheid van zijn vrouw een tijdje schijndood. Zijn vrouw riep: Houd op met spotten! Waarop hij zei: Dan went het alvast, voor mij en voor jou!
     

     



  • 17 november 2013 - Erik - wereldeinde? - Oek de Jong - Zlatan -Hoevinudie?

    Erik

    Bomans' boekje 'Erik of het klein insectenboek' (1941) is dit jaar de winnaar bij 'Nederland leest'. Het wordt door de Nederlandse bibliotheken gratis aangeboden aan iedere scholier die bibliotheeklid is. Naar aanleiding van de titel hadden we hier in huis een taalkundig probleempje. Waarom heeft het woordje 'klein' geen verbuigings-e? Je zegt toch niet: 'het klein boek', je zegt: 'het kleine boek'. We kwamen eruit: als er een e gestaan had, zou het boek over kleine insecten gegaan zijn. Nu slaat het woordje 'klein' op 'insectenboek'. Typisch dat 'een' klein insectenboek heel gewoon en duidelijk is, terwijl 'het' kleine insectenboek tot misverstand leidt. En dat je dat misverstand kunt opheffen door de verbuiging weg te laten! Die taal van ons toch!

    Wereldeinde?

    Komt er een eind aan de wereld?

    Wat weten we toch veel niet! Vanmorgen moest -volgens de voorgegeven bijbellezingen- mijn preek in Heerhugowaard gaan over 'het einde van de wereld'. Bij de voorbereiding besefte ik al dat we het vroeger vanzelfsprekend vonden dat er een keerr een einde aan de wereld(geschiedenis) zou komen en aan de hand van de bijbel probeerde ik me daar een voorstelling van te maken. Mede door de onlangs in Qumran gevonden parallelteksten weten we nu dat er bij de bijbelschrijvers niet van een biologische of sterrenkundige eindtijd sprake is -dat laten we tegenwoordig graag over aan evolutiedeskundigen of astronomen- maar eerder van een politiek-militaire verwoesting van hun wereld. Bijvoorbeeld bij de profeet Maleachi door het 'overrulend' optreden van Alexander de Grote, bij de evangelist Lucas door het 'rücksichtsloze' uit de weg ruimen van o.a. de Joodse samenleving door de Romeinse legers in de eerste eeuwen van onze jaartelling. Van het volledige einde van dé wereld weten we niets! Wel bevelen de 'voorlopige' verhalen ook ons een bepaalde mentaliteit aan: een soort vertrouwen -want 'het einde volgt niet terstond'-, een boven het natuurkundige, sterenkudige en politieke niveau uitstijgende 'standvastigheid' -'laat u niet uit het veld slaan'- en een op je hoede zijn voor populistische betweters.

    Er werd in de kerk aandachtig geluisterd. Ik denk dat ieder zocht naar zijn eigen gedachten in deze. En dat alles wat ik zei in verband werd gebracht met de ramp in de Filipijnen.

     

    Oek de Jong

    Afgelopen maandag maakte ik in Utrecht een boeiende studiedag mee over het werk van de schrijver Oek de Jong. Hij was zelf aanwezig en voerde ook kort het woord, vooral om vragen te beantwoorden. Het was een hele opgave om alles wat er door de vele sprekers naar voren werd gebracht meteen te verwerken -de ene spreker is retorisch meer begaafd dan de andere-, maar ik zat bijna de hele dag op het puntje van mijn stoel. Het ging vooral over de 'mystieke' dimensie van zijn werk en over zijn laatste boek 'Pier en Oceaan'. Ik ben het nu aan het lezen en vind het prachtig. Het sluit aan bij de nieuw opgekomen trend om 'religie' weer serieus te nemen (de Siebelink-trend, zeg maar) en zijn schrijfstijl is zo fijngevoelig en dicht bij de ervaarbaarheid dat ik al zeker weet dat ik alle ruim achthonderd bladzijden doorkom! Vóór ik het boek kocht, had ik de titel al gehoord. Ik stelde me een kruipende worm op de oceaanbodem voor (hoe mystiek!), maar nu zag ik dat de schrijver zichzelf (of de hoofdpersoon) fotografisch heeft afgebeeld op de voorkaft, zittend op een pier, in de betekenis van een uitloper in zee!! Het kwam er niet van, maar ik had hem willen vragen of hijzelf bij het bedenken van de titel ook niet even aan een worm gedacht had?!

    Zlatan

    Sinds ik voetbalfan ben geworden, heb ik uiteraard mijn helden. Maar ik ben niet erg trouw. Christiano Ronaldo kan bij mij (nog) niet kapot, maar Messi is bij mij intussen verdrongen door Zlatan Ibrahimovic. Wat is dat een geniale goalgetter! Ik weet wel dat Messi er niets aan kan doen wegens blessureleed, maar het is nu eenmaal een harde wereld, de fanwereld. Ik houd u op de hoogte en zal u berichten als Messi weer in mijn genade wordt aangenomen!

    Hoevinudie?

    Weer enkele vragen van pientere Pietje! Waarom moet je om een waarzegger te bezoeken een afspraak maken? Als onze knieën andersom zaten, hoe zouden stoelen er dan uitzien? Waarom bestaat er geen kattenvoer met muissmaak? Enz. enz.!

     

     

     

     



  • 7 november 2013 - Mahler-Schmidt - Leven met gestorvenen? - Storm - Hoevinudie?

    Gemist: Mahler - Schmidt

    Soms ben ik blij ergens bij geweest te zijn, soms sla ik me voor mijn kop dat ik iets gemist heb. Twee voorbeelden: Op 31 oktober jl. heeft de superdirigent van het Koninklijk Concertgebouworkest Mariss Jansons in het Amsterdamse Concertgebouw de tweede symphonie ("Auferstehung") van Gustav Mahler gedirigeerd. De recensies waren zonder uitzondering himmelhoch prijzend zowel wat betreft het orkest als wat betreft de dirigent. Ik ben gek op Mahler, maar ik was er niet bij! En ten tweede: Ik las ergens dat er een programma is gespeeld over Joseph Schmidt. Daar was ik ook heel graag bij geweest, want vroeger was mijn vader een fan van hem. Schmidt (1904-1942) was een Joodse jongen uit het toenmalige Hongaars-Oostenrijkse Roemenië die worstelde met zijn kleine postuur maar zich desondanks ontwikkelde tot een zanger met een prachtige stem. Mijn vader zette de radio luider als hij 'Heut' ist der schönste Tag in meinem leben' hoorde en zong met hem mee en leerde ons op zuivere toonhoogte met hem in te stemmen. Schmidt zong jubelend maar er zat toch iets tragisch in zijn stem.  Bij ons thuis werden ook zijn 'Tiritomba', 'O sole mio', 'Dein is mein ganzes Herz' en zelfs 'Una furtiva lacrima' geïmiteerd. Zijn optreden is bewaard gebleven in filmfragmenten. Hij kwam, als Jood achtervolgd, als berooide asielzoeker in Zwitserland terecht, waar hij stierf in de buurt van een concentratiekamp aan een hartaanval. Als ik 'Ein Lied geht um die Welt' hoor, gedenk ik hem en daarmee mijn vader.  P.S.: Het Mahler-concert met Jansons wordt op 1 december a.s. uitgezonden op radio 4, om 14.15 uur.

    Gedenkdagen: Leven met gestorvenen?

    Allerheiligen en Allerzielen zijn 'in'! Terwijl veel kerkelijke feest- en gedenkdagen in onze maatschappij op de achtergrond raken of geraakt zijn (IJsheiligen? Maria Lichtmis? Blasius? Koppermaandag? Hervormingsdag?), beleven deze twee eerste novemberdagen een opleving. Ik hoorde op Allerheiligendag een dominee met enthousiasme vertellen over zijn 'heiligen': de grote bijbelfiguren die in de Hebreeënbrief (hst. 11) worden opgesomd. En de koninklijke familie heeft de herdenkingsdienst  voor Prins Friso natuurlijk niet toevallig op 2 november gehouden. Via Halloween (de verworden Amerikaanse uitwerking van Allerheiligen) blijven deze bijzondere dagen meegaan in ons nieuwe maatschappelijke patroon en via kerkhofbezoek worden ook jongeren zich tegenwoordig bewust van 'blijvende verbondenheid' met de mensen die ons zijn voorgegaan. Hoe ver gaan we daarin? Wat betekent het dat velen van ons zeggen levenslang te leven met iemand die gestorven is? Is dat alleen 'herinnering' of nostalgie of uitwerking van overgeërfde genen? Ze zeggen zelf vaak van niet: er lijkt een fundamentelere band te zijn, misschien niet vanuit het brein maar vanuit 'het gevoelsleven' (als dat onderscheiden kan worden van een neurologisch proces). Het zal wel weer een voorbeeld zijn van de geheimzinnigheid van ons leven, denk ik. Waar horen we bij? Bij wie? Met wie zijn wij verbonden? Met wie blijf je verbonden? Zolang jezelf leeft of langer?

    Storm

    We hebben hier in onze tuin twee huizenhoge esdoorns staan waarvan er een wordt uitgewoond door grote zwammen. Uiteindelijk zal dat de ondergang worden van deze robuuste boom, werd ons door een deskundige van de gemeente verteld, maar de komende tien jaar hoeven we ons nog geen zorgen te maken. Toch ben ik blij dat we vorige week die zware najaarsstorm gehad hebben: onze boom gaf geen krimp en zag met trots de kleine boompjes om hem heen ervan langs krijgen en sommige van hun takken verliezen. Dat geeft ons een soort veiligheidsgevoel: onze esdoorns kunnen nog wel een tijdje mee.

    Hoevinudie?

    Ik herinner me een maatschappijleerles in de brugklas. Steekt zo'n brugpieper zijn vingertje op en vraagt: Meneer, hoe krijgt de gemeente de bordjes 'niet op het gras lopen' in de grasperken?



  • 17 oktober 2013 - 8-1! - Wijn - 126! - duif dood - Hoevinudie?

    8-1 !

    Zoals ik u al schreef, was ik in in de Amsterdamse Arena op 11 oktober aanwezig bij Nederland-Hongarije. Volgens mij dé wedstrijd van het jaar! We zaten hoog in de boventribune en dat was een voordeel: dan heb je het beste overzicht over het veld. Het spel was spannend, origineel en gevarieerd: ik heb me geen minuut verveeld. En het regende dus goals! Na middernacht thuis, maar zeer voldaan. En wat me opviel en over een vooroordeel heenhielp: het publiek (sorry: de supporters) gedroeg(en) zich keurig, normaal -afgezien van de oranje vermommingen- en voorbeeldig. Er was geen sprake van Hooliganmisdragingen. Excuses voor mijn discriminerende opmerking in deze in mijn nieuws van 20 september jl. 

    Wijn

    Ik houd erg van een goed glas wijn! Of dat iets met de Roomse liturgie te maken heeft, moge een ander uitmaken, gelukkig kan ik ook heel goed zonder en ik houd ook van bier, jonge genever en frisdrank! Niet van Spa en niet van Cola. Nu doet zich in mijn geval iets bijzonders voor. In de loop der jaren heb ik nogal eens -als dank voor bewezen diensten- een fles wijn gekregen. Vaak zo vaak dat mijn kelder van pas kwam. Na zoveel jaren drink ik nu graag vóór en bij het eten een glas wijn. Daarvoor haal ik regelmatig drie flessen uit de  keldervoorraad die ik eerst voorzichtig controleer op hun drinkbaarheid. Wat me dan opvalt is het volgende: de ene fles is heerlijk, de andere drinkbaar en weer een andere: bocht. Soms natuurlijk alle drie of twee van hetzelfde! Het is elke keer spannend of ik rijk of armmoedig bedeeld word. En dat hangt meestal niet af van het botteljaar. Soms is een fles uit de tachtiger jaren nog heerlijk (of heerlijk geworden) en een fles van na 2000 niet meer te drinken! Ik wou dat ik de namen van de schenkers op de etiketten had geschreven om ze -bij een meevaller- alsnog te bedanken. Maar het wonder van de natuur stemt me misschien nog meer tot dankbaarheid.

    126 !

    Elke dag eet ik een aantal peren. Dat kan omdat mijn eigen boom (conference!) honderdzesentwintig exemplaren heeft opgebracht, heerlijk van smaak en gelukkig niet allemaal tegelijk rijp. Ik kon rustig uitdelen aan mijn omgeving en hield nog genoeg over. Volgend jaar graag weer zo'n zomer (en voorjaar!).

    Tortels

    Even een droevig bericht. Kort nadat ik in verband met het Franciscusfeest in de kerk gepreekt had dat we soms een voorbeeld aan de dieren kunnen nemen, maakte ik een dierendrama mee in mijn tuin. Elke ochtend leg ik wat vogelvoedsel op de daarvoor bestemde plankjes. Van de week waren mijn trouwe tortels gretig aan het pikken, toen twee zwarte agressieve kauwtjes needaalden en de tortels wegjoegen. Maar een van mijn duifjes -vast het vrouwtje- gaf niet op en... lag kort erna dood tussen het voer. Toen ik het zag, stond het mannetje treurig naast het tedere lijk(je) en toen ik naderde, bleef hij langer op het plankje dan anders. Ook nu komt hij nog elke morgen -volgens mij- zoeken, kijken, weinig eten en treuren. Vraag aan de Schepper (of aan Franciscus): Waarom bestaan er kauwen?

    Hoevinudie?

    Bij een uitvaart was ik -n.b. de voorganger- weer de stomste van het gezelschap. Bij het begin van de dienst merkte ik dat de microfoon niet aanstond. Ik los dat meestal op door mijn eigen stem wat te verheffen zonder apparatuur, dus ik vroeg: 'Willen degenen die mij niet verstaan even hun hand opsteken?'.  Er ging uiteraard geen hand omhoog! De nacht erna kwam de scène terug in de nachtmerrie die me overkwam. Maar toen zag ik dat de enige hand die omhoog ging, uit de kist kwam!!

     



  • 3 oktober 2013 - Dies Irae - Margriet - Oad - Herfst - Hoevinudie?

    Dies Irae en Verdi's Requiem

    Afgelopen zondag mocht ik Verdi's Requiem bijwonen in hét Concertgebouw. Het was een zonnige, prachtige herfstdag en heel Amsterdam zat op het terras. Niet bepaald een Requiemsfeer, maar het concert was een hoogtepunt. De kritieken waren dan ook zonder uitzondering uiterst lovend, vooral de vrouwelijke solisten en het koor stalen de show. En de dirigent en het orkest waren weer om als Nederlander soupertrots op te zijn. Minutendurende ovatie. Voor mij was het een eigenaardige ervaring dat het Dies Irae, dat in de tegenwoordige katholieke liturgie is afgeschaft vanwege zijn angstaanjagende inhoud, in zo'n concertuitvoering een climax van muzikale ontroering kan zijn door de geestelijke ervaringswereld waarin een componist -en zeker Verdi- het heeft verwerkt. Zo heeft dus elke historische periode in de kunst -hoezeer ook behorend tot het verleden- een eigen kracht en recht op waardering en bewaring. Leve Verdi!

    Margriet

    Op weg naar Het Concertgebouw kwam ik langs het Museumplein. Daar was iets bijzonders te zien: een stoet van vergrote coverfoto's van het tijdschrift 'Margriet' waar je langs kon lopen in de richting van het Rijksmuseum. Want dat blad bestaat vijfenzeventig jaar en mocht daarom het plein opsieren met deze postersserie die een treffend beeld geeft van de verschillen en overgangen ervan sinds zijn (en mijn!) geboortejaar: 1938. In de NRC van gisteren schreef Frits Abrahams dat 'Margriet' voor zijn moeder was en 'Elsevier' voor zijn vader. Breien en koken voor Ma, economie en politiek voor Pa. Bij ons thuis was dat ergens ook zo -al kwam Elsevier er als niet-r.k. natuurlijk niet in en al waren wij eerst uiteraard op het katholieke Beatrijs (ontstaan naast het neutrale Libelle) geabonneerd- maar in de loop der jaren emancipeerde mijn moeder met het blad mee, d.w.z. ze bleef breien en koken maar werd steeds meer maatschappelijk en politiek bewust, mede door haar lijfblad "Trouw". Het is nu tot me doorgedrongen dat de naam 'Margriet' dus niet alleen slaat op de bloem, de prinses en mijn Onderdijkse geboortehuis, maar ook op het jubilerende blad.

    Oad

    Met enige spanning volgen wij hier in huis de berichten over Oad-reizen. Want volgende week gaan we met die reisorganisatie naar de Arena voor de voetbalwedstrijd Nederland-Hongarije en we vroegen ons af of dat heerlijk avondje wel door zou gaan. Maar gelukkig: vanmorgen belde een keurige Oad-medewerker op dat we ons geen zorgen hoefden te maken: de bus staat volgende week vrijdag voor ons klaar bij het Hoornse station. Ik heb hem maar meteen een compliment gegeven: de vakantie met mijn zus naar Denemarken enkele weken geleden werd ook door Oad verzorgd en we waren daar zeer tevreden over. Zegt de telefoneerder als reactie: 'dank u wel, we hebben volgend jaar ook zo'n welverzorgde reis naar Noorwegen!' Kijk, zo iemand verdient geen ontslag!

    Herfst

    Terwijl ik dit schrijf, kijk ik naar buiten en zie ik dat mijn tuin volop geniet van de uitbundige herfstzon. Mijn peren zijn nu volgroeid: die gaan volgende week in de bewaring. De appeltjes blijven hangen: ze zijn prachtig om te zien maar te klein om te consumeren. De hortensia's hebben al hun donkerrode herfsttooi en de dahlia's groeien en bloeien nog volop. Ik hoor nogal eens dat ouderen hun huis inwisselen voor een serviceflat omdat de tuin hun een last is geworden. Het is te hopen dat er dan om zo'n flatgebouw veel openbaar groen of een mooi park te vinden is; volgens mij kun je van het verlies van een tuin veel verdrietiger worden dan van het wegvallen van een hond of een kat. Maar, zo zegt de wijze, ieder oordeelt naar zijn eigen affectie.

    Hoevinudie? 

    Ik had een vreemde droom: ik ging met mijn dochtertje van vijf een weiland in: koeien kijken. Ik had van te voren uitgelegd dat koeien wel op je af komen, maar je niets doen. Schapen vluchten voor je weg, paarden kunnen je een trap geven, maar koeien zijn vriendelijke beesten en vinden het leuk als ze bezoek krijgen. We gingen dus naar een koeienwei waar veel koeien graasden in de late herfstzon. Het waren er wel een paar honderd! Toen we ertussen stonden, sprak het lieve kind de mooiste zin uit de wereldliteratuur, pure poëzie: "Iedereen is hier koe!".

     



  • 20 september 2013 - Prinsjesdag - Voetbal - Fotoboek - Ghesthuys is niet Gasthuis - Hoevinudie?

    Prinsjesdag

    In ons Westerzaaltje hebben we samen Prinsjesdag bekeken. Dat is toch veel gezelliger dan bij zoiets in je eentje naar de hoedjes kijken. En naar de koning natuurlijk. Wat een verschil: de zure regen van de crisis en de gemoedelijke sfeer van zo'n gezellig samenzijn met koffie en gebak. Ik denk dat de nieuwe paus -wat een kanjer!- daar ook zo over denkt.

    Voetbal

    Ik had er vroeger weinig mee: mijn sportcarrière beperkte zich tot een beetje volleyen, terwijl mijn broers uitblonken bij Strandvogels. Maar de laatste tijd weet ik van Messi en Christiano Ronaldo. En van Gareth Bale omdat diens naam klinkt als de mijne. Het is nu zelfs zover gekomen dat ik binnenkort (11 oktober) met een huisgenoot de wedstrijd Nederland-Hongarije ga bijwonen in de Arena. Een hooligan in wording?

    Fotoboek uit onze familiegeschiedenis

    Een van mijn moeders voorouders heette Jacob Blom. Hij was hereboer en burgemeester van Westwoud. Bij zijn zilveren ambtsjubileum kreeg hij van de gemeenteraad een deftig fotoboek (in rood fluweel en zilveren beslag). Het was in de begintijd van de fotografie: je ziet het aan de bruin-groene kleur van de portretfoto's. Gezelle noemt ze 'lichtdrukmalen'. Het zijn een soort statieportretten van de familieleden en de relaties van de burgemeester. Doctor/dokter Nuijens zit er prominent bij. Door overerving is het boek in de vorige eeuw in het bezit van mijn moeder, achterkleindochter van de edelachtbare, terechtgekomen. Voor ze stierf, sprak ze de hoop uit dat het boek 'in de familie' zou blijven. Dat is nu meer dan tien jaar geleden en wij voelden ons een beetje opgezadeld met iets waar we eigenlijk niets mee deden. Toevallig kreeg ik onlangs contact met de Historische Vereniging Westwoud die zich zeer geïnteresseerd toonde. Ze wilde in samenwerking met het Westfries Archief het boek graag gaan beheren en aan onderzoekers beschikbaar stellen. Het blijft officieel eigendom van onze familie. Kortom: het boek is nu een pronkstuk in het Archief en moeder Weel zal zich heus niet in haar graf omdraaien. Integendeel!

    Ghesthuys is niet Gasthuis

    Een gepensioneerde dominee-pastor van het Westfries Gasthuis had een etymologische vraag: Is het woord Gasthuis taalkundig verwant aan de vroegere naam van het Hoornse ziekenhuis dat indertijd "t Ghesthuys' of 't Gheesthuys' heette en dat als 'St. Jansgasthuis' eerst tegenover de Grote Kerk aan het Kerkplein lag en later aan de Koepoortsweg en de Van Dedemstraat? Met andere woorden: Is 'gast' verwant aan 'Geest'? Hij zag natuurlijk alle gastvrijheid al met de Heilige Geest te maken hebben! Ik moest hem -na onderzoek- teleurstellen. Het woord 'gast' zit etymologisch wel ergens in het woord 'hospitaal' (hostis is Latijn voor 'bezoekende vreemde' d.w.z. vijand of vreemdeling, in het Frans terugkomend in 'hostile', 'hôte', 'hospice' e. d. en -door klankverschuiving- in ons woord 'gast'). Dus 'gasthuis' is etymologisch verwant aan 'hospitaal'. Maar niet aan 'Ge(e)sthuys'! Dat woord heeft een heel andere oorsprong. Toen de middeleeuwse kruisvaartridders terugkeerden uit het Heilige Land, gingen zij voor een groot deel aan pelgrimsopvang en ziekenzorg doen. Vaak onder de patroonsbescherming van St. Jan de Doper, waardoor ze zich o.a. Johannieters noemden ter herinnering aan het gelijknamige opvangcentrum in Jeruzalem. Een speciale groep van hen, die zich voor zieken, vreemdelingen en zwervenden inzette, was de H. Geest-orde. Hun huizen -b.v. in Hoorn- werden dus H. Geest-huysen genoemd of Ghesthuysen, later verbasterd tot en 'verward' met gasthuizen. Als woord heeft het westgermaanse woord 'geest' (Engels: 'ghost') niets met het oorspronkelijk Latijnse woord 'gast' te maken. Of de dominee het gastvrije WFG als het werk van de H. Geest wil zien, moet hij zelf maar uitmaken, maar geest en gast hebben taalkundig ieder hun eigen achtergrond.

    Hoevinudie?

    In Dromenland komen de prinsessen Juliana en Amalia elkaar tegen. Vraagt de overoma aan het achterkleinkind: Wat wil je later worden? Zegt Amalia: koningin! Vraagt het achterkleinkind aan de overoma: Wat wilt u later worden? Zegt Juliana: een gewone mevrouw!



  • 7 september 2013 - Hebreeuws - WFG-WBW - Summertime - opruimen - Hoevinudie?

    Hebreeuws

    Het nieuwe schoolseizoen is begonnen. Ik zie 's morgens de ouders met kinderen weer langskomen rond half negen op weg naar school en even later de middelbare scholieren de andere richting uit naar Werenfridus. Gelukkig gaat niet alles alleen maar voorbij; ikzelf zit ook nog op school en wel in mijn eigen ontvangstzaaltje waar een paar woensdagochtenden in de maand een Hebreeuwslezende groep geestelijken bezig is met het bijbelboek Exodus. Ook daar is het nieuwe seizoen goed gestart: er zijn drie 'nieuwen' bijgekomen zodat we nu met vijftien zijn en het zaaltje bijna te klein is. Maar men is erg inschikkelijk en erg in zijn schik met de locatie: we kunnen ons er goed concentreren en mijn koffie met koek wordt zeer op prijs gesteld. Er zitten een paar echte deskundigen tussen, dus ik voel me weer in de klas als vroeger op het seminarie.

    Westfries Genootschap en Westfries Biografisch Woordenboek

    Van de week zijn we weer bijeengeweest in het Westfries Archief (naast het vervallen Mill Hill-missiehuis) voor de vergadering van de Commisie Geschiedschrijving van het Westfries Genootschap. We hebben een nieuwe voorzitter: de heer Leen Spaans, oud-rector van het Jan Arentszcollege in Alkmaar. Een van de op stapel staande activiteiten is de uitgave van een boek over de veranderingen van de laatste jaren in het gebied van West-Friesland. Na die bijeenkomst vergaderde de redactie van het Westfries Biografisch Woordenboek. Het is altijd een hele uitzoekerij wie daar nu wel of niet een plaatsje in verdient. Intussen heeft de burgemeester van Hoorn de discussie aangezwengeld of er een verbindingsstreepje in de naam van ons gebied moet of niet. Hijzelf vindt van niet (en ik ook) maar 'hogerhand' is het tot nu toe daar niet mee eens. Spannend!!

    Summertime

    ....and the livin' is easy....! Inderdaad: de heerlijk lange zomer die we gekregen hebben dit jaar haalt je over alle depressiegevoelens heen! Nou ja, Syrië...... Wat zou het toch heerlijk zijn als we moeder natuur niet stoorden met allerlei menselijke agressie vanwege ras, godsdienst of economische hebzucht. Maar ja, dit soort gedroom haalt natuurlijk niets uit. Ik voel me nogal verward: morgen zal ik bidden om vrede in Syrië maar daarna zit ik in de tuin te genieten van de mooie nazomer. Hoe zal zo'n Obama zich voelen? En zo'n Assad? Ik kom er niet uit en de situatie deprimeert ons en dus mij ook. Maar het heeft geen zin de tuin te ontlopen....

    Opruimen

    Bij mij is de grote schoonmaak niet in het voorjaar maar in de grote vakantietijd. Ik ben aardig opgeschoten: mijn zitkamer is zoals ik hem hebben wil, mijn bibliotheek is over de helft en mijn schuurtje is eindelijk al aardig onder handen genomen. Mijn probleem is wel dat ik nu moet volhouden terwijl er zoveel andere dingen zijn die mijn aandacht vragen en eigenlijk leuker en acuter zijn. En dat je 'opruimen' eigenlijk alleen zelf kunt doen, want jij alleen weet wat wegkan en wat niet. En dan die emotionele waarde... En dat opdringerige gevoel van: na mijn dood gooien ze álles weg! Nou ja, het zijn natuurlijk eigenlijk zaken waar je je niet echt druk om moet maken -zei mijn moeder altijd- en het heeft ook iets aardigs sommige spulletjes nog eens tegen te komen.

    Hoevinudie?

    Vraagt de onderwijzer: 'Leven er in Europa nog menseneters?' Steekt pientere Pietje zijn vinger op: 'Ja, meester, in Venetië, daar leven ze van de toeristen!'.



  • 26 augustus 2013 - Insekten - Bluyssen - boekenkast - koken - hoevinudie?

    Insekten

    Wat een prachtige zomer! Mijn tuin ligt er heerlijk bij -mede door de goede zorgen van mijn broer en zijn assistenten- en na de bloemen staat ons een rijke vruchtenoogst te wachten. De perenboom draagt volop, de appelboom doet als nieuweling al aardig mee en de pruimenbomen bieden weinig maar genoeg gave vruchten. De meeste bladeren zijn -ook in de andere bomen- gaaf en gezond. Het schijnt te komen door de koude in het voorjaar. Toen zijn de insekten door moeder natuur verstoten, waardoor ze niet aan hun gebruikelijke overheersing toekwamen. Je hoort sommigen nu wel jammeren over een tekort aan gezonde bijen en bevruchting bevorderende wespen, maar ik ben blij dat de vlinders het dit jaar hebben gewonnen van de luizen en de vliegen. De mieren en de spinnen hebben er niet onder geleden, dus graag volgend jaar weer zo!

    Bisschop Bluyssen

    Op 15 augustus (Maria ten Hemelopneming) maakte ik in Den Bosch de uitvaart mee van de ook door mij zeer gewaardeerde opvolger van bisschop Bekkers: Jan Bluyssen. Was Bekkers misschien volgens sommigen wat populistisch (ik vind: dapper!), Bluyssen was diepgaand, bij de tijd en bij ons betrokken. Ik heb hem gevolgd sinds hij ons indertijd -toen hij nog geen bisschop was- op het seminarie Warmond enkele keren college gaf over 'spiritualiteit'. Voorzichtig, oprecht en genuanceerd. Toen ik enkele jaren later met een vriend en mijn moeder een reis naar Rome maakte en op het Hollands College logeerde, was Bluyssen -inmiddels hulpbisschop- daar ook en op een bepaalde dag vertelde hij ons na de mis dat hij die ochtend het bericht had ontvangen van zijn benoeming tot bisschop van Den Bosch. Zodat wij hem als eersten konden feliciteren. Sindsdien was hij voor mij een geestelijke gids. Ik vond het jammer dat er in zijn uitvaart geen originele of creatieve elementen verwerkt waren (al werd De Klerk's Ad Modum Tubae voorbeeldig gezongen). Ik kan me niet voorstellen dat zo'n gevoelige liturgiebisschop geëerd zou zijn met de afgezaagde traditie van Maria Hemelvaart en het Brabantse Schutterijvertoon. Het hartelijke In Memoriam van zijn familie was voor mij het hoogtepunt.

    Boekenkast

    Het is weer zover: mijn boekenkast krijgt -zoals bijna elk jaar als er na de vakantietijd een nieuw seizoen aanbreekt- een grote schoonmaak. In de loop van het jaar stop ik alle nog open plekken vol met boeken, boekjes en paperassen, maar op een gegeven moment moet er worden geruimd. Van de ene kant ben ik blij met wat er in de afgelopen periode is bijgekomen, van de andere kant moet er het nodige naar de papierophaaldienst, de boekenmarkt of de kelder. Ik voel me dan als een vader die tussen zijn kinderen moet kiezen. Neem nou: 'De geschiedenis van de hond', een prachtboek, maar ik heb geen hond. Naar de kelder dus maar.

    Koken

    Koken blijkt makkelijker dan ik dacht. Tenminste, als je alleen voor jezelf hoeft te koken en er de tijd voor hebt. Is dit laatste niet het geval, dan maak ik me er vanaf met een kant-en-klaar-pakketje van Deen met wat sla en komkommer. Maar soms heb ik tijd en zin en dan maak ik mijn eigen (tomaten)soep, prepareer ik een pasteitje, kook ik Opperdoezer Ronde en spinazie uit eigen tuin, bak en braad ik een schnitzel of een gebakken ei, bereid ik sla en komkommer en doe ik abrikozencompôte uit een potje in een bakje. Eventueel fruit of kaas toe. Met een glas wijn erbij natuurlijk. Op mijn lijn hoef ik niet te letten: moeder natuur gaf me een niet te doorbreken slankheid mee. Mens, durf te leven!

    Hoevinudie?

    Nu de R in de maand dreigt te komen, troost ik me met de gedachte dat elk seizoen in ons land z'n aangename kant heeft. Op mijn kalendertje las ik dat Ecuador (Quito) het land met het aangenaamste klimaat is omdat in dat 'Land van de eeuwige Lente' de temperatuur ook 's nachts niet beneden de 8 graden komt en overdag nooit boven de 22. En het slechtste klimaat doet zich voor in Rusland (Jakutsk) waar het in de winter -64 en in de zomer +39 graden kan worden. Laat maar: ik blijf in Nederland, seizoenenland!



  • 9 augustus 2013 - Denemarken - Donor - Dierpesten - DE Agave? - Dode Zee-rollen

    Denemarken

    Mijn 'grote vakantie' zit erop. Mijn zus en ik gingen mee met een groepsreis per bus naar Denemarken. Die was van begin tot eind een succes. Originele en deskundige reisleiding, niet irritant gezelschap, puike hotels met keurige kamers en heerlijk eten, boeiende excursies (o.a. naar Zweden per boot en per brug), prachtig weer voor veel natuur en stadsterrasjes. Eindelijk weet ik nu het nodige over Vikingen (= varende Noormannen) o.a. dat je 'Wiking' moet uitspreken en 'Kierkequeur', dat Rusland 'roversland' (of: 'roodharigenland' of 'roeiersland') betekent en dat de rooftochten o.a. veroorzaakt werden doordat alleen de oudste zoon het volledige erfrecht had en zijn broers en zusters dus na de dood van hun ouders maar moesten gaan varen, stelen of bedelen om niet te verhongeren. Gelukkig werden de rooftochten later omgezet in handelscont(r)acten zoals de Hanze. We reisden met de OAD-reisorganisatie. Aanbevolen!

    Donor

    Na mijn Scandinavië-reisje moest ik mijn paspoort gaan verlengen. Op ons stadhuis werd ik tot mijn verbazing -ik heb het vroeger anders meegemaakt!- zonder afspraak vlot en keurig geholpen: zelfs mijn pasfoto werd goedgekeurd. Wel werden bijna al mijn vingers opgeroepen zich te laten afdrukken, maar ook dat gaf geen problemen. Soms blijkt de wereld vooruit te zijn gegaan! Op de balie waar ik werd geholpen, lagen gratis -met gefrankeerde envelop- donorregistratieformulieren beschikbaar waar ik een exemplaar van heb meegenomen. Ik heb me een paar jaar geleden nogal verdiept in de achtergrond ervan, maar me tot nu toe nog niet als donor aangemeld. Maar ik ga dat nu doen. Lichamelijk mogen anderen -tenminste als ik dood ben- alles van me gebruiken, geestelijk vertrouw ik me aan dé Ander toe!

    Dierpesten

    Vroeger leerde ik dat dieren sterven en alleen mensen kunnen overlijden, omdat dit laatste woord etymologisch 'overgaan naar een ander leven' betekent. In verband daarmee dacht ik dat het opkomen voor dieren iets van deze tijd was. Laat ik nu vorige week een hele stapel bidprentjes uit de vorige eeuw toegespeeld krijgen -in allerlei kleuren (de meeste zwart-wit) en stijlen- waartussen er een zat voor een 'overleden' dier! Op de voorkant stond in Hummelstijl een jongetje dat een kikker aan het opblazen was maar dat door een engeltje werd terechtgewezen met (als tekst onder de afbeelding): "Quäle nie ein Tier zum Scherz, denn es fühlt wie du den Schmerz!". Ik ga het opsturen naar de Partij voor de Dieren!

    Dé Agave

    Soms word je onderuitgehaald door de werkelijkheid. Sinds ik de agave in mijn tuin iets bijzonders vond (zie mijn nieuws van 4 juli jl.) zie ik overal waar ik langs kom agaves opduiken. Soms -zoals in Heerhugowaard- nog mooier en bijzonderder dan die van mij. Ik leer er twee dingen van: 1. Je verbeelding bedriegt je soms en de werkelijkheid laat dan zien dat zij de baas is. 2. Als je plotseling ergens -waardoor dan ook- erg gevoelig voor wordt, zie je bijna overal wel iets wat daar mee te maken heeft.

    De Dode Zee-rollen

    In mijn studiejaren waren de 'Vondsten in de woestijn van Juda' dé ontdekking op bijbelgebied. Terecht! We hadden vanaf dat moment bronteksten van duizend jaar ouder dan tot dan toe en de geestelijke levensomstandigheden van Jezus kwamen in een heel ander licht te staan. Naar aanleiding van de tentoonstelling in Assen van enkele fragmenten ervan ging ik een dagje naar de Drentse hoofdstad, ook al had ik de echte rollen indertijd in Jeruzalem gezien. Hieronder volgt een korte samenvatting van waar het in deze over gaat. Ik heb het zo kort en duidelijk mogelijk samengevat, want de boeken erover lopen vaak uit in uitwaaierende details die de zaak onoverzichtelijk maken.

    Dode Zee-rollen

    In het prille voorjaar van 1947 raakte een Palestijnse herdersjongen, in 1931 geboren als zoon van een bedoeïenenfamilie in Bethlehem, bij de grotten van Qumran aan de Dode Zee (ruim 12 kilometer ten zuiden van Jericho in het tegenwoordig door Israël bezette voormalig Jordaanse gebied) een van zijn dieren kwijt. Hij heette Mohammed El Dib, bijgenaamd &lsq